Update This Post

HS 2nd Year Economics Chapter 5 Solution 2026 | Class 12 Economics Chapter 5 চৰকাৰ, কাৰ্যাৱলী আৰু পৰিসৰ Question Answer

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

HS 2nd Year Economics Chapter 5 Solution 2026 | Class 12 Economics Chapter 5 চৰকাৰ, কাৰ্যাৱলী আৰু পৰিসৰ Question Answer

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

চৰকাৰ, কাৰ্যাৱলী আৰু পৰিসৰ

(1) কিয় ৰাজহুৱা দ্ৰব্য চৰকাৰে যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য হয়

উত্তৰঃ ৰাজহুৱা দ্ৰব্য হৈছে সেইবোৰ দ্ৰব্য যিবোৰ সকলো মানুহে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে আৰু এজনৰ ব্যৱহাৰে আনজনৰ ব্যৱহাৰত বাধা নপৰে। উদাহৰণ— ৰাস্তা, ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা, পথবাতি।

ব্যক্তিগত খণ্ডই সাধাৰণতে এইবোৰ দ্ৰব্য যোগান ধৰিব নোৱাৰে কাৰণ—

১। লাভ কম হয়। ২। সকলোকে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিব নোৱাৰি। ৩। বিনিয়োগ ডাঙৰ লাগে।

সেয়ে এই দ্ৰব্যসমূহ চৰকাৰে যোগান ধৰে।

(2) ৰাজহ ব্যয় আৰু মূলধনী ব্যয়ৰ পাৰ্থক্য ৰাজহ ব্যয় (Revenue Expenditure) মূলধনী ব্যয় (Capital Expenditure) দৈনন্দিন চৰকাৰী ব্যয় সম্পদ সৃষ্টিৰ বাবে কৰা ব্যয় কোনো সম্পদ সৃষ্টি নকৰে নতুন সম্পদ সৃষ্টি কৰে উদাহৰণঃ বেতন, পেঞ্চন উদাহৰণঃ ৰাস্তা, ডেম, বিদ্যালয় (3) ৰাজকোষীয় ঘাটিয়ে চৰকাৰৰ ঋণৰ আৱশ্যকতা কেনেকৈ সৃষ্টি কৰে

উত্তৰঃ যেতিয়া চৰকাৰৰ মুঠ ব্যয় মুঠ আয়তকৈ বেছি হয় তেতিয়া ৰাজকোষীয় ঘাটি সৃষ্টি হয়। এই ঘাটি পূৰণ কৰিবলৈ চৰকাৰে ঋণ ল’ব লাগে। সেয়ে ৰাজকোষীয় ঘাটিয়ে চৰকাৰৰ ঋণৰ আৱশ্যকতা সৃষ্টি কৰে।

(4) ৰাজহ ঘাটি আৰু ৰাজকোষীয় ঘাটিৰ সম্পৰ্ক

উত্তৰঃ

ৰাজহ ঘাটি ৰাজহ ব্যয় − ৰাজহ আয়

ৰাজকোষীয় ঘাটি মুঠ ব্যয় − (মুঠ ৰাজহ আয় + অঋণ মূলধনী আয়)

সম্পৰ্কঃ যদি ৰাজহ ঘাটি বেছি হয় তেন্তে সাধাৰণতে ৰাজকোষীয় ঘাটিও বৃদ্ধি পায়।

(5) ভাৰসাম্য আয় নিৰ্ণয়

দিয়া আছে

I = 200 G = 150 T = 100 C = 100 + 0.75Y

(a) ভাৰসাম্য আয়

Y = C + I + G

C = 100 + 0.75(Y − T)

= 100 + 0.75(Y − 100)

= 100 + 0.75Y − 75

= 25 + 0.75Y

এতিয়া,

Y = (25 + 0.75Y) + 200 + 150

Y = 375 + 0.75Y

0.25Y = 375

Y = 1500

(b) চৰকাৰী ব্যয় গুণক

k = 1 / (1 − MPC)

= 1 / (1 − 0.75)

= 4

কৰ গুণক

= − MPC / (1 − MPC)

= −0.75 / 0.25

= −3

(c) চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধি

G বৃদ্ধি = 200 − 150 = 50

আয় বৃদ্ধি

ΔY = k × ΔG

= 4 × 50

= 200

নতুন আয়

= 1500 + 200

= 1700

(6) ভাৰসাম্য আয়

দিয়া আছে

C = 20 + 0.80Y I = 30 G = 50

(a) ভাৰসাম্য আয়

Y = C + I + G

Y = (20 + 0.80Y) + 30 + 50

Y = 100 + 0.80Y

0.20Y = 100

Y = 500

(b) কৰ ৰাজহ

TR = 100

সেয়ে কৰ ৰাজহ = 100

(c) বাজেট ভাৰসাম্য নে?

যদি চৰকাৰী আয় = চৰকাৰী ব্যয় হয় তেতিয়া বাজেট ভাৰসাম্য হয়।

ইয়াত ব্যয় = 50 আয় = 100

সেয়ে বাজেট ভাৰসাম্য নহয়।

(9) ভাৰসাম্য আয়ৰ পৰিৱৰ্তন

দিয়া আছে

MPC = 0.75 Tax rate = 20% = 0.20

গুণক

k = 1 / [1 − MPC (1 − t)]

= 1 / [1 − 0.75(0.8)]

= 1 / (1 − 0.6)

= 2.5

(ক) চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধি

ΔG = 20%

ΔY = k × ΔG

= 2.5 × 20%

= 50% বৃদ্ধি

(খ) হস্তান্তৰ আয় হ্ৰাস

হ্ৰাসৰ ফলত আয়ো হ্ৰাস পায়।

(10) কৰ গুণক চৰকাৰী ব্যয় গুণকতকৈ 1 কম কিয়

উত্তৰঃ চৰকাৰী ব্যয় গুণক সৰাসৰি আয় বৃদ্ধি কৰে। কিন্তু কৰ হ্ৰাস পালে তাৰ এটা অংশ উপভোগত যায় আৰু বাকী অংশ সঞ্চয় হয়। সেয়ে কৰ গুণকৰ প্ৰভাৱ কম হয়।

(11) চৰকাৰী ঘাটি আৰু চৰকাৰী ঋণৰ সম্পৰ্ক

উত্তৰঃ চৰকাৰী ঘাটি পূৰণ কৰিবলৈ চৰকাৰে ঋণ লয়। সময়ৰ সৈতে এই ঋণবোৰ জমা হৈ চৰকাৰী ঋণ বৃদ্ধি কৰে।

(12) চৰকাৰী ঋণে বোজা আৰোপ কৰে নে

উত্তৰঃ হয়, চৰকাৰী ঋণে সুদ পৰিশোধ কৰিব লাগে। এই সুদৰ বোজা সাধাৰণতে কৰৰ জৰিয়তে জনগণৰ ওপৰত পৰে।

(13) ৰাজকোষীয় ঘাটি মুদ্ৰাস্ফীতিজনক নে?

উত্তৰঃ যদি চৰকাৰে অধিক মুদ্ৰা ছাপি ৰাজকোষীয় ঘাটি পূৰণ কৰে তেন্তে বজাৰত মুদ্ৰাৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায় আৰু দাম বৃদ্ধি হয়। সেয়ে ৰাজকোষীয় ঘাটি কেতিয়াবা মুদ্ৰাস্ফীতিজনক হ’ব পাৰে।

(14) ঘাটি হ্ৰাসকৰণ

উত্তৰঃ চৰকাৰী আয় বৃদ্ধি কৰা বা ব্যয় হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে ঘাটি কমোৱা প্ৰক্ৰিয়াক ঘাটি হ্ৰাসকৰণ বোলে।

উপায়সমূহঃ

১। কৰ বৃদ্ধি কৰা। ২। চৰকাৰী ব্যয় কমোৱা। ৩। ৰাজহ বৃদ্ধি কৰা। ৪। অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন বৃদ্ধি কৰা।

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।

Update This Post

My Subjects