Update This Post

SEBA Class 10 Social Science Assamese Medium Political Science Chapter 1 Question Answer 2026 | Class 10 Social Science Part-3 Political Science Chapter 1 Solution

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

SEBA Class 10 Social Science Assamese Medium Political Science Chapter 1 Question Answer 2026 | Class 10 Social Science Part-3 Political Science Chapter 1 Solution

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

<p class="has-text-align-center" style="font-size:20px"><strong>ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ</strong></p>

<h4 class="wp-block-heading has-text-align-center">অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন</h4>

<h6 class="wp-block-heading">১। ১৯৪৫ চনত ইংলেণ্ডত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ নিৰ্বাচনত কোনটো দল জয়ী হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> শ্ৰমিক দল (Labour Party)।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২। কেবিনেট মিছন ভাৰতলৈ কেতিয়া আহিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৩। কেবিনেট মিছনৰ সদস্য সংখ্যা কিমান আছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> তিনিজন।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৪। ভাৰতত সংবিধান সভা কাৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি গঠন কৰা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> কেবিনেট মিছনৰ প্ৰস্তাৱ অনুসৰি।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৫। সংবিধান সভাৰ প্ৰথম বৈঠক কেতিয়া অনুষ্ঠিত হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৪৬ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৬। সংবিধান সভাৰ প্ৰথম বৈঠকত কোনে সভাপতিত্ব কৰিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ড° সচ্চিদানন্দ সিন্‌হাই অস্থায়ী সভাপতি হিচাপে সভাপতিত্ব কৰিছিল।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৭। সংবিধান সভাৰ স্থায়ী সভাপতি কোন আছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৮। সংবিধান সভাৰ খচৰা সমিতি কেতিয়া গঠন কৰা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৪৭ চনৰ ২৯ আগষ্টত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৯। সংবিধান সভাৰ খচৰা সমিতিৰ মুঠ সদস্য কিমানজন আছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ৭ জন।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১০। খচৰা সমিতিৰ অধ্যক্ষ কোন আছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১১। জৱাহৰলাল নেহৰু খচৰা সমিতিৰ সদস্য আছিলনে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> নাছিল।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১২। সংবিধান প্ৰস্তুতৰ সময়ত সংবিধান সভাৰ মুঠ কিমানটা অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১১টা অধিৱেশন।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৩। ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰস্তুত কৰিবলৈ প্ৰায় কিমান সময় লাগিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> প্ৰায় তিনি বছৰ।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৪। ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা কোন সংশোধনীৰ দ্বাৰা প্ৰস্তাৱনাত সংযোজন কৰা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৭৬ চনৰ <strong>৪২তম সংবিধান সংশোধনীৰ</strong> দ্বাৰা।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৫। ইংৰাজী <em>Federation</em> শব্দটো কোন লেটিন শব্দৰ পৰা আহিছে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> লেটিন <strong>Foedus</strong> শব্দৰ পৰা।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৬। ‘Foedus’ শব্দৰ অৰ্থ কি?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> চুক্তি বা সন্ধি।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৭। ‘যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গৃহভূমি’ বুলি কোন দেশক কোৱা হয়?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰক।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৮। ভাৰতত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছেনে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> নাই। ভাৰতত একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছে।</p>

<h6 class="wp-block-heading">১৯। ভাৰতৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ ধাৰণা কোন দেশৰ পৰা লোৱা হৈছে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ব্ৰিটেইনৰ সংসদীয় ব্যৱস্থাৰ পৰা।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২০। কোনখন আইনে পৰাধীন ভাৰতত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইন।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২১। কোনখন আইনে পৰাধীন ভাৰতত সীমিত সংসদীয় পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইন।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২২। ভাৰতবৰ্ষই কেতিয়া স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২৩। চাকাৰিয়া আয়োগ কেতিয়া গঠন কৰা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৯৮৩ চনত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ১৮৮৫ চনত।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন</h6>

<h6 class="wp-block-heading">১। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কেবিনেট মিছনক কিয় ভাৰতলৈ পঠাইছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ভাৰতৰ সাংবিধানিক সমস্যাৰ সমাধানৰ পথ উলিয়াবলৈ, সংবিধান প্ৰণয়নৰ বাবে সংবিধান সভা গঠনৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ আৰু ক্ষমতা হস্তান্তৰৰ প্ৰস্তুতি আগবঢ়াবলৈ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ১৯৪৬ চনত কেবিনেট মিছনক ভাৰতলৈ পঠাইছিল।</p>

<h6 class="wp-block-heading">২। ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ পৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীলৈ ভাৰতৰ শাসন ব্যৱস্থা কি আইনৰ ভিত্তিত চলিছিল? আইনখন কোনে প্ৰণয়ন কৰিছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> এই সময়ছোৱাত ভাৰতৰ শাসন ব্যৱস্থা মূলতঃ <strong>১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইন</strong> অনুসৰি পৰিচালিত হৈছিল। এই আইনখন ব্ৰিটিছ সংসদে প্ৰণয়ন কৰিছিল।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৩। প্ৰস্তাৱনাত ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’ বুলি কিয় উল্লেখ কৰা হৈছে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’ বাক্যাংশটোৱে বুজায় যে ভাৰতীয় সংবিধানৰ ক্ষমতা আৰু বৈধতাৰ মূল উৎস হৈছে দেশৰ জনগণ। অৰ্থাৎ সংবিধানখন জনগণৰ ইচ্ছাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আৰু শাসনৰ চূড়ান্ত ক্ষমতা জনগণৰ হাতত ন্যস্ত।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৪। ‘সাৰ্বভৌম’ মানে কি?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> সাৰ্বভৌম মানে ৰাষ্ট্ৰৰ <strong>সৰ্বোচ্চ আৰু স্বাধীন ক্ষমতা</strong>। সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰই আভ্যন্তৰীণ আৰু বৈদেশিক বিষয়ত কোনো বাহিৰা শক্তিৰ অধীন নোহোৱাকৈ নিজে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৫। কোন চনৰ কিমান সংখ্যক সংশোধনী অনুসৰি ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা প্ৰস্তাৱনাত সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> <strong>১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংবিধান সংশোধনীৰ</strong> দ্বাৰা ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত সংযোজন কৰা হৈছিল।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৬। ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ কাক বোলে?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> যি শাসন ব্যৱস্থাত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় আৰু এককেন্দ্ৰিক—দুয়ো ধৰণৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়, তাক <strong>অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ</strong> বোলে। ভাৰতীয় শাসন ব্যৱস্থাত এই দুয়ো ধৰণৰ বৈশিষ্ট্য থকাৰ বাবে ভাৰতক বহু সময়ত অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ বুলি অভিহিত কৰা হয়।</p>

<h6 class="wp-block-heading">৭। সংসদীয় গণতন্ত্ৰ বুলিলে কি বুজা?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> যি গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাত জনগণে নিৰ্বাচিত কৰা প্ৰতিনিধিসকলে সংসদ গঠন কৰে আৰু সেই সংসদৰ ওচৰত কাৰ্যপালিকা দায়বদ্ধ থাকে, তাক সংসদীয় গণতন্ত্ৰ বোলে।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন</h6>

<h6 class="wp-block-heading">১। ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত সংবিধানৰ আদৰ্শ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে আলোচনা কৰা।</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাই সংবিধানখনৰ মূল লক্ষ্য, আদৰ্শ আৰু দৰ্শনৰ সংক্ষিপ্ত পৰিচয় দাঙি ধৰে। এই কাৰণে প্ৰস্তাৱনাক সংবিধানৰ আদৰ্শ বুজিবলৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চাবিকাঠী বুলি ধৰা হয়।</p>

<p>প্ৰস্তাৱনাৰ আৰম্ভণিতে থকা <strong>‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’</strong> বাক্যাংশই স্পষ্ট কৰে যে সংবিধানৰ চূড়ান্ত ক্ষমতাৰ উৎস হৈছে ভাৰতৰ জনগণ।</p>

<p>প্ৰস্তাৱনাত ভাৰতক <strong>সাৰ্বভৌম, সমাজবাদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য</strong> হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে। এই শব্দসমূহৰ মাজেৰে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক আদৰ্শ প্ৰকাশ পাইছে।</p>

<p>প্ৰস্তাৱনাই নাগৰিকসকলৰ বাবে চাৰিটা বিশেষ আদৰ্শ স্থাপন কৰিছে—</p>

<p><strong>(ক) ন্যায়:</strong> সকলো নাগৰিকৰ বাবে সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছে।</p>

<p><strong>(খ) স্বাধীনতা:</strong> চিন্তা, মত প্ৰকাশ, বিশ্বাস, ধৰ্ম আৰু উপাসনাৰ স্বাধীনতা প্ৰদানৰ কথা কোৱা হৈছে।</p>

<p><strong>(গ) সমতা:</strong> সকলো নাগৰিকক সমান মৰ্যাদা আৰু সুযোগ দিয়াৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰা হৈছে।</p>

<p><strong>(ঘ) ভাতৃত্ববোধ:</strong> দেশবাসীৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ব, ব্যক্তিৰ মৰ্যাদা আৰু দেশৰ ঐক্য-অখণ্ডতা বজাই ৰখাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।</p>

<p>এইদৰে প্ৰস্তাৱনাই ভাৰতীয় সংবিধানৰ গণতান্ত্ৰিক, সামাজিক আৰু মানৱীয় আদৰ্শসমূহ সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">২। ‘সাৰ্বভৌম’, ‘সমাজবাদী’, ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’, ‘গণতান্ত্ৰিক’ আৰু ‘গণৰাজ্য’ বুলিলে কি বুজা?</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">(ক) সাৰ্বভৌম</h6>

<p>সাৰ্বভৌম মানে সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী। ভাৰত কোনো বিদেশী শক্তিৰ অধীন নহয়। দেশখনে নিজৰ আভ্যন্তৰীণ আৰু বৈদেশিক বিষয়ত স্বাধীনভাৱে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।</p>

<h6 class="wp-block-heading">(খ) সমাজবাদী</h6>

<p>সমাজবাদী আদৰ্শৰ মূল লক্ষ্য হৈছে সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বৈষম্য কমোৱা আৰু সকলো নাগৰিকৰ বাবে ন্যায়সঙ্গত সুযোগ সৃষ্টি কৰা। সম্পদৰ সুচিন্তিত ব্যৱহাৰ আৰু সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ উন্নয়নৰ ওপৰত ইয়াত গুৰুত্ব দিয়া হয়।</p>

<h6 class="wp-block-heading">(গ) ধৰ্মনিৰপেক্ষ</h6>

<p>ভাৰতৰ কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম নাই। ৰাষ্ট্ৰই সকলো ধৰ্মক সমান দৃষ্টিৰে দেখে। প্ৰতিজন নাগৰিকে নিজৰ বিশ্বাস অনুসৰি ধৰ্ম গ্ৰহণ, পালন আৰু প্ৰচাৰ কৰাৰ স্বাধীনতা লাভ কৰে।</p>

<h6 class="wp-block-heading">(ঘ) গণতান্ত্ৰিক</h6>

<p>গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত শাসনৰ চূড়ান্ত ক্ষমতা জনগণৰ হাতত থাকে। জনগণে নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে আৰু সেই প্ৰতিনিধিসকলে চৰকাৰ গঠন কৰে।</p>

<h6 class="wp-block-heading">(ঙ) গণৰাজ্য</h6>

<p>গণৰাজ্যত ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানৰ পদ বংশানুক্ৰমিক নহয়। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে সাংবিধানিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত হয়। সেয়ে ভাৰত এখন গণৰাজ্য।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">৩। নেহৰুৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱসমূহ আলোচনা কৰা।</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ১৯৪৬ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত সংবিধান সভাত <strong>উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱ</strong> উত্থাপন কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত সংবিধান সভাই প্ৰস্তাৱটো গ্ৰহণ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰস্তাৱৰ আদৰ্শই সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।</p>

<p>ইয়াৰ মূল বিষয়সমূহ আছিল—</p>

<p>১. ভাৰতক স্বাধীন আৰু সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলা।</p>

<p>২. ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰত আৰু ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰা দেশীয় ৰাজ্যসমূহক লৈ এক সংঘ গঠন কৰা।</p>

<p>৩. সকলো নাগৰিকৰ বাবে সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় নিশ্চিত কৰা।</p>

<p>৪. চিন্তা, মত প্ৰকাশ, বিশ্বাস আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰা।</p>

<p>৫. নাগৰিকসকলৰ মাজত সমতা স্থাপন কৰা।</p>

<p>৬. অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জনজাতি, সংখ্যালঘু আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা।</p>

<p>৭. ভাৰতৰ স্বাধীনতা, সাৰ্বভৌমত্ব আৰু ভূখণ্ডৰ অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰা।</p>

<p>৮. সকলো চৰকাৰী ক্ষমতাৰ মূল উৎস জনগণ বুলি স্বীকাৰ কৰা।</p>

<p>৯. বিশ্ব শান্তি আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ সক্ৰিয় ভূমিকা নিশ্চিত কৰা।</p>

<p>এই উদ্দেশ্যসমূহে পৰৱৰ্তী ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক আদৰ্শৰ ভিত্তি স্থাপন কৰে।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">৪। ভাৰতবৰ্ষৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ভাৰতীয় শাসন ব্যৱস্থাত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় আৰু এককেন্দ্ৰিক দুয়ো প্ৰকাৰৰ বৈশিষ্ট্য আছে। এই কাৰণে ভাৰতক বহু সময়ত <strong>অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ</strong> বা শক্তিশালী কেন্দ্ৰবিশিষ্ট যুক্তৰাষ্ট্ৰ বুলি কোৱা হয়।</p>

<p>ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—</p>

<p><strong>(ক) লিখিত সংবিধান:</strong> ভাৰতত এখন বিস্তৃত লিখিত সংবিধান আছে। ইয়াত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ ক্ষমতা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।</p>

<p><strong>(খ) দুই স্তৰৰ চৰকাৰ:</strong> ভাৰতত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ৰাজ্যিক চৰকাৰ—দুটা স্তৰত চৰকাৰ আছে।</p>

<p><strong>(গ) ক্ষমতাৰ বিভাজন:</strong> সংবিধানে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতা ভাগ কৰি দিছে।</p>

<p><strong>(ঘ) দ্বিসদনযুক্ত সংসদ:</strong> কেন্দ্ৰীয় সংসদ লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা—দুটা সদনেৰে গঠিত। ৰাজ্যসভাই ৰাজ্যসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।</p>

<p><strong>(ঙ) স্বাধীন ন্যায়পালিকা:</strong> উচ্চতম ন্যায়ালয়ে সংবিধানৰ ব্যাখ্যা কৰে আৰু কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য বা ৰাজ্যসমূহৰ মাজত হোৱা বিবাদ নিষ্পত্তি কৰে।</p>

<p><strong>(চ) সংবিধানৰ সৰ্বোচ্চতা:</strong> কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়ো চৰকাৰে সংবিধানৰ সীমাৰ ভিতৰত কাম কৰিব লাগে।</p>

<p>কিন্তু ভাৰতীয় ব্যৱস্থাত কিছুমান এককেন্দ্ৰিক বৈশিষ্ট্যও আছে—</p>

<ul class="wp-block-list">
<li>কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ তুলনামূলকভাৱে অধিক শক্তিশালী।</li>

<li>একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছে।</li>

<li>ৰাজ্যসমূহে স্বেচ্ছাই ভাৰতীয় সংঘৰ পৰা পৃথক হ’ব নোৱাৰে।</li>

<li>সমগ্ৰ দেশৰ বাবে মূলতঃ এখনেই সংবিধান কাৰ্যকৰী।</li>

<li>ৰাজ্যপালৰ নিযুক্তিত কেন্দ্ৰৰ ভূমিকা আছে।</li>
</ul>

<p>সেয়ে ভাৰতীয় যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ আমেৰিকান ধৰণৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰ নহয়; ইয়াৰ এক সুকীয়া বৈশিষ্ট্য আছে।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">৫। ভাৰতবৰ্ষৰ সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ভাৰতীয় সংবিধানে সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰ গ্ৰহণ কৰিছে। এই ব্যৱস্থাত কাৰ্যপালিকা বিধানমণ্ডলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আৰু জনগণৰ ওচৰত দায়বদ্ধ।</p>

<p>ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—</p>

<p><strong>১. নামমাত্ৰ আৰু প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা:</strong> ৰাষ্ট্ৰপতি সাংবিধানিক ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান। বাস্তৱ শাসন প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰীসভাই পৰিচালনা কৰে।</p>

<p><strong>২. সংসদৰ দ্বিসদনীয় গঠন:</strong> ভাৰতীয় সংসদ লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰে গঠিত। ৰাষ্ট্ৰপতিও সংসদৰ এক সাংবিধানিক অংগ।</p>

<p><strong>৩. সংখ্যাগৰিষ্ঠ দলৰ চৰকাৰ:</strong> সাধাৰণতে লোকসভাত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰা দল বা মিত্ৰজোঁটে চৰকাৰ গঠন কৰে।</p>

<p><strong>৪. প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্ব:</strong> প্ৰধানমন্ত্ৰী চৰকাৰৰ প্ৰকৃত নেতা আৰু মন্ত্ৰীসভাৰ মুখ্য ব্যক্তি।</p>

<p><strong>৫. সামূহিক দায়বদ্ধতা:</strong> মন্ত্ৰীসভা সামূহিকভাৱে লোকসভাৰ ওচৰত দায়বদ্ধ।</p>

<p><strong>৬. কাৰ্যপালিকা আৰু বিধানমণ্ডলৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক:</strong> মন্ত্ৰীসকল সাধাৰণতে সংসদৰ সদস্য আৰু সংসদৰ কাম-কাজত অংশ লয়।</p>

<p><strong>৭. জনগণৰ ওচৰত দায়বদ্ধতা:</strong> নিয়মিত নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে জনগণে নিজৰ প্ৰতিনিধি বাছি লয় আৰু চৰকাৰক জবাবদিহি কৰাব পাৰে।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">৬। ভাৰতীয় সংসদীয় গণতন্ত্ৰ আৰু ইংলেণ্ডৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ মাজত মূল পাৰ্থক্যসমূহ লিখা।</h6>

<p><strong>উত্তৰঃ</strong> ভাৰত আৰু ইংলেণ্ড দুয়োখনতে সংসদীয় শাসন ব্যৱস্থা থাকিলেও দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য আছে।</p>

<p><strong>(ক) ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান:</strong> ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰপতি সাংবিধানিক পদ্ধতিত নিৰ্বাচিত হয়। ইংলেণ্ডত ৰজা বা ৰাণী বংশানুক্ৰমে ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান হয়।</p>

<p><strong>(খ) গণৰাজ্য:</strong> ভাৰত এখন গণৰাজ্য; ইংলেণ্ড ৰাজতান্ত্ৰিক সংসদীয় ব্যৱস্থাৰ দেশ।</p>

<p><strong>(গ) উচ্চ সদন:</strong> ভাৰতৰ ৰাজ্যসভা আৰু ইংলেণ্ডৰ House of Lords-ৰ গঠন আৰু ক্ষমতা একে নহয়।</p>

<p><strong>(ঘ) সংসদৰ ক্ষমতা:</strong> ইংলেণ্ডত সংসদীয় সাৰ্বভৌমত্বৰ ধাৰণা অধিক শক্তিশালী। ভাৰতত সংসদ সংবিধানৰ সীমাৰ ভিতৰত কাম কৰে আৰু ন্যায়িক পৰ্যালোচনাৰ অধীন।</p>

<p><strong>(ঙ) সংবিধান:</strong> ভাৰতৰ এখন লিখিত সংবিধান আছে; ইংলেণ্ডৰ সাংবিধানিক ব্যৱস্থা একক লিখিত দলিলত সীমাবদ্ধ নহয়।</p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<h6 class="wp-block-heading">বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)</h6>

<h6 class="wp-block-heading">১। ভাৰতবৰ্ষই স্বাধীনতা লাভ কৰে—</h6>

<p>(ক) ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৫<br>(খ) ১৫ আগষ্ট ১৯৪৭<br>(গ) ২৬ জানুৱাৰী ১৯৪৮<br>(ঘ) ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) ১৫ আগষ্ট ১৯৪৭।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">২। ১৯৪৫ চনৰ ইংলেণ্ডৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত কোন দল জয়ী হৈছিল?</h6>

<p>(ক) কনজাৰভেটিভ দল<br>(খ) শ্ৰমিক দল<br>(গ) লিবাৰেল দল<br>(ঘ) কমিউনিষ্ট দল</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) শ্ৰমিক দল।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৩। কেবিনেট মিছন ভাৰতলৈ আহিছিল—</h6>

<p>(ক) মাৰ্চ, ১৯৪৫<br>(খ) মাৰ্চ, ১৯৪৬<br>(গ) মাৰ্চ, ১৯৪৭<br>(ঘ) মাৰ্চ, ১৯৪৮</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) মাৰ্চ, ১৯৪৬।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৪। সংবিধান সভাৰ প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল—</h6>

<p>(ক) ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৪৫<br>(খ) ৮ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬<br>(গ) ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬<br>(ঘ) ১০ ডিচেম্বৰ ১৯৪৭</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৫। সংবিধান সভাৰ প্ৰথম বৈঠকত সভাপতিত্ব কৰিছিল—</h6>

<p>(ক) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ<br>(খ) ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ<br>(গ) ড° সচ্চিদানন্দ সিন্‌হা<br>(ঘ) জৱাহৰলাল নেহৰু</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) ড° সচ্চিদানন্দ সিন্‌হা।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৬। সংবিধান সভাৰ স্থায়ী সভাপতি আছিল—</h6>

<p>(ক) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ<br>(খ) ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ<br>(গ) ড° সচ্চিদানন্দ সিন্‌হা<br>(ঘ) চৰ্দাৰ পেটেল</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৭। খচৰা সমিতিৰ সদস্য সংখ্যা আছিল—</h6>

<p>(ক) ৫ জন<br>(খ) ৬ জন<br>(গ) ৭ জন<br>(ঘ) ৯ জন</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) ৭ জন।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৮। খচৰা সমিতিৰ অধ্যক্ষ আছিল—</h6>

<p>(ক) জৱাহৰলাল নেহৰু<br>(খ) ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ<br>(গ) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ<br>(ঘ) কে. এম. মুন্সি</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">৯। তলৰ কোনজন খচৰা সমিতিৰ সদস্য নাছিল?</h6>

<p>(ক) এন. গোপালস্বামী আয়েংগাৰ<br>(খ) কে. এম. মুন্সি<br>(গ) জৱাহৰলাল নেহৰু<br>(ঘ) ডি. পি. খৈতান</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) জৱাহৰলাল নেহৰু।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১০। ‘সমাজবাদী’ শব্দটো প্ৰস্তাৱনাত কোন সংশোধনীৰ দ্বাৰা যোগ কৰা হৈছিল?</h6>

<p>(ক) ২৪তম<br>(খ) ৪২তম<br>(গ) ৪৪তম<br>(ঘ) ৫২তম</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) ৪২তম সংশোধনী।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১১। ৪২তম সংশোধনীৰ দ্বাৰা প্ৰস্তাৱনাত সংযোজিত গুৰুত্বপূৰ্ণ শব্দসমূহৰ ভিতৰত আছে—</h6>

<p>(ক) সাৰ্বভৌম আৰু গণৰাজ্য<br>(খ) সমাজবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ<br>(গ) গণতান্ত্ৰিক আৰু গণৰাজ্য<br>(ঘ) স্বাধীন আৰু সাৰ্বভৌম</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) সমাজবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১২। সাৰ্বভৌমত্ব মানে—</h6>

<p>(ক) ব্যক্তিৰ অধিকাৰ<br>(খ) ৰাজ্যৰ সীমা<br>(গ) ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা<br>(ঘ) নিৰ্বাচনৰ অধিকাৰ</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৩। ভাৰতৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ ধাৰণা মূলতঃ লোৱা হৈছে—</h6>

<p>(ক) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰা<br>(খ) ব্ৰিটেইনৰ পৰা<br>(গ) ফ্ৰান্সৰ পৰা<br>(ঘ) চীনৰ পৰা</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) ব্ৰিটেইনৰ পৰা।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৪। তলৰ কোন দেশত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা দেখা যায়?</h6>

<p>(ক) ভাৰত<br>(খ) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ<br>(গ) চীন<br>(ঘ) জাপান</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৫। ভাৰতত সংবিধান সভা গঠন হৈছিল—</h6>

<p>(ক) মুছলিম লীগৰ প্ৰস্তাৱত<br>(খ) কেবিনেট মিছনৰ প্ৰস্তাৱত<br>(গ) কমিউনিষ্ট দলৰ প্ৰস্তাৱত<br>(ঘ) ব্ৰিটিছ ৰজাৰ ব্যক্তিগত নিৰ্দেশত</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) কেবিনেট মিছনৰ প্ৰস্তাৱত।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৬। ভাৰতীয় সংবিধানখন সংশোধনৰ দিশৰ পৰা—</h6>

<p>(ক) কেৱল কঠিন<br>(খ) কেৱল নমনীয়<br>(গ) কঠিন আৰু নমনীয়—দুয়ো বৈশিষ্ট্যযুক্ত<br>(ঘ) সংশোধন কৰিব নোৱাৰি</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) কঠিন আৰু নমনীয়—দুয়ো বৈশিষ্ট্যযুক্ত।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৭। ভাৰতৰ সংসদ গঠিত হয়—</h6>

<p>(ক) এটা সদনেৰে<br>(খ) দুটা সদনেৰে<br>(গ) তিনিটা সদনেৰে<br>(ঘ) চাৰিটা সদনেৰে</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (খ) দুটা সদনেৰে।</strong></p>

<h6 class="wp-block-heading">১৮। ভাৰতীয় সংসদৰ দুটা সদন হ’ল—</h6>

<p>(ক) লোকসভা আৰু বিধানসভা<br>(খ) ৰাজ্যসভা আৰু বিধান পৰিষদ<br>(গ) লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা<br>(ঘ) লোকসভা আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়</p>

<p><strong>উত্তৰঃ (গ) লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা।</strong></p>

<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>

<p class="has-text-align-center" style="font-size:20px"><strong>Human Generate Question Answer</strong></p>

<p>অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ</p>

<p>১) ১৯৪৫ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা নিৰ্বাচনত ইংলেণ্ডত কোনটো দল জয়ী হৈছিল?<br>উত্তৰঃ- শ্ৰমিক দল।</p>

<p>২) "কেবিনেট মিছন" ভাৰতলৈ কেতিয়া আহিছিল?<br>উত্তৰঃ- ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত।</p>

<p>৩) সংবিধান সভাৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?<br>উত্তৰঃ- ড° সচিদানন্দ সিন্হা।</p>

<p>৪) খচৰা সমিতিৰ অধ্যক্ষ জনৰ নাম কি?<br>উত্তৰঃ- ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ।</p>

<p>৫) "সমাজবাদী" আৰু "ধৰ্মনিৰপেক্ষ" শব্দ দুটা সংবিধানৰ কিমান সংশোধনী মতে প্ৰস্তাৱনাত সংযোজন কৰা হৈছিল?<br>উত্তৰঃ- ৪২তম সংশোধনী।</p>

<p>৬) ইংৰাজী Federation শব্দটো কোনটো লেটিন শব্দৰ পৰা আহিছে?<br>উত্তৰঃ- “Foedus” শব্দৰ পৰা।</p>

<p>৭) "যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গৃহভূমি" বুলি কাক কোৱা হয়?<br>উত্তৰঃ- আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰক।</p>

<p>৮) ভাৰতত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছে নে?<br>উত্তৰঃ- নাই।</p>

<p>৯) ভাৰতৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ ধাৰণা কোনখন দেশৰ পৰা লোৱা হৈছে?<br>উত্তৰঃ- ইংলেণ্ডৰ সংবিধানৰ পৰা।</p>

<p>চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ</p>

<p>১) ব্ৰিটিছ চৰকাৰে "কেবিনেট মিছন"ক কিয় ভাৰতলৈ পঠাইছিল?<br>উত্তৰঃ- ভাৰতৰ বাবে এখন সংবিধান প্ৰণয়ন কৰিবলৈ উপযুক্ত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা আৰু সেই দিশত প্ৰস্তুতি লোৱাৰ উদ্দেশ্যে কেবিনেট মিছনক ভাৰতলৈ পঠোৱা হৈছিল।</p>

<p>২) ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ পৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীলৈ ভাৰতবৰ্ষৰ শাসন ব্যৱস্থা কি আইনৰ ভিত্তিত চলিছিল আৰু আইনখন কোনে প্ৰস্তুত কৰিছিল?<br>উত্তৰঃ- এই সময়ছোৱাত শাসন ব্যৱস্থা ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনৰ ভিত্তিত চলিছিল। এই আইনখন ব্ৰিটিছ সংসদে প্ৰস্তুত কৰিছিল।</p>

<p>৩) প্ৰস্তাৱনাত "আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে" বুলি কিয় উল্লেখ কৰা হৈছে?<br>উত্তৰঃ- প্ৰস্তাৱনাত "আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে" বুলি উল্লেখ কৰাৰ মূল কাৰণ হৈছে যে সংবিধানখনৰ প্ৰকৃত উৎস আৰু শক্তি হৈছে ভাৰতৰ জনগণ। এই সংবিধান জনগণৰ দ্বাৰা, জনগণৰ বাবে আৰু জনগণৰ হিতৰ বাবে প্ৰণয়ন কৰা হৈছে।</p>

<p>৪) "সাৰ্বভৌম" মানে কি?<br>উত্তৰঃ- সাৰ্বভৌম মানে হৈছে—</p>

<ul class="wp-block-list">
<li>ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা থকা অৱস্থা।</li>

<li>এটা নিৰ্দিষ্ট ভূখণ্ডত সম্পূৰ্ণ স্বাধিকাৰ থকা অৱস্থা।</li>

<li>কোনো বাহিৰা শক্তিৰ অধীন নোহোৱা স্বাধীন অৱস্থা।</li>
</ul>

<p>৫) কোন চনৰ কিমান সংখ্যক সংশোধনী অনুসৰি সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত 'সমাজবাদী' আৰু 'ধৰ্মনিৰপেক্ষ' শব্দ দুটা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে?<br>উত্তৰঃ- ১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংশোধনীৰ দ্বাৰা এই শব্দ দুটা প্ৰস্তাৱনাত সংযোজন কৰা হৈছিল।</p>

<p>৬) ‘অৰ্ধ যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ কাক বোলে?<br>উত্তৰঃ- যি ৰাষ্ট্ৰৰ শাসন ব্যৱস্থাত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় আৰু এককেন্দ্ৰিক দুয়ো ধৰণৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে বিদ্যমান থাকে, তাক ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ বুলি কোৱা হয়।</p>

<p>৭) কোনখন আইনে পৰাধীন ভাৰতবৰ্ষত সীমিত সংসদীয় পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?<br>উত্তৰঃ- ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনে পৰাধীন ভাৰতত সীমিত সংসদীয় পদ্ধতি প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।</p>

<p>দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ</p>

<p>১) ভাৰতবৰ্ষৰ সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত সংবিধানৰ আদৰ্শ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে আলোচনা কৰা?</p>

<p>উত্তৰঃ- ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাটো সংবিধানখনৰ আৰম্ভণিৰ অংশ। ইয়াত সংবিধানৰ মূল দৰ্শন, আদৰ্শ আৰু উদ্দেশ্যসমূহ সংক্ষিপ্ত ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে। প্ৰস্তাৱনাৰ জৰিয়তে সংবিধানখনৰ প্ৰকৃত অৰ্থ আৰু লক্ষ্য বুজি পোৱা যায়। এই কাৰণে প্ৰস্তাৱনাক সংবিধানৰ আত্মা বুলিও কোৱা হয়।</p>

<p>প্ৰস্তাৱনাত উল্লেখিত মুখ্য আদৰ্শসমূহ হৈছে স্বাধীনতা, ন্যায়, সমতা আৰু ভাতৃত্ববোধ।  </p>

<p>(ক) স্বাধীনতাঃ- ভাৰতৰ প্ৰতিজন নাগৰিকক চিন্তা, মত প্ৰকাশ, বিশ্বাস, ধৰ্ম আৰু উপাসনাৰ ক্ষেত্ৰত স্বাধীনতা প্ৰদান কৰা হৈছে।</p>

<p>(খ) ন্যায়ঃ- সংবিধানে প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় নিশ্চিত কৰিছে। সামাজিক ন্যায়ৰ ক্ষেত্ৰত জাতি, ধৰ্ম আৰু বৰ্ণভিত্তিক বৈষম্য দূৰ কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। ৰাজনৈতিক ন্যায়ৰ ক্ষেত্ৰত সকলোকে নিৰ্বাচনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ অধিকাৰ দিয়া হৈছে। অৰ্থনৈতিক ন্যায়ৰ বাবে সমাজত থকা ধনী-দুখীয়াৰ ব্যৱধান কমাবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ কথা উল্লেখ আছে।</p>

<p>(গ) সমতাঃ- আইনৰ চকুত সকলো নাগৰিক সমান। সমাজত বিদ্যমান বৈষম্য দূৰ কৰি সকলোকে সমান সুবিধা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।</p>

<p>(ঘ) ভাতৃত্ববোধঃ- দেশৰ সকলো মানুহে পৰস্পৰৰ প্ৰতি মৰম, সন্মান আৰু ঐক্যৰ ভাৱ ৰখাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।</p>

<p>২) ‘সাৰ্বভৌম’, ‘সমাজবাদী’, ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’, ‘গণতান্ত্ৰিক’ আৰু ‘গণৰাজ্য’ বুলিলে কি বুজা বহলাই লিখা।</p>

<p>উত্তৰঃ- এই শব্দসমূহৰ অৰ্থ তলত বহলাই বৰ্ণনা কৰা হ'ল 一</p>

<p>(ক) সাৰ্বভৌমঃ-<br>ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা থকা অৱস্থা।<br>নিজৰ ভূখণ্ডত সম্পূৰ্ণ স্বাধীন আৰু স্বশাসিত অৱস্থা।<br>কোনো বাহিৰা শক্তিৰ অধীন নোহোৱা অবস্থা।</p>

<p>(খ) সমাজবাদীঃ-<br>এখন শ্ৰেণীহীন সমাজ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰাৰ লক্ষ্য।<br>সম্পদ আৰু উৎপাদন ব্যৱস্থা ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব।<br>সমাজত সম্পদৰ ন্যায়সঙ্গত বণ্টন কৰা হয়।</p>

<p>(গ) ধৰ্মনিৰপেক্ষঃ-<br>কোনো ধৰ্মক ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নহয়।<br>সকলো ধৰ্মক সমান দৃষ্টিত চোৱা হয়।<br>প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ পছন্দমতে ধৰ্ম পালন কৰিব পাৰে।</p>

<p>(ঘ) গণতন্ত্ৰঃ-<br>এনে চৰকাৰ ব্যৱস্থা য'ত জনগণে নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে।<br>নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ অন্তৰে অন্তৰে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।<br>নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকলে চৰকাৰ গঠন কৰি দেশ চলায়।</p>

<p>(ঙ) গণৰাজ্যঃ-<br>ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰধানজন বংশানুক্ৰমে নিৰ্বাচিত নহয়।<br>তেওঁক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰা হয়।</p>

<p>৩) নেহৰুৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱ কেইটা আলোচনা কৰা?</p>

<p>উত্তৰঃ- সংবিধান সভাৰ প্ৰথম বৈঠকত ১৯৪৬ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত জৱাহৰলাল নেহৰুৱে উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱ উপস্থাপন কৰিছিল। পাছত ১৯৪৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।</p>

<p>এই প্ৰস্তাৱৰ মূল বিষয়সমূহ তলত দিয়া হ'ল 一</p>

<p>ভাৰতবৰ্ষক স্বাধীন, সাৰ্বভৌম আৰু গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সংকল্প গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<br>ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু দেশীয় ৰাজ্যসমূহ একেলগে মিলি এখন সংঘ গঠন কৰিব বুলি কোৱা হৈছিল।<br>জনগণৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় নিশ্চিত কৰাৰ লগতে স্বাধীনতা আৰু সমতাৰ অধিকাৰ স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল।<br>অনুসূচিত জাতি, জনজাতি, সংখ্যালঘু আৰু অনুন্নত সম্প্ৰদায়ৰ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<br>দেশৰ স্বাধীনতা, সাৰ্বভৌমত্ব আৰু অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<br>আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি আৰু সহযোগিতা বজাই ৰখাত ভাৰতৰ ভূমিকা উল্লেখ কৰা হৈছিল।<br>সকলো ক্ষমতা জনগণৰ পৰা আহে বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।</p>

<p>অংগ ৰাজ্যসমূহক স্বায়ত্ব শাসনৰ অধিকাৰ দিয়াৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।</p>

<p>এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ আধাৰতেই ভাৰতীয় সংবিধানৰ আদৰ্শ গঢ়ি উঠিছে।</p>

<p>৪) ভাৰতবৰ্ষৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।</p>

<p>উত্তৰঃ- ভাৰতবৰ্ষত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ বহুতো বৈশিষ্ট্য দেখা যায়, যদিও সকলো বৈশিষ্ট্য সম্পূৰ্ণ ৰূপত নাই। লিখিত সংবিধান, কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ অস্তিত্ব, দ্বি-সদনযুক্ত বিধানমণ্ডল, সংবিধানৰ সৰ্বোচ্চতা আৰু স্বাধীন ন্যায়ালয় ব্যৱস্থা আদি ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।</p>

<p>তথাপিও ভাৰতত এককেন্দ্ৰিক চৰকাৰৰ কিছু বৈশিষ্ট্যও বিদ্যমান। সেয়ে ভাৰতৰ ব্যৱস্থাক ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ বুলি কোৱা হয়। সংবিধানত ‘যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই, তাৰ পৰিৱৰ্তে ‘ৰাজ্যসমূহৰ সংঘ’ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।  <br><br>ভাৰতত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা নাই আৰু ৰাজ্যসমূহক পৃথক হোৱাৰ অধিকাৰো দিয়া হোৱা নাই।  <br><br>ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ শক্তিশালী। যদিও ক্ষমতাৰ বিভাজন কৰা হৈছে, তথাপিও বহু ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ অধিক ক্ষমতাশালী।  </p>

<p>৫) ভাৰতবৰ্ষৰ সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত ব্যাখ্যা আগবঢ়োৱা।</p>

<p>উত্তৰঃ- ভাৰতত সংসদীয় গণতন্ত্ৰ ব্যৱস্থাই জনগণৰ ওচৰত দায়বদ্ধ চৰকাৰ গঠনৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনে সীমিত ৰূপত এই পদ্ধতিৰ আৰম্ভণি কৰিছিল আৰু পিছত সংবিধানত সম্পূৰ্ণ ৰূপে প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। এই ক্ষেত্ৰত ইংলেণ্ডৰ পদ্ধতিৰ প্ৰভাৱ দেখা যায় যদিও ভাৰতীয় পৰিস্থিতি অনুসৰি কিছু পৰিবৰ্তন কৰা হৈছে।</p>

<p>ভাৰতৰ সংসদীয় পদ্ধতিত তলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লক্ষ্য কৰা যায় 一  </p>

<p>ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান (ৰাষ্ট্ৰপতি) বংশানুক্ৰমে নহয়, পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয়।<br>সংসদ দুটা সদনত বিভক্ত — উচ্চ সদন (ৰাজ্যসভা) আৰু নিম্ন সদন (লোকসভা)। উচ্চ সদনত ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰতিনিধি থাকে আৰু নিম্ন সদনত জনগণৰ প্ৰতিনিধি থাকে।<br>সংসদীয় পদ্ধতিত সংসদ শক্তিশালী হ’ব লাগিলেও ভাৰতত সংসদৰ ক্ষমতা কিছুমান ক্ষেত্ৰত সীমিত।</p>

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।