Update This Post

ASSEB Class 9 Social Science Economics Chapter 3 (অৰ্থনীতিৰ মৌলিক বিষয়সমূহ) Question Answer 2026 | Class 9 Social Science অৰ্থনীতি বিজ্ঞান (Part-III) Chapter 3 Solution

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

অৰ্থনীতিৰ মৌলিক বিষয়সমূহ

অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ

১। ‘অর্থনীতি’ শব্দটো কোনটো ভাষাৰ শব্দৰ পৰা অনা হৈছে?

উঃ ‘অর্থনীতি’ শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ শব্দৰ পৰা অনা হৈছে।

২। ‘অর্থনীতি’ শব্দটো কোনটো শব্দৰ পৰা লোৱা হৈছে?

উঃ ‘অর্থনীতি’ শব্দটো গ্ৰীক শব্দ ‘Oikonomia’ৰ পৰা লোৱা হৈছে। ‘Oiko’ শব্দৰ অৰ্থ পৰিয়াল আৰু ‘Nomos’ শব্দৰ অৰ্থ নিয়ম। সেয়ে অর্থনীতি শব্দটোৱে পৰিয়াল বা সমাজ পৰিচালনাৰ নিয়মক বুজায়।

৩। অর্থবিজ্ঞানৰ পিতৃস্বৰূপ কোন?

উঃ এডাম স্মিথক অর্থবিজ্ঞানৰ পিতৃ বুলি কোৱা হয়।

৪। অর্থবিজ্ঞানৰ সম্পদভিত্তিক সংজ্ঞাটো কোনে আগবঢ়াইছিল?

উঃ অর্থবিজ্ঞানৰ সম্পদভিত্তিক সংজ্ঞাটো এডাম স্মিথে আগবঢ়াইছিল।

৫। অর্থবিজ্ঞানৰ কল্যাণভিত্তিক সংজ্ঞাটো কোনে আগবঢ়াইছিল?

উঃ অর্থবিজ্ঞানৰ কল্যাণভিত্তিক সংজ্ঞাটো আলফ্ৰেড মাৰ্শালে আগবঢ়াইছিল।

৬। অর্থবিজ্ঞানৰ দুষ্প্রাপ্যতাৰ সংজ্ঞাটো কোনে আগবঢ়াইছিল?

উঃ অর্থবিজ্ঞানৰ দুষ্প্রাপ্যতাৰ সংজ্ঞাটো লায়’নেল ৰবিন্সে আগবঢ়াইছিল।

৭। এডাম স্মিথে কোনখন গ্ৰন্থত আৰু কেতিয়া অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল?

উঃ এডাম স্মিথে ‘An Enquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations’ নামৰ গ্ৰন্থত ১৭৭৬ চনত অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল।

৮। আলফ্ৰেড মাৰ্শালে কোনখন গ্ৰন্থত আৰু কেতিয়া অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল?

উঃ আলফ্ৰেড মাৰ্শালে ‘Principles of Economics’ নামৰ গ্ৰন্থত ১৮৯০ চনত অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল।

৯। লায়’নেল ৰবিন্সে কোনখন গ্ৰন্থত আৰু কেতিয়া অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল?

উঃ লায়’নেল ৰবিন্সে ‘An Essay on the Nature and Significance of Economic Science’ নামৰ গ্ৰন্থত ১৯৩২ চনত অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল।

১০। এডাম স্মিথৰ সংজ্ঞাটোক ‘যক্ষৰ বাণী’ বুলি কোনে কৈছিল?

উঃ এডাম স্মিথৰ সংজ্ঞাটোক কাৰ্লাইল আৰু ৰাস্কিনে ‘যক্ষৰ বাণী’ বুলি কৈছিল।

১১। দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কোনে অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল?

উঃ দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি ছেমুৱেলছন আৰু নৰ্থহাছে অর্থনীতিৰ সংজ্ঞা আগবঢ়াইছিল।

১২। কোনো বস্তুৰ মানুহৰ অভাৱ পূৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতাক কি বুলি কোৱা হয়?

উঃ কোনো বস্তুৰ মানুহৰ অভাৱ পূৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতাক ‘উপযোগিতা’ বুলি কোৱা হয়।

১৩। উৎপাদনৰ উৎপাদিত আহিলাক কি বুলি কোৱা হয়?

উঃ উৎপাদনৰ উৎপাদিত আহিলাক ‘মূলধন’ বুলি কোৱা হয়।

১৪। Micro আৰু Macro শব্দ দুটা কোন শব্দৰ পৰা লোৱা হৈছে?

উঃ Micro শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ ‘Mikros’ শব্দৰ পৰা আৰু Macro শব্দটো ‘Makros’ শব্দৰ পৰা লোৱা হৈছে।

চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ

১। এডাম স্মিথৰ অৰ্থবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞাটো লিখা।

উঃ এডাম স্মিথৰ মতে, “অর্থবিজ্ঞান সম্পদৰ বিজ্ঞান”।

২। মাৰ্শেলৰ অৰ্থবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞাটো লিখা।

উঃ মাৰ্শেলৰ মতে, “মানৱ জীৱনৰ দৈনন্দিন কাৰ্যাৱলীৰ অধ্যয়নেই হৈছে অর্থনীতি।” ই ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক জীৱনৰ সেই অংশটো অধ্যয়ন কৰে যিটো অংশ মানৱ কল্যাণ আৰু বস্তুৰ ব্যৱহাৰৰ সৈতে জড়িত।

৩। ৰবিন্সৰ অৰ্থবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞাটো লিখা।

উঃ ৰবিন্সৰ মতে, “যি বিজ্ঞানে মানুহৰ অসীম ইচ্ছা আৰু সেইবোৰ পূৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া সীমিত আৰু বিকল্প ব্যৱহাৰযোগ্য সম্পদৰ মাজৰ সম্পর্ক অধ্যয়ন কৰে, সেয়াই অর্থনীতি।”

৪। ছেমুৱেলছন আৰু নৰ্দহাছৰ অৰ্থবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞাটো লিখা।

উঃ ছেমুৱেলছন আৰু নৰ্দহাছৰ মতে, “দুষ্প্রাপ্যতাৰ বাস্তৱতা স্বীকাৰ কৰি সীমিত সম্পদসমূহৰ সৰ্বোত্তম আৰু দক্ষ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে সমাজৰ প্রয়োজন পূৰণ কৰাটোৱেই অর্থনীতিৰ মূল বিষয়।”

৫। ৰবিন্সৰ অৰ্থবিজ্ঞানৰ সংজ্ঞাটোৰ মৌলিক ধাৰণা কেইটা কি কি?

উঃ ৰবিন্সৰ সংজ্ঞাটোৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ হ’লঃ (ক) মানুহৰ অভাৱ অসীম। (খ) অভাৱ পূৰণৰ উপায় বা সম্পদ সীমিত। (গ) সীমিত সম্পদসমূহ বিকল্প ব্যৱহাৰযোগ্য।

৬। ব্যষ্টিবাদী অর্থবিজ্ঞান কাক বোলে?

উঃ ব্যক্তি বা ব্যক্তিগত প্রতিষ্ঠানৰ অর্থনৈতিক আচৰণসমূহ পৃথকভাৱে অধ্যয়ন কৰাকে ব্যষ্টিবাদী অর্থবিজ্ঞান বোলে।

৭। সমষ্টিবাদী অর্থবিজ্ঞান কাক বোলে?

উঃ এখন দেশৰ সামগ্রিক অর্থনৈতিক কার্যকলাপ, যেনে—মুঠ উৎপাদন, আয়, ভোগ, বিনিয়োগ আদি অধ্যয়ন কৰাকে সমষ্টিবাদী অর্থবিজ্ঞান বোলে।

৮। আর্থিক বস্তু আৰু অনার্থিক বস্তুৰ পার্থক্য লিখা।

উঃ আর্থিক আৰু অনার্থিক বস্তুৰ পার্থক্য হ’লঃ (ক) আর্থিক বস্তুৰ যোগান সীমিত, কিন্তু অনার্থিক বস্তু প্রকৃতিৰ মুক্তদান আৰু সীমাহীন। (খ) আর্থিক বস্তুৰ দাম থাকে, কিন্তু অনার্থিক বস্তুৰ দাম নাথাকে।

৯। ৰাষ্ট্ৰীয় আয় কাক বোলে?

উঃ এখন দেশত এটা নির্দিষ্ট বৰ্ষত উৎপাদিত সকলো দ্রব্য আৰু সেৱাৰ মুঠ মুদ্রামূল্যক ৰাষ্ট্ৰীয় আয় বুলি কোৱা হয়।

১০। জনমূৰি আয়ৰ সূত্ৰটো লিখা।

উঃ এখন দেশৰ মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ক সেই দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰে ভাগ কৰিলে যি মান পোৱা যায় তাকেই জনমূৰি আয় বুলি কোৱা হয়।

১। অৰ্থবিজ্ঞান অধ্যয়নৰ প্রয়োজনীয়তা উদাহৰণসহ ব্যাখ্যা কৰা।

উঃ অৰ্থবিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ প্রধান প্রয়োজনীয়তাসমূহ তলত দিয়া ধৰণে বুজাব পাৰি—

(ক) চৰকাৰী আয়-ব্যয়ৰ জ্ঞান লাভ অৰ্থবিজ্ঞানৰ জৰিয়তে আমি বুজি পাওঁ চৰকাৰে কেনেকৈ ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰে আৰু কেনেকৈ সেই ৰাজহ ব্যয় কৰে।

(খ) দৰিদ্ৰতাৰ কাৰণ বুজা দেশ এখনত দৰিদ্ৰতা কেনেকৈ সৃষ্টি হয় আৰু ইয়াক কেনেকৈ হ্ৰাস কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে জ্ঞান লাভ হয়।

(গ) বজাৰৰ মূল্যবৃদ্ধি বুজা অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ দাম কিয় বাঢ়ে, মুদ্ৰাস্ফীতি কেনেকৈ হয়—এইবোৰ বুজিবলৈ সহায় কৰে।

(ঘ) বিশ্বায়ন আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিবর্তন বুজা বিশ্বায়ন (Globalization), ইয়াৰ লাভ-লোকচান আৰু বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ পৰিবর্তনসমূহ বুজা যায়।

(ঙ) অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিবেশ অৰ্থনৈতিক বিকাশ, পৰিবেশীয় অৰ্থনীতি আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ জ্ঞান লাভ হয়।

২। অৰ্থবিজ্ঞানৰ কোনটো সংজ্ঞা আটাইতকৈ বেছি গ্রহণযোগ্য আৰু কিয়? ব্যাখ্যা কৰা।

উঃ অৰ্থবিজ্ঞানৰ বহু সংজ্ঞাৰ ভিতৰত লায়’নেল ৰবিন্সৰ সংজ্ঞা আটাইতকৈ অধিক গ্রহণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।

কাৰণঃ

(ক) মানুহৰ অভাব অসীম—ইয়াক স্পষ্টভাবে বৰ্ণনা কৰিছে। (খ) সেই অভাৱ পূৰণৰ বাবে থকা সম্পদ সীমিত বুলি দেখুৱাইছে। (গ) সীমিত সম্পদসমূহ বিকল্প ব্যৱহাৰযোগ্য—এই ধাৰণাটোও অন্তর্ভুক্ত কৰিছে।

এই তিনিটা মৌলিক সত্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই সংজ্ঞাটো বাস্তৱসম্মত আৰু বৈজ্ঞানিক।

৩। অৰ্থবিজ্ঞানৰ পৰিসৰ সম্পৰ্কে লিখা।

উঃ অৰ্থবিজ্ঞানৰ পৰিসৰ অতি বিস্তৃত। ই সমাজৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যকলাপ সামৰি লয়—

(ক) ভোগ (Consumption) মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা বস্তু আৰু সেৱাৰ অধ্যয়ন।

(খ) উৎপাদন (Production) বস্তু আৰু সেৱা কেনেকৈ উৎপাদন কৰা হয় আৰু ইয়াৰ উপাদানসমূহ (ভূমি, শ্রম, মূলধন, সংগঠন)।

(গ) বিতৰণ (Distribution) উৎপাদিত সামগ্ৰী কেনেকৈ মানুহৰ মাজত ভাগ কৰা হয়।

(ঘ) বিনিময় (Exchange) ব্যক্তি বা দেশৰ মাজত সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ লেনদেন।

(ঙ) মুদ্ৰা আৰু আয় (Money &amp; Income) মুদ্ৰা ব্যৱস্থা, জাতীয় আয়, জনমূৰি আয়, কল্যাণ আৰু দক্ষতা আদিৰ অধ্যয়ন।

অতিৰিক্ত প্রশ্নোত্তৰ (পুনৰ সংৰচিত)

১। ৰবিন্সৰ সংজ্ঞাৰ এটা ত্ৰুটি লিখা। উঃ এই সংজ্ঞাত “পছন্দ” (choice) বিষয়টো স্পষ্টভাবে উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।

২। উৎপাদনৰ উপাদান কেইটা আৰু কি কি? উঃ চাৰিটা—ভূমি, শ্রম, মূলধন, সংগঠন।

৩। বৰ্তমান সময়ত বিনিময় প্রথা থকা এখন বজাৰৰ নাম লিখা। উঃ মৰিগাঁও জিলাৰ জোনবিল মেলা।

৪। মুদ্ৰাৰ সৃষ্টি কিয় হৈছিল? উঃ বিনিময় প্রথাৰ অসুবিধা দূৰ কৰিবলৈ মুদ্ৰাৰ সৃষ্টি হৈছিল।

৫। বস্তু বা সামগ্ৰী কাক বোলে? উঃ মানুহৰ অভাৱ পূৰণ কৰিব পৰা যিকোনো বস্তু বা সেৱাক সামগ্ৰী বোলে।

৬। উপযোগিতা কাক বোলে? উঃ বস্তু বা সেৱাই মানুহৰ অভাৱ পূৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতাক উপযোগিতা বোলে।

৭। অভাৱ কাক বোলে? উঃ কোনো বস্তু পাবলৈ ইচ্ছা বা আকাংক্ষাক অভাৱ বোলে।

৮। কল্যাণ কেই প্ৰকাৰৰ? উঃ দুটা— (ক) অৰ্থনৈতিক কল্যাণ (খ) অনাৰ্থনৈতিক কল্যাণ

৯। যোগান কাক বোলে? উঃ বিক্ৰীৰ বাবে বজাৰলৈ অনা বস্তু বা সেৱাৰ পৰিমাণক যোগান বোলে।

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।