Update This Post

প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিন্তা | BA 1st Semester Philosophy Chapter 3 Question Answer | স্মৃতি আৰু মহাকাব্য পাঠটোৰ উত্তৰ | NEP-2026

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

স্মৃতি আৰু মহাকাব্য

► অতি চমু প্রশ্নোত্তৰ :

১। মনুৰ সবাতোকৈ মহান বৰঙণি কি?

উত্তৰ:&nbsp;মনুৰ সবাতোকৈ মহান বৰঙণি হ'ল আইনক ধর্ম হিচাপে বিবেচনা কৰাৰ ধাৰণাটো।

২। মনুৰে মানুহক কি কি জাতি বা বর্ণত ভগাই এক সামাজিক শৃংখলা গঠনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল?

উত্তৰ:&nbsp;মানুৱে মানুহক চাৰিটা ভিন্ন জাতি বা বৰ্ণত বিভক্ত কৰি সামাজিক ব্যৱস্থা গঠনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল। মনুৰ মতে মানুহৰ জাতি ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ।

৩। ৰামায়ণ কেনেধৰণৰ মহাকাব্য?

উত্তৰঃ&nbsp;বামায়ান প্ৰাচীন ভাৰতৰ সংস্কৃত মহাকাব্য। ৰামায়ণ হৈছে কবি বাল্মিকীৰ দ্বাৰা সংস্কৃত ভাষাত ৰচিত এখন হিন্দু মহাকাব্য। ইয়াক সাতটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে , ২৪,০০০ শ্লোকেৰে গঠিত , যাক কান্দা বোলা হয়।

৪। মনুৰ মতে ধৰ্ম কি?

উত্তৰ:&nbsp;মনুয়ে কৈছে, “কোনো জীৱৰ দুখ-কষ্ট নিদিয়াকৈ, পিঁপৰা এটাই যেনেকৈ লাহে লাহে এটা প্ৰকাণ্ড কুঁহিয়াৰ জমা কৰে, ঠিক তেনেকৈ ধৰক লাহে লাহে জমা হ’ব লাগিব।

৫। পণ্ডিতসকলৰ মতে স্মৃতিৰ মুঠ সংখ্যা কিমান?

উত্তৰঃ&nbsp;স্মৃতিৰ মুঠ সংখ্যা এশ বারন্নখন বুলি পণ্ডিতসকলে কৈছে।

৬। ভাৰতীয় পৰম্পৰাই কেইখন বেদ আৰু শাস্ত্ৰৰ অস্তিত্ব মানি লয়?

উত্তৰ:&nbsp;ভাৰতীয় পৰম্পৰাই চাৰিখন বেদ আৰু চৌধ্যখন শাস্ত্ৰৰ অস্তিত্বৰ কথা কয়।

৭। শ্রুতি কি?

উত্তৰ:&nbsp;বেদৰ মন্ত্ৰসংহিতা, ব্রাহ্মণ, আৰণ্যক আৰু উপনিষদক শ্রুতি বোলা হয়।

৮। স্মৃতি গ্ৰন্থবোৰৰ মুখ্য বিষয় কি কি?

উত্তৰঃ&nbsp;স্মৃতি গ্ৰন্থবোৰৰ মুখ্য বিষয় বা অঙ্গ চাৰিবিধ- (১) আচাৰ; (২) ব্যৱহাৰ; (৩) প্রায়শ্চিত্য আৰু (৪) কর্মফল বিষয়ক। তদুপৰি স্মৃতিবোৰে ব্ৰাহ্মাণ, ক্ষত্রিয়, বৈশ্য আৰু শূভ্র - এই চাৰি বৰ্ণৰ আৰু ব্ৰহ্মহ্মচর্য গার্হস্থ, বাণপ্রস্থ আৰু সন্যাস এই চাৰি আশ্ৰমধৰ্মৰ বিচাৰ-বিশ্লেষণ কৰিছে।

৯। স্মৃতি বা ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ ভিতৰুৱা শাস্ত্ৰ কোনবোৰ?

উত্তৰঃ&nbsp;ষড়বেদাঙ্গ, ধর্মশাস্ত্র, ইতিহাস, পুৰাণ, অর্থশাস্ত্ৰ আৰু নীতি শাস্ত্ৰ বোৰক স্মৃতি বা ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ ভিতৰৱা বুলি কোৱা হয়। আনকি দুই ইতিহাস বা মহাকাব্য ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু শ্রীমদ্ভগবদ্গীতাত স্মৃতি।

১০। কল্পসূত্ৰৰ ভাগ চাৰিটা কি কি?

উত্তৰ:&nbsp;'ধর্মশাস্ত্র বিষয়ক স্মৃতি গ্ৰন্থবোৰৰ আধাৰ কল্পসূত্ৰবোৰ।' কল্পসূত্ৰৰ ভাগ চাৰিটা হ'ল- শ্রৌত, গৃহ্য, ধর্ম আৰু শুল্ব সূত্র।

► চমু প্রশ্নোত্তৰ :

১। বাচস্পতি গৈৰালাই স্মৃতিসমূহৰ ৰচনা কাল কিমান বুলি উল্লেখ কৰিছে?

উত্তৰঃ&nbsp;বাচস্পতি গোইৰালে স্মৃতিসকলৰ ৰচনাৰ তাৰিখ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁৰ মতে হিন্দু ধৰ্মক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা স্মৃতিগ্ৰন্থসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৬০০ চনৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। গায়ৰালাই স্মৃতিগ্ৰন্থৰ ৰচনাক তিনিটা ভিন্ন যুগত বিভক্ত কৰিছে। তেওঁলোক হৈছে:

(ক) প্রথম যুগঃ ৬০০-১০০ খৃষ্ট পূর্বাব্দ পর্যন্ত

(খ) দ্বিতীয় যুগঃ ১০০-৮০০ খৃষ্টাব্দ পর্যন্ত

(গ) তৃতীয় যুগঃ ৯০০-১৮০০ খৃষ্টাব্দ পর্যন্ত।

(ক) প্ৰথম যুগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০-১০০): প্ৰথম কালত কল্পসূত্ৰৰ অন্তৰ্গত ধৰ্মসূত্ৰ ৰচনা কৰা হৈছিল। এইটোৱেই হৈছে ধৰ্মসূত্ৰৰোৰ স্মৃতিৰ মূল উৎস; ধৰ্মসূত্ৰৰ আধাৰত স্মৃতি ৰচনা কৰা হৈছিল।

(খ) দ্বিতীয় যুগ (১০০-৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ): দ্বিতীয় কালত ধৰ্মসূত্ৰ - টীকা আদিৰ বিস্তৃত ব্যাখ্যা ৰচনা কৰা হৈছিল। এই যুগত স্মৃতিসমূহ ধৰ্মসূত্ৰৰ কঠিন আৰু প্ৰতীকী শৈলীৰ ব্যাখ্যা হিচাপে ৰচনা কৰা হৈছিল যাতে সাধাৰণ জনতাই বুজিব পাৰে। এই স্মৃতিবোৰ পদ্যত ৰচিত। আচলতে স্মৃতিগ্ৰন্থ লিখাৰ কাম আৰু আগতেই আৰম্ভ হৈছিল। স্মৃতিসকলৰ ৰচনা সম্ভৱতঃ শুঙা যুগৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল।

(গ) তৃতীয় যুগ (৯০০-১৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ): শাস্ত্ৰ ৰচনাৰ তৃতীয় যুগটো আছিল অতি মহত্ত্ব আৰু খ্যাতিৰ সময়। এই সময়ছোৱা গুপ্ত যুগৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টাদশ শতিকালৈকে বিস্তৃত। এই সময়ছোৱাত দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম কৰা হৈছিল -

(১) মধ্যযুগত ৰচিত স্মৃতিগ্ৰন্থসমূহৰ ওপৰত টীকা আৰু টীকা এই সময়ছোৱাত ৰচনা কৰা হৈছিল।

(২) এই যুগত পণ্ডিতসকলে ‘যুক্তিযুক্ত যুক্তিৰ নতুন শৈলীৰ আশ্ৰয় লৈ নিজৰ তত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ বহুতো নতুন স্মৃতিগ্ৰন্থ সৃষ্টি কৰি এই পৰম্পৰাক লালন-পালন কৰিছিল। তৃতীয় সময়ছোৱা শাস্ত্ৰৰ সমৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।

২।&nbsp; স্মৃতি বা সংহিতা কি?

উত্তৰঃ&nbsp;হিন্দুসকলে আচাৰ-ব্যৱহাৰক পৰম ধৰ্ম (আচৰো পৰমো ধৰ্ম) বুলি গণ্য কৰি আহিছে। সেয়েহে জনজীৱনত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰথা আছে। তাৰ ভিতৰত দেশীয় ৰীতি-নীতি, লোক-ৰীতি-নীতি, ৰীতি-নীতি, ৰীতি-নীতি, বৈদিক ৰীতি-নীতি, শাস্ত্ৰীয় ৰীতি-নীতি ইত্যাদি।বৈদিক ৰীতি-নীতি বা শাস্ত্ৰৰ আধাৰত ধৰ্মশাস্ত্ৰ বা স্মৃতি ৰচনা কৰা হৈছিল।

৩। স্মৃতিসমূহৰ ৰচনা কাল সম্বন্ধে কি কি ভাগত ভাগ কৰা হৈছে?

উত্তৰঃ&nbsp;স্মৃতিৰ ৰচনাৰ তাৰিখ সম্পৰ্কে বিভিন্ন পণ্ডিতৰ মতামত বেলেগ বেলেগ হ'লেও এই বিশাল শাস্ত্ৰ সংকলনটোৰ ৰচনাৰ তাৰিখটো কিছুমান পণ্ডিতে সূত্ৰৰ পৰা ধৰ্মশাস্ত্ৰলৈকে তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। এই খণ্ডসমূহ হ'ল:

(১) সূত্ৰ ৰচনা কাল- খ্রীঃ পূঃ সপ্তম শতাব্দিৰ পৰা দ্বিতীয় শতাব্দিলৈ।

(২) সূত্ৰসমূহৰ ব্যাখ্যা কাল- খ্ৰীঃ পুঃ দ্বিতীয় শতিকাৰ পৰা খ্ৰীঃ পঞ্চম শতিকালৈ

(৩) ধর্মশাস্ত্ৰসমূহৰ ৰচনা কাল- খ্রীঃ পূঃ পঞ্চম শতাব্দিৰ পৰা সপ্তম শতাব্দিলৈ।

৪। স্মৃতি কিমানখন?

উত্তৰঃ&nbsp;স্মৃতিৰ সঠিক সংখ্যা নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাই। স্মৃতিৰ সংখ্যা আঠাইশ বুলি কোৱা হয়। ভাৰত ভ্ৰমণ কৰা আলবেৰুনিৰ মতে স্মৃতিৰ সংখ্যা চল্লিশটা। ব্ৰহ্মৰ কুৰিজন পুত্ৰই এই চল্লিশটা স্মৃতি ৰচনা কৰে। আলবেৰুণীয়ে আৰু কয় যে স্মৃতিবোৰ বেদৰ পৰাই সৃষ্টি হয়। স্মৃতিসমূহ ব্ৰহ্মৰ চল্লিশজন পুত্ৰই ৰচনা কৰিছিল। সেইবোৰ হ’ল (১) অপস্থম্ব, (২) পৰশৰ, (৩) শতপথ (শততপ), (৪) সমৱৰ্ত (সম্বৰ্ত), (৫) দক্ষ, (৬) বশিষ্ঠ, (৭) অংগীৰাস, (৮) যম, (৯ ) বিষ্ণু, (১০) মনু, (১১) যাজ্ঞবলক্য, (১২) অত্ৰি, (১৩) হৰিতে, (১৪) লিখিতা, (১৫) শংখ, (১৬) গৌতম, (১৭) বৃহস্পতি, (১৮) কাত্যায়ন, (১৯ ) ব্যাস আৰু (২০) উষান। আলবেৰুণীয়েও ব্যাসৰ ছয় স্মৃতিৰ শিষ্য হিচাপে দেৱাল, শুক্ৰ, ভাৰ্গৱ, বৃহস্পতি, যজ্ঞবলক আৰু মনুৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।

আলবেৰুণীৰ মতে স্মৃতি কুৰিখন যদিও মুঠতে ওঠৰখন স্মৃতিয়েহে মান্যতা পাইছে। পুৰাণ উপপুৰাণৰো সংখ্যা অগণন তথাপি ওঠৰখন পুৰাণকেই প্রধান বুলি গণ্য কৰা হয়। ওঠৰখন স্মৃতি হ'ল- (১) মনু, (২) যাজ্ঞবল্ক্য, (৩) বিষ্ণু, (৪) বৃহস্পতি, (৫) কাত্যায়ন, (৬) পৰাশৰ, (৭) গৌতম, (৮) অত্রি, (৯) হাৰীত, (১০) ব্যাস, (১১) দক্ষ, (১২) উশনস, (১৩) যম, (১৪) অপস্তম্ব, (১৫) বশিষ্ঠ, (১৬) অঙ্গিৰা, (১৭) ভৃগু আৰু (১৮) নাৰদ। এই ওঠৰখন স্মৃতিৰ ভিতৰত মনু আৰু যাজ্ঞবল্ক স্মৃতি বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য বুলি কোৱা হয়।

৫। মনুসংহিতা কি?

উত্তৰঃ&nbsp;মনুৰ দ্বাৰা সংকলিত স্মৃতিক মনুস্মৃতি বা মনু সংহিতা বোলা হয়। অত্ৰি স্মৃতিক যেনেকৈ অত্ৰি সংহিতা বুলি জনা যায়, তেনেকৈ মনুস্মৃতিক মনু সংহিতা বুলি কোৱাৰ এটা কাৰণ হ’ল মনুৰ বা মনুৰ নামত কোৱা অসংখ্য শ্লোক ইয়াত সংকলিত হোৱাৰ বাবেই হয়তো ইয়াক মনু সংহিতা বুলি কোৱা হৈছিল . বেদক সংহিতা বুলিও কোৱা হয়। বিভিন্ন ঋষিৰ নামত উপলব্ধ সূক্তসমূহ সংকলিত কৰি এখন বেদ সংহিতা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। উচ্চস্বৰে বেদ পাঠ কৰাৰ সময়তো কোনো বিকৃতি নোহোৱাকৈ মন্ত্ৰসমূহ যিদৰে আছে তেনেদৰে পাঠ কৰাটোক সংহিতা পাঠ বুলি কোৱা হয়। কিন্তু সকলো স্মৃতিৰ ভিতৰত মনুস্মৃতি যে সৰ্ববৃহৎ, শ্ৰেষ্ঠ আৰু সৰ্বাধিক স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত।

মনু স্মৃতিৰ বাৰটা অধ্যায় আছে আৰু স্মৰণীয় বিষয় যেনে আচাৰ-ব্যৱহাৰ, আচৰণ আৰু প্ৰায়শ্চিত্ত আদি সকলো বিষয় সযতনে উপস্থাপন আৰু ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। মনুস্মৃতিক মানৱ ধৰ্মশাস্ত্ৰ বুলিও কোৱা হয়। যদিও মনুস্মৃতি মনুৰ ৰচনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, তথাপিও প্ৰথম অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিৰ বাহিৰে সমগ্ৰ স্মৃতি মনুৰ শিষ্য মহৰ্ষি ভৃগুৱে কয়। কিন্তু ভৃগুৱে মাজে মাজে কোনো বিষয় ‘মনু কোৱা’ (মনুব্ৰবিত) বুলি উল্লেখ কৰে।

মনুৰ ধৰ্মশাস্ত্ৰই মানৱ জীৱনৰ সকলো দিশ সামৰি লোৱা ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মশাস্ত্ৰ। গতিকে ভাৰতৰ সামাজিক জীৱনত মনুস্মৃতিৰ প্ৰভাৱ বৈদিক যুগৰ পৰাই হৈ আহিছে, আছে আৰু থাকিব। মানৱ ধৰ্ম সূত্ৰ আৰু মানৱ ধৰ্মশাস্ত্ৰ দুয়োটাকে মনুস্মৃতিৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি ধৰিব পাৰি, কাৰণ এই স্মৃতিৰ অধিকাংশই মানৱ ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ সৈতে মিল খায়।

৬। অসমৰ শ্ৰেষ্ঠ স্মৃতিকাৰ মহামহোপাধ্যায় পিতাম্বৰ সিদ্ধান্ত বাগীশৰ বিষয়ে লিখা।

&nbsp;উত্তৰঃ&nbsp;অসমৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ স্মৃতিগ্ৰন্থ মহামহোপাধ্যায় পীতাম্বৰ সিদ্ধান্ত বাগীশ। পীতাম্বৰ কোচবিহাৰৰ বিখ্যাত ৰজা নৰনাৰায়ণৰ (১৫৪০-১৫৮৪) সভা কবি আছিল। স্মৃতি বিষয়ত তেওঁ আঠাইশটা ‘কৌমুদি’ লিখিছিল। তেওঁৰ আঠাইশটা কৌমুদী হ’ল- (১) দণ্ড কৌমুদী, (২) প্ৰেটকৌমুদী, (৩) বৃশোৎসৰ্গ কৌমুদী, (৪) প্ৰমন কৌমুদী, (৫) শ্ৰাদ্ধ কৌমুদী, (৬) দুৰ্গোৎসৱ কৌমুদী, (৭) একাদশী কৌমুদী, (৮)। ) শুদ্ধিকৰণ কৌমুদি, (৯) প্ৰতিষ্ঠা কৌমুদি, (১০) সংকল্প কৌমুদি, (১১) প্ৰায়শ্চিত্ত (১২) তীৰ্থ কৌমুদি, (১৩) কলকৌমুদী, (১৪) পঞ্চদিক্ষা কৌমুদী, (১৫) সম্পৰ্ক কৌমুদি, (১৬) তাৰিখ কৌমুদী, ( ১৭)। ) দয়া কৌমুদী আৰু (১৮) আচাৰ কৌমুদী। কোনো কোনোৱে কয় যে তেওঁ আঠাইশটা কৌমুদীৰ ৰচক আছিল।

৭। মনু কোন?

উত্তৰঃ&nbsp;মনুক বিৱস্থান বা সূৰ্য্যৰ পুত্ৰ আৰু বেদ, ব্ৰাহ্মণ, বাসায়ন, মহাভাৰত আৰু পুৰাণত মানৱ জাতিৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি কোৱা হয়। কিন্তু মনুস্মৃতিত আজিও কিছুমান প্ৰাচীন মানৱ শাস্ত্ৰ পোৱা যায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। অৰ্থাৎ প্ৰাচীন মানৱ ধৰ্ম গ্ৰন্থৰ সূত্ৰৰ আধাৰত মনুস্মৃতিদ ৰচনা কৰা হৈছে। সকলো শাস্ত্ৰৰ ভিতৰত মনুস্মৃতি সৰ্বাধিক গ্ৰহণযোগ্য।

৮। ধর্মসূত্র কি?

উত্তৰঃ&nbsp;ধৰ্মসূত্ৰই হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰাচীন গ্ৰন্থৰ সংকলনক বুজায় য'ত ধৰ্মৰ নীতি (ধাৰ্মিকতা, কৰ্তব্য আৰু আইন)ৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে, যিহেতু ই জীৱনৰ বিভিন্ন দিশৰ সৈতে জড়িত, নৈতিক আচৰণ, নৈতিকতা, আইন, সামাজিক বাধ্যবাধকতা আদি। এই গ্ৰন্থসমূহে ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক আচৰণৰ নিৰ্দেশনা হিচাপে কাম কৰে আৰু হিন্দু দৰ্শনৰ স্মৃতি সাহিত্যৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ।

ধৰ্মসূত্ৰৰ মূল দিশসমূহঃ

ঐতিহাসিক প্ৰসংগ:

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰ পৰা ৩য় শতিকাৰ আশে-পাশে, হিন্দু দাৰ্শনিক চিন্তাৰ প্ৰাৰম্ভিক কালত ধৰ্মসূত্ৰ ৰচনা কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। সংস্কৃত ভাষাত লিখা এইবোৰ সূত্ৰ নামেৰে জনাজাত বৃহত্তৰ গ্ৰন্থৰ অংশ, যিবোৰে সংক্ষিপ্ত আফোৰজম বা নিয়ম প্ৰদান কৰে।

বিষয়বস্তু আৰু গঠন:

ধৰ্মসূত্ৰত ব্যক্তিগত আৰু সমাজৰ আচৰণৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছে, য'ত আছে-

আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু যজ্ঞ: ধৰ্ম অনুযায়ী আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু যজ্ঞ সম্পাদনৰ নিৰ্দেশনা।

নৈতিক আচৰণ: সততা, অহিংসা, বিশুদ্ধতা আৰু অন্যান্য গুণৰ নীতি।

সামাজিক কৰ্তব্য: ব্যক্তিৰ বৰ্ণ (সামাজিক শ্ৰেণী) আৰু আশ্ৰম (জীৱনৰ পৰ্যায়)ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা কৰ্তব্য, য’ত ছাত্ৰ, গৃহস্থ, বনবাসী, আৰু ত্যাগকাৰীৰ দায়িত্বও অন্তৰ্ভুক্ত।

আইন আৰু ন্যায়: বিবাদ, শাস্তি আৰু ন্যায় প্ৰশাসন নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আইনী নীতি।

প্ৰধান ধৰ্মসূত্ৰ:

কিছুমান বিশিষ্ট ধৰ্মসূত্ৰৰ ভিতৰত আছে-

অপস্তম্ব ধৰ্ম সূত্ৰঃ সামাজিক কৰ্তব্য আৰু ৰীতি-নীতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

গৌতম ধৰ্ম সূত্ৰঃ আইন আৰু নৈতিক আচৰণকে ধৰি জীৱনৰ বিভিন্ন দিশৰ ওপৰত নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।

বৌধায়ন ধৰ্মসূত্ৰ:&nbsp;নৈতিকতা, পাৰিবাৰিক জীৱন, আৰু বিভিন্ন সামাজিক শ্ৰেণীৰ কৰ্তব্যৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।

হিন্দু আইনৰ ওপৰত প্ৰভাৱঃ

ধৰ্মসূত্ৰই হিন্দু আইন সম্পৰ্কীয় পৰৱৰ্তী গ্ৰন্থ যেনে মনুস্মৃতি (Laws of Manu) ৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল। ইতিহাসৰ বুকুত হিন্দু আইনী আৰু নৈতিক চিন্তাধাৰাৰ বিকাশত ইহঁতৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছে।

দাৰ্শনিক তাৎপৰ্য্য:

ধৰ্মসূত্ৰত ধৰ্মৰ অনুকূল জীৱন যাপনৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, যিটোক সামাজিক শৃংখলা, সম্প্ৰীতি আৰু ব্যক্তিগত ধাৰ্মিকতা বজাই ৰখাৰ বাবে অপৰিহাৰ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।

৯। মনুস্মৃতিৰ ৰচনা কাল কিমান বুলি পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰে?

উত্তৰঃ&nbsp;ড° বুহলাৰ নামৰ এজন পণ্ডিতে তেওঁৰ অনুবাদৰ প্ৰস্তাৱনাত লিখিছে যে এই মনুস্মৃতি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাত লিখা হৈছিল। আন ঠাইত লিখা আছে যে যজ্ঞবন্ধস্মৃতি আৰু তাতোকৈও নাৰদস্মৃতিৰ নিয়মবোৰ যিকোনো বিষয়ত বিশেষকৈ দান-বৰঙণিৰ ক্ষেত্ৰত মনুতকৈ অধিক স্পষ্ট আৰু পদ্ধতিগত। তেওঁ লগতে লিখিছে যে মনুৰ পৰা আইনৰ সংজ্ঞা প্ৰায় অনুপস্থিত যদিও ইয়াক যাজ্ঞবলক্য আৰু নাৰদস্মৃতিত সুন্দৰভাৱে পোৱা যায়। সেয়েহে বৰ্তমানৰ ৰূপত মনুস্মৃতি কেইবা শতিকাত ৰচনা কৰা হৈছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাত লিখা প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল আৰু খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাত শেষ হৈছিল। আগতেও নহয়, পিছতো নহয়। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আজি উপলব্ধ মনুস্মৃতিবোৰ সেই সময়ত ৰচনা কৰা হৈছিল যেতিয়া পদ্ধতিগত আইনৰ আৰম্ভণিহে হৈছিল আৰু এতিয়াও ইমান উন্নত পৰ্যায়ত উপনীত হোৱা নাছিল।

১০। মনুসংহিতা বা মনুস্মৃতিৰ বিষয়বস্তু কি?

উত্তৰঃ&nbsp;মনুসংহিতা (Manusmriti), যাক "মনুস্মৃতি" নামেও জনা যায়, হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এখন প্ৰাচীন আইন আৰু দৰ্শনৰ গ্ৰন্থ। এই গ্ৰন্থটি প্ৰায় ২০০০-৩০০০ বছৰ পুৰণা বুলি ধৰা হয় আৰু ইয়াক হিন্দু সমাজৰ নীতি-নিয়ম, আচৰণ, আৰু সামাজিক সংগঠনক গঠন কৰিবলৈ উল্লেখযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয়। মনুসংহিতাৰ বিষয়বস্তুৰ মূল উপাদানসমূহ হ’ল:

১. ধৰ্ম আৰু নীতি:

মনুসংহিতাত ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিক আৰু সামাজিক নীতিৰ বিৱৰণ আছে। ইয়াত ব্যক্তিৰ সামাজিক, ধৰ্মীয়, আৰু নৈতিক দায়িত্ব বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

২. বৰগীকৰণ (Varna System):

এই গ্ৰন্থত ভাৰতীয় সমাজৰ বৰগীকৰণৰ বিৱৰণ আছে, যেনে: ব্ৰাহ্মণ, ক্ষাত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ।

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।