Update This Post

BA 3rd Sem Political Science Chapter 2 Solution | তাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপট |

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

BA 3rd Sem Political Science Chapter 2 Solution | তাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপট |

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

তাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপট

১ আমোলাতন্ত্ৰৰ ইংৰাজী প্রতিশব্দ 'Bureaucracy' শব্দটো কোনে উদ্ভাক কৰিছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;ভিনচেণ্ট ডি গুৰণী।

২। বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনাৰ তত্ত্বটোক কোনে অবৈজ্ঞানিক, সমাজবিৰোধী আৰু অমনোবৈজ্ঞানিক বুলি কৈছে।

উত্তৰঃ&nbsp;চি. এছ, মায়ার্চে।

৩। টেইলৰে আগবঢ়োৱা বিজ্ঞানসন্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ সমালোচনা কৰক তিনিজন প্রখ্যাত ব্যক্তিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ&nbsp;(ক) অলিভাৰ ছেলডন, (খ) এলটন মেয়ো, (গ) পিটাৰ ড্ৰাকাৰ।

৪। 'সার্বিক মানসিক বিপ্লৱ' ধাৰণাটো সংগঠনৰ কোনটো তত্ত্বৰ লগত জড়িত।&nbsp;

উত্তৰঃ&nbsp;বিজ্ঞানসন্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ লগত।

৫। 'Principles of Scientific Management' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ লিখ কোন?

উত্তৰঃ&nbsp;এফ. ডব্লিউ, টেইলৰ।

৬। টেইলৰে আগবঢ়োৱা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ দুটা দিশ কি কি?

উত্তৰঃ&nbsp;যান্ত্রিক দিশ আৰু দার্শনিক দিশ।

৭। টেইলৰে উৎপাদন ব্যৱস্থাত সময় আৰু শ্ৰমৰ অপচয় ৰোধ কৰিবৰ বাবে বি কৰিব বিচাৰিছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;সময়, গতি আৰু অবসাদ সমীক্ষা ব্যৱস্থা।

৮। বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ লগত জড়িত আটাইতকৈ প্রসিদ্ধ লোকজন। নাম কি?

উত্তৰঃ&nbsp;এফ, ডব্লিউ, টেইলৰ।

৯। বিজ্ঞানসন্মত ব্যৱস্থাপনাৰ ধাৰণাটো কোনে প্রথমে প্রয়োগ কৰিছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;লুই ব্রেন্ডিচে।&nbsp;

১০। চেণ্টাৰ আই বাৰ্ণাৰ্ডৰ মানৱীয় সম্পৰ্ক তত্ত্বৰ ওপৰত মতামত আগবঢ়োর গ্ৰন্থখনৰ নাম কি?

উত্তৰ:&nbsp;The Function of Exccutive.

১১। হথনৰ অধ্যয়নত প্ৰকাশ পোৱা কিতাপখনৰ নাম কি?

উত্তৰ: মেনেজমেন্ট এণ্ড দি ওৱাৰ্কাৰ।

১২। বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বটোৰ কেতিয়া আৰু ক'ত বিকাশ হৈছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মার্কিন যুক্তৰাষ্ট্ৰত।

১৩। কোন চনত 'Principles of Scientific Management' নামৰ গ্ৰন্থখ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;১৯১১ চনত।

১৪। কোন উদ্যোগত হথৰ্নৰ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত হৈছিল?

উত্তৰঃ&nbsp;ৱেষ্টার্ণ ইলেক্‌ট্রিক কোম্পানী।&nbsp;

১৫। বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বটোৰ পিতৃ বুলি কাক কোৱা হয়?

উত্তৰঃ&nbsp;এফ, ডব্লিউ. টেইলৰক।

চমু প্রশ্নোত্তৰ:

১। মানবীয় সম্পর্ক তত্ত্বই প্রকাশ কৰা তিনিটা উপাদান লিখা।

উত্তৰ:&nbsp;&nbsp;মানৱ সম্পৰ্ক তত্ত্বই কৰ্মক্ষেত্ৰত সামাজিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ আৰু সম্পৰ্কৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই তত্ত্বই প্ৰকাশ কৰা তিনিটা মূল উপাদান ইয়াত উল্লেখ কৰা হ’ল-

১.সামাজিক গোট:&nbsp;মানৱ সম্পৰ্ক তত্ত্বই মানুহক সামাজিক সত্তা বুলি স্বীকাৰ কৰে আৰু সংগঠনৰ ভিতৰত গোট গঠন কৰে। এই গোটসমূহে কৰ্মচাৰীৰ মনোবল, চাকৰিৰ সন্তুষ্টি, আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।

২) অনানুষ্ঠানিক সংগঠন:&nbsp;আনুষ্ঠানিক সাংগঠনিক গাঁথনিৰ উপৰিও মানৱ সম্পৰ্ক তত্ত্বই কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত অনানুষ্ঠানিক সংগঠনৰ অস্তিত্বক স্বীকৃতি দিয়ে। এই অনানুষ্ঠানিক নেটৱৰ্কসমূহে যোগাযোগ, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ আৰু সামগ্ৰিক সাংগঠনিক গতিশীলতাক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে।

৩.প্ৰেৰণা আৰু নেতৃত্ব:&nbsp;মানৱ সম্পৰ্ক তত্ত্বই ইতিবাচক আৰু উৎপাদনশীল কৰ্ম পৰিৱেশ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰেৰণা আৰু নেতৃত্বৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰা হৈছে যে ফলপ্ৰসূ নেতাসকলে কৰ্মচাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা, তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয়তা বুজি পোৱা আৰু সহায়ক পৰিৱেশ প্ৰদান কৰাত মনোনিৱেশ কৰিব লাগে।

২। ফ্লেডিৰিক টেইলৰে আগবঢ়োৱা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ চাৰিটা নীতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ:&nbsp;ফ্লেডিৰিক টেইলৰ বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্ব (Scientific Management Theory) আধুনিক ব্যৱস্থাপনাৰ এক মৌলিক আধাৰ গঠন কৰিছে। তেওঁ ১৯১১ চনত "The Principles of Scientific Management" নামৰ কিতাপত এই তত্ত্বৰ মূল নীতি সমূহ উপস্থাপন কৰিছিল। টেইলৰ মতে, ব্যৱস্থাপনাৰ উদ্দেশ্য হৈছে উৎপাদন বৃদ্ধি আৰু কৰ্মীৰ কাৰ্যকৰিতা উন্নত কৰা। তলত তেওঁ আগবঢ়োৱা চাৰিটা নীতিৰ আলোচনা কৰা হৈছে:

১. শ্রমৰ বৈজ্ঞানিক বণ্টন (Scientific Task Allocation)

কাজৰ বৈজ্ঞানিক পৰিকল্পনা:&nbsp;টেইলৰ মতে, প্ৰতিটো কৰ্মৰ বাবে এটা বিশেষ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা উচিত, যাতে কৰ্মীৰ মেধা আৰু সক্ষমতাৰ অধিকতম ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে কৰ্মচাৰীৰ দক্ষতা আৰু অভিজ্ঞতা অনুসৰি তেওঁলোকে বিভিন্ন কাৰ্যত নিযুক্ত কৰিব লাগে।

বিশেষীকৰণ:&nbsp;বিশেষীকৰণৰ দ্বাৰা কৰ্মচাৰী এজন বিশেষ কাজত অভিজ্ঞতা লাভ কৰে, যাৰ ফলত উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি পায়।

২. শ্রমৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু উন্নয়ন (Training and Development)

উন্নত প্ৰশিক্ষণ:&nbsp;টেইলৰ মতে, কৰ্মচাৰীক পৰিকল্পিত আৰু বৈজ্ঞানিকভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰিব লাগে। সঠিক প্ৰশিক্ষণ দিলে কৰ্মচাৰী তেওঁলোকৰ কাজৰ প্ৰতি অধিক দক্ষতা আৰু উৎসাহ লাভ কৰে।

কর্মী উন্নয়ন:&nbsp;কৰ্মচাৰীৰ বাবে নিয়মিত উন্নয়ন কাৰ্যসূচী আৰু সঠিক প্ৰশিক্ষণ নিশ্চিত কৰাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি হয়।

৩. আৰ্থিক প্ৰণোদনা (Financial Incentives)

ভাল ফলৰ বাবে প্ৰণোদনা: টেইলৰ মতে, কৰ্মচাৰী উন্নত কাৰ্য সম্পাদন কৰাৰ বাবে আৰ্থিক প্ৰণোদনা লাভ কৰা উচিত। এই প্ৰণোদনা তেওঁলোকক অধিক শ্রম দিয়া আৰু উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰাত উৎসাহিত কৰে।

বোনাছ আৰু ইনছেনটিভ: অধিক উৎপাদন কৰিলে বা লক্ষ্য পূৰণ কৰিলে কৰ্মচাৰীৰ বাবে বোনাছ আৰু অন্যান্য আৰ্থিক সুবিধাৰ ব্যৱস্থা কৰা উচিত।

৪. যান্ত্রিকীকৰণ আৰু উৎপাদন পদ্ধতি (Mechanization and Production Methods)

যান্ত্রিকীকৰণ:&nbsp;টেইলৰ মতে, উৎপাদন পদ্ধতিত যান্ত্রিকীকৰণ প্ৰৱৰ্তন কৰা উচিত। আধুনিক যন্ত্র আৰু প্রযুক্তিৰ ব্যৱহাৰে উৎপাদন বাঢ়ে আৰু কৰ্মীৰ পৰিশ্ৰম কমে।

কাজৰ মান নিয়ন্ত্রণ:&nbsp;উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াত কাৰ্যৰ মান আৰু সময় সঠিকভাৱে নিয়ন্ত্রণৰ বাবে যান্ত্রিকীকৰণৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত।

৩। বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰঃ&nbsp;&nbsp;ফ্ৰেডেৰিক উইন্সল’ টেইলৰৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তিত এই তত্ত্বটোৱে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ আটাইতকৈ কাৰ্যক্ষম উপায় চিনাক্ত কৰিবলৈ কৰ্ম প্ৰক্ৰিয়া বিশ্লেষণ কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। কাৰ্য্যসমূহক সৰু, অধিক পৰিচালনাযোগ্য উপাদানসমূহত বিভক্ত কৰি আৰু পদ্ধতিসমূহ প্ৰামাণিককৰণ কৰি, বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনাই লক্ষ্য কৰিছে:

আৱৰ্জনা হ্ৰাস:&nbsp;সম্পদৰ ব্যৱহাৰ কম কৰা, যেনে সময়, সামগ্ৰী, আৰু শ্ৰম।

গুণগত মান উন্নত কৰা: আউটপুটত সামঞ্জস্যতা নিশ্চিত কৰা আৰু ভুল হ্ৰাস কৰা।

উৎপাদন বৃদ্ধি:&nbsp;এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ত অধিক সামগ্ৰী বা সেৱা উৎপাদন কৰা।

শ্ৰমিকৰ সন্তুষ্টি বৃদ্ধি: কামবোৰ সৰল কৰি আৰু স্পষ্ট নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰি বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনাই কৰ্মচাৰীৰ বাবে কামক অধিক সন্তুষ্টিদায়ক কৰি তুলিব পাৰে।

মূলতঃ&nbsp;বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই সৰ্বোচ্চ কাৰ্যক্ষমতা আৰু ফলপ্ৰসূতা লাভ কৰিবলৈ কৰ্ম প্ৰক্ৰিয়াসমূহক অনুকূল কৰি তুলিব বিচাৰে।

৬। বিজ্ঞানসম্মত ব্যবস্থাপনা তত্ত্বৰ যিকোনো চাৰিটা সুবিধাৰ বিষয়ে লিখা।&nbsp;

উত্তৰঃ&nbsp;

বিজ্ঞানসম্মত ব্যবস্থাপনা তত্ত্ব (Scientific Management Theory) ফ্লেডিৰিক টেইল দ্বাৰা উন্নীত কৰা এক প্ৰাৰম্ভিক প্ৰবনতা যিয়ে ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ প্ৰসাৰিত কৰিছে। এই তত্ত্বৰ বহুবিধ সুবিধা আছে, যিবোৰৰ কিছু উল্লেখ কৰা হৈছে তলত:

১. উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি

কাৰ্য্যৰ বৈজ্ঞানিক পৰিকল্পনা: টেইলৰ তত্ত্বৰ অধীনত, কৰ্মৰ বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ আৰু পৰিকল্পনাৰ দ্বাৰা উৎপাদনশীলতা উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি পায়। কৰ্মচাৰীৰ কাৰ্যৰ প্ৰতি সুস্পষ্ট আৰু নিৰ্ধাৰিত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিলে, তেওঁলোকে অধিক সময় আৰু মনোযোগৰ সৈতে কাৰ্য সম্পাদন কৰিব পাৰে।

২. কৰ্মীৰ দক্ষতা আৰু সন্তুষ্টি

প্ৰশিক্ষণ আৰু বিশেষীকৰণ: বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা কৰ্মচাৰীৰ বাবে যথাযথ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে। যেতিয়া কৰ্মচাৰীয়ে নিজৰ কৰ্মত বিশেষ দক্ষতা লাভ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ সন্তুষ্টি আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত কৰ্মক্ষমতা বৃদ্ধি হয়।

৩. আর্থিক প্ৰণোদনা

উৎপাদনৰ বাবে আৰ্থিক সুবিধা: বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনাৰ অধীনত, কৰ্মচাৰীৰ কৰ্মক্ষমতা আৰু উৎপাদনৰ ওপৰত আৰ্থিক প্ৰণোদনা প্ৰদান কৰা হয়। এই প্ৰণোদনাৰে কৰ্মচাৰীক অধিক কৰ্মসূচীলৈ উদ্বুদ্ধ কৰা হয়, যাৰ ফলত সৰ্বোচ্চ ফলাফল লাভ হয়।

৪. প্ৰক্ৰিয়াৰ মান নিয়ন্ত্রণ

মান নিয়ন্ত্রণ আৰু মানসিক চাপ: বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা প্ৰক্ৰিয়া সমূহৰ মান নিয়ন্ত্রণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই পদ্ধতিৰ অধীনত, উৎপাদন আৰু অন্যান্য কাৰ্য্যৰ মান নিয়ন্ত্রণ কৰি প্ৰক্ৰিয়াৰ চূড়ান্ত ফলাফল উন্নত কৰা হয়।

৭। বিজ্ঞানসন্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বটো কোন তিনিটা পূর্বানুমানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত?&nbsp;

উত্তৰঃ&nbsp;ফ্ৰেডেৰিক উইন্সল' টেইলৰে বিকশিত কৰা বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনা তত্ত্ব চাৰিটা মূল নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে:

১/ অৰ্থনৈতিক যুক্তিবাদ:&nbsp;মানুহ মূলতঃ আৰ্থিক লাভৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হয় আৰু অধিক দৰমহা পালে তেওঁলোকে অধিক কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিব।

২) প্ৰামাণিককৰণৰ জৰিয়তে দক্ষতা:&nbsp;কোনো কাম সম্পন্ন কৰাৰ উন্নত উপায় আছে, যিটো বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ আৰু পৰ্যবেক্ষণৰ জৰিয়তে নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।

৩) শ্ৰম বিভাজন:&nbsp;কামক সৰু সৰু, বিশেষ কামত ভাগ কৰিব লাগে, প্ৰতিজন শ্ৰমিকক এটা নিৰ্দিষ্ট কামত নিযুক্ত কৰিব লাগে।

৪.পৰিচালনা আৰু শ্ৰমিকৰ মাজত সহযোগিতা:&nbsp;সৰ্বোচ্চ দক্ষতা আৰু উৎপাদনশীলতা লাভ কৰিবলৈ পৰিচালক আৰু শ্ৰমিকসকলে সহযোগিতা কৰিব লাগে।

৮। মনস্তত্ত্ববিদসকলৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ তিনিটা সমালোচনা আগবঢ়োৱা।

উত্তৰঃ&nbsp;&nbsp;মনোবিজ্ঞানীৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ তিনিটা সমালোচনা

মনোবিজ্ঞানীসকলে বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বক দক্ষতাৰ ওপৰত সংকীৰ্ণ গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে আৰু শ্ৰমিকৰ মানসিক প্ৰয়োজনীয়তাক অৱহেলা কৰাৰ বাবে প্ৰায়ে সমালোচনা কৰিছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰাথমিক সমালোচনা দিয়া হ’ল:

১.আভ্যন্তৰীণ প্ৰেৰণাক অৱহেলা কৰা:&nbsp;বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই শ্ৰমিকসকলক&nbsp;প্ৰেৰণা দিবলৈ মূলতঃ&nbsp;বাহ্যিক পুৰস্কাৰ, যেনে মজুৰি আৰু বোনাছৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। মনোবিজ্ঞানীসকলে যুক্তি দিছিল যে এই পদ্ধতিয়ে কামটোৰ পৰাই আৰু ব্যক্তিগত লক্ষ্যৰ সন্তুষ্টিৰ পৰা অহা আভ্যন্তৰীণ প্ৰেৰণাৰ গুৰুত্বক অৱহেলা কৰিছিল। আভ্যন্তৰীণ প্ৰেৰণাক আওকাণ কৰি বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই হয়তো শ্ৰমিকৰ নিয়োজিততা আৰু চাকৰিৰ সন্তুষ্টিৰ সম্ভাৱনা সীমিত কৰি পেলাইছে।

২.কাৰ্য্যক্ষমতাৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা গুৰুত্ব দিয়া:&nbsp;কৰ্মক্ষমতা গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’লেও মনোবিজ্ঞানীসকলে যুক্তি দিছিল যে বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই ইয়াৰ ওপৰত অত্যধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, যাৰ ফলত অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক যেনে চাকৰিৰ সন্তুষ্টি, কৰ্মচাৰীৰ মনোবল আৰু সামগ্ৰিক মংগলৰ ক্ষতি হয়। কেৱল দক্ষতা আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি তত্ত্বটোৱে হয়তো বহু শ্ৰমিকৰ বাবে মানসিক চাপৰ আৰু অস্বাস্থ্যকৰ কৰ্ম পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে।

৩)সামাজিক কাৰকৰ অৱজ্ঞা:&nbsp;বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই কৰ্মক্ষেত্ৰত সামাজিক কাৰকৰ গুৰুত্বক ক্ষুদ্ৰ কৰি তোলাৰ প্ৰৱণতা আছিল, যেনে শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ তত্বাৱধায়কৰ মাজৰ সম্পৰ্ক। মনোবিজ্ঞানীসকলে যুক্তি দিছিল যে সামাজিক কাৰকে শ্ৰমিকৰ প্ৰেৰণা, চাকৰিৰ সন্তুষ্টি আৰু সামগ্ৰিক কৰ্মক্ষমতাৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। এই কাৰকসমূহক আওকাণ কৰি বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা তত্ত্বই হয়তো অধিক ব্যক্তিহীন আৰু কম সন্তুষ্টিদায়ক কৰ্ম পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাত অৰিহণা যোগাইছে।

৯। শ্ৰমিকসকলৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ তিনিটা সমালোচনা আগবঢ়োৱা।

উত্তৰ:&nbsp;২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ফ্ৰেডেৰিক উইন্সল’ টেইলৰে বিকশিত কৰা বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ লক্ষ্য আছিল পদ্ধতিগত ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতিৰ জৰিয়তে অৰ্থনৈতিক দক্ষতা আৰু শ্ৰমৰ উৎপাদনশীলতা উন্নত কৰা। ই প্ৰভাৱশালী হ’লেও শ্ৰমিকৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰাও ই উল্লেখযোগ্য সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। ইয়াত তিনিটা মূল সমালোচনা দিয়া হ’ল:

১/ কামৰ অমানৱীয়কৰণ

শ্ৰমৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ:&nbsp;সমালোচকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনাই শ্ৰমিকক যন্ত্ৰৰ কেৱল দণ্ডলৈ হ্ৰাস কৰে, কামৰ মানৱীয় দিশতকৈ কেৱল দক্ষতা আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই যান্ত্ৰিক দৃষ্টিভংগীয়ে বিচ্ছিন্নতাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, কিয়নো শ্ৰমিকসকলে অনুভৱ কৰিব পাৰে যে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত অৱদান আৰু সৃষ্টিশীলতাক কম মূল্য দিয়া হৈছে।

স্বায়ত্তশাসন হেৰুৱা:&nbsp;বৈজ্ঞানিক পৰিচালনাই নিৰ্ধাৰণ কৰা কঠিন পদ্ধতি আৰু মানক কামে শ্ৰমিকসকলৰ স্বায়ত্তশাসন কাঢ়ি নিব পাৰে। তেওঁলোকে প্ৰায়ে কঠোৰ নিৰ্দেশনা আৰু প্ৰট’কল মানি চলিবলগীয়া হয়, যাৰ ফলত ব্যক্তিগত দক্ষতা বা পছন্দৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সিদ্ধান্ত লোৱা বা কৰ্ম পদ্ধতিৰ লগত খাপ খুৱাব পৰা ক্ষমতা সীমিত হয়।

২/ কামৰ চাপ আৰু চাপ বৃদ্ধি

শ্ৰমৰ তীব্ৰতা বৃদ্ধি:&nbsp;উৎপাদনশীলতা সৰ্বাধিক কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ ফলত শ্ৰমিকসকলৰ ওপৰত উচ্চ পৰ্যায়ত কাম কৰাৰ হেঁচা বৃদ্ধি পাব পাৰে। ইয়াৰ ফলত মানসিক চাপ, বাৰ্নআউট, মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। শ্ৰমিকসকলে অহৰহ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়ন কৰা অনুভৱ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত উদ্বেগ আৰু অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হয়।

স্বীকৃতিৰ অভাৱ:&nbsp;বৈজ্ঞানিক ব্যৱস্থাপনাই প্ৰায়ে শ্ৰমিকৰ আৱেগিক আৰু সামাজিক প্ৰয়োজনীয়তাক উপেক্ষা কৰে। ফলত কৃতিত্ব আৰু অৱদানসমূহ স্বীকৃতি নোপোৱা হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত সংযোগ বিচ্ছিন্নতাৰ অনুভূতি আৰু মনোবল কম হ’ব পাৰে।

৩/ শ্ৰমিকৰ ইনপুট আৰু অভিজ্ঞতাৰ প্ৰতি অৱহেলা

ওপৰৰ পৰা তললৈ যোৱা পদ্ধতি:&nbsp;তত্ত্বটোৱে সাধাৰণতে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ওপৰৰ পৰা তললৈ পদ্ধতিক প্ৰসাৰিত কৰে, য’ত পৰিচালনা সমিতিয়ে শ্ৰমিকসকলৰ অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু অভিজ্ঞতাক পৰ্যাপ্তভাৱে বিবেচনা নকৰাকৈয়ে মানদণ্ড আৰু আশাসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ ফলত এনে সমাধানৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিবোৰ হয়তো স্থলভাগত ব্যৱহাৰিক বা ফলপ্ৰসূ নহ’বও পাৰে, কিয়নো শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ কামৰ বাস্তৱতাৰ বিষয়ে মূল্যৱান জ্ঞান থাকে।

পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতিৰোধ:&nbsp;শ্ৰমিকসকলে বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা কৌশল ৰূপায়ণৰ প্ৰতিহত কৰিব পাৰে যদিহে তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞতাৰ কোনো মূল্য নাই। এই প্ৰতিৰোধে সাংগঠনিক পৰিৱৰ্তন আৰু উন্নতিৰ প্ৰচেষ্টাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, কিয়নো ফলপ্ৰসূ পৰিচালনাৰ বাবে পৰিচালনা আৰু কৰ্মচাৰীৰ মাজত সহযোগিতা আৰু যোগাযোগৰ প্ৰয়োজন।

১০। টেইলৰে আগবঢ়োৱা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ দুটা দিশ কি কি?

উত্তৰঃ&nbsp;ফ্লেডিৰিক টেইলৰ দ্বাৰা আগবঢ়োৱা বিজ্ঞানসম্মত ব্যৱস্থাপনা তত্ত্বৰ (Scientific Management Theory) দুটা মুখ্য দিশ হৈছে:

১. শ্রমৰ বৈজ্ঞানিক বণ্টন (Scientific Task Allocation)

কাজৰ বৈজ্ঞানিক পৰিকল্পনা: এই দিশত, টেইলে কাৰ্যক বৈজ্ঞানিকভাৱে বিশ্লেষণ কৰি, কাজৰ বাবে সঠিক পদ্ধতি আৰু পন্থা নিৰ্ধাৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এজন কৰ্মচাৰীৰ ক্ষমতা, দক্ষতা আৰু অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত তেওঁক কাৰ্যৰ দায়িত্ব দিয়া হয়, যাৰ ফলত উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি হয়।

বিশেষীকৰণ: প্ৰতিটো কৰ্মচাৰীৰ বাবে বিশেষীকৃত কাজ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়, যাতে তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষেত্ৰত অধিক অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে।

২. আর্থিক প্ৰণোদনা (Financial Incentives)

ভাল ফলৰ বাবে প্ৰণোদনা: টেইলৰ মতে, কৰ্মচাৰীয়ে যেতিয়া উন্নত কাৰ্য সম্পাদন কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকক আৰ্থিক প্ৰণোদনা প্ৰদান কৰা উচিত। এই প্ৰণোদনাৰ দ্বাৰা কৰ্মচাৰীক অধিক উৎপাদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।

বোনাছ আৰু ইনছেন্টিভ: কৰ্মচাৰীৰ উৎপাদনৰ ভিত্তিত বোনাছ আৰু অন্যান্য আৰ্থিক সুবিধাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।