Update This Post

GU BA 5th Semester Philosophy Chapter 2 “জি. ই মূৰ: সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰতিৰক্ষা”Answer | Gauhati University BA 5th Semester Philosophy Paper 11 Chapter 2 Solution | NEP Course | 2025 – 2026

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

GU BA 5th Semester Philosophy Chapter 2 "জি. ই মূৰ: সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰতিৰক্ষা"Answer | Gauhati University BA 5th Semester Philosophy Paper 11 Chapter 2 Solution | NEP Course | 2025 - 2026

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

&nbsp;Chapter-2

-জি. ই মূৰ: সাধাৰণ জ্ঞান। প্রতিৰক্ষা (পাঠ্য অধ্যয়ন)

G E. Moore: A defence of Common Sense (Textual Study)

1-Mark Questions and Answers :

১। মূৰে "সাধাৰণ জ্ঞান" বুলি ক'লে কি বুজাব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ সৰল, সাধাৰণ সত্য যিবোৰ সাধাৰণ মানুহে দৈনন্দিন জীৱনত গ্রহণ কৰে, যেনে "পৃথিৱী আছে।"

২। সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱ এটাৰ উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰ: "মানুহৰ শৰীৰ আছে।”

৩। &nbsp;নিশ্চয়তাৰ ক্ষেত্ৰত মূৰৰ স্থিতি কি?

উত্তৰঃ "মই মানুহৰ দৰে কিছুমান প্ৰস্তাৱ নিৰপেক্ষভাৱে জনা যায়।

৪। মূৰে ৰক্ষা কৰা সাধাৰণ জ্ঞানৰ দাবীৰ আন এটা উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ "পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব বহু বছৰ হ'ল।"

৫। ডেকাৰ্টৰ সন্দেহৰ সৈতে মূৰৰ বিপৰীত কেনেকৈ?

উত্তৰঃ ডেকার্টে সকলো কথাতে সন্দেহ কৰিছিল, আনহাতে মূৰে সাধাৰণ সত্যক নিশ্চিত বুলি দৃঢ়তাৰে কৈছিল।

৬। মূৰৰ ৰচনাখন জ্ঞানবিজ্ঞানৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত?

উত্তৰঃ ই আমূল সন্দেহৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্দিষ্ট জ্ঞানৰ সম্ভাৱনাক ৰক্ষা কৰে।

৭। &nbsp;মূৰে তেওঁৰ শৰীৰ আছে বুলি জানে বুলি কৰা দাবীক কেনেকৈ ন্যায্যতা প্রদান কৰে?

উত্তৰঃ প্রত্যক্ষ, অনস্বীকার্য অভিজ্ঞতা আৰু পর্যবেক্ষণৰ জৰিয়তে।

৮। &nbsp;মূৰৰ ৰচনাখনে মূলতঃ কি দার্শনিক সমস্যাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিছে?

উত্তৰঃ বাহ্যিক জগতখনৰ প্ৰতি সন্দেহৰ সমস্যা।

৯। বাহ্যিক জগতখনৰ প্ৰতি মূৰৰ দৃষ্টিভংগী কি?

উত্তৰঃ তেওঁ জোৰ দি কয় যে আমি নিশ্চিতভাৱে জানো যে বাহ্যিক বস্তু অস্তিত্ব আছে।

১০। মূৰে কেনেধৰণৰ দাৰ্শনিকৰ বিৰুদ্ধে যুক্তি দিছিল?

উত্তৰঃ বাহ্যিক জগত বা সাধাৰণ সত্যক লৈ সন্দেহ কৰা আদর্শবাদী আৰু সন্দেহবাদী।

2/3-Mark Questions and Answers :

১। &nbsp;মূৰে আন মনৰ অস্তিত্ব কেনেকৈ ৰক্ষা কৰে?

উত্তৰঃ মূৰৰ মতে&nbsp;আন মানুহ আৰু তেওঁলোকৰ মনৰ অস্তিত্ব নিজৰ শৰীৰৰ অস্তিত্বৰ দৰে নিশ্চিত সত্য। এইধৰণৰ প্ৰস্তাৱসমূহ&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ অন্তৰ্গত, আৰু সেয়া যুক্তিসংগতভাৱে সন্দেহ কৰা নাযায়। সন্দেহবাদীয়ে আন মনৰ অস্তিত্ব অস্বীকাৰ কৰিলেও, মূৰে কয় যে এনে দৃষ্টিভংগী&nbsp;দৈনন্দিন অভিজ্ঞতা, যোগাযোগ, সামাজিক সম্পৰ্ক আৰু আচৰণৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ বিৰোধী। তেওঁ আন মনৰ অস্তিত্ব কঠোৰ যুক্তিৰে প্ৰমাণ কৰিব বিচৰা নাছিল; বৰঞ্চ&nbsp;এনে স্পষ্ট আৰু সাধাৰণ সত্যক সন্দেহ কৰাটো নিজেই অযুক্তিকৰ&nbsp;বুলি দেখুৱাইছে। এইদৰে মূৰে&nbsp;সলিপচিজমক প্ৰতিহত কৰি, সন্দেহবাদী যুক্তিৰ ওপৰত&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ নিশ্চয়তাক অধিক বিশ্বাসযোগ্য&nbsp;বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

২।&nbsp;মূৰে 'সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱ' বুলি ক'লে কি বুজাব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ মূৰৰ মতে&nbsp;“সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱ”&nbsp;হৈছে দৈনন্দিন জীৱনত বেছিভাগ মানুহে&nbsp;প্ৰশ্নবিহীনভাৱে গ্ৰহণ কৰা সৰল, স্বতঃস্ফূর্ত বিশ্বাস। ইয়াত অন্তর্ভুক্ত—“পৃথিৱী আছে,” “মোৰ এটা শৰীৰ আছে,” “অন্য মানুহৰ অস্তিত্ব আছে,” “পৃথিৱী বহু বছৰ ধৰি আছে।” এইবোৰ&nbsp;জটিল দাৰ্শনিক বা আধ্যাত্মিক দাবী নহয়, বৰঞ্চ মানুহৰ প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা আৰু অনুশীলনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা তাৎক্ষণিক সত্য। মূৰে কয়, এই বিশ্বাসসমূহৰ&nbsp;নিশ্চয়তা সন্দেহবাদী বা আদর্শবাদী যুক্তিৰ তুলনাত বহু অধিক দৃঢ়। উদাহৰণস্বৰূপে, আদৰ্শবাদী বাহ্যিক জগতক কেৱল মানসিক ভ্ৰম বুলি ধৰিব পাৰে, কিন্তু মূৰে&nbsp;ভৌতিক বস্তুৰ অস্তিত্ব সন্দেহ নকৰাটো অধিক যুক্তিসংগত&nbsp;বুলি জোৰ দিয়ে। সংক্ষেপে,&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱবোৰ জ্ঞানৰ প্ৰাথমিক ভিত্তি, যিবোৰ প্ৰমাণৰ প্ৰয়োজন নহয় আৰু সন্দেহবাদী আৰু আদৰ্শবাদী দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে এক দৃঢ় ভেটি হিচাপে কাম কৰে।

৩।&nbsp;মূৰৰ ৰচনাখন ধ্রুপদী আদর্শবাদৰ সৈতে কেনেকৈ বিপৰীত?

উত্তৰঃ মূৰে হেগেল আৰু ব্ৰেডলিৰ দৰে ধ্রুপদী আদৰ্শবাদৰ বিৰুদ্ধে দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিবাদ জনাইছে। আদৰ্শবাদীসকলে যুক্তি দিছিল যে&nbsp;বাস্তৱ মূলত মানসিক বা আধ্যাত্মিক, আৰু বস্তুগত বস্তুৰ অস্তিত্ব মানসিক উপলব্ধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মূৰে এই দৃষ্টিভংগীক চেলেঞ্জ কৰি কয় যে&nbsp;বাহ্যিক জগত মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে অস্তিত্বত আছে। তেওঁৰ পদ্ধতি আদৰ্শবাদীসকলৰ দৰে বিমূর্ত আৰু জটিল যুক্তিত নিৰ্ভৰ কৰা নহয়; বৰঞ্চ&nbsp;সাধাৰণ তথ্য আৰু দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি তোলা। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁ আত্মবিশ্বাসেৰে কয়, “মোৰ শৰীৰ বহু বছৰ ধৰি আছে,” যি&nbsp;ভৌতিক বস্তুৰ স্বাধীন অস্তিত্বক স্বীকাৰ কৰে&nbsp;আৰু আদৰ্শবাদী যুক্তিৰ বিৰুধিতা কৰে। মূৰৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে&nbsp;স্পষ্টতা, সৰলতা আৰু দৈনন্দিন ভাষাৰ প্ৰাধান্য, য’ত আদৰ্শবাদী যুক্তি প্ৰায়ে জটিল আৰু অস্পষ্ট। এইদৰে মূৰে&nbsp;বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনক আদৰ্শবাদৰ বিৰুদ্ধে বিদ্রোহ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা&nbsp;কৰি, সাধাৰণ জ্ঞান আৰু বাস্তৱবাদক দার্শনিক বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰলৈ অনাৰ বাবে এক দৃঢ় ভূমিকা পালন কৰিছে।

৪।&nbsp;মূৰৰ “এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স" ৰচনাখনৰ কেন্দ্ৰীয় লক্ষ্য কি?

উত্তৰঃ মূৰৰ ৰচনা&nbsp;A Defence of Common Sense&nbsp;(1925) ৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে&nbsp;দৈনন্দিন বিশ্বাসসমূহক—যাক তেওঁ “সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱ” বুলি কয়—সন্দেহবাদ আৰু আদৰ্শবাদৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ বিৰুদ্ধে ৰক্ষা কৰা। ব্রিটিছ আদৰ্শবাদৰ পৰম্পৰাত দাৰ্শনিকসকলে প্রায়ে বাহ্যিক জগতৰ স্বাধীন অস্তিত্বক সন্দেহ কৰা বা অস্বীকাৰ কৰিছিল আৰু সাধাৰণ বস্তুৰ সঁচা অস্তিত্বৰ বিষয়ে প্রশ্ন উত্থাপন কৰিছিল। মূৰে এই সন্দেহৰ বিৰুদ্ধে জোৰ দি কয় যে&nbsp;কিছুমান মৌলিক সত্য নিশ্চিতভাৱে জনা যায়, যেনে “পৃথিৱী বহু বছৰ ধৰি আছে” বা “মানুহৰ শৰীৰ আছে।” তেওঁৰ যুক্তি অনুসৰি, এই বিশ্বাসসমূহ&nbsp;বিমূর্ত দাৰ্শনিক তত্ত্বতকৈ বহুত বেছি দৃঢ় আৰু বিশ্বাসযোগ্য। মূৰে&nbsp;স্পষ্টতা, সাধাৰণ ভাষা আৰু দৈনন্দিন সত্যৰ যুক্তিসংগত গ্ৰহণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনক এক দৃঢ় ভিত্তিত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। এইদৰে তেওঁৰ দৰ্শনে দর্শনক&nbsp;মানৱ অভিজ্ঞতাৰ নিশ্চিত সত্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি পুনৰ স্থাপন&nbsp;কৰে।

৫।&nbsp;"এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স" আজিও কিয় গুৰুত্বপূর্ণ?

উত্তৰঃ মূৰৰ ৰচনাখন গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ আছে কাৰণ ই&nbsp;দাৰ্শনিক বিতৰ্কত সাধাৰণ বিশ্বাসৰ মূল্য উজ্জ্বল কৰি তুলিছে&nbsp;আৰু দেখুৱাইছে যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞান সন্দেহবাদী দাবীসমূহক প্রতিহত কৰিব পাৰে। য’ত দৰ্শন প্ৰায়ে বিমূর্ত বা দৈনন্দিন জীৱনৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পৰে, মূৰে আমাক সোঁৱৰে যে&nbsp;মানুহৰ জ্ঞান সৰল, নিশ্চিত সত্যৰ পৰা আৰম্ভ হয়—যেনে “আমাৰ শৰীৰ আছে,” “আমি পৃথিৱীত বাস কৰোঁ,” “আন মানুহৰ অস্তিত্ব আছে।” তেওঁৰ বাস্তৱবাদী দৃষ্টিভংগী&nbsp;জ্ঞানতত্ত্ব, আধ্যাত্মিকতা আৰু ভাষা দৰ্শনৰ সমসাময়িক বিতর্কসমূহক প্ৰভাৱিত কৰিছে, লগতে&nbsp;সাধাৰণ ভাষা দৰ্শন আৰু বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ বিকাশৰ বাবে এক দৃঢ় ভিত্তি&nbsp;প্ৰদান কৰিছে। মূৰৰ যুক্তি দৰ্শনক শিকৰৈকে স্পষ্ট সত্যক অস্বীকাৰ নকৰাকৈ&nbsp;সন্দেহজনক প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈও নিশ্চয়তা সম্ভৱ&nbsp;বুলি প্ৰতিপন্ন কৰে। এইদৰে, তেওঁৰ ৰচনা&nbsp;আধুনিক দাৰ্শনিক চিন্তাৰ এক মূল শিলাস্তম্ভ&nbsp;হিচাপে চিৰস্থায়ী প্ৰাসংগিকতা বজাই ৰাখিছে।

৬।&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানক প্ৰমাণৰ প্ৰয়োজন বুলি কৰা দাবীৰ প্ৰতি মূৰে কেনে প্রতিক্রিয়া প্রকাশ কৰে?

উত্তৰঃ&nbsp;মূৰে যুক্তি আগবঢ়ায় যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাসসমূহ প্ৰমাণৰ আৱশ্যকতা নোহোৱাকৈ স্বতঃস্ফূর্ত আৰু ভেটিগত। উদাহৰণস্বৰূপ, “মোৰ এটা শৰীৰ আছে” বা “পৃথিৱী আছে” বুলি আমি প্ৰমাণ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন নাই, কিয়নো এইবোৰ&nbsp;অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে প্ৰত্যক্ষভাৱে জনা তথ্য। এনে বিশ্বাসসমূহ&nbsp;সন্দেহবাদী যুক্তিৰ তুলনাত বহু অধিক নিশ্চিত। মূৰে কয়, যদি এইবোৰৰ প্ৰমাণ দাবী কৰা হয়, তেতিয়া ইয়াৰ&nbsp;মৰ্যাদা ভুল বুজা হয়, কিয়নো ই অনুমান বা তত্ত্ব নহয়—ই&nbsp;সকল যুক্তিৰ মূল ভিত্তি। ইয়াক অসত্য বুলি প্ৰমাণ কৰিবলৈ কৰা দাৰ্শনিক প্রচেষ্টা ব্যৰ্থ হয়, কিয়নো সেই প্রচেষ্টা ইতিমধ্যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ পূৰ্বধাৰণাত নিৰ্ভৰ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব সন্দেহ কৰিও,&nbsp;চিন্তাৰ আৰু ভাষাৰ অস্তিত্ব ইতিমধ্যে ধৰা হয়, যিয়ে সাধাৰণ জ্ঞানক নিশ্চিত কৰে। এইদৰে, মূৰে উপসংহাৰ কৰে যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱসমূহ বিশেষ সত্য, যিবোৰ বাহ্যিক প্ৰমাণৰ আৱশ্যকতা নোহোৱাকৈ নিশ্চিত।

৭।&nbsp;দর্শন আৰু সাধাৰণ জীৱনৰ মাজৰ সম্পৰ্কক মূৰে কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰঃ মূৰে বিশ্বাস কৰে যে&nbsp;দৰ্শন আৰু দৈনন্দিন জীৱন সংযুক্ত, কিন্তু তেওঁ জোৰ দিয়ে যে&nbsp;দৰ্শনে দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰ স্পষ্ট সত্যৰ বিৰোধিতা কৰিব নালাগে। তেওঁৰ মতে, দৰ্শনৰ প্ৰধান কাৰ্য&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাসসমূহক বিশ্লেষণ, স্পষ্ট আৰু পৰিশোধন কৰা, ন যে সেইবোৰ উফৰাই পেলোৱা। দৈনন্দিন জীৱনে দৰ্শনৰ বাবে&nbsp;নিশ্চয়তাৰ শক্তি ভিত্তি প্ৰদান কৰে, যেনে শৰীৰ, বাহ্যিক জগত আৰু আন মানুহৰ অস্তিত্ব। এই মৌলিক সত্যবোৰক অস্বীকাৰ কৰা দাৰ্শনিক ব্যৱস্থাসমূহ বাস্তৱৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ পৰে আৰু অসহায় হয়। মূৰে দৰ্শনক&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ সৈতে মিলাই প্ৰাসংগিক আৰু অৰ্থপূর্ণ&nbsp;কৰি তোলে। তেওঁৰ পদ্ধতিয়ে&nbsp;জটিল আধ্যাত্মিক তত্ত্ব আৰু জল্পনা-কল্পনাৰ পৰা আঁতৰি, সাধাৰণ ভাষা আৰু অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিশ্লেষণৰ দিশত পৰিৱৰ্তন প্ৰতিনিধিত্ব&nbsp;কৰে। এইদৰে, মূৰে দৈনন্দিন মানৱ জীৱন আৰু দার্শনিক প্ৰতিফলনৰ মাজত এক&nbsp;ধাৰাবাহিকতা প্ৰতিষ্ঠা&nbsp;কৰি দেখুৱাইছে যে দৰ্শনে&nbsp;প্ৰথমটোৰ অনস্বীকার্য নিশ্চয়তাক সন্মান কৰিব লাগিব।

৮।&nbsp;&nbsp;মূৰৰ বিখ্যাত "Here is one hand" যুক্তিটো কি?উত্তৰঃ মূৰৰ&nbsp;“Here is one hand” যুক্তি&nbsp;যদিও তেওঁৰ পাছৰ ৰচনাসমূহত সম্পূর্ণ ৰূপে বিকশিত হৈছে, তেও&nbsp;A Deference of Common Senseৰ পদ্ধতিটোকেই প্ৰতিফলিত কৰে। এক বক্তৃতাত তেওঁ এখন হাত ওপৰলৈ তুলি কৈছিল, “এইয়া এখন হাত; আৰু ইয়াত আন এখন হাত।” ইয়াৰ পৰা তেওঁ উপসংহাৰ কৰিছে যে&nbsp;যিহেতু দুখন হাত আছে, অন্ততঃ দুটা বাহ্যিক বস্তুৰ অস্তিত্ব আছে, যিয়ে বাহ্যিক জগতৰ বাস্তৱতা প্ৰমাণ কৰে। এই সৰল ইংগিয়ে&nbsp;জটিল দাৰ্শনিক যুক্তিৰ তুলনাত সন্দেহবাদক অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰত্যাহ্বান জনায়। কিছুমান দাৰ্শনিক যুক্তিটোক অত্যধিক সৰল বুলি সমালোচনা কৰিলেও, মূৰে দেখুৱাইছে যে&nbsp;সাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ পৰা পোৱা প্ৰত্যক্ষ প্রমাণ সন্দেহবাদী সন্দেহতকৈ অধিক দৃঢ়। “হাত” যুক্তি আইকনিক হৈ পৰিছে, কিয়নো ই প্ৰতিপন্ন কৰে যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱসমূহ সন্দেহৰ বিৰুদ্ধে শক্তিশালী প্ৰমাণ হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। এইদৰে, মূৰে স্পষ্ট কৰিছে যে&nbsp;দৰ্শনে দৈনন্দিন জ্ঞানক উলাই নকৰিব, বৰঞ্চ ইয়াক সত্য আৰু নিশ্চয়তাৰ বাবে আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য ভেটি হিচাপে স্বীকৃতি দিব লাগিব।

৯।&nbsp;মূৰে অতীতৰ অস্তিত্বক কেনেকৈ ৰক্ষা কৰে?উত্তৰঃ মূৰে যুক্তি আগবঢ়ায় যে&nbsp;অতীত বাস্তৱ আৰু মানুহে তাক নিশ্চিতভাৱে জানিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয়, “পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব বহু বছৰ ধৰি আছে,” যিটো&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ ওপৰত আধাৰিত এক মৌলিক দাবী। যদিও সন্দেহবাদী দাৰ্শনিকসকলে অতীতৰ বাস্তৱতা বা স্মৃতিৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক লৈ সন্দেহ প্ৰকাশ কৰে, মূৰে এনে সন্দেহক অযুক্তিকৰ বুলি নাকচ কৰে। তেওঁৰ মতে&nbsp;মানৱ জীৱনৰ ধাৰাবাহিকতা, স্মৃতি, ইতিহাস আৰু মানৱ সমাজৰ বিকাশ নিজেই অতীতৰ বাস্তৱতাৰ পূৰ্বধাৰণা কৰে। অতীত নাথাকিলে বৰ্তমান অভিজ্ঞতা, শিক্ষা বা সমাজিক বিকাশ বুজাই নোৱাৰি। সেয়ে অতীতক সন্দেহ কৰাটো তাক স্বীকাৰ কৰাতকৈ কম যুক্তিসংগত। এইদৰে, অতীতৰ বাস্তৱতাক ৰক্ষা কৰি মূৰে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ বাস্তৱবাদক সময়ৰ ক্ষেত্ৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰে, আৰু বৰ্তমান আৰু অতীত—দুয়োটা সত্যকেই নিশ্চিত বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই যুক্তিয়ে সন্দেহবাদৰ বিৰুদ্ধে&nbsp;মানৱ জ্ঞানৰ বহল আৰু শক্তিশালী প্ৰতিৰক্ষা&nbsp;গঢ়ি তোলে। ১০।&nbsp;&nbsp;মূৰৰ ৰচনাখনে মূলতঃ কি সমস্যাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে? উত্তৰঃ মূৰৰ ৰচনাখনে মুখ্যতঃ&nbsp;সন্দেহবাদৰ সমস্যাক&nbsp;লক্ষ্য কৰে, বিশেষকৈ আমি&nbsp;বাহ্যিক জগতখনৰ বিষয়ে নিশ্চিত জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰোঁ নে নাই&nbsp;সেই প্রশ্ন। সন্দেহবাদী দাৰ্শনিকসকলে কয় যে মানুহৰ জ্ঞান অনিশ্চিত, কিয়নো উপলব্ধি বিভ্ৰান্তিকৰ হ’ব পাৰে বা বাহ্যিক জগত মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে অস্তিত্ব নাথাকিবও পাৰে। মূৰে এই দৃষ্টিভংগীৰ পোনপটীয়া প্ৰত্যুত্তৰ দি জোৰ দিয়ে যে&nbsp;শৰীৰ, আন মানুহ আৰু পৃথিৱীৰ অস্তিত্বৰ দৰে সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাসসমূহ নিশ্চিত সত্য। তেওঁ জটিল তাত্ত্বিক যুক্তিৰে সন্দেহবাদ খণ্ডন নকৰি দেখুৱাইছে যে&nbsp;সাধাৰণ সত্যৰ নিশ্চয়তা সন্দেহবাদী সন্দেহতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য। এইদৰে তেওঁৰ ৰচনাখনে&nbsp;দৈনন্দিন অভিজ্ঞতা আৰু মানৱ জ্ঞানৰ ওপৰত আস্থা পুনৰ দৃঢ় কৰে, আৰু দর্শনক অন্তহীন সন্দেহৰ পৰা আঁতৰাই&nbsp;নিশ্চয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰা শাখা&nbsp;হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই কাৰণেই&nbsp;A Defence of Common Sense&nbsp;২০ শতিকাৰ জ্ঞানতত্ত্ব আৰু বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ বুলি গণ্য হয়।

Long questions answers:

১। মূৰৰ ৰচনাখনক আধুনিক দৰ্শনৰ এক ল্যান্ডমার্ক হিচাপে কিয় গণ্য কৰা হৈছে আৰু ই বাস্তৱবাদ আৰু সাধাৰণ ভাষা দৰ্শনৰ সমসাময়িক বুজাবুজিক কেনেকৈ গঢ় দিয়ে?

উত্তৰঃ মূৰৰ A Defence of Common Sense আধুনিক দৰ্শনত এক লেণ্ডমাৰ্ক গ্ৰন্থ হিচাপে গণ্য হয় কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণত।

প্ৰথমতে,&nbsp;এই ৰচনাখনে&nbsp;১৯ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ আদৰ্শবাদৰ সৈতে নিৰ্ণায়ক বিচ্ছিন্নতা&nbsp;ঘটায়। বাহ্যিক জগত মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে অস্তিত্বত আছে বুলি মূৰে জোৰ দিয়াৰ ফলত&nbsp;বাস্তৱবাদলৈ ঘূৰি অহাৰ সূচনা&nbsp;হয়, যিটো ২০ শতিকাৰ দৰ্শনৰ প্ৰধান অভিমুখীতা হৈ উঠে। তেওঁ বিমূর্ত আধ্যাত্মিক তত্ত্বৰ সলনি&nbsp;সৰল, দৈনন্দিন সত্যৰ ওপৰত দৰ্শনৰ ভিত্তি স্থাপন&nbsp;কৰে।

দ্বিতীয়তে,&nbsp;এই গ্ৰন্থখনে&nbsp;বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ মূল মূল্যবোধ—স্পষ্টতা, যুক্তিগত কঠোৰতা আৰু সাধাৰণ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ—স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰে। “মোৰ এটা শৰীৰ আছে”ৰ দৰে সাধাৰণ প্ৰস্তাৱৰ পৰা দৰ্শন আৰম্ভ কৰাৰ মূৰৰ পদ্ধতিয়ে&nbsp;ৰাছেল, উইটজেনষ্টাইন আৰু পিছৰ বিশ্লেষণাত্মক দাৰ্শনিকসকলক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত&nbsp;কৰে।

তৃতীয়তে,&nbsp;ৰচনাখনে&nbsp;বাস্তৱবাদৰ বিতৰ্কক নতুন দিশ দিয়ে। মূৰৰ “সাধাৰণ জ্ঞানৰ বাস্তৱবাদ” কোনো জটিল আধ্যাত্মিক ব্যৱস্থা নহয়, বৰঞ্চ পৃথিৱী আৰু ভৌতিক বস্তুসমূহ আমাৰ মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে আছে বুলি সৰল স্বীকাৰোক্তি। এই দৃষ্টিভংগী আজিও&nbsp;আধ্যাত্মিকতা আৰু মনৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱশালী।

চতুৰ্থতে,&nbsp;দৈনন্দিন ভাষা আৰু সাধাৰণ প্ৰস্তাৱৰ ওপৰত মূৰৰ গুৰুত্বে&nbsp;সাধাৰণ ভাষা দৰ্শনৰ আগজাননী&nbsp;দিয়ে। অষ্টিন আৰু পিছৰ উইটজেনষ্টাইনৰ কামত এই ধাৰণাৰ বিকাশ দেখা যায়, য’ত দাৰ্শনিক সমস্যাবোৰ প্ৰায়েই ভাষাৰ অপব্যৱহাৰৰ পৰা জন্ম লয় বুলি দেখুওৱা হয়।

শেষত, এই ৰচনাখন চিৰস্থায়ীভাৱে প্ৰাসংগিক হৈ থাকে কাৰণ ই দৰ্শনৰ এটা&nbsp;মানৱীয় দিশক সুৰক্ষিত ৰাখে—আমাৰ চিন্তা আৰু জীৱনত সাধাৰণ জ্ঞানৰ ওপৰত থকা অবিচ্ছেদ্য নিৰ্ভৰশীলতা। স্পষ্ট আৰু দৈনন্দিন সত্যক অস্বীকাৰ কৰা সন্দেহবাদী বা আদৰ্শবাদী তত্ত্বসমূহ মূৰৰ যুক্তিৰ সন্মুখত কম বিশ্বাসযোগ্য যেন লাগে।

এই সকলো কাৰণতে&nbsp;A Defence of Common Sense&nbsp;কেৱল এটা ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ নহয়, বৰঞ্চ&nbsp;বাস্তৱবাদ, ভাষা আৰু দৰ্শনৰ প্ৰকৃতিৰ বিষয়ে চলি থকা সমসাময়িক বিতৰ্কৰ এক জীৱন্ত আৰু প্ৰভাৱশালী ভিত্তি&nbsp;হিচাপে আজিও অধ্যয়ন কৰা হয়।

২।&nbsp;&nbsp;মূৰৰ সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰতিৰক্ষাক কিমানখিনি জ্ঞানতাত্ত্বিক (জ্ঞানৰ তত্ত্ব) আৰু আধ্যাত্মিক (বাস্তৱৰ তত্ত্ব) দুয়োটা হিচাপে চাব পাৰি?

উত্তৰঃ মূৰৰ&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰতিৰক্ষা&nbsp;জ্ঞানতাত্ত্বিক আৰু আধ্যাত্মিক—এই দুয়ো স্তৰত একেলগে কাৰ্য কৰে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;জ্ঞানতাত্ত্বিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা, মূৰে সন্দেহবাদৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে। সন্দেহবাদীসকলে কয় যে আমি বাহ্যিক জগত বা আন মানুহৰ মনৰ অস্তিত্ব নিশ্চিতভাৱে জানিব নোৱাৰো। ইয়াৰ বিপৰীতে মূৰে জোৰ দিয়ে যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ কিছুমান সত্য সন্দেহবাদী অনুমানতকৈ বহু বেছি নিশ্চিত। “পৃথিৱী বহু বছৰ ধৰি আছে এই দৰে প্ৰস্তাৱ জল্পনা-কল্পনাৰ বিশ্বাস নহয়, বৰঞ্চ&nbsp;প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত আধাৰিত নিশ্চিত জ্ঞান। সেয়ে এইবোৰক সন্দেহ কৰা নিজেই অযুক্তিকৰ।&nbsp;আধ্যাত্মিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা, মূৰে&nbsp;বাহ্যিক জগতৰ মন-স্বাধীন অস্তিত্বক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰে। টেবুল, চকী বা আমাৰ শৰীৰ আমি উপলব্ধি নকৰাতো অস্তিত্বত থাকে বুলি তেওঁৰ দাবীয়ে&nbsp;বাস্তৱবাদক শক্তিশালী কৰে। আদৰ্শবাদৰ দৰে বাস্তৱক কেৱল মানসিক অৱস্থালৈ হ্ৰাস নকৰি, মূৰে বাহ্যিক বস্তুৰ স্বাধীন অস্তিত্ব স্বীকাৰ কৰে। এইদৰে তেওঁৰ সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰতিৰক্ষা কেৱল “আমি কি জানো” তাৰ বিষয়ে নহয়,&nbsp;“কি আছে” তাৰ বিষয়েও।

মূৰৰ অৱস্থানৰ এই&nbsp;দ্বৈত প্ৰকৃতি&nbsp;বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁ কেৱল এইটো নকয় যে কিছুমান বিশ্বাস ন্যায্য; তেওঁ আৰু আগবাঢ়ি কৈছে যে&nbsp;এই বস্তুবোৰ বাস্তৱতে আছে, আমাৰ বিশ্বাসৰ পৰা স্বাধীনভাৱে। একে সময়তে তেওঁ জোৰ দিয়ে যে আমি এই সত্যবোৰ&nbsp;নিশ্চিতভাৱে জানিব পাৰোঁ।&nbsp;এই দুয়ো দিশ একেলগে লৈ মূৰে এক&nbsp;বিস্তৃত আৰু শক্তিশালী প্ৰতিৰক্ষা&nbsp;গঢ়ি তোলে—বাস্তৱ মনৰ পৰা স্বাধীন (আধ্যাত্মিকতা) আৰু মানুহে এই বাস্তৱতা নিশ্চিতভাৱে জানে (জ্ঞানতত্ত্ব)। এই দ্বৈত কৌশলেই সন্দেহবাদ আৰু আদৰ্শবাদৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ সমালোচনাক শক্তিশালী কৰি, দৰ্শনক&nbsp;দৈনন্দিন সত্যৰ দৃঢ় ভিত্তিত পুনৰ স্থাপন&nbsp;কৰে।

৩।&nbsp;জি.ই.ৰ কেন্দ্ৰীয় থিছিছ কি। মূৰৰ এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স আৰু 'ই সন্দেহবাদ আৰু আদর্শবাদৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি কেনে প্রতিক্রিয়া প্রকাশ কৰে?

উত্তৰঃ জি. ই. মূৰৰ কেন্দ্ৰীয় থিছিছ (A Defence of Common Sense, 1925):&nbsp;মূৰৰ&nbsp;A Defence of Common Sense&nbsp;ৰ কেন্দ্ৰীয় থিছিছটো হৈছে—কিছুমান বিশেষ “সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱ” আছে যিবোৰ আমি নিশ্চিতভাৱে জানো, আৰু এইবোৰেই মানুহৰ জ্ঞানৰ দৃঢ় ভিত্তি। মূৰে এই প্ৰস্তাৱসমূহক&nbsp;common sense propositions&nbsp;বুলি কয়। উদাহৰণস্বৰূপে—“পৃথিৱী বহু বছৰ ধৰি অস্তিত্বত আছে”, “মোৰ এটা শৰীৰ আছে”, “আন মানুহৰ অস্তিত্ব আছে”—এইবোৰ জল্পনা-কল্পনাৰ বিশ্বাস নহয়, বৰঞ্চ&nbsp;দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰে নিশ্চিত হোৱা সত্য। এই ৰচনাখন লিখা হৈছিল এনে এক সময়ত যেতিয়া&nbsp;সন্দেহবাদ আৰু ব্ৰিটিছ আদৰ্শবাদ&nbsp;দৰ্শনৰ প্ৰধান ধাৰা আছিল। সন্দেহবাদীসকলে দাবী কৰিছিল যে আমি বাহ্যিক জগত বা আন মনৰ অস্তিত্ব নিশ্চিতভাৱে জানিব নোৱাৰো। আনহাতে, হেগেল আৰু ব্ৰেডলিৰ দৰে আদৰ্শবাদীসকলে বাস্তৱ শেষত মানসিক বা চেতনাভিত্তিক বুলি যুক্তি দিছিল। মূৰৰ সঁহাৰি আছিল স্পষ্ট—এইবোৰ বিমূর্ত সন্দেহ বা আধ্যাত্মিক তত্ত্ব সাধাৰণ জ্ঞানৰ সৰল কিন্তু দৃঢ় সত্যৰ তুলনাত কম বিশ্বাসযোগ্য। মূৰৰ মতে, এইটো অধিক নিশ্চিত যে&nbsp;তেওঁৰ নিজৰ শৰীৰ আছে, যিকোনো জটিল দাৰ্শনিক যুক্তি শুদ্ধ হ’ব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰাৰ তুলনাত। সেয়েহে তেওঁ কয় যে&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানক অস্বীকাৰ কৰা তত্ত্ববোৰেই সমস্যাজনক, সাধাৰণ জ্ঞান নিজে নহয়।মূৰৰ কেন্দ্ৰীয় থিছিছটো দুটা মুখ্য দাবীত সামৰি ল’ব পাৰি— 1. আমি কিছুমান কথা নিৰপেক্ষ নিশ্চয়তাৰে জানো। 2. এই জ্ঞানক অস্বীকাৰ কৰাটো তাক মানি লোৱাতকৈ কম যুক্তিসংগত।

এই ভিত্তিত মূৰে একেলগে&nbsp;সন্দেহবাদক নাকচ কৰে&nbsp;(যি কয় একো নিশ্চিতভাৱে জনা নাযায়) আৰু&nbsp;আদৰ্শবাদক নাকচ কৰে&nbsp;(যি বাহ্যিক জগতৰ মন-স্বাধীন অস্তিত্ব অস্বীকাৰ কৰে)। তেওঁ স্পষ্টভাৱে&nbsp;বাস্তৱবাদৰ পক্ষ লয়—অৰ্থাৎ, মানুহৰ মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে বাহ্যিক জগত এখনৰ অস্তিত্ব আছে।সন্দেহবাদৰ প্ৰতি মূৰৰ পদ্ধতি সহজ কিন্তু শক্তিশালী। তেওঁ সন্দেহবাদী যুক্তিবোৰক নিজৰ চৰ্তত খণ্ডন কৰিবলৈ চেষ্টা নকৰে; বৰঞ্চ&nbsp;প্ৰমাণৰ বোজা সন্দেহবাদীৰ ওপৰত ৰাখে। “মোৰ হাত আছে” বুলি কোৱাটো সম্ভাৱ্য ভ্ৰমৰ তাত্ত্বিক আশংকাতকৈ বহু বেছি নিশ্চিত বুলি তেওঁ দেখুৱায়।

একেদৰে, আদৰ্শবাদৰ বিৰুদ্ধে মূৰে দেখুৱায় যে “মোৰ জন্মৰ বহু আগতেই পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব আছিল”ৰ দৰে প্ৰস্তাৱসমূহ&nbsp;কোনো মানৱ চেতনাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ’ব নোৱাৰে। এইবোৰ বাহ্যিক জগতৰ স্বাধীন বাস্তৱতাৰ স্পষ্ট স্বীকাৰোক্তি। সাৰাংশত,&nbsp;A Defence of Common Sense&nbsp;ৰ কেন্দ্ৰীয় থিছিছটো হৈছে—দৰ্শনৰ বাবে সাধাৰণ জ্ঞান সন্দেহবাদ আৰু আদৰ্শবাদতকৈ অধিক দৃঢ় ভেটি। মূৰে দৰ্শনক অস্বীকাৰ নকৰে, কিন্তু ইয়াৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে:&nbsp;দৰ্শনে স্পষ্টভাৱে জনা দৈনন্দিন সত্যৰ বিৰোধিতা কৰিব নালাগে, বৰঞ্চ সিহঁতক বিশ্লেষণ, স্পষ্ট আৰু গভীৰভাৱে বুজাব লাগে। এইদৰে মূৰে বাস্তৱবাদক শক্তিশালী কৰে আৰু বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ বাবে স্পষ্টতা, যুক্তি আৰু সাধাৰণ ভাষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ এক দৃঢ় দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰে।

৪।&nbsp;সন্দেহবাদী যুক্তিৰ প্ৰতিহত কৰিবলৈ মূৰে কেনেকৈ সহজ উদাহৰণ (যেনে "মোৰ এটা শৰীৰ আছে" বা "পৃথিবীৰ অস্তিত্ব বহু বছৰ ধৰি আছে") ব্যৱহাৰ কৰিছে?

উত্তৰঃ এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স&nbsp;ৰ এটা বিশেষ আকর্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ’ল জি. ই. মূৰে জটিল আৰু বিমূর্ত সন্দেহবাদী যুক্তিসমূহৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ অতি সৰল, দৈনন্দিন জীৱনৰ উদাহৰণ ব্যৱহাৰ কৰা। সন্দেহবাদীসকলৰ জটিল তাত্ত্বিক ভাষাৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে মূৰে এনে মৌলিক সত্যসমূহৰ ফালে আঙুলিয়াই দিয়ে, যিবোৰ কোনো যুক্তিবাদী ব্যক্তিয়ে সহজে অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰে। “মোৰ এটা শৰীৰ আছে”, “পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব বহু বছৰ ধৰি আছে”, “আন মানুহৰ অস্তিত্ব আছে”—এনেধৰণৰ বক্তব্যসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মূৰে সন্দেহবাদৰ বিৰুদ্ধে এক শক্তিশালী আৰু উদ্ভাৱনীমূলক সঁহাৰি আগবঢ়ায়। সন্দেহবাদী যুক্তিবোৰে সাধাৰণতে এইটো দেখুৱাব বিচাৰে যে আমাৰ সকলো বিশ্বাস নীতিগতভাৱে মিছা হ’ব পাৰে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;উদাহৰণস্বৰূপে, এজন সন্দেহবাদীয়ে যুক্তি দিব পাৰে যে বাহ্যিক জগতখনৰ বিষয়ে আমাৰ জ্ঞান ইন্দ্ৰিয়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, আৰু ইন্দ্ৰিয়ই আমাক প্ৰতাৰণা কৰিব পাৰে; সেয়েহে জগতখন আমাৰ ধাৰণাৰ বাহিৰত সঁচাকৈয়ে আছে নে নাই, সেইটো নিশ্চিতভাৱে জনা সম্ভৱ নহয়। ইয়াৰ উত্তৰত মূৰে কয় যে এনে সন্দেহ সঁচা হ’ব পৰাতকৈ “মোৰ এটা শৰীৰ আছে” এইটো কথা বহুগুণে অধিক নিশ্চিত। অৰ্থাৎ সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰত্যক্ষ নিশ্চয়তাই সৰ্বজনীন প্ৰতাৰণাৰ সম্ভাৱনাক অতিক্ৰম কৰে। মূৰৰ উদাহৰণসমূহৰ শক্তি নিহিত হৈ আছে সিহঁতৰ অনস্বীকাৰ্যতাত।

&nbsp;যেতিয়া মূৰে কয়, “মই জানো যে মোৰ এটা শৰীৰ আছে,” তেতিয়া তেওঁ তৎক্ষণাত অভিজ্ঞতাত উপলব্ধ এটা সত্যৰ প্ৰতি আবেদন জনায়। সন্দেহবাদীয়ে হয়তো দাবী কৰিব পাৰে যে তেওঁ সপোন দেখিব পাৰে বা প্ৰতাৰিত হ’ব পাৰে, কিন্তু মূৰে জোৰ দি কয় যে সন্দেহবাদীৰ তাত্ত্বিক সন্দেহতকৈ শৰীৰ থকাৰ বিষয়ে আমাৰ জ্ঞান অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য। একেদৰে, “পৃথিৱীৰ অস্তিত্ব বহু বছৰ ধৰি আছে” বুলি কোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণাক প্ৰত্যাখ্যান কৰে যে পাঁচ মিনিট আগতে ভুৱা স্মৃতিৰে ভৰা পৃথিৱীখন হঠাতে সৃষ্টি হৈছিল। যদিও এইটো যুক্তিগতভাৱে সম্ভৱ বুলি কোৱা যায়, তথাপিও পৃথিৱীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অস্তিত্বৰ সাধাৰণ বিশ্বাসৰ তুলনাত ই একেবাৰে অবিশ্বাস্য।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;মূৰৰ সৰল উদাহৰণসমূহে অলংকাৰিকভাৱেও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। স্পষ্ট আৰু সাধাৰণ সত্যসমূহ উল্লেখ কৰি তেওঁ দেখুৱাই দিয়ে যে সন্দেহবাদী দৰ্শনে যদি এইবোৰ অস্বীকাৰ কৰে, তেন্তে সি সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ পৰা কিমান দূৰত অৱস্থান কৰে। এই অলংকাৰিক বৈপৰীত্যই তেওঁৰ যুক্তিক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে। যদি কোনো দাৰ্শনিক তত্ত্বই এই সিদ্ধান্তলৈ লৈ যায় যে “মোৰ হাত আছে নে নাই মই নাজানো,” তেন্তে সেই তত্ত্বটো নিজেই ত্ৰুটিপূৰ্ণ হ’বই লাগিব। গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, মূৰে এই উদাহৰণসমূহক দাৰ্শনিক বিশ্লেষণৰ ওপৰত স্থাপন নকৰাৰ দাবী কৰা নাই। তেওঁ স্বীকাৰ কৰে যে “শৰীৰ থকাৰ অৰ্থ কি” বা “জ্ঞান বুলিলে কি বুজায়”—এইবোৰ বৈধ দাৰ্শনিক প্ৰশ্ন। কিন্তু তেওঁ জোৰ দি কয় যে এই সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰস্তাৱসমূহৰ সত্যতা নিজেই সন্দেহৰ বাহিৰত। দৰ্শনৰ কাম হ’ল এই ধাৰণাবোৰ স্পষ্ট কৰা, সাধাৰণ জ্ঞানৰ মৌলিক সত্যসমূহ উলংঘা কৰা নহয়।

এইদৰে, মূৰৰ সৰল উদাহৰণসমূহে দুটা মুখ্য লক্ষ্য সাধন কৰে। প্ৰথমতে, ইহঁতে জ্ঞানৰ বাবে এক দৃঢ় আৰু নিৰাপদ ভেটি প্ৰদান কৰে আৰু দৰ্শনক দৈনন্দিন নিশ্চয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি তোলে। দ্বিতীয়তে, ই দৰ্শনৰ উদ্দেশ্যক সন্দেহবাদী সন্দেহ সৃষ্টিৰ পৰা আঁতৰাই, আমি ইতিমধ্যে যিবোৰ জানো সেইবোৰ স্পষ্ট আৰু সুসংগতভাৱে ব্যাখ্যা কৰাৰ দিশে পুনৰ নিৰ্দেশিত কৰে। সাধাৰণ সত্যৰ অনস্বীকাৰ্যতাক জোৰ দি মূৰে আধুনিক দৰ্শনত সন্দেহবাদৰ বিৰুদ্ধে এক গভীৰ, প্ৰভাৱশালী আৰু চিৰস্থায়ী সঁহাৰি আগবঢ়াইছে।

৫।&nbsp;&nbsp;সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাসৰ সত্যতা আৰু সেই বিশ্বাসসমূহৰ দাৰ্শনিক বিশ্লেষণৰ মাজত মূৰে কেনেকৈ পাৰ্থক্য কৰে?

উত্তৰঃ এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স&nbsp;ৰ এটা মুখ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল জি. ই. মূৰে সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাসসমূহৰ&nbsp;সত্যতা&nbsp;আৰু সেই বিশ্বাসসমূহৰ&nbsp;দাৰ্শনিক বিশ্লেষণৰ মাজত সুস্পষ্ট পাৰ্থক্য স্থাপন কৰা। মূৰৰ মতে, কিছুমান সাধাৰণ জ্ঞানৰ বিশ্বাস এনে যে সিহঁতৰ সত্যতা অনস্বীকাৰ্য। “বাহ্যিক জগত এখন আছে”, “মোৰ এটা শৰীৰ আছে”, বা “অন্য মানুহৰ অস্তিত্ব আছে”—এনেধৰণৰ প্ৰস্তাৱসমূহ কেৱল সম্ভাব্য নহয়, বৰঞ্চ নিশ্চিত। এইবোৰ সাধাৰণ মানুহে দৈনন্দিন জীৱনত নিঃসংকোচে আৰু সঠিকভাৱে গ্ৰহণ কৰা জ্ঞানৰ মৌলিক অংশ। কিন্তু মূৰে জোৰ দি কয় যে এই প্ৰস্তাৱসমূহ সত্য বুলি স্বীকাৰ কৰাটো আৰু সিহঁতৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে দাৰ্শনিক বিশ্লেষণ প্ৰদান কৰাটো একে কথা নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, “মোৰ এটা শৰীৰ আছে” বুলি কোৱা কথাটো মূৰে নিঃসন্দেহে সত্য বুলি মানে, কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ কেনেকৈ বিশ্লেষণ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে দাৰ্শনিকসকলৰ মাজত মতানৈক্য থাকিব পাৰে। এই দাবীত পদাৰ্থৰ উল্লেখ আছেনে? ই কেৱল উপলব্ধিৰ সমষ্টি নে মনৰ পৰা স্বাধীন এটা ভৌতিক বস্তুৰ অস্তিত্ব সূচায়? এইবোৰ বৈধ দাৰ্শনিক প্ৰশ্ন। তথাপিও, এই সকলো বিশ্লেষণৰ মাজতো দাবীটোৰ সত্যতা নিজেই সন্দেহৰ বাহিৰত থাকে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;এই পাৰ্থক্যই দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্দেশ্য সাধন কৰে। প্ৰথমতে, ই দাৰ্শনিকসকলক বিশ্লেষণৰ ক্ষেত্ৰত থকা সন্দেহবাদ আৰু সত্যৰ প্ৰতি থকা সন্দেহবাদক গুলমাল নকৰিবলৈ সহায় কৰে। এজন দাৰ্শনিকে “শৰীৰ” শব্দটোৰ আধ্যাত্মিক বা তাত্ত্বিক ব্যাখ্যা লৈ যুক্তিসংগত বিতৰ্ক কৰিব পাৰে, কিন্তু সেই বিতৰ্কৰ জৰিয়তে শৰীৰৰ অস্তিত্বৰ সত্যতাক অস্বীকাৰ কৰা বৈধ নহয়। দ্বিতীয়তে, এই পাৰ্থক্যই দর্শনক অৰ্থৰ স্পষ্টীকৰণ আৰু পৰিশোধনৰ কামত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখে, একে সময়তে সাধাৰণ জ্ঞানৰ মৌলিক নিশ্চয়তাসমূহ সুৰক্ষিত কৰে। এইদৰে মূৰে এক সুষম পদ্ধতিগত অৱস্থান গ্ৰহণ কৰে। এক ফালে দর্শনে সাধাৰণ জ্ঞানৰ স্পষ্ট সত্যসমূহ উলংঘা কৰিব নোৱাৰে; আন ফালে, ই সেই সত্যসমূহৰ অৰ্থ, ধাৰণা আৰু তাত্ত্বিক ভিত্তি বিশ্লেষণ আৰু পৰিষ্কৃত কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, বস্তুবাদ বা দ্বৈতবাদৰ দৰে আধ্যাত্মিক মতবাদসমূহে “এটা শৰীৰ আছে” বুলি কোৱা কথাটোৰ অৰ্থ কেনেকৈ বুজিব লাগে সেই বিষয়ে ব্যাখ্যা আগবঢ়াব পাৰে, কিন্তু এই মতবাদসমূহৰ কোনোটোৱেই “মোৰ এটা শৰীৰ আছে” এই সাধাৰণ জ্ঞানৰ সত্যতাক যুক্তিসংগতভাৱে নস্যাৎ কৰিব নোৱাৰে।

সেয়ে, এই পাৰ্থক্যই মূৰৰ বাস্তৱবাদী দৰ্শন আৰু দর্শনৰ সীমিত কিন্তু অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাক স্পষ্ট কৰি তোলে। দর্শনৰ কাম সাধাৰণ জ্ঞান ধ্বংস কৰা নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ অৰ্থ উন্মোচন কৰা আৰু স্পষ্ট কৰা। এই ধৰণৰ পদ্ধতিগত স্পষ্টতাই পিছলৈ গৈ বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ এক মুখ্য বৈশিষ্ট্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।

৬।&nbsp;মূৰৰ ৰচনাখনে ধ্রুপদী আৰু আদর্শবাদী দৰ্শনৰ পৰা বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ পদ্ধতি আৰু উদ্বেগলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক কি কি দিশত প্রতিনিধিত্ব কৰে?

উত্তৰঃ এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স&nbsp;কেৱল সন্দেহবাদ আৰু আদৰ্শবাদৰ সমালোচনা নহয়; ই দর্শনৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ&nbsp;টার্নিং পইণ্ট&nbsp;হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই ৰচনাখনে ধ্ৰুপদী আৰু আদৰ্শবাদী দৰ্শনৰ জল্পনা-কল্পনামূলক, বিমূর্ত আৰু প্ৰায়ে আধ্যাত্মিক চিন্তাধাৰাৰ পৰা সৰি আহি, স্পষ্টতা, নিখুঁততা আৰু দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰা বিশ্লেষণাত্মক দর্শনৰ অভিমুখে হোৱা পৰিৱৰ্তনৰ সূচক হিচাপে কাম কৰে।

ডেকার্ট, লক, কাণ্ট আৰু হেগেলৰ দৰে চিন্তাবিদসকলৰ জৰিয়তে ধ্ৰুপদী দৰ্শন মূলত আধ্যাত্মিকতা, জ্ঞানতত্ত্ব আৰু বাস্তৱৰ চূড়ান্ত প্ৰকৃতিৰ প্ৰশ্নসমূহৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। বিশেষকৈ উনবিংশ শতিকাত হেগেল আৰু এফ. এইচ. ব্ৰেডলিৰ দৰে চিন্তাবিদৰ প্ৰভাৱত বিকশিত আদৰ্শবাদী দৰ্শনে বাস্তৱক প্ৰায়ে এক ঐক্যবদ্ধ আধ্যাত্মিক বা মানসিক সমগ্ৰ হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছিল। এই পৰম্পৰাত বৃহৎ দাৰ্শনিক ব্যৱস্থা, উচ্চস্তৰীয় বিমূর্ততা আৰু জল্পনা-কল্পনামূলক যুক্তিৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল। মূৰৰ ৰচনাখনে এই দৰ্শনধাৰাৰ বিৰুদ্ধে এক সুস্পষ্ট আৰু উদ্দেশ্যমূলক বিদ্ৰোহৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বৃহৎ আধ্যাত্মিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ পৰিৱৰ্তে মূৰে জোৰ দি কয় যে দর্শনৰ আৰম্ভণি সকলোৱে ইতিম্য়ধে জনা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত গ্ৰহণ কৰা সাধাৰণ সত্যসমূহৰ পৰা হ’ব লাগে। “মই জানো যে মোৰ এটা শৰীৰ আছে” বুলি কৰা দাবীটো সৰল যেন লাগিলেও, ই আচলতে এক ইচ্ছাকৃত পদ্ধতিগত পদক্ষেপ—দৰ্শনক জল্পনা-কল্পনাৰ পৰা আঁতৰাই স্পষ্টতা আৰু নিশ্চয়তাৰ ওপৰত স্থাপন কৰাৰ এক প্ৰয়াস। এই পদ্ধতিগত পৰিৱৰ্তনে বিশ্লেষণাত্মক দর্শনৰ আত্মাক কেইবাটাও দিশত আগজাননী দিয়ে। প্ৰথমতে, মূৰে ভাষাৰ স্পষ্টতা আৰু নিখুঁততাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁৰ গদ্য ইচ্ছাকৃতভাৱে সহজ, সৰল আৰু অপ্রয়োজনীয় জটিল শব্দৰ পৰা মুক্ত। এই শৈলীয়ে অস্পষ্ট জল্পনা-কল্পনাৰ পৰিহাৰ আৰু ভাষিক স্পষ্টতাৰ প্ৰতি বিশ্লেষণাত্মক দর্শনৰ দায়বদ্ধতাক স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;দ্বিতীয়তে, মূৰে সাধাৰণ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত দাৰ্শনিক অনুসন্ধান স্থাপন কৰে। পৃথিৱীখন মৌলিকভাৱে আধ্যাত্মিক বা মানসিক বুলি দাবী কৰা আদৰ্শবাদীসকলৰ বিপৰীতে মূৰে দৃঢ়ভাৱে কয় যে বাহ্যিক জগতখন আমাৰ মনৰ পৰা স্বাধীনভাৱে অস্তিত্বশীল, আৰু এই কথাটো আমি জানো। এই অৱস্থানটোৱে দর্শনক দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰ ওচৰলৈ লৈ আহে আৰু পিছলৈ উইটজেনষ্টাইন আৰু জে. এল. অষ্টিনৰ দৰে দাৰ্শনিকসকলৰ কামৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখে, যিসকলে দাৰ্শনিক সমস্যাসমূহ সমাধানৰ চাবিকাঠি হিচাপে সাধাৰণ ভাষাৰ বিশ্লেষণক গুৰুত্ব দিছিল।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;তৃতীয়তে, মূৰে দৰ্শনৰ ভূমিকাক পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰে। তেওঁৰ মতে দর্শনৰ কাম নতুন আধ্যাত্মিক ব্যৱস্থা সৃষ্টি কৰা নহয়; বৰঞ্চ আমি ইতিমধ্যে যিবোৰ জানো সেইবোৰ ধাৰণা স্পষ্ট, বিশ্লেষণ আৰু পৰিষ্কৃত কৰা। এই দৃষ্টিভংগী ধ্ৰুপদী দৰ্শনৰ পৰা এক মৌলিক বিচ্ছেদ সূচায়, কিয়নো ধ্ৰুপদী দৰ্শনে প্ৰায়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ গোপন বাস্তৱতা বা চূড়ান্ত গঠন উন্মোচনৰ চেষ্টা কৰিছিল। মূৰৰ প্ৰভাৱত বিশ্লেষণাত্মক দর্শনে বিভ্ৰান্তি দূৰ কৰি ধাৰণাগত স্পষ্টতা প্ৰদান কৰাটোক মুখ্য লক্ষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;শেষত, আদৰ্শবাদৰ বিপৰীতে বাস্তৱবাদৰ ওপৰত মূৰে যি জোৰ দিছে, সেয়া বিশ্লেষণাত্মক দর্শনৰ এক নতুন দিশ উন্মোচন কৰে। বাহ্যিক জগতখনৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি মূৰৰ দৃঢ় সঁহাৰিয়ে পিছলৈ উপলব্ধি, জ্ঞান আৰু বাস্তৱৰ প্ৰকৃতিৰ বিষয়ে হোৱা বিতৰ্কসমূহৰ এক মজবুত ভিত্তি স্থাপন কৰে। ইয়াৰ ফলত বিশ্লেষণাত্মক দর্শন জ্ঞানতত্ত্ব, আধ্যাত্মিকতা আৰু বিজ্ঞান দর্শনত বাস্তৱবাদ ৰক্ষাৰ প্ৰতি গভীৰভাৱে অঙ্গীকাৰবদ্ধ হৈ পৰে।

&nbsp;&nbsp; &nbsp;এইদৰে,&nbsp;''এ ডিফেন্স অৱ কমন চেন্স''&nbsp;পুৰণি দাৰ্শনিক পৰম্পৰাৰ সমালোচনা আৰু একে সময়তে নতুন দাৰ্শনিক পৰম্পৰাৰ ভেটি—দুয়োটা হিচাপে কাম কৰে। স্পষ্টতা, সাধাৰণ অভিজ্ঞতা আৰু বাস্তৱবাদৰ সপক্ষে জল্পনা-কল্পনামূলক আধ্যাত্মিকতাক প্রত্যাখ্যান কৰি মূৰে বিশ্লেষণাত্মক দর্শনৰ মনোভাৱ সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেওঁৰ এই অৱদানেই বাৰ্ট্ৰেণ্ড ৰাছেল, লুডৱিগ উইটজেনষ্টাইন আৰু ভিয়েনা চাৰ্কলৰ দৰে চিন্তাবিদসকলৰ পথ প্ৰশস্ত কৰি দিয়ে, যিসকলে যুক্তি, ভাষা আৰু সাধাৰণ জ্ঞানৰ ওপৰত এই গুৰুত্বক আগলৈ লৈ যায়।

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।