Update This Post

FYUGP GU BA 1st Sem VAC “India Through The Ages” Chapter 1 “ভাৰতত জ্যোতিষশাস্ত্ৰ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, গণিত আৰু আয়ুৰ্বেদৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ (Origin and Development of Astrology, Astronomy, Mathematics and Ayurveda in India)” Solution | BA 1st Sem VAC “India Through The Ages” Chapter 1 Question Answer

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

FYUGP GU BA 1st Sem VAC "India Through The Ages" Chapter 1 "ভাৰতত জ্যোতিষশাস্ত্ৰ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, গণিত আৰু আয়ুৰ্বেদৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ (Origin and Development of Astrology, Astronomy, Mathematics and Ayurveda in India)" Solution | BA 1st Sem VAC "India Through The Ages" Chapter 1 Question Answer

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

Unit 1

ভাৰতত জ্যোতিষশাস্ত্ৰ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, গণিত আৰু আয়ুৰ্বেদৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ

১ নম্বৰীয়া চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৬ টা) :

প্ৰশ্ন ১: 'বৃহৎ সংহিতা' গ্ৰন্থখন কোনে ৰচনা কৰিছিল?

উত্তৰ: বৰাহমিহিৰে।

প্ৰশ্ন ২: শল্য চিকিৎসা (Surgery) ৰ পিতৃ বুলি কাৰ মানা হয়?

উত্তৰ: মহৰ্ষি সুশ্ৰুতক।

প্ৰশ্ন ৩: শূন্য (0) ৰ আৱিষ্কাৰ আৰু ব্যৱহাৰ ক’ত হৈছিল?

উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতত।

প্ৰশ্ন ৪: 'আৰ্যভটীয়' (Aryabhatiya) গ্ৰন্থখনৰ ৰচক কোন?

উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতৰ মহান গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰ্যভট্ট।

প্ৰশ্ন ৫: প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা শাস্ত্ৰ 'চৰক সংহিতা'ৰ মূল বিষয় কি?

উত্তৰ: আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাবিজ্ঞান।

প্ৰশ্ন ৬: বেদৰ ৬ টা অঙ্গৰ ভিতৰত জ্যোতিষশাস্ত্ৰক কি বুলি অভিহিত কৰা হৈছে?

উত্তৰ: বেদৰ চক্ষু বা চকু বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।

২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (৬ টা - সৰ্বোচ্চ ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত) :

প্ৰশ্ন ১: প্ৰাচীন ভাৰতত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ বিকাশ কেনেদৰে হৈছিল?

উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতত সময়, ঋতু, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ আৰু পঞ্জিকা নিৰ্ধাৰণৰ প্ৰয়োজনৰ পৰাই জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ বিকাশ আৰম্ভ হৈছিল। বৈদিক যুগত আকাশৰ বিভিন্ন জ্যোতিষ্কৰ গতি লক্ষ্য কৰা হৈছিল। পিছলৈ আৰ্যভট্ট, বৰাহমিহিৰ আৰু ভাস্কৰাচাৰ্যৰ দৰে পণ্ডিতে গণনা আৰু পৰ্যবেক্ষণৰ সহায়ত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানক অধিক উন্নত কৰি তুলিছিল।

প্ৰশ্ন ২: প্ৰাচীন ভাৰতীয় গণিতলৈ আৰ্যভট্টৰ যোগদান কি আছিল?

উত্তৰ: আৰ্যভট্ট প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী বিখ্যাত গণিতজ্ঞ আছিল। তেওঁৰ ‘আৰ্যভটীয়’ গ্ৰন্থত গণিত আৰু ত্ৰিকোণমিতিৰ বিভিন্ন বিষয় আলোচনা কৰা হৈছে। তেওঁ পাইৰ মানৰ এক উল্লেখযোগ্য আনুমানিক মান নিৰ্ণয় কৰিছিল আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ গণনাতো গণিতৰ প্ৰয়োগ কৰিছিল। তেওঁৰ অৱদানে ভাৰতীয় গণিতৰ বিকাশত বিশেষ সহায় কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৩: আয়ুৰ্বেদ সাহিত্যত 'চৰক সংহিতা' আৰু 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ৰ গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: ‘চৰক সংহিতা’ আৰু ‘সুশ্ৰুত সংহিতা’ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ। ‘চৰক সংহিতা’ত ৰোগ নিৰ্ণয়, ঔষধ, চিকিৎসা আৰু স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। আনহাতে, ‘সুশ্ৰুত সংহিতা’ত শল্য চিকিৎসা, বিভিন্ন অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতি আৰু চিকিৎসাৰ সঁজুলিৰ বিষয়ে বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। এই গ্ৰন্থদুখনে ভাৰতীয় চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৪: বৈদিক যুগত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি আছিল?

উত্তৰ: বৈদিক যুগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, যাগ-যজ্ঞ আৰু অন্যান্য শুভ কাৰ্যৰ সময় নিৰ্ধাৰণৰ বাবে জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ প্ৰয়োজন আছিল। সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান লক্ষ্য কৰি দিন, মাহ, ঋতু আৰু শুভ সময় নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল। সেয়ে বৈদিক সমাজৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল।

প্ৰশ্ন ৫: প্ৰাচীন ভাৰতত ৰাসায়নিক বিজ্ঞান আৰু আয়ুৰ্বেদৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা আছিল?

উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতত ৰাসায়নিক জ্ঞানৰ সৈতে আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। বিভিন্ন ঔষধ প্ৰস্তুত কৰোঁতে উদ্ভিদৰ উপৰি কিছুমান ধাতু আৰু খনিজ পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ৰসশাস্ত্ৰৰ বিকাশৰ ফলত ধাতু আৰু অন্যান্য পদাৰ্থ শোধন, মিশ্ৰণ আৰু ঔষধ প্ৰস্তুতৰ বিষয়ে জ্ঞান বৃদ্ধি পাইছিল। এই জ্ঞানে আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাৰ বিকাশত সহায় কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৬: ভাস্কৰাচাৰ্য (দ্বিতীয়) ৰ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতলৈ মুখ্য অৱদান কি?

উত্তৰ: ভাস্কৰাচাৰ্য দ্বিতীয় প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী বিশিষ্ট গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আছিল। তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ ‘সিদ্ধান্ত শিৰোমণি’ত গণিত আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন বিষয় আলোচনা কৰা হৈছে। ‘লীলাৱতী’ আৰু ‘বীজগণিত’ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ৰচনা। তেওঁ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতি, সময় গণনা আৰু বিভিন্ন গাণিতিক সমস্যাৰ সমাধানৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ (২ টা) :

প্ৰশ্ন ১: প্ৰাচীন ভাৰতত আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: আয়ুৰ্বেদ প্ৰাচীন ভাৰতৰ এক পৰম্পৰাগত চিকিৎসা পদ্ধতি। ‘আয়ুৰ্বেদ’ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ‘জীৱনৰ বিজ্ঞান’। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ৰোগ প্ৰতিৰোধ কৰা, ৰোগ নিৰাময় কৰা আৰু মানুহৰ সুস্থ জীৱন বজাই ৰখা। বৈদিক যুগৰ পৰাই ঔষধি উদ্ভিদ আৰু ৰোগ নিৰাময়ৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰা হৈছিল। বিশেষকৈ অথৰ্ববেদত বিভিন্ন ৰোগ আৰু ঔষধি উদ্ভিদৰ উল্লেখ পোৱা যায়।

আয়ুৰ্বেদৰ বিকাশৰ মুখ্য দিশসমূহ:

<ul class="wp-block-list">
<li>ত্ৰিদোষ তত্ত্ব: আয়ুৰ্বেদত বাত, পিত্ত আৰু কফক শৰীৰৰ তিনিটা মুখ্য দোষ বুলি কোৱা হয়। এইবোৰৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো সুস্বাস্থ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বুলি ধৰা হয়।</li>

<li>চৰকৰ অৱদান: মহৰ্ষি চৰকে ‘চৰক সংহিতা’ ৰচনা কৰি ৰোগ নিৰ্ণয়, ঔষধ আৰু কায়চিকিৎসাৰ বিষয়ে বিস্তৃত জ্ঞান আগবঢ়াইছিল।</li>

<li>সুশ্ৰুতৰ অৱদান: মহৰ্ষি সুশ্ৰুতে ‘সুশ্ৰুত সংহিতা’ ৰচনা কৰি শল্য চিকিৎসাৰ বিকাশত বিশেষ অৱদান আগবঢ়ায়। ইয়াত বিভিন্ন অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতি আৰু চিকিৎসাৰ সঁজুলিৰ বিৱৰণ পোৱা যায়।</li>

<li>বাগভটৰ অৱদান: পৰৱৰ্তী কালত বাগভটে ‘অষ্টাঙ্গ হৃদয়’ আৰু ‘অষ্টাঙ্গ সংগ্ৰহ’ ৰচনা কৰি আয়ুৰ্বেদৰ বিভিন্ন শাখাৰ জ্ঞান সুসংগঠিত কৰে।</li>

<li>ঔষধি উদ্ভিদৰ ব্যৱহাৰ: আয়ুৰ্বেদত বিভিন্ন গছ-গছনি, বনৌষধি আৰু প্ৰাকৃতিক উপাদান ঔষধ প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।</li>
</ul>

এইদৰে বৈদিক যুগৰ পৰা ক্ৰমে বিকশিত হৈ আয়ুৰ্বেদে প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰে।

প্ৰশ্ন ২: প্ৰাচীন ভাৰতত গণিত আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ উৎপত্তি আৰু ক্ৰমবিকাশৰ এক সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ দিয়ক।

উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতত গণিত আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ বিকাশ অতি পুৰণি কালৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। সময় নিৰ্ধাৰণ, ঋতু গণনা, যাগ-যজ্ঞৰ বেদী নিৰ্মাণ আৰু গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতি নিৰ্ণয়ৰ প্ৰয়োজনৰ পৰা এই বিষয়সমূহৰ বিকাশ ঘটিছিল।

১. বৈদিক যুগ আৰু শুল্বসূত্ৰ:

বৈদিক যুগৰ শুল্বসূত্ৰসমূহত জ্যামিতি আৰু জোখ-মাখৰ বিভিন্ন নিয়ম পোৱা যায়। যজ্ঞবেদী নিৰ্মাণৰ বাবে বিভিন্ন জ্যামিতিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

২. স্থানমান পদ্ধতি আৰু শূন্য:

প্ৰাচীন ভাৰতীয় গণিতৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান হৈছে স্থানমান পদ্ধতি আৰু শূন্যৰ ব্যৱহাৰ। এই পদ্ধতিয়ে বৃহৎ সংখ্যা লিখা আৰু বিভিন্ন গাণিতিক গণনা সহজ কৰি তুলিছিল। পিছলৈ এই জ্ঞান বিশ্বৰ আন অঞ্চললৈও প্ৰসাৰিত হয়।

৩. আৰ্যভট্টৰ অৱদান:

আৰ্যভট্ট আছিল প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী বিশিষ্ট গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। তেওঁৰ ‘আৰ্যভটীয়’ গ্ৰন্থত গণিত আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন বিষয় আলোচনা কৰা হৈছে। তেওঁ পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণন আৰু গ্ৰহণৰ বৈজ্ঞানিক ব্যাখ্যাৰ বিষয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু পাইৰ মান নিৰ্ণয় কৰিছিল।

৪. পৰৱৰ্তী গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকল:

বৰাহমিহিৰে ‘পঞ্চসিদ্ধান্তিকা’ ৰচনা কৰি জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ জ্ঞান সমৃদ্ধ কৰে। ব্ৰহ্মগুপ্তই শূন্য, ঋণাত্মক সংখ্যা আৰু গণিতৰ বিভিন্ন নিয়মৰ বিষয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়ায়। পৰৱৰ্তী কালত ভাস্কৰাচাৰ্যই গণিত আৰু গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি এই বিজ্ঞানৰ অধিক উন্নতি সাধন কৰে।

সেয়েহে প্ৰাচীন ভাৰতৰ গণিত আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ জ্ঞান পৰৱৰ্তী সময়ত বিশ্বৰ বিজ্ঞানৰ বিকাশতো যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

*****

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।

Update This Post

My Subjects