Update This Post

FYUGP GU BA 3rd Sem VAC “Srijonimulok Kathasahityo” Chapter 1 “নাটকৰ আঙ্গিক, ধাৰা আৰু প্ৰকাৰ” Solution | BA 3rd Sem VAC “Srijonimulok Kathasahityo” Chapter 1 “নাটকৰ আঙ্গিক, ধাৰা আৰু প্ৰকাৰ” Question Answer

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

FYUGP GU BA 3rd Sem VAC "Srijonimulok Kathasahityo" Chapter 1 "নাটকৰ আঙ্গিক, ধাৰা আৰু প্ৰকাৰ" Solution | BA 3rd Sem VAC "Srijonimulok Kathasahityo" Chapter 1 "নাটকৰ আঙ্গিক, ধাৰা আৰু প্ৰকাৰ" Question Answer

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

&nbsp;Unit - 1

নাটকৰ আঙ্গিক, ধাৰা আৰু প্ৰকাৰ

<h6 class="wp-block-heading">১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (মুঠ ১৫ টা):</h6>

১। নাট্যশাস্ত্ৰৰ ৰচক কোন? উত্তৰ: ভৰত মুনি।

২। চুটি নাটকক কি বুলি কোৱা হয়? উত্তৰ: একাংকিকা নাটক।

৩। 'নাটক' শব্দটো কোনটো সংস্কৃত ধাতুৰ পৰা আহিছে? উত্তৰ: 'নট্' ধাতুৰ পৰা।

৪। মঞ্চৰ পিছফালৰ অংশক কি বুলি কোৱা হয়? উত্তৰ: নেপথ্য।

৫। কমেডী (Comedy) নাটকৰ মূল ৰস কি? উত্তৰ: হাস্য ৰস।

৬। নাটকৰ কাহিনীক কি বুলি কোৱা হয়? উত্তৰ: ইতিবৃত্ত বা প্লট (Plot)।

৭। এখন ধ্ৰুপদী নাটকৰ সন্ধি কেইটা থাকে? উত্তৰ: ৫ টা।

৮। আধুনিক অসমীয়া নাটকৰ জনক কোন? উত্তৰ: গুণাভিৰাম বৰুৱা।

৯। নাটকৰ মূল উপাদান কেইটা? উত্তৰ: ৫ টা (বস্তু, নেতা, ৰস, অভিনয় আৰু সঙ্গীত)।

১০। সংস্কৃত নাটকত বিদূষকৰ চৰিত্ৰটো কেনেকুৱা? উত্তৰ: হাস্যৰসৰ চৰিত্ৰ।

১১। নাটক দৃশ্যকাব্য নে শ্ৰব্যকাব্য? উত্তৰ: দৃশ্যকাব্য।

১২। 'অংকীয়া নাট' কোনে সৃষ্টি কৰিছিল? উত্তৰ: মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে।

১৩। সংলাপ কি? উত্তৰ: নাটকৰ চৰিত্ৰসমূহৰ মাজত হোৱা কথোপকথন।

১৪। ট্ৰেজেডী (Tragedy) নাটকৰ অসমীয়া প্ৰতিশব্দ কি? উত্তৰ: বিয়োগান্তক নাটক।

১৫। নাটকৰ আৰম্ভণিত দিয়া মংগলাচৰণক কি বোলে? উত্তৰ: নান্দী।

<h6 class="wp-block-heading">২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন :</h6>

১। নাটকৰ সংজ্ঞা দিয়ক।

উত্তৰ: মঞ্চত অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ অভিনয়, সংলাপ আৰু কাৰ্যৰ জৰিয়তে কোনো কাহিনী বা ঘটনাক উপস্থাপন কৰা সাহিত্যিক ৰূপক নাটক বোলে।

২। নাটকৰ যিকোনো দুটা আঙ্গিক বৈশিষ্ট্য লিখক।

উত্তৰ: (ক) নাটকৰ কাহিনী মঞ্চত অভিনয়ৰ উপযোগী হ’ব লাগে। (খ) নাটকত সংলাপ, চৰিত্ৰ আৰু অভিনয়ে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে।

৩। ট্ৰেজেডী বা বিয়োগান্তক নাটক কাক বোলে?

উত্তৰ: যি নাটকত দুখজনক ঘটনা, সংঘাত বা মুখ্য চৰিত্ৰৰ বিপৰ্যয়ৰ মাজেৰে কাহিনীৰ সমাপ্তি ঘটে, তেনে নাটকক ট্ৰেজেডী বা বিয়োগান্তক নাটক বোলে।

৪। নাটকৰ 'পঞ্চসন্ধি' কি কি?

উত্তৰ: নাটকৰ পঞ্চসন্ধি হ’ল— মুখ, প্ৰতিমুখ, গৰ্ভ, বিমৰ্ষ আৰু নিৰ্বহণ।

৫। কমেডী নাটকৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখক।

উত্তৰ: (ক) কমেডী নাটকত হাস্য, কৌতুক আৰু আনন্দদায়ক ঘটনাৰ প্ৰাধান্য থাকে। (খ) সাধাৰণতে এনে নাটকৰ শেষ পৰিণতি আনন্দময় বা সুখকৰ হয়।

৬। কাব্য আৰু নাটকৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: কাব্য মূলত পঢ়া বা শুনাৰ মাধ্যমেৰে উপভোগ কৰা হয়, আনহাতে নাটক অভিনয়ৰ জৰিয়তে মঞ্চত দেখি আৰু শুনি উপভোগ কৰা হয়।

৭। ড্ৰামা (Drama) শব্দটোৰ উৎপত্তি ক'ৰ পৰা হৈছে?

উত্তৰ: ‘Drama’ শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ ‘Drao’ শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ‘Drao’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল ‘কৰা’ বা ‘কোনো কাৰ্য সম্পাদন কৰা’।

৮। অংকীয়া নাটৰ দুটা ধাৰা উল্লেখ কৰক।

উত্তৰ: (ক) অংকীয়া নাটত ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। (খ) অংকীয়া নাটত সূত্ৰধাৰে কাহিনী পৰিচালনা আৰু উপস্থাপনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

৯। ঐতিহাসিক নাটক বুলিলে কি বুজায়?

উত্তৰ: অতীতৰ কোনো ঐতিহাসিক ঘটনা, ব্যক্তি বা যুগক আধাৰ কৰি ৰচনা কৰা নাটকক ঐতিহাসিক নাটক বুলি কোৱা হয়।

১০। চৰিত্ৰ সৃষ্টিত নাটকৰ গুৰুত্ব কি?

উত্তৰ: নাটকৰ চৰিত্ৰসমূহে নিজৰ কাৰ্য, আচৰণ আৰু সংলাপৰ জৰিয়তে কাহিনীক আগুৱাই নিয়ে আৰু নাট্যকাৰৰ মূল বক্তব্য দৰ্শকৰ আগত প্ৰকাশ কৰে।

Previous Questions and ANSWER :

(ক) অসমীয়া নাট্য-সাহিত্যৰ জনক কোন? উত্তৰ: মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ।

(খ) নাটকৰ যি কোনো এটা উপাদান উল্লেখ কৰা। উত্তৰ: কাহিনী বা প্লট (Plot)।

(গ) ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যদল এটিৰ নাম লিখাঁ। উত্তৰ: কহিনুৰ থিয়েটাৰ।

(ঘ) এবচাৰ্ডধর্মী 'আহাৰ' নাটকখনৰ নাট্যকাৰ কোন? উত্তৰ: অৰুণ শৰ্মা।

(ঙ) ৰত্ন ওজাৰ 'জোনাকীৰ জুই' নাটকখন কোনটো ধাৰাৰ নাটক? উত্তৰ: কাৰ্টুন নাটক (বা বাটৰ নাট)।

২। চমু উত্তৰ দিয়া (যি কোনো পাঁচটা) :

(ক) অভিনয় কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?

উত্তৰ: অভিনয় চাৰি প্ৰকাৰৰ— আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্ত্বিক।

(খ) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা ৰচিত যি কোনো দুখন নাটকৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: শোণিত কুঁৱৰী আৰু কাৰেঙৰ লিগিৰী।

(গ) স্বগতোক্তি বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: নাটকৰ কোনো চৰিত্ৰই নিজৰ মনৰ ভাব ব্যক্ত কৰিবলৈ দৰ্শকক শুনাই অথচ আন চৰিত্ৰই নুশুনাকৈ যি কথা কয়, তাকেই স্বগতোক্তি বোলে।

(ঘ) নাটকত ব্যৱহৃত দুবিধ লাইটৰ নাম উল্লেখ কৰাঁ।

উত্তৰ: স্পট লাইট (Spot Light) আৰু ফ্লাড লাইট (Flood Light)।

(ঙ) দুগৰাকী অসমীয়া নাট্যকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰাঁ।

উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আৰু জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।

(চ) কোন থিয়েটাৰে কেতিয়া পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে নাট্যযাত্ৰা আৰম্ভ কৰে?

উত্তৰ: অচ্যুত লহকৰৰ নেতৃত্বত 'নটৰাজ থিয়েটাৰে' ১৯৬৩ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে নাট্যযাত্ৰা আৰম্ভ কৰে।

(ছ) নাটকীয় সংগীতৰ দুটা ভাগৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: আবহ সংগীত (Background music) আৰু চৰিত্ৰৰ কণ্ঠৰ গীত।

(জ) আঙ্গিক অভিনয় কাক বোলে?

উত্তৰ: শৰীৰৰ বিভিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগ সঞ্চালনৰ জৰিয়তে যি অভিনয় প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, তাকে আঙ্গিক অভিনয় বোলে।

(ঝ) নাটকত প্ৰধানত সংলাপ কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?

উত্তৰ: সংলাপ প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ— স্বগত (Soliloquy), প্ৰকাশ্য (Aside) আৰু আকাশভাষিত।

(ঞ) দুগৰাকী উদ্ভট নাটৰ নাট্যকাৰৰ নাম উল্লেখ কৰাঁ।

উত্তৰ: অৰুণ শৰ্মা আৰু ৰত্ন ওজা।

৩। চমুকৈ আলোচনা কৰাঁ:

(ক) বাস্তৱধৰ্মী নাট সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: বাস্তৱধৰ্মী নাটক আধুনিক নাট্যসাহিত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য ধাৰা। এই ধৰণৰ নাটকত কল্পনাপ্ৰধান বা অলৌকিক ঘটনাৰ সলনি বাস্তৱ জীৱনৰ সমস্যা, অভিজ্ঞতা আৰু সামাজিক পৰিস্থিতি উপস্থাপন কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে ইউৰোপত এই নাট্যধাৰাই বিশেষ বিকাশ লাভ কৰে। হেনৰিক ইবচেন আদি নাট্যকাৰে বাস্তৱধৰ্মী নাটকক সমৃদ্ধ কৰিছিল। এই নাটকত সমাজৰ সাধাৰণ মানুহ, তেওঁলোকৰ পাৰিবাৰিক সমস্যা, সামাজিক বৈষম্য, মানসিক দ্বন্দ্ব আৰু জীৱন-সংগ্ৰাম আদি বিষয় স্থান পায়। চৰিত্ৰসমূহো বাস্তৱ জীৱনৰ মানুহৰ দৰে স্বাভাৱিক হয়। সংলাপত সাধাৰণ কথ্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু মঞ্চসজ্জা, পোছাক-পৰিচ্ছদ, পোহৰ আদিতো বাস্তৱ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়। অসমীয়া নাট্যসাহিত্যতো বাস্তৱ জীৱনভিত্তিক বহু নাটক ৰচিত হৈছে। সেয়ে বাস্তৱ জীৱনক স্বাভাৱিক আৰু বিশ্বাসযোগ্য ৰূপত মঞ্চত প্ৰকাশ কৰাই বাস্তৱধৰ্মী নাটকৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য।

(খ) বাটৰ নাটৰ বৈশিষ্ট্য সম্পৰ্কে আলোচনা কৰাঁ।

উত্তৰ: বাটৰ নাট বা Street Play হৈছে মুক্ত পৰিৱেশত জনসাধাৰণৰ মাজত অভিনীত এক বিশেষ ধৰণৰ নাটক। ইয়াৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল—

১/ মুকলি ঠাইত পৰিৱেশন: বাটৰ নাটৰ বাবে স্থায়ী মঞ্চ বা প্ৰেক্ষাগৃহৰ প্ৰয়োজন নহয়। ৰাস্তা, বজাৰ, চৌহদ বা অন্য মুকলি ঠাইত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়।

২/ জনসচেতনতা সৃষ্টি: সমাজৰ বিভিন্ন সমস্যা, অন্যায়, কুসংস্কাৰ, দুৰ্নীতি আদি বিষয় জনসাধাৰণৰ আগত তুলি ধৰি সচেতনতা সৃষ্টি কৰাই ইয়াৰ অন্যতম উদ্দেশ্য।

৩/ সৰল সাজসজ্জা: ইয়াত ব্যয়বহুল মঞ্চসজ্জা, পোহৰ বা বিশেষ পোছাকৰ ব্যৱহাৰ খুব কম। সাধাৰণ উপকৰণেৰেই নাটক পৰিৱেশন কৰা হয়।

৪/ দৰ্শকৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক: অভিনেতা আৰু দৰ্শকৰ মাজত দূৰত্ব খুব কম থাকে। অভিনেতাই কেতিয়াবা পোনপটীয়াকৈ দৰ্শকৰ সৈতে কথা-বতৰাও পাতে।

৫/ চুটি আৰু প্ৰভাৱশালী: বাটৰ নাট সাধাৰণতে কম সময়ৰ হয়। ইয়াৰ সংলাপ চুটি, সহজ আৰু শক্তিশালী হয় যাতে দৰ্শকৰ মনোযোগ সহজে আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে।

অসমত ৰত্ন ওজাই বাটৰ নাটৰ বিকাশ আৰু জনপ্ৰিয়তাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল।

(গ) নাটকৰ ভাষা সম্পৰ্কে এটি টোকা আগবঢ়োৱা।

উত্তৰ: নাটকৰ ভাষা নাট্যসাহিত্যৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। নাটক মূলত অভিনয় আৰু সংলাপৰ মাধ্যমত দৰ্শকৰ আগত উপস্থাপন কৰা হয়, সেয়ে ইয়াৰ ভাষা সহজ, স্পষ্ট, স্বাভাৱিক আৰু শ্ৰুতিমধুৰ হোৱা উচিত। নাটকৰ প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰ বয়স, শিক্ষা, সামাজিক অৱস্থা, বৃত্তি আৰু স্বভাৱ অনুসৰি ভাষাৰ ব্যৱহাৰ বেলেগ হয়। এজন শিক্ষিত ব্যক্তিৰ ভাষা আৰু এজন সাধাৰণ গাঁওবাসীৰ ভাষা একে নহ’বও পাৰে। সংলাপ অধিক দীঘল বা জটিল নহৈ চুটি আৰু অৰ্থপূৰ্ণ হ’লে নাটকৰ গতি বজাই থাকে। নাটকৰ ভাষাৰ জৰিয়তে কাহিনী আগবাঢ়ে, চৰিত্ৰৰ মনোভাৱ প্ৰকাশ পায় আৰু নাট্যসংঘাত স্পষ্ট হয়। অংকীয়া নাটত ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ প্ৰয়োগ দেখা যায়, আনহাতে আধুনিক নাটকত সাধাৰণ কথ্য ভাষা অধিক ব্যৱহৃত হয়। এইদৰে উপযুক্ত ভাষাৰ ব্যৱহাৰে নাটকখনক অধিক জীৱন্ত আৰু ফলপ্ৰসূ কৰি তোলে।

(ঘ) নাটকত সাজসজ্জাৰ গুৰুত্ব কেনেধৰণৰ হয়—চমুকৈ আলোচনা কৰাঁ।

উত্তৰ: নাটকৰ মঞ্চায়নত সাজসজ্জাৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। সাজসজ্জাই নাটকৰ চৰিত্ৰ, সময়, স্থান আৰু পৰিৱেশৰ বিষয়ে দৰ্শকক স্পষ্ট ধাৰণা দিয়াত সহায় কৰে। অভিনেতাৰ পোছাক-পৰিচ্ছদৰ পৰা তেওঁৰ বয়স, সামাজিক স্থান, বৃত্তি বা চৰিত্ৰৰ স্বভাৱৰ বিষয়ে অনুমান কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে, এজন ৰজা, সৈনিক, কৃষক বা ভিক্ষাৰীৰ পোছাক পৃথক হোৱা বাবে দৰ্শকে সহজে চৰিত্ৰটো চিনিব পাৰে। সাজসজ্জাৰ ভিতৰত পোছাকৰ লগতে মুখসজ্জা, অলংকাৰ, হাতত লোৱা সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য মঞ্চীয় উপকৰণো অন্তৰ্ভুক্ত হয়। বিশেষকৈ ঐতিহাসিক বা পৌৰাণিক নাটকত যুগসঙ্গত সাজসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰিলে নাটকখন অধিক বিশ্বাসযোগ্য আৰু আকর্ষণীয় হয়। সঠিক সাজসজ্জাই অভিনেতাৰ অভিনয়তো সহায় কৰে আৰু সমগ্ৰ মঞ্চায়নৰ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধি কৰে।

(ঙ) নাটকৰ আংগিকৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: নাটকৰ আংগিক বুলিলে নাটক এখনৰ গঠন-পদ্ধতি আৰু মঞ্চত তাক উপস্থাপন কৰাৰ কৌশলক বুজোৱা হয়। নাটকৰ বিষয়বস্তু কিদৰে সজোৱা হৈছে, অংক আৰু দৃশ্য কিদৰে ভাগ কৰা হৈছে, সংলাপ, পোহৰ, শব্দ, সংগীত, মঞ্চসজ্জা আদি কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে—এই সকলোবোৰ নাটকৰ আংগিকৰ অন্তৰ্গত। প্ৰাচীন নাটকত পঞ্চসন্ধি, গীত-নৃত্য আৰু নিয়মবদ্ধ গাঁথনিৰ প্ৰাধান্য আছিল। আধুনিক নাটকত আংগিক অধিক মুক্ত আৰু পৰীক্ষামূলক হৈছে। আধুনিক নাট্যকাৰে কেতিয়াবা কম দৃশ্য, চুটি সংলাপ, প্ৰতীকী মঞ্চসজ্জা আৰু পোহৰৰ বিশেষ ব্যৱহাৰে নাটকৰ ভাব প্ৰকাশ কৰে। আংগিকৰ সফল ব্যৱহাৰে নাটকখনৰ গতি, সৌন্দৰ্য আৰু প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰে। সেয়ে নাটকৰ বিষয়বস্তুক সঠিকভাৱে দৰ্শকৰ আগত প্ৰকাশ কৰিবলৈ আংগিকৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

(চ) নাটকৰ উপাদানসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰাঁ।

উত্তৰ: এখন সফল নাটক গঢ়ি তুলিবলৈ কেইবাটাও মৌলিক উপাদানৰ প্ৰয়োজন হয়। প্ৰধান উপাদানসমূহ হ’ল—

১/ কাহিনী বা প্লট (Plot): নাটকৰ সকলো ঘটনা যি কাহিনীৰ আধাৰত সংঘটিত হয় তাক প্লট বোলা হয়। সুসংগঠিত কাহিনীয়ে নাটকখনক আগুৱাই নিয়ে।

২/ চৰিত্ৰ (Character): নাটকৰ ঘটনা আৰু সংঘাত চৰিত্ৰসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পায়। চৰিত্ৰৰ কাৰ্য আৰু আচৰণে কাহিনীৰ বিকাশ ঘটায়।

৩/ সংলাপ (Dialogue): নাটকত চৰিত্ৰসমূহে যি কথোপকথন কৰে তাক সংলাপ বোলে। সংলাপৰ মাধ্যমেৰে কাহিনী, ভাব আৰু চৰিত্ৰৰ মনোভাৱ প্ৰকাশ পায়।

৪/ সংঘাত (Conflict): চৰিত্ৰৰ মাজত বা কোনো চৰিত্ৰৰ নিজৰ মনৰ ভিতৰত সৃষ্টি হোৱা দ্বন্দ্বই নাটকত উত্তেজনা সৃষ্টি কৰে আৰু কাহিনীক গতিশীল কৰে।

৫/ পৰিৱেশ আৰু মঞ্চসজ্জা: নাটকৰ সময়, স্থান আৰু ঘটনাৰ উপযোগী পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিবলৈ মঞ্চসজ্জা, পোহৰ, শব্দ আদি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৬/ মূল ভাব বা উদ্দেশ্য (Theme): প্ৰতিখন নাটকৰ অন্তৰালত কোনো মূল বক্তব্য, চিন্তা বা বাৰ্তা থাকে। নাট্যকাৰে এই ভাবটো কাহিনী আৰু চৰিত্ৰৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰে।

এই সকলো উপাদান সঠিকভাৱে মিলি গ’লেহে এখন নাটক পূৰ্ণতা আৰু সফলতা লাভ কৰে।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ:

১/ নাটকৰ আঙ্গিক বিচাৰ কৰি ইয়াৰ বিভিন্ন উপাদানসমূহ আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: নাটক হ’ল মঞ্চত অভিনয়ৰ মাধ্যমেৰে উপস্থাপন কৰা এক দৃশ্যধর্মী সাহিত্যৰূপ। সেয়ে নাটকৰ গঠন বা আঙ্গিক সাহিত্যৰ অন্য শাখাৰ তুলনাত পৃথক। নাটকৰ আঙ্গিকত কেইবাটাও প্ৰধান উপাদান থাকে।

<ul class="wp-block-list">
<li>কাহিনী বা ইতিবৃত্ত: নাটকৰ ঘটনাবলীৰ সুশৃঙ্খল বিন্যাসক কাহিনী বা ইতিবৃত্ত বোলে। সাধাৰণতে ইয়াৰ আৰম্ভণি, বিকাশ আৰু পৰিণতি থাকে।</li>

<li>চৰিত্ৰ: নাটকৰ কাহিনী চৰিত্ৰৰ কাৰ্য, আচৰণ আৰু সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে আগবাঢ়ে। সেয়ে নাটকত বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ সৃষ্টিৰ গুৰুত্ব অধিক।</li>

<li>সংলাপ: চৰিত্ৰসমূহে পৰস্পৰৰ সৈতে কৰা কথোপকথনেই সংলাপ। সংলাপে কাহিনী আগবঢ়োৱাৰ লগতে চৰিত্ৰৰ স্বভাৱ আৰু মানসিক অৱস্থাও প্ৰকাশ কৰে।</li>

<li>ৰস: নাটক উপভোগ কৰাৰ সময়ত দৰ্শকৰ মনত সৃষ্টি হোৱা নানান অনুভূতিয়েই ৰস। শৃঙ্গাৰ, বীৰ, কৰুণ, হাস্য আদি ৰস নাটকত দেখা যায়।</li>

<li>অভিনয়: নাটকৰ লিখিত ৰূপক মঞ্চত জীৱন্ত কৰি তোলে অভিনয়ে। আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্ত্বিক—এই চাৰি প্ৰকাৰৰ অভিনয় উল্লেখযোগ্য।</li>
</ul>

এই উপাদানসমূহৰ উপযুক্ত সমন্বয় ঘটিলেহে নাটক এখন আঙ্গিকৰ দিশৰ পৰা পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

২/ ধাৰা অনুযায়ী নাটকক কেইটা ভাগত ভগাব পাৰি? বিয়োগান্তক নাটকৰ বিষয়ে চমু আভাস দিয়ক।

উত্তৰ: ধাৰা বা পৰিণতি অনুসৰি নাটকক সাধাৰণতে তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়— বিয়োগান্তক নাটক, মিলনান্তক নাটক আৰু মিশ্ৰধর্মী নাটক।

বিয়োগান্তক নাটক: যি নাটকৰ শেষ পৰিণতি দুখজনক আৰু য’ত মুখ্য চৰিত্ৰৰ জীৱনত গভীৰ বিপৰ্যয় ঘটে, তাক বিয়োগান্তক নাটক বোলে। এনে নাটকৰ কাহিনী সাধাৰণতে গুৰুগম্ভীৰ আৰু সংঘাতপূৰ্ণ হয়। মুখ্য চৰিত্ৰৰ কোনো ভুল সিদ্ধান্ত, দুৰ্বলতা বা পৰিস্থিতিৰ ফলত বিপৰ্যয় নামি আহে। এই নাটকে দৰ্শকৰ মনত দুখ, ভয়, সহানুভূতি আৰু কৰুণ অনুভূতি জাগ্ৰত কৰে। গ্ৰীক নাট্যপৰম্পৰাৰ লগতে শ্বেইকছপীয়াৰৰ নাটকসমূহতো বিয়োগান্তক ধাৰাৰ উৎকৃষ্ট বিকাশ দেখা যায়। এই ধাৰাৰ মূল শক্তি হৈছে গভীৰ মানৱীয় সংঘাত আৰু কৰুণ পৰিণতি।

৩/ নাটকৰ চৰিত্ৰ চিত্ৰণৰ কৌশলসমূহৰ বিষয়ে বহলাই লিখক।

উত্তৰ: নাটকৰ সফলতা বহু পৰিমাণে ইয়াৰ চৰিত্ৰ সৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। নাট্যকাৰে বিভিন্ন কৌশলৰ সহায়ত চৰিত্ৰক জীৱন্ত কৰি তোলে।

<ul class="wp-block-list">
<li>সংলাপৰ মাধ্যমেৰে: এজন চৰিত্ৰই কেনেধৰণে কথা কয়, কি শব্দ ব্যৱহাৰ কৰে আৰু কেনেকৈ নিজৰ ভাব প্ৰকাশ কৰে—ইয়াৰ পৰা তাৰ শিক্ষা, মনোভাৱ আৰু স্বভাৱ বুজিব পাৰি।</li>

<li>কাৰ্যৰ মাধ্যমেৰে: কোনো পৰিস্থিতিত চৰিত্ৰটোৱে কেনেকুৱা আচৰণ কৰে বা কি সিদ্ধান্ত লয়, তাৰ দ্বাৰা সেই চৰিত্ৰৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ প্ৰকাশ পায়।</li>

<li>অন্য চৰিত্ৰৰ মন্তব্যৰ মাধ্যমেৰে: নাটকৰ আন পাত্ৰৰ কথাত কোনো চৰিত্ৰৰ গুণ, দোষ বা সামাজিক পৰিচয় প্ৰকাশ পাব পাৰে।</li>

<li>স্বগতোক্তিৰ মাধ্যমেৰে: নিজৰ সৈতে নিজে কথা কোৱাৰ সময়ত চৰিত্ৰৰ অন্তৰ্জগত, ভয়, দ্বিধা আৰু আশা দৰ্শকৰ আগত স্পষ্ট হয়।</li>

<li>সংঘাতৰ মাধ্যমেৰে: বাহ্যিক বা অন্তৰ্দ্বন্দ্বৰ সময়ত চৰিত্ৰৰ শক্তি, দুৰ্বলতা আৰু নৈতিক অৱস্থান অধিক স্পষ্ট হয়।</li>
</ul>

এই কৌশলসমূহৰ সফল ব্যৱহাৰে নাটকৰ চৰিত্ৰসমূহক বাস্তৱসন্মত আৰু স্মৰণীয় কৰি তোলে।

৪/ সংলাপ কি? নাটকৰ সফলতাত সংলাপৰ ভূমিকা কেনেকুৱা হোৱা উচিত?

উত্তৰ: নাটকৰ পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ মাজত হোৱা কথোপকথনক সংলাপ বোলে। নাটকত সংলাপৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে, কাৰণ ই কাহিনী আৰু চৰিত্ৰ উভয়ক আগুৱাই নিয়ে।

<ul class="wp-block-list">
<li>সংলাপৰ দ্বাৰা নাটকৰ ঘটনা ধাপে ধাপে আগবাঢ়ে।</li>

<li>সংলাপৰ মাধ্যমেৰে চৰিত্ৰৰ স্বভাৱ, চিন্তা আৰু মানসিক অৱস্থা প্ৰকাশ পায়।</li>

<li>উপযুক্ত সংলাপে নাটকৰ পৰিৱেশ আৰু আৱহ সৃষ্টি কৰে।</li>

<li>চুটি, স্পষ্ট আৰু অৰ্থবহ সংলাপে নাটকৰ গতি বজাই ৰাখে।</li>

<li>চৰিত্ৰৰ বয়স, শিক্ষা, সামাজিক পৰিচয় আৰু পৰিস্থিতি অনুসৰি সংলাপৰ ভাষা নিৰ্বাচন কৰা উচিত।</li>
</ul>

অতি দীঘল আৰু অপ্ৰাসঙ্গিক সংলাপে নাটকৰ গতি মন্থৰ কৰিব পাৰে। সেয়ে সফল নাট্যকাৰৰ সংলাপ সহজ, স্বাভাৱিক আৰু নাটকীয় হোৱা প্রয়োজন।

৫/ সামাজিক নাটকৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰি ইয়াৰ গুৰুত্ব বুজাই লিখক।

উত্তৰ: সমাজৰ বাস্তৱ সমস্যা, ৰীতি-নীতি, কুসংস্কাৰ, অন্যায় আৰু মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনক বিষয়বস্তু হিচাপে লৈ ৰচনা কৰা নাটকক সামাজিক নাটক বোলে।

বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

<ul class="wp-block-list">
<li>সামাজিক নাটকৰ কাহিনী সাধাৰণ জীৱন আৰু সমাজৰ বাস্তৱ ঘটনাৰ ওপৰত আধাৰিত হয়।</li>

<li>ইয়াৰ চৰিত্ৰসমূহ সাধাৰণ মানুহৰ মাজৰ পৰা লোৱা হয়।</li>

<li>সমাজত চলি থকা অন্যায়, কুসংস্কাৰ, বৈষম্য আৰু বিভিন্ন সমস্যাক নাটকত উত্থাপন কৰা হয়।</li>

<li>ভাষা সাধাৰণতে সহজ আৰু কথ্যধর্মী হয়।</li>

<li>সামাজিক সচেতনতা সৃষ্টি কৰাটো ইয়াৰ অন্যতম লক্ষ্য।</li>
</ul>

গুৰুত্ব: সামাজিক নাটক সমাজৰ আয়নাৰ দৰে কাম কৰে। নাটকৰ জৰিয়তে সামাজিক সমস্যা দৰ্শকৰ আগত তুলি ধৰি তেওঁলোকক চিন্তা কৰিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰা হয়। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ ‘ৰাম-নবমী’ নাটকত বিধৱা বিবাহৰ সমস্যাক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। এইদৰে সামাজিক নাটক কেৱল মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম নহয়, সমাজ সংস্কাৰৰো এক শক্তিশালী মাধ্যম।

৬/ নাটকৰ ক্ৰমবিকাশৰ ধাৰা অনুযায়ী অংকীয়া নাটৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: অসমীয়া নাট্যসাহিত্যৰ বিকাশত অংকীয়া নাটৰ অৱদান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ভক্তিধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে অংকীয়া নাটৰ সূচনা কৰিছিল।

<ul class="wp-block-list">
<li>অসমীয়া নাট্যপৰম্পৰাৰ ভেটি: অংকীয়া নাটে অসমত সংগঠিত নাট্যচৰ্চাৰ দৃঢ় ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল।</li>

<li>ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰচাৰ: এই নাটসমূহৰ মাধ্যমেৰে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভাবধাৰা সহজে জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।</li>

<li>ভাষাগত বৈশিষ্ট্য: অংকীয়া নাটত ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ প্ৰয়োগে এক বিশেষ সাহিত্যিক ৰূপ সৃষ্টি কৰিছিল।</li>

<li>সাংস্কৃতিক বিকাশ: গায়ন-বায়ন, নৃত্য, সংগীত, মুখা, সাজসজ্জা আদি বহু কলা অংকীয়া নাটৰ সৈতে বিকশিত হৈছিল।</li>

<li>সামাজিক সংযোগ: বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মানুহক একেলগে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যত জড়িত কৰি সামাজিক ঐক্য বৃদ্ধিতো ই সহায় কৰিছিল।</li>
</ul>

এই কাৰণসমূহৰ বাবে অসমীয়া নাটকৰ ক্ৰমবিকাশত অংকীয়া নাটৰ স্থান বিশেষ উল্লেখযোগ্য।

৭/ একাংকিকা নাটক আৰু পূৰ্ণাংগ নাটকৰ মাজত থকা পাৰ্থক্যসমূহ আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: একাংকিকা আৰু পূৰ্ণাংগ নাটকৰ মাজত কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য পাৰ্থক্য আছে।

<ul class="wp-block-list">
<li>অংকৰ সংখ্যা: একাংকিকা সাধাৰণতে এটা অংকতে সম্পূৰ্ণ হয়, কিন্তু পূৰ্ণাংগ নাটক বহু অংকত বিভক্ত হ’ব পাৰে।</li>

<li>কাহিনীৰ বিস্তৃতি: একাংকিকাত এটা নিৰ্দিষ্ট ঘটনা বা সমস্যাক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী গঢ়ি উঠে। পূৰ্ণাংগ নাটকত কাহিনীৰ পৰিসৰ বহল হয়।</li>

<li>চৰিত্ৰৰ সংখ্যা: একাংকিকাত কম সংখ্যক চৰিত্ৰ থাকে। পূৰ্ণাংগ নাটকত অধিক সংখ্যক মুখ্য আৰু পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰ থাকিব পাৰে।</li>

<li>সময়: একাংকিকা কম সময়ৰ ভিতৰত শেষ হয়, আনহাতে পূৰ্ণাংগ নাটকৰ মঞ্চায়নত অধিক সময় লাগে।</li>

<li>সংঘাতৰ বিকাশ: একাংকিকাত সংঘাত দ্ৰুতভাৱে তীব্ৰ হয়। পূৰ্ণাংগ নাটকত সংঘাত ধীৰে ধীৰে বিকশিত হয়।</li>

<li>গাঁথনি: একাংকিকাৰ গাঁথনি অধিক সংক্ষিপ্ত আৰু কেন্দ্ৰীভূত, পূৰ্ণাংগ নাটকৰ গাঁথনি বিস্তৃত।</li>
</ul>

৮/ নাটকৰ 'ৰস' বিচাৰ কেনেদৰে কৰা হয়? বিভিন্ন নাট্য ৰসৰ বিষয়ে লিখক।

উত্তৰ: নাটক চোৱাৰ সময়ত দৰ্শকৰ মনত যি বিশেষ নান্দনিক অনুভূতিৰ সৃষ্টি হয়, তাক ৰস বোলে। নাটকৰ কাহিনী, চৰিত্ৰ, সংলাপ আৰু অভিনয়ৰ সমন্বয়ত ৰসৰ সৃষ্টি হয়। ভৰত মুনিৰ নাট্যশাস্ত্ৰত মূলত আঠ প্ৰকাৰৰ ৰসৰ উল্লেখ আছে; পাছত শান্ত ৰস যোগ হৈ নৱৰসৰ ধাৰণা গঢ়ি উঠে।

<ul class="wp-block-list">
<li>শৃঙ্গাৰ ৰস: প্ৰেম আৰু সৌন্দৰ্যৰ অনুভূতি।</li>

<li>হাস্য ৰস: আনন্দ, কৌতুক আৰু হাঁহিৰ অনুভূতি।</li>

<li>কৰুণ ৰস: শোক, দুখ আৰু সহানুভূতিৰ অনুভূতি।</li>

<li>ৰৌদ্ৰ ৰস: ক্ৰোধ বা খঙৰ অনুভূতি।</li>

<li>বীৰ ৰস: সাহস, উৎসাহ আৰু বীৰত্বৰ অনুভূতি।</li>

<li>ভয়ানক ৰস: ভয় আৰু আতংকৰ অনুভূতি।</li>

<li>বীভৎস ৰস: ঘৃণা আৰু বিৰক্তিৰ অনুভূতি।</li>

<li>অদ্ভুত ৰস: বিস্ময় বা আশ্চৰ্যৰ অনুভূতি।</li>

<li>শান্ত ৰস: মানসিক স্থিৰতা আৰু প্ৰশান্তিৰ অনুভূতি।</li>
</ul>

নাটকৰ সফল অভিনয় আৰু পৰিস্থিতিৰ মাধ্যমেৰে এই ৰসসমূহ দৰ্শকৰ হৃদয়ত সঞ্চাৰিত হয়।

৯/ আধুনিক অসমীয়া নাটকৰ ধাৰাটোৰ বিষয়ে এটা চমু টোকা লিখক।

উত্তৰ: আধুনিক অসমীয়া নাট্যসাহিত্যৰ সূচনা ঊনবিংশ শতিকাত হয়। এই সময়ত পাশ্চাত্য নাট্যশৈলী আৰু আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰভাৱত অসমীয়া নাটকত নতুন বিষয় আৰু নতুন গাঁথনি দেখা যায়। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ ‘ৰাম-নবমী’ আৰু হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ‘কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন’ আধুনিক অসমীয়া নাটকৰ আৰম্ভণিৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন।

আধুনিক নাটকৰ কেইটামান বৈশিষ্ট্য হ’ল—

<ul class="wp-block-list">
<li>ধৰ্মীয় বিষয়ৰ ঠাইত সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু মানসিক সমস্যাই গুৰুত্ব লাভ কৰে।</li>

<li>অংক আৰু দৃশ্যৰ আধুনিক বিভাজন দেখা যায়।</li>

<li>সংলাপ অধিক কথ্য আৰু বাস্তৱধর্মী হয়।</li>

<li>প্ৰতীকী নাটক, উদ্ভট নাটক, অনাতাঁৰ নাটক, বাটৰ নাট আদি নতুন ধাৰাৰ সৃষ্টি হয়।</li>

<li>লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা, অৰুণ শৰ্মা আদি নাট্যকাৰে এই ধাৰাক সমৃদ্ধ কৰে।</li>

<li>ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰে আধুনিক অসমীয়া নাটকৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছে।</li>
</ul>

১০/ ভৰতৰ 'নাট্যশাস্ত্ৰ' অনুসৰি নাটকৰ যিকোনো পাঁচটা মূল নীতি আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: ভৰত মুনিৰ ‘নাট্যশাস্ত্ৰ’ নাট্যকলাৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ। ইয়াত নাটক ৰচনা আৰু অভিনয়ৰ বহু নীতি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত যিকোনো পাঁচটা উল্লেখযোগ্য নীতি হ’ল—

<ul class="wp-block-list">
<li>ৰস সৃষ্টি: নাটকৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকৰ মনত ৰসৰ অনুভূতি সৃষ্টি কৰা। বিভাব, অনুভাব আৰু বিভিন্ন ভাবৰ সমন্বয়ত ৰস উৎপন্ন হয়।</li>

<li>অভিনয়ৰ চাৰি ভাগ: নাট্যশাস্ত্ৰত আঙ্গিক, বাচিক, আহাৰ্য আৰু সাত্ত্বিক—এই চাৰি প্ৰকাৰৰ অভিনয়ৰ কথা কোৱা হৈছে।</li>

<li>পঞ্চসন্ধি: নাটকৰ কাহিনীৰ গাঁথনি সুসংগঠিত কৰিবলৈ মুখ, প্ৰতিমুখ, গৰ্ভ, বিমৰ্ষ আৰু নিৰ্বহণ—এই পাঁচটা সন্ধিৰ উল্লেখ কৰা হৈছে।</li>

<li>নান্দী: নাটকৰ আৰম্ভণিতে শুভকামনা বা মংগলাচৰণমূলক নান্দী পাঠ কৰাৰ নিয়ম আছে।</li>

<li>মঞ্চোপযোগিতা: নাটক এনে ধৰণে ৰচনা আৰু উপস্থাপন কৰিব লাগে যাতে তাক মঞ্চত অভিনয়ৰ মাধ্যমেৰে সফলভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পৰা যায়।</li>
</ul>

এই নীতিসমূহে ভাৰতীয় নাট্যশাস্ত্ৰৰ মৌলিক গঠন আৰু অভিনয়-পদ্ধতিৰ ভিত্তি নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।

*****

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।

Update This Post

My Subjects