Update This Post

FYUGP GU BA 3rd Sem VAC “Understanding Indian Constitution” Chapter 3 “চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)” Solution | BA 3rd Sem VAC “Understanding Indian Constitution” Chapter 3 “চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)” Question Answer

Note: আপুনি ইয়াত Post টোৰ এটা copy edit কৰি আছে। Submit নকৰালৈ Live WordPress Post-ত কোনো change নহ'ব।

Post Title

FYUGP GU BA 3rd Sem VAC "Understanding Indian Constitution" Chapter 3 "চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)" Solution | BA 3rd Sem VAC "Understanding Indian Constitution" Chapter 3 "চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)" Question Answer

Post Title edit কৰিব নোৱাৰিব। কেৱল Post Content update কৰিব পাৰিব।

Post Content

&nbsp;Chapter 3&nbsp;

"চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডল (Government and Legislature)"

১ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (১০ টা চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ)

১. কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীপৰিষদৰ মূৰব্বী কোন?

উত্তৰ: প্ৰধানমন্ত্ৰী।

২. ৰাজ্যসভালৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কিমানগৰাকী সদস্য মনোনীত কৰিব পাৰে?

উত্তৰ: ১২ গৰাকী সদস্য।

৩. ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী ৰাষ্ট্ৰপতি কোন আছিল?

উত্তৰ: ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।

৪. ধন বিধেয়ক (Money Bill) কেৱল সংসদৰ কোনটো সদনতহে প্ৰথম উত্থাপন কৰিব পাৰি?

উত্তৰ: লোকসভাত।

৫. লোকসভাৰ পৰিচালনা আৰু সভাৰ সভাপতিত্ব কোনে কৰে?

উত্তৰ: লোকসভাৰ অধ্যক্ষই (Speaker)।

৬. ভাৰতীয় বিধানমণ্ডলৰ উচ্চ সদনটোক কি নামেৰে জনা যায়?

উত্তৰ: ৰাজ্যসভা।

৭. সংসদত গৃহীত হোৱা কোনো বিধেয়ক আইনত পৰিণত হ’বলৈ কাৰ সন্মতিৰ প্ৰয়োজন?

উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ।

৮. ভাৰতৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ সামগ্ৰিক অধিনায়ক (Supreme Commander) কোন?

উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি।

৯. লোকসভাৰ সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল কিমান বছৰ?

উত্তৰ: ৫ (পাঁচ) বছৰ।

১০. ৰাজ্যসভাৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব কোনে পালন কৰে?

উত্তৰ: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে।

২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (১০ টা প্ৰশ্ন আৰু চমু উত্তৰ)

১. কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যপালিকা (Union Executive) বুলিলে কি বুজা যায়?

উত্তৰ: কেন্দ্ৰীয় স্তৰত দেশৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা আৰু সংসদে প্ৰণয়ন কৰা আইনসমূহ কাৰ্যকৰী কৰা সাংবিধানিক ব্যৱস্থাক কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যপালিকা বোলে। ইয়াৰ অন্তৰ্গত ৰাষ্ট্ৰপতি, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰীপৰিষদ আৰু ভাৰতৰ মহান্যায়বাদী অন্তৰ্ভুক্ত।

২. ৰাজ্যসভাৰ স্থায়ী সদন স্বভাৱটো বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰ: ৰাজ্যসভা সংসদৰ স্থায়ী সদন; লোকসভাৰ দৰে ইয়াক ভংগ কৰা নহয়। সাধাৰণতে এজন ৰাজ্যসভা সদস্যৰ কাৰ্যকাল ছয় বছৰ আৰু প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ সদস্য অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। ফলত সদনখনৰ কাম অবিৰতভাৱে চলি থাকে।

৩. অৰ্থ বিধেয়ক বা ধন বিধেয়ক (Money Bill) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ১১০ত উল্লেখ কৰা কৰ আৰোপ, চৰকাৰী ঋণ, ভাৰতৰ সঞ্চিত নিধিৰ ধন গ্ৰহণ বা ব্যয় আদি নিৰ্দিষ্ট আৰ্থিক বিষয়সমূহৰ সৈতে জড়িত বিধেয়কক ধন বিধেয়ক বোলে। এনে বিধেয়ক ৰাজ্যসভাত উত্থাপন কৰিব নোৱাৰি; ইয়াক প্ৰথমে লোকসভাত উত্থাপন কৰা হয়।

৪. ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থী হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় মূল যোগ্যতা দুটা উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ:

<ul class="wp-block-list">
<li>প্ৰাৰ্থীগৰাকী ভাৰতৰ নাগৰিক হ’ব লাগিব।</li>

<li>তেওঁৰ বয়স কমেও ৩৫ বছৰ হ’ব লাগিব আৰু লোকসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ যোগ্যতা থাকিব লাগিব।</li>
</ul>

৫. লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ সদস্যৰ সংখ্যাৰ পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: সংবিধান অনুসৰি লোকসভাত ৰাজ্যসমূহৰ পৰা সৰ্বাধিক ৫৩০ জন আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ পৰা সৰ্বাধিক ২০ জন প্ৰতিনিধি থাকিব পাৰে। আনহাতে ৰাজ্যসভাৰ সৰ্বাধিক সদস্য সংখ্যা ২৫০ জন; ইয়াৰে সৰ্বাধিক ২৩৮ জনে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু ১২ জনক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মনোনীত কৰে।

৬. প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নিয়োগ প্ৰক্ৰিয়া কেনেকুৱা?

উত্তৰ: সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰীক নিয়োগ কৰে। সাধাৰণতে লোকসভাত সংখ্যাগৰিষ্ঠ সমৰ্থন থকা দল বা মিত্ৰজোঁটৰ নেতাক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিয়োগ কৰা হয়। কোনো দলৰ স্পষ্ট সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাথাকিলে লোকসভাৰ আস্থা লাভ কৰিব পৰা নেতাক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিয়োগ কৰে।

৭. যৌথ অধিবেশন (Joint Session) কেতিয়া আৰু কিয় আহ্বান কৰা হয়?

উত্তৰ: কোনো সাধাৰণ বিধেয়কক লৈ লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ মাজত সাংবিধানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত ধৰণৰ অচলাৱস্থা সৃষ্টি হ’লে অনুচ্ছেদ ১০৮ অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে দুয়োখন সদনৰ যৌথ অধিবেশন আহ্বান কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিধেয়কখনৰ ওপৰত সৃষ্টি হোৱা মতানৈক্য নিষ্পত্তি কৰা।

৮. উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ মুখ্য কাৰ্যসমূহ কি কি?

উত্তৰ: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে পদেন ৰাজ্যসভাৰ সভাপতি হিচাপে সদনৰ কাৰ্য পৰিচালনা কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ খালী হ’লে বা ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সাময়িকভাৱে নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিব নোৱাৰিলে সংবিধান অনুসৰি উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰে।

৯. মন্ত্ৰীপৰিষদৰ "যৌথ দায়িত্বশীলতা" (Collective Responsibility) নীতিটো কি?

উত্তৰ: যৌথ দায়িত্বশীলতাৰ অৰ্থ হৈছে কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীপৰিষদ সমূহীয়াভাৱে লোকসভাৰ ওচৰত দায়বদ্ধ। লোকসভাই চৰকাৰৰ ওপৰত আস্থা হেৰুৱালে বা অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হ’লে প্ৰধানমন্ত্ৰীসহ সমগ্ৰ মন্ত্ৰীপৰিষদে পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়।

১০. বিধেয়ক (Bill) আৰু আইন (Act)ৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: আইন প্ৰণয়নৰ উদ্দেশ্যে বিধানমণ্ডলত উত্থাপন কৰা প্ৰস্তাৱ বা খচৰাক বিধেয়ক (Bill) বোলে। সেই বিধেয়কে সংবিধান অনুসৰি প্ৰয়োজনীয় সংসদীয় প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি লাভ কৰাৰ পিছত আইন (Act) হিচাপে পৰিগণিত হয়।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (৫ টা বিতং প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ) :

প্ৰশ্ন ১: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰুৰীকালীন ক্ষমতাসমূহ বহলাই আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ সংবিধানৰ ১৮ নং অধ্যায়ত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰুৰীকালীন ক্ষমতাৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে উল্লেখ আছে। ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে বিশেষ সংকটকালত দেশৰ সুৰক্ষা আৰু স্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ তিনি ধৰণৰ জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে:

<ul class="wp-block-list">
<li>আৰ্থিক জৰুৰী অৱস্থা (অনুচ্ছেদ ৩৬০): ভাৰত বা ইয়াৰ কোনো অংশৰ বিত্তীয় স্থিৰতা বা ঋণ বিপন্ন হ’লে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে বিত্তীয় জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে।</li>

<li>জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা (অনুচ্ছেদ ৩৫২): যুদ্ধ, বৈদেশিক আক্ৰমণ বা সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহৰ ফলত সমগ্ৰ ভাৰত বা ইয়াৰ কোনো অংশৰ নিৰাপত্তা বিপন্ন হ’লে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে জাতীয় জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰিব পাৰে।</li>

<li>ৰাজ্যিক জৰুৰী অৱস্থা বা ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন (অনুচ্ছেদ ৩৫৬): যদি কোনো ৰাজ্যৰ শাসন ব্যৱস্থা সংবিধান অনুসৰি চলাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে, তেন্তে ৰাজ্যপালৰ প্ৰতিবেদনৰ ভিত্তিত বা নিজে সন্তুষ্ট হৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যখনত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাৰি কৰিব পাৰে।</li>
</ul>

এই ক্ষমতাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মন্ত্ৰীপৰিষদৰ লিখিত পৰামৰ্শৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব লাগে।

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ স্থান, ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদীয় শাসন ব্যৱস্থাত ৰাষ্ট্ৰপতি নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হ’ল প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকাৰ মুৰব্বী। শাসন ব্যৱস্থাত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ স্থান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁৰ মূল কাৰ্যাৱলীসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

<ul class="wp-block-list">
<li>বৈদেশিক নীতি প্ৰণয়ন: দেশৰ বৈদেশিক নীতি নিৰ্ধাৰণ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে মুখ্য ভূমিকা লয়।</li>

<li>ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ সংযোজক: প্ৰধানমন্ত্ৰী হ’ল ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ মাজৰ মুখ্য সেতু। চৰকাৰৰ সকলো সিদ্ধান্তৰ বিষয়ে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি অৱগত কৰায়।</li>

<li>মন্ত্ৰীপৰিষদ গঠন আৰু সঞ্চালনা: প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শমতে ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে অন্যান্য মন্ত্ৰীসকলক নিয়োগ কৰে। তেওঁ মন্ত্ৰীসকলৰ মাজত বিভাগ বণ্টন কৰে আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদৰ বৈঠকত সভাপতিত্ব কৰে।</li>

<li>সংসদৰ নেতা: প্ৰধানমন্ত্ৰী লোকসভাৰ নেতা। তেওঁ চৰকাৰী নীতিসমূহ সদনত ডাঙি ধৰে আৰু মূল নীতিগত সিদ্ধান্তসমূহ ঘোষণা কৰে।</li>
</ul>

ইফালে, প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈছে সমগ্ৰ শাসনযন্ত্ৰৰ চালিকা শক্তি।

প্ৰশ্ন ৩: লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ গঠন আৰু মূল পাৰ্থক্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদ দ্বিসদনযুক্ত—লোকসভা (নিম্ন সদন) আৰু ৰাজ্যসভা (উচ্চ সদন)। এই দুয়োটা সদনৰ গঠন আৰু ক্ষমতাৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য আছে:

<ul class="wp-block-list">
<li>কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ: লোকসভাই অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰি মন্ত্ৰীপৰিষদক পদচ্যুত কৰিব পাৰে। ৰাজ্যসভাৰ এনে ক্ষমতা নাই, তেওঁলোকে কেৱল প্ৰশ্ন শুধি চৰকাৰক জবাবদিহি কৰিব পাৰে।</li>

<li>কাৰ্যকাল: লোকসভাৰ কাৰ্যকাল সাধাৰণতে ৫ বছৰ আৰু ইয়াক সময়ৰ পূৰ্বেও ভংগ কৰিব পাৰি। কিন্তু ৰাজ্যসভা এখন স্থায়ী সদন, ইয়াৰ কাৰ্যকাল অন্ত পৰে নাযায়; সদস্যসকলৰ কাৰ্যকাল ৬ বছৰ।</li>

<li>গঠন আৰু সদস্য নিৰ্বাচন: লোকসভাৰ সদস্যসকল পোনপটীয়াভাৱে দেশৰ জনসাধাৰণৰ ভোটাধিকাৰৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত হয়। আনহাতে, ৰাজ্যসভাৰ সদস্যসকলক ৰাজ্যসমূহৰ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচিত সদস্যসকলে অপ্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত কৰে।</li>

<li>অৰ্থনৈতিক ক্ষমতা: ধন বিধেয়কৰ ক্ষেত্ৰত লোকসভাৰ সিদ্ধান্তই চূড়ান্ত। ৰাজ্যসভাই ধন বিধেয়ক কেৱল ১৪ দিনৰ বাবে পলম কৰিব পাৰে, নাকচ বা সংশোধন কৰিব নোৱাৰে।</li>
</ul>

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতীয় সংসদত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰক্ৰিয়া বা বিধেয়ক গৃহীতকৰণৰ ধাপসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংসদত কোনো বিধেয়ক (Bill) আইনত পৰিণত হ’বলৈ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যাব লাগে। এই ধাপসমূহ হ’ল:

১. দ্বিতীয় পাঠ (Second Reading): এইটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়। ইয়াত বিধেয়কখনৰ প্ৰতিটো দফা পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰা হয়, ব্যাপক বিতৰ্ক হয় আৰু প্ৰয়োজনবোধে সংশোধন প্ৰস্তাৱ অনা হয়। কেতিয়াবা ইয়াক ছিলেক্ট কমিটী বা যুটীয়া কমিটীলৈও প্ৰেৰণ কৰা হয়।

২. প্ৰথম পাঠ (First Reading): এই পৰ্যায়ত বিধেয়কখনৰ উদ্দেশ্য আৰু লক্ষ্য চমুকৈ ডাঙি ধৰি সদনত উত্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ ওপৰত কোনো বিতৰ্ক নহয়।

৩. আনটো সদনলৈ প্ৰেৰণ: এখন সদনত পাছ হোৱাৰ পিছত বিধেয়কখন দ্বিতীয়টো সদনলৈ একেই প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়।

৪. তৃতীয় পাঠ (Third Reading): এই পৰ্যায়ত বিধেয়কখনৰ সামগ্ৰিক সমৰ্থন বা বিৰোধিতাৰ ওপৰত সংক্ষিপ্ত আলোচনা হয়। ইয়াত নতুন সংশোধনীয় অনা নহয়, কেৱল ভোটগ্ৰহণ কৰা হয়।

৫. ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতি: দুয়োটা সদনত বিধেয়কখন গৃহীত হোৱাৰ পিছত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সন্মতিৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়। ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে স্বাক্ষৰ কৰাৰ লগে লগে বিধেয়কখনে আইনৰ ৰূপ লয়।

প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া, যোগ্যতা আৰু স্থান সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৬৩ নম্বৰ অনুচ্ছেদ অনুসৰি উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।

<ul class="wp-block-list">
<li>স্থান আৰু কাৰ্যাৱলী: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী ৰাজ্যসভাৰ পদেন সভাপতি (Ex-officio Chairman)। তেওঁ ৰাজ্যসভাৰ বৈঠকসমূহ পৰিচালনা কৰে আৰু সদনৰ শৃংখলা বজাই ৰাখে।</li>

<li>যোগ্যতা: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হ’বলৈ এজন ব্যক্তি ভাৰতৰ নাগৰিক হ’ব লাগিব, বয়স অন্ততঃ ৩৫ বছৰ হ’ব লাগিব আৰু ৰাজ্যসভাৰ সদস্য হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা থাকিব লাগিব।</li>

<li>নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া: উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী সংসদৰ দুয়োটা সদনৰ (লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা) সদস্যসকলক লৈ গঠিত এক নিৰ্বাচক মণ্ডল (Electoral College)ৰ দ্বাৰা অপ্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয়। এই নিৰ্বাচন একক হস্তান্তৰযোগ্য ভোটৰ সমানুপাতিক প্ৰতিনিধিত্বৰ নীতি অনুসৰি হয়।</li>
</ul>

ইয়াৰ উপৰিও, যদি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ ৰোগ, পদত্যাগ বা মৃত্যুৰ বাবে খালী হয়, তেন্তে উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সৰ্বোচ্চ ৬ মাহৰ বাবে অস্থায়ী ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিব পাৰে।

*****

Your Email ID

Verification record-ৰ বাবে Email ID প্রয়োজন। Name নালাগে।

What did you update?

আপুনি কি কি সলনি কৰিলে সৰুকৈ লিখক। Admin Review page-ত automatic change highlight-ও দেখা যাব।

Submit কৰাৰ পাছত এই Update টো Pending Verification হিচাপে save হ'ব।

Update This Post

My Subjects