Chapter 6
Separation of Substances (দ্ৰব্যৰ পৃথকীকৰণ)
1. শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূর্ণ কৰা:
(i) তলব কোনটো মিশ্ৰ হাতেৰে পৃথক কৰিব পাৰি?
উত্তৰ: (c) চাউল আৰু শিলগুটি
(ii) দাইল বা মাহ ধুওঁতে কোনটো পদ্ধতি আমি ব্যৱহাৰ কৰো?
উত্তৰ: (d) আস্ৰাৱণ
(iii) লো আৰু কয়লাৰ গুড়ি পৃথকীকৰণৰ বাবে উপযুক্ত পদ্ধতি হ’ল—
উত্তৰ: (c) চুম্বকীয় পৃথকীকৰণ
(iv) চাহৰ পৰা চাহপাত তলৰ কোনটো পদ্ধতিৰে পৃথক কৰা হয়?
উত্তৰ: (d) পৰিস্রাবণ
2. তলত দিয়াবোৰ মিলোৱা –
Column A (পদ) Column B (উপযুক্ত মিল)
(a) পানীত থকা বোকা (ii) জৰা বা ‘বাঁ’ দিয়া
(b) বোকা পানীত থকা ফিটৰুকিবি (iv) পৰিস্রাবণ
(c) উচ্চ বেগত মিশ্রটো ঘুৰোৱা (v) মঠন
(d) বাদামৰ তেল আৰু পানী (vi) আস্ৰাৱণ
(e) বালি আৰু লোৰ গুড়ি (i) চুম্বকীয় পৃথকীকৰণ
(f) পানীত দ্রবীভূত নিমখ (vii) বাষ্পীভবন
(g) চাউলত থকা তুঁহ (iii) পৰ্যৰ পৃথকীকৰণ
3. খালী ঠাই পূৰ কৰা:
(a) জাৱবৰ দ’মৰ পৰা লোৰ টুকুৰা পৃথক কৰিবলৈ ———————-হয়।
উত্তৰ: চুম্বকীয় পৃথকীকৰণ
(b) দুটা মিহলি নোহোৱা জুলীয়া দ্রব্য—————পদ্ধতি ব্যৱহাব কৰা পদ্ধতিৰ সহায়ত পৃথক কবিব পাবি।
উত্তৰ: আস্রাবণ
(c) আটা আৰু তুহ ———— পদ্ধতিৰে পৃথক কৰিব পাৰি।
উত্তৰ: চালনীৰে চলা
(d) ——————- পদ্ধতিৰে খেৰৰ পৰা ঘেঁহু পৃথক কৰিব পাৰি।
উত্তৰ: জৰা বা বাঁ দিয়া
(e) বালি-পানীৰ মিশ্র এটাৰ পৃথকীকৰণ কৰোঁতে, পানীৰ কণিকাবোৰ ফিল্টাৰ কাগজৰ ছিদ্রবোৰৰ মাজেদি সৰকি যায় কাৰণ পানীৰ কণিকাবোৰ ————- আৰু ————- বালিৰ কণিকাবোৰ ————–।
উত্তৰ: সৰু , দ্ৰৱীভূত,
4. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ:
(a) নিমখ আৰু বালিৰ মিশ্ৰ কিদৰে পৃথক কৰিবা?
উত্তৰ: মিশ্ৰণটো পানীত পেলালে নিমখ গলি যায় আৰু বালি তলত থিয়ে থাকে। তাৰপৰা ফিল্টাৰ কৰি নিমখ পানীৰ পৰা বালি পৃথক কৰিব পাৰি আৰু তাৰপৰা বাষ্পীভবন দ্বাৰা নিমখ উলিয়াব পাৰি।
(b) নাৰিকল তেল আৰু পানীৰ মিশ্ৰ পৃথকীকৰণৰ বাবে এটা পদ্ধতি আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: এই দুইটাৰে ঘনত্ব ভিন্ন। সেয়ে আস্রাবণ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি পৃথক কৰিব পাৰি।
(c) নিমখ পানীৰ পৰা নিমখ কেনেদৰে পৃথক কৰিবা?
উত্তৰ: নিমখ পানীত দ্রবীভূত হৈ থাকে, সেয়ে বাষ্পীভবন পদ্ধতিৰে পানী উৰাই পেলালে নিমখ পৃথক হৈ থাকে।
5. তলৰ মিশ্ৰবোৰত উপাদানবোৰৰ কি ধৰ্মৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি?
(a) নিমখ আৰু চকৰ গুড়ি – নিমখ পানীত গলে, চকৰ গুড়ি গল নাযায়।
(b) ধান আৰু খেৰ – খেৰ পাতল, ধান ওজন, সেয়ে জৰা বা বাঁ দিয়া।
(c) চক আৰু কয়লা – আকাৰ বা ঘনত্বৰ ভিন্নতা।
(d) লোৰ টুকুৰা আৰু কাঠৰ গুড়ি – লো চুম্বকে আকৰ্ষণ কৰে, কাঠ নহয়।
(e) বালি আৰু চাউল – আকাৰৰ ভিন্নতা; চালনীৰে চলাই পৃথক কৰিব পাৰি।
6. সাগৰৰ পানীৰ পৰা নিমখ কেনেদৰে আহৰণ কৰা হয়?
উত্তৰ: সাগৰৰ পানী এটি ফ্লাট মাটিত পেলাই দিলে পানী বাষ্প হৈ উৰি যায়। বাকি থকা নিমখটো শুকাই উঠি সংগ্ৰহ কৰা হয় — এই পদ্ধতিক বাষ্পীভবন বোলে।
7. মিশ্ৰ এটাৰ পৰা উপাদানবোৰ পৃথক কৰিবলৈ উপযুক্ত পদ্ধতি কিদৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়?
উত্তৰ: উপাদানবোৰৰ দৈহিক গুণ (যেমন: আকাৰ, ঘনত্ব, চুম্বকীয়তা, দ্রবণক্ষমতা, আঠা, ইত্যাদি) অনুসৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
8. নদীৰ বোকা পানীৰ পৰা ফটফটীয়া পানী পাবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা পদ্ধতিসমূহ:
উত্তৰ: বাঁ দিয়া (Sedimentation)
পৰিস্ৰাবণ (Filtration)
মঠন (Centrifugation)
জৰা দিয়া (Decantation)
9. উপযুক্ত চিত্ৰসহ পৰিস্ৰাবণ পদ্ধতি ব্যাখ্যা কৰা (উল্লেখ):
উত্তৰ: পৰিস্ৰাবণত, মিশ্ৰটো এখন ফিল্টাৰ কাগজ বা অন্য এক ছিদ্ৰযুক্ত বস্তুৰ ওপৰত পেলোৱা হয়। যি পদাৰ্থবোৰ গলি থাকে বা সৰু কণিকাৰ হয়, সেয়া তলত পৰে (ফিল্ট্ৰেট)। আৰু যিবোৰ ডাঙৰ কণিকাৰ, সেয়া ওপৰত থাকে (আৱৰোধ)।
(🔹 চিত্ৰ যোগাব লাগে – ফিল্টাৰ পেপাৰ, বীকাৰ, ফানেল আদি দেখুৱাই)
10. পাঠৰ ক্রিয়া-কলাপ 6.2 অনুসৰি, সম্ভৱপৰ মিশ্ৰবোৰৰ উপযুক্ত পৃথকীকৰণ পদ্ধতিসমূহ:
মিশ্ৰ পৃথকীকৰণ পদ্ধতি
বালি আৰু পানী পৰিস্ৰাবণ
নিমখ আৰু পানী বাষ্পীভবন
তেল আৰু পানী আস্রাবণ
ধান আৰু খেৰ জৰা
চাউল আৰু শিলগুটি হাতেৰে বচা
কয়লা আৰু লো চুম্বকীয় পৃথকীকৰণ
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ:
Q1. কিয় মিশ্ৰবোৰ পৃথক কৰিব লাগে?
উত্তৰ: কিছুমান মিশ্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলে উপযোগী নহয় বা উপাদানবোৰ বেলেগ বেলেগ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, সেইবাবে পৃথক কৰা হয়।
Q2. পৰিস্ৰাবণত কেনেধৰণৰ পদাৰ্থ বেলেগ কৰা হয়?
উত্তৰ: পৰিস্ৰাবণত দ্ৰবণ আৰু কঠিন পদাৰ্থৰ মিশ্ৰ পৃথক কৰা হয় য’ত কঠিনবোৰ পানীত গলি নাযায়।
Q3. মঠন কেতিয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: যেতিয়া উপাদানবোৰক উচ্চ বেগত ঘূৰাই অধিক গুৰি থকা বস্তু আঁতৰাব লাগে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post