মধ্য়যুগীয় ভাৰতৰ প্ৰাদেশিক ৰাজ্য়বোৰ
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) কাশ্মীৰত শাসন কৰা আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজাজন কোন?
উত্তৰঃ কাশ্মীৰত শাসন কৰা আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজাজন আছিল জইন-উল-আবিদিন।
(খ) কোনজন মোগল সম্ৰাটে কাশ্মীৰখন মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আনিছিল?
উত্তৰঃ মোগল সম্ৰাট আকবৰে ১৫৮৬ খ্ৰীষ্টাব্দত কাশ্মীৰখন মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আনিছিল।
(গ) বিখ্যাত হলদিঘাটৰ যুদ্ধ কাৰ কাৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ বিখ্যাত হলদিঘাটৰ যুদ্ধ মহাৰাণা প্ৰতাপ আৰু মোগল বাহিনীৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল।
(ঘ) জৌনপুৰ ৰাজবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা কোন?
উত্তৰঃ জৌনপুৰৰ শ্বাৰকী ৰাজবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল চুলতান ইব্ৰাহিম শ্বাহ শ্বাৰকী।
(ঙ) শ্বাৰকী স্থাপত্যশৈলী বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ জৌনপুৰৰ শ্বাৰকী ৰাজবংশৰ শাসনকালত গঢ় লৈ উঠা বিশেষ স্থাপত্যশৈলীক শ্বাৰকী স্থাপত্যশৈলী বোলা হয়। এই শৈলীত টোগলক স্থাপত্যশৈলী আৰু স্থানীয় স্থাপত্যশৈলীৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়।
(চ) গুজৰাটৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজাজন কোন আছিল?
উত্তৰঃ গুজৰাটৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজাজন আছিল মহমুদ বাঘাৰা।
(ছ) মালৱত শাসন কৰা ৰাজবংশ দুটাৰ নাম কি?
উত্তৰঃ মালৱত শাসন কৰা ৰাজবংশ দুটা আছিল—
১। ঘোৰী বংশ
২। খিলজি বংশ
২। জইন-উল-আবিদিনে কাশ্মীৰত কৰা তিনিটা প্ৰজাহিতৈষী কামৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ জইন-উল-আবিদিন এজন প্ৰজাহিতৈষী শাসক আছিল। তেওঁ কাশ্মীৰৰ উন্নয়নৰ বাবে বহুতো কাম কৰিছিল। তাৰ ভিতৰত তিনিটা উল্লেখযোগ্য কাম হ’ল—
১। কৃষিৰ উন্নয়নৰ বাবে পাহাৰীয়া নদীত বান্ধ দি জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।
২। উলৰ কাপোৰ বোৱা, দলিচা বোৱা, কাঠত খোদাই কৰা, শিলৰ ভাস্কৰ্য আদি থলুৱা শিল্পক উৎসাহিত কৰিছিল।
৩। কাগজ প্ৰস্তুতৰ কৌশল শিকিবলৈ কাৰিকৰসকলক বিদেশলৈ পঠিয়াইছিল।
৩। গুজৰাট ৰাজ্যখন অৰ্থনৈতিকভাৱে কিয় সবল আছিল?
উত্তৰঃ মধ্যযুগত গুজৰাট ভাৰতৰ এখন সমৃদ্ধিশালী ৰাজ্য আছিল। উন্নতমানৰ হস্তশিল্প, উৰ্বৰ আৰু পলসুৱা ভূমি, সমৃদ্ধ কৃষি আৰু সুচল সামুদ্ৰিক বন্দৰৰ বাবে গুজৰাটৰ বেহা-বেপাৰ যথেষ্ট উন্নত হৈছিল।
আৰব সাগৰৰ উপকূলত অৱস্থিত হোৱা বাবে বিদেশী দেশৰ লগতো গুজৰাটৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠিছিল। এই সকলো কাৰণতে গুজৰাট ৰাজ্যখন অৰ্থনৈতিকভাৱে সবল আছিল।
অনুশীলনী – ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য ভাৰতৰ কোন প্ৰান্তত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য দক্ষিণ ভাৰতত অৱস্থিত আছিল।
(খ) বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যত শাসন কৰা ৰাজবংশকেইটা কি কি?
উত্তৰঃ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যত ক্ৰমে চাৰিটা ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল—
১। সংগম বংশ
২। চালুভা বংশ
৩। তুলুভা বংশ
৪। আৰভিডু বংশ
(গ) অমুক্তমাল্যদা কোনে ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱৰায়ে ‘অমুক্তমাল্যদা’ ৰচনা কৰিছিল।
(ঘ) হাজাৰা ৰামস্বামী মন্দিৰ ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ হাজাৰা ৰামস্বামী মন্দিৰ কৰ্ণাটকৰ হাম্পিত, প্ৰাচীন বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী অঞ্চলত অৱস্থিত।
(ঙ) গুলবৰ্গা কোনখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল?
উত্তৰঃ গুলবৰ্গা বাহমনী ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল।
২। কৃষ্ণদেৱৰায়ৰ ৰাজত্বকালত কেনেদৰে বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য উন্নতিৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণদেৱৰায় বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ তুলুভা বংশৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ৰজা আছিল। তেওঁ ১৫০৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা ১৫২৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ শাসন কৰিছিল।
তেওঁ এজন দক্ষ শাসক, পৰাক্ৰমী যোদ্ধা আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক শক্তি, সামৰিক ক্ষমতা, কৃষি, বাণিজ্য, সাহিত্য আৰু স্থাপত্যৰ বিশেষ উন্নতি হৈছিল।
তেওঁৰ ৰাজসভাত বহু পণ্ডিত আৰু সাহিত্যিক আছিল। বিদেশী ভ্ৰমণকাৰী ডোমিংগো পায়েজ আৰু ডুৱাৰ্টে বাৰবোসাইও বিজয়নগৰৰ সমৃদ্ধি আৰু কৃষ্ণদেৱৰায়ৰ সুশাসনৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে।
এই সকলো কাৰণতে কৃষ্ণদেৱৰায়ৰ ৰাজত্বকালত বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্য উন্নতিৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল।
৩। বাহমনীসকল কাৰ লগত আৰু কিয় সঘনাই সংঘাতত লিপ্ত হৈছিল?
উত্তৰঃ বাহমনীসকল মূলতঃ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ লগত সঘনাই সংঘাতত লিপ্ত হৈছিল।
দুয়োখন ৰাজ্যই নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমা আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিব বিচাৰিছিল। বিশেষকৈ উৰ্বৰ আৰু সম্পদশালী অঞ্চলসমূহ দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকৰ মাজত ঘনাই যুদ্ধ হৈছিল।
৪। মহম্মদ গবন নামৰ বিষয়াজনক কাৰ অভিভাৱক হিচাপে আৰু কিয় ৰাজকাৰ্য পৰিচালনাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ বাহমনী ৰজা মহম্মদ শ্বাহ তৃতীয় অতি কম বয়সতে সিংহাসনত বহিছিল। সেয়ে অভিজ্ঞ আৰু যোগ্য বিষয়া মহম্মদ গবনক তেওঁৰ অভিভাৱক হিচাপে ৰাজকাৰ্য পৰিচালনাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল।
মহম্মদ গবনে দক্ষতাৰে প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰি বাহমনী ৰাজ্যৰ শক্তি আৰু শৃংখলা বজাই ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
অনুশীলনী – ৩
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) বংগলৈ কোন কোন দেশৰ ভ্ৰমণকাৰী আহিছিল?
উত্তৰঃ বংগলৈ চীন আৰু ইউৰোপীয় দেশসমূহৰ বহু ভ্ৰমণকাৰী আহিছিল।
(খ) কোনটো ৰাজবংশৰ দিনত পৰ্তুগীজসকলে বংগত কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰঃ হুছেইন শ্বাহী ৰাজবংশৰ শাসনকালত পৰ্তুগীজসকলে বংগত কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল।
(গ) উৰিষ্যাৰ শক্তিশালী ৰাজবংশটো কি আছিল?
উত্তৰঃ উৰিষ্যাৰ শক্তিশালী ৰাজবংশটো আছিল গজপতি ৰাজবংশ।
(ঘ) উৰিষ্যাৰ কোনখন ঠাই মধ্যযুগৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰস্থল আছিল?
উত্তৰঃ উৰিষ্যাৰ পুৰী, বিশেষকৈ জগন্নাথ মন্দিৰক কেন্দ্ৰ কৰি, মধ্যযুগত ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰস্থল আছিল।
(ঙ) কমল খান গখ্খৰ কোন আছিল?
উত্তৰঃ কমল খান গখ্খৰ আছিল গখ্খৰ জনজাতিৰ এজন মুখিয়াল, যাক সম্ৰাট আকবৰে নিজৰ মনচবদাৰ হিচাপে নিযুক্ত কৰিছিল।
২। উৰিষ্যা ৰাজ্যৰ পতন কিয় ঘটিছিল?
উত্তৰঃ গজপতি ৰাজবংশৰ অধীনত উৰিষ্যা মধ্যযুগত এখন শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল। গজপতি শাসকসকলৰ সময়ত ইয়াৰ সীমা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু পশ্চিমবংগৰ কিছু অংশলৈকে বিস্তৃত হৈছিল।
কিন্তু চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ লগত সঘনাই যুদ্ধ-বিগ্ৰহ হোৱাৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ সামৰিক আৰু অৰ্থনৈতিক শক্তি ক্ৰমে দুৰ্বল হৈ পৰে। আভ্যন্তৰীণ দুৰ্বলতা আৰু বহিঃআক্ৰমণেও ৰাজ্যখনৰ স্থিতি ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰে। এইবোৰ কাৰণতে শেষত উৰিষ্যা ৰাজ্যৰ পতন ঘটে।
৩। জাট আৰু গড্ডিসকল কোন আছিল? তেওঁলোকে কিয় এঠাইৰপৰা আন এঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰিছিল?
উত্তৰঃ জাট আৰু গড্ডিসকল মধ্যযুগীয় ভাৰতত বাস কৰা অঘৰী বা যাযাবৰ জনগোষ্ঠী আছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰধান জীৱিকা আছিল পশুপালন আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত চিকাৰ।
পশুৰ বাবে ঘাঁহ, পানী আৰু উপযুক্ত চৰণীয়া ঠাইৰ সন্ধানত তেওঁলোকে এঠাইৰপৰা আন এঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰিছিল।
৪। মধ্যযুগত ভাৰতত বাস কৰা অঘৰী জাতিকেইটাৰ নাম লিখা। তেওঁলোকৰ প্ৰধান জীৱিকা কি আছিল?
উত্তৰঃ মধ্যযুগত ভাৰতত বাস কৰা উল্লেখযোগ্য অঘৰী বা যাযাবৰ জাতিসমূহ হ’ল—
১। জাট
২। গড্ডি
৩। বঞ্জাৰা
৪। গুজ্জৰ
তেওঁলোকৰ প্ৰধান জীৱিকা আছিল পশুপালন, বেহা-বেপাৰ আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত চিকাৰ। পশুৰ খাদ্য আৰু চৰণীয়া ভূমিৰ সন্ধানত তেওঁলোকে এঠাইৰপৰা আন এঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰিছিল।
Part – 2
তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা—
১। কাশ্মীৰৰ ৰজা জইন-উল-আবিদিনে কৰা কাৰ্যবোৰ কি কি?
(A) নদীত বান্ধ দি জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা
(B) বেহা-বেপাৰত উৎসাহ
(C) থলুৱা শিল্পক উৎসাহ
(D) নদীৰ ওপৰত দলং নিৰ্মাণ
(ক) A, B, C
(খ) A, C, D
(গ) B, C, D
(ঘ) A, B, D
উত্তৰঃ (খ) A, C, D
২। ৰজা আৰু ৰাজ্যৰ সন্দৰ্ভত তলৰ কোনটো শুদ্ধ ক্ৰম?
| ৰজা/ব্যক্তি | ৰাজ্য |
|---|---|
| (A) মহাৰাণা কুম্ভ | (v) মেৱাৰ |
| (B) হুছেইন শ্বাহ শ্বাৰকী | (iii) জৌনপুৰ |
| (C) মহমুদ বাঘাৰা | (ii) গুজৰাট |
| (D) কৃষ্ণদেৱৰায় | (i) বিজয়নগৰ |
| (E) মহম্মদ গবন | (iv) বাহমনী |
উত্তৰঃ (ঘ) (A)-(v), (B)-(iii), (C)-(ii), (D)-(i), (E)-(iv)
৩। উক্তি— মধ্যযুগত দাক্ষিণাত্যৰ এখন শক্তিশালী সাম্ৰাজ্য আছিল বিজয়নগৰ।
যুক্তি— কৃষ্ণদেৱৰায় বিজয়নগৰৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য ৰজা আছিল।
(ক) উক্তিটো শুদ্ধ কিন্তু যুক্তিটো ভুল।
(খ) উক্তিটো ভুল কিন্তু যুক্তিটো শুদ্ধ।
(গ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, যুক্তিটো উক্তিৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা।
(ঘ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, কিন্তু যুক্তিটো উক্তিৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়।
উত্তৰঃ (ঘ) উক্তি আৰু যুক্তি দুয়োটাই শুদ্ধ, কিন্তু যুক্তিটো উক্তিৰ শুদ্ধ ব্যাখ্যা নহয়।
৪। ঘটনাবোৰৰ সময় সাপেক্ষে কোনটো শুদ্ধ ক্ৰম?
(A) ইলিয়াচ খানৰদ্বাৰা বংগত স্বাধীন ৰাজ্য স্থাপন
(B) আকবৰৰদ্বাৰা মালৱ ৰাজ্য দখল
(C) হলদিঘাটৰ যুদ্ধ
(D) চামচুদ্দিন শ্বাহৰদ্বাৰা কাশ্মীৰত নতুন শাসনৰ আৰম্ভণি
(ক) ABCD
(খ) BCDA
(গ) DABC
(ঘ) DACB
উত্তৰঃ (গ) DABC
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post