মোৰ গাওঁ
১। ‘মোৰ গাঁও’ কবিতাটিত প্ৰকাশ পোৱা কবিৰ অতীত ৰোমন্থনৰ এটি বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰ: কবি ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ ‘মোৰ গাঁও’ কবিতাটি নিজৰ জন্মভূমি কমাৰফদীয়া গাঁৱৰ প্ৰতি থকা অপাৰ মোহ আৰু অতীত স্মৃতিৰ এক কৰুণ অথচ মধুৰ দাপোণ। কবিতাটিত কবিৰ অতীত ৰোমন্থনৰ যি চিত্ৰ ফুটি উঠিছে, তাক তলত দিয়া ধৰণে বিৱৰণ দিব পাৰি:
শৈশৱৰ সোঁৱৰণী: কবিয়ে তেওঁৰ শৈশৱ আৰু যৌৱনৰ প্ৰথমছোৱা কাল যিখন গাঁৱত অতিবাহিত কৰিছিল, সেই কমাৰফদীয়া গাঁওখন তেওঁৰ বাবে বিশ্বৰ সকলোতকৈ সুন্দৰ স্থান। জীৱনৰ বিয়লি বেলাত উপনীত হৈ কবিয়ে সেই অতীতৰ দিনবোৰলৈ মনত পেলাই আৱেগিক হৈ পৰিছে।
প্ৰকৃতি আৰু উৎসৱৰ ছবি: কবিয়ে অতীতৰ সেই দিনবোৰৰ কথা ৰোমন্থন কৰিছে য’ত তেওঁ লগৰীয়াসকলৰ সৈতে মিলি পুহমহীয়া জাৰত মেজিৰ বাবে খৰি গোটাইছিল। পথাৰত গৰু যুঁজ, ম’হ যুঁজ চাই পোৱা আনন্দ আৰু গাঁৱৰ বিমলা আকাশৰ পোহৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৃথিৱীক দেখাৰ স্মৃতি তেওঁৰ মানসপটত আজিও সজীৱ হৈ আছে।
সামাজিক সম্প্ৰীতি: কবিৰ সোঁৱৰণত গাঁৱৰ মানুহবোৰৰ মাজত থকা নিভাজ মৰম আৰু মিলাপ্ৰীতিৰ ছবিখন উজ্জ্বল। গাঁৱৰ প্ৰতিজন লোককে তেওঁ নিজৰ আপোন ভাই-ভনীৰ দৰে জ্ঞান কৰিছিল। সেই আন্তৰিকতা আৰু আত্মীয়তাৰ মাজত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা দিনবোৰ কবিয়ে আজিও পাহৰিব পৰা নাই।
সৌন্দৰ্যৰ প্ৰতি টান: কবিৰ বাবে তেওঁৰ গাঁওখন কেৱল এটা ভৌগোলিক স্থান নহয়, বৰঞ্চ ই হ’ল সকলো সৌন্দৰ্যৰ আধাৰ। নগৰীয়া যান্ত্ৰিকতাৰ মাজত থাকিও কবিয়ে গাঁৱৰ সেই মুকলি পথাৰ, ধূলি-বালি আৰু চেনেহৰ আৱহটোক অহৰহ মিছ্ (Miss) কৰিছে।
চমুকৈ ক’বলৈ গ’লে, ‘মোৰ গাঁও’ কবিতাটিত কবিয়ে তেওঁৰ হেৰাই যোৱা শৈশৱক গাঁৱৰ প্ৰাকৃতিক আৰু সামাজিক পৰিৱেশৰ মাজেৰে অতি মৰ্মস্পৰ্শীভাৱে ৰোমন্থন কৰিছে।
২। কবিয়ে কবিতাটিত কমাৰফদিয়া গাঁৱৰ কেনেধৰণৰ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে লিখা।
উত্তৰ: ‘ইন্দ্ৰধনুৰ কবি’ ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ ‘মোৰ গাঁও’ কবিতাটি তেওঁৰ নিজ জন্মভূমি কমাৰফদীয়া গাঁৱৰ স্মৃতি আৰু গাঁওখনলৈ অহা অবাঞ্চিত পৰিৱৰ্তনৰ এক কৰুণ দলিল। কবিয়ে শৈশৱৰ সেই বিনন্দীয়া গাঁওখনৰ বৰ্তমানৰ যি পৰিৱৰ্তিত ৰূপ দেখিছে, তাক তলত দিয়া ধৰণে আলোচনা কৰিব পাৰি:
সামাজিক আৰু মানসিক পৰিৱৰ্তন: কবিৰ অতীতৰ সোঁৱৰণত গাঁৱৰ মানুহবোৰ আছিল সৰল আৰু মৰমিয়াল। কিন্তু বৰ্তমানৰ কমাৰফদীয়াত কবিয়ে লক্ষ্য কৰিছে যে মানুহৰ মনবোৰ জটিল আৰু কপটতাৰে ভৰি পৰিছে। আগৰ সেই আত্মীয়তা আৰু মিলাপ্ৰীতিৰ ঠাই এতিয়া স্বাৰ্থপৰতাই দখল কৰিছে।
সাংস্কৃতিক শূন্যতা: এসময়ত যিখন গাঁৱত ভাওনা-সবাহৰ বাবে ডেকা ল’ৰাবোৰ দল বান্ধি ওলাই আহিছিল আৰু ঢোলৰ মাতত গাভৰুবোৰ মতলীয়া হৈছিল, সেই গাঁওখন এতিয়া নিস্তব্ধ হৈ পৰিছে। গাঁৱৰ সাংস্কৃতিক প্ৰাণচঞ্চলতা হেৰাই গৈ এতিয়া এক ‘নিতাল’ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছে।
আৰ্থিক দুৰৱস্থা: এসময়ৰ প্ৰাচুৰ্যৰে ভৰা গাঁওখনক এতিয়া দৰিদ্ৰতাই কোঙা কৰি পেলাইছে। ধনৰ মোহত মানুহে দয়া-মৰম বিসৰ্জন দিছে। খোৱামুঠিৰ তাড়নাত গাঁৱৰ বহু মানুহে নিজৰ ভিঠা এৰি অনাই-বনাই ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া হোৱা দৃশ্যই কবিক ব্যথিত কৰিছে।
প্ৰকৃতি আৰু মৃত্যুৰ কৰুণ ছবি: দিখৌ নৈ আগৰ দৰেই গহীন হৈ বৈ আছে যদিও নদীৰ পাৰৰ পৰিৱেশ সলনি হৈছে। কবিৰ বহুতো শৈশৱৰ লগৰীয়াৰ ‘চিতাৰ জুইৰ ধোঁৱাই’ আকাশ ধুঁৱলী-কুঁৱলী কৰি তুলিছে। অৰ্থাৎ পুৰণি চিনাকি মানুহবোৰ এজন এজনকৈ হেৰাই গৈছে।
সামৰণি: এনেদৰে কবিয়ে গাঁওখনৰ ভৌগোলিক অৱস্থিতি একে থাকিলেও ইয়াৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু নৈতিক মূল্যবোধৰ যি চৰম অৱনতি ঘটিছে, সেই মৰ্মান্তিক পৰিৱৰ্তনৰ কথাই কবিতাটোত প্ৰকাশ কৰিছে।
৩। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰাঃ
(ক) “বিশ্বৰ সৌন্দৰ্য্য খনি! জন্মভূমি তই মাথোঁ
এচমকা ব্ৰহ্মাণ্ডৰ হিয়া;” [HS ’11]
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ‘ইন্দ্ৰধনুৰ কবি’ ডিম্বেশ্বৰ নেওগদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মোৰ গাঁও’ নামৰ কবিতাটোৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
সংগতি: কবিতাফাকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে নিজৰ জন্মভূমি কমাৰফদিয়া গাঁওখনৰ প্ৰতি থকা অপাৰ ভক্তি আৰু ইয়াৰ অতুলনীয় সৌন্দৰ্য প্ৰকাশ কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবিৰ দৃষ্টিত তেওঁৰ ওপজা গাঁওখন কেৱল এখন সাধাৰণ গাঁও নহয়, ই হ’ল সমগ্ৰ বিশ্বৰ সৌন্দৰ্যৰ আধাৰ। কবিয়ে অনুভৱ কৰে যে ব্ৰহ্মাণ্ডৰ যি প্ৰাণস্পন্দন বা ‘হিয়া’, তাৰে এক পবিত্ৰ অংশ তেওঁৰ এই জন্মভূমি। শৈশৱৰ সোণালী দিনবোৰ যিখন গাঁৱৰ বুকুত অতিবাহিত কৰিছিল, সেই গাঁওখনৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু মানুহৰ মাজৰ নিভাজ চেনেহক কবিয়ে বিশ্বৰ সৰ্বোত্তম সম্পদ বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁৰ বাবে নিজৰ গাঁওখনতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আৰু সুন্দৰ স্থান এই বিশাল ব্ৰহ্মাণ্ডত আন ক’তো নাই।
চমু প্ৰশ্নৰ উত্তৰ:
১/ ‘কমাৰফদিয়া’ গাঁও অসমৰ কোনখন নদীৰ পাৰত অৱস্থিত? [HS ’09]
উত্তৰঃ দিখৌ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত।
২/ ‘থুপিতৰা’ কাৰ ৰচনা? [HS ’11, ’13, ’14]
উত্তৰঃ ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ ৰচনা।
৩/ ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ জন্ম কোন গাঁৱত হৈছিল? [HS ’12]
উত্তৰঃ শিৱসাগৰ জিলাৰ কমাৰফদিয়া গাঁৱত হৈছিল।
৪/ ডিম্বেশ্বৰ নেওগৰ পিতৃৰ নাম কি আছিল? [HS ’13, ’16]
উত্তৰঃ মাণিক চন্দ্ৰ নেওগ।
৫/ ‘ইন্দ্ৰধনু’ৰ কবি বুলি কাক কোৱা হয়? [HS ’14]
উত্তৰঃ ডিম্বেশ্বৰ নেওগক কোৱা হয়।
৬/ ডিম্বেশ্বৰ নেওগে ৰচনা কৰা দুখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ (ক) ইন্দ্ৰধনু আৰু (খ) দীপাৱলী (অন্যান্য: থুপিতৰা, মুকুতা)।
৭/ ডিম্বেশ্বৰ নেওগ কেতিয়া আৰু কোনখন অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল?
উত্তৰঃ ডিম্বেশ্বৰ নেওগ ১৯৬৫ চনৰ নলবাৰী অধিৱেশনৰ সভাপতি হৈছিল।
৮/ কবিয়ে নিজৰ গাঁওখনক কিয় ‘ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ক্ষুদ্ৰ আভৰণ’ বুলিছে?
উত্তৰঃ কবিৰ দৃষ্টিত বিশ্ব-ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সকলো সৌন্দৰ্য আৰু পবিত্ৰতা তেওঁৰ গাঁওখনত থুপ খাই আছিল, সেইবাবেই তেওঁ গাঁওখনক ‘ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ক্ষুদ্ৰ আভৰণ’ (অলংকাৰ) বুলি অভিহিত কৰিছে।
৯/ কবিয়ে কাক ‘বিশ্বৰ সৌন্দৰ্যখনি’ বুলিছে? [HS ’10]
উত্তৰঃ কবিয়ে তেওঁৰ ওপজা গাঁও ‘কমাৰফদিয়া’ক ‘বিশ্বৰ সৌন্দৰ্যখনি’ বুলিছে। কবিৰ মতে যিখন গাঁৱৰ বুকুত তেওঁ পোনপ্ৰথমে পৃথিৱীৰ পোহৰ দেখিছিল আৰু য’ত মানুহৰ মাজত নিভাজ মৰম-চেনেহ বিৰাজমান আছিল, সেই ঠাইখনেই বিশ্বৰ সকলোতকৈ ধুনীয়া ঠাই।
কঠিন শব্দৰ অৰ্থ:
বিনন্দীয়া — অতি সুন্দৰ বা আনন্দদায়ক।
বঙহ — বংশ বা আত্মীয়-স্বজন।
ছকঠীয়া — খৰখৰীয়া বা খহটা (কবিতাত জাৰকালি গাত লোৱা কাপোৰ অৰ্থত)।
জন্মান্তৰ — পুনৰ্জন্ম বা জন্মৰ পৰম্পৰা।
কুৰ্চ্চুত — কুটিলতা বা কাৰোবাৰ প্ৰতি থকা বেয়া ভাব।
কপট — প্ৰতাৰণা বা কৃত্ৰিমতা।
আভৰণ — অলংকাৰ বা ভূষণ।