মৌলৰ পৰ্যাবৃত্ত শ্ৰেণীবিভাজন
A. অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মৌলসমূহৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?
উত্তৰঃ অসংখ্য মৌলৰ প্ৰতিটোক পৃথক পৃথককৈ অধ্যয়ন কৰাটো কঠিন; সেয়ে একেধৰণৰ ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্ম থকা মৌলসমূহক একেলগে গোট কৰি অধ্যয়ন সহজ কৰিবলৈ মৌলসমূহৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰা হয়।
২। ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াড কি?
উত্তৰঃ একেধৰণৰ ধৰ্ম থকা তিনিটাকৈ মৌলক একেলগে গোট কৰি গঠন কৰা শ্ৰেণীক ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াড বা ত্ৰিক বোলে।
৩। ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াডৰ তিনিটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ
- Li, Na, K
- Ca, Sr, Ba
- Cl, Br, I
৪। ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াডৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ ট্ৰায়াড এটাৰ তিনিটা মৌলক পাৰমাণৱিক ভৰৰ বৃদ্ধিৰ ক্ৰমত সজালে মাজৰ মৌলটোৰ পাৰমাণৱিক ভৰ আন দুটা মৌলৰ পাৰমাণৱিক ভৰৰ গড়ৰ প্ৰায় সমান হয়।
৫। নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰ কি?
উত্তৰঃ মৌলসমূহক পাৰমাণৱিক ভৰৰ বৃদ্ধিৰ ক্ৰমত সজালে প্ৰতি অষ্টম মৌলৰ ধৰ্ম প্ৰথম মৌলটোৰ সৈতে মিল দেখা যায়—এই নিয়মক নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰ বোলে।
৬। নিউলেণ্ডছৰ সময়ত জনা মৌলৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
উত্তৰঃ ৫৬টা।
৭। নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰত ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াড পোৱা গৈছিলনে?
উত্তৰঃ হয়। উদাহৰণস্বৰূপে Li, Na, K আৰু Cl, Br, I আদি মৌলৰ গোটত ট্ৰায়াডৰ দৰে সাদৃশ্য দেখা যায়।
৮। ড’বাৰেইনাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ দুটা সীমাবদ্ধতা লিখা।
উত্তৰঃ
- সকলো মৌলক ট্ৰায়াডত শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিব পৰা নাছিল।
- তিনিটাকৈ মৌলৰ গোটৰ নিয়ম সকলো ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয়।
৯। নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰৰ সীমাবদ্ধতা কি কি?
উত্তৰঃ
- এই সূত্ৰ কেলছিয়ামলৈকে যথেষ্ট ভালদৰে প্ৰযোজ্য আছিল।
- নতুনকৈ আৱিষ্কৃত বহু মৌলৰ বাবে এই নিয়ম খাপ নাখায়।
- কিছুমান ক্ষেত্ৰত একে স্থানত ভিন্ন ধৰ্মৰ মৌল ৰাখিব লগা হৈছিল।
- পৰৱৰ্তী কালত নিষ্ক্ৰিয় গেছ আৱিষ্কাৰ হোৱাত এই নিয়মে সিহঁতক সঠিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰিলে।
১০। মেণ্ডেলিভৰ পৰ্যাবৃত্ত সূত্ৰ লিখা।
উত্তৰঃ “মৌলসমূহৰ ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্ম সিহঁতৰ পাৰমাণৱিক ভৰৰ পৰ্যায়বৃত্ত ফলন।”
১১। মেণ্ডেলিভৰ সময়ত জনা মৌলৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
উত্তৰঃ ৬৩টা।
১২। মেণ্ডেলিভৰ পৰ্যাবৃত্ত তালিকা কি?
উত্তৰঃ মেণ্ডেলিভে জনা মৌলসমূহক পাৰমাণৱিক ভৰৰ বৃদ্ধিৰ ক্ৰম আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্মৰ সাদৃশ্য অনুসৰি সজাই প্ৰস্তুত কৰা তালিকাক মেণ্ডেলিভৰ পৰ্যাবৃত্ত তালিকা বোলে।
১৩। মেণ্ডেলিভে মৌলসমূহক কিহৰ ভিত্তিত সজাইছিল?
উত্তৰঃ পাৰমাণৱিক ভৰ আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্মৰ সাদৃশ্যৰ ভিত্তিত।
১৪। মেণ্ডেলিভে মৌলৰ ৰাসায়নিক ধৰ্ম চিনাক্ত কৰোঁতে কোনবোৰ যৌগৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল?
উত্তৰঃ অক্সাইড আৰু হাইড্ৰাইডৰ ওপৰত।
১৫। মেণ্ডেলিভৰ তালিকাত কোনটো মৌলৰ স্থান নিৰ্ধাৰণ কঠিন হৈছিল?
উত্তৰঃ হাইড্ৰ’জেন।
১৬। মেণ্ডেলিভৰ তালিকাৰ এটা সীমাবদ্ধতা লিখা।
উত্তৰঃ পাৰমাণৱিক ভৰৰ ক্ৰম অনুসৰি সজাওঁতে কিছুমান মৌলৰ স্বাভাৱিক ক্ৰম ৰক্ষা কৰা সম্ভৱ হোৱা নাছিল।
১৭। মেণ্ডেলিভে আগতেই অনুমান কৰা মৌলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ গেলিয়াম, জাৰ্মেনিয়াম আৰু স্কেণ্ডিয়ামৰ দৰে কিছুমান মৌলৰ বাবে তেওঁ আগতেই স্থান ৰাখিছিল।
১৮। আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত সূত্ৰ লিখা।
উত্তৰঃ “মৌলসমূহৰ ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্ম সিহঁতৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ পৰ্যায়বৃত্ত ফলন।”
১৯। আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ ভিত্তি কি?
উত্তৰঃ পাৰমাণৱিক সংখ্যা।
২০। পাৰমাণৱিক সংখ্যা অধিক মৌলিক বুলি কোনে দেখুৱাইছিল?
উত্তৰঃ হেনৰী ম’জলে।
২১। আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাত কিমানটা বৰ্গ আৰু পৰ্যায় আছে?
উত্তৰঃ ১৮টা বৰ্গ আৰু ৭টা পৰ্যায়।
২২। বৰ্গ কাক বোলে?
উত্তৰঃ পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ থিয় স্তম্ভসমূহক বৰ্গ বোলে।
২৩। পৰ্যায় কাক বোলে?
উত্তৰঃ পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ পথাল বা সমান্তৰাল শাৰীসমূহক পৰ্যায় বোলে।
২৪। সম্ভ্ৰান্ত গেছসমূহ কোন বৰ্গত থাকে?
উত্তৰঃ ১৮ নং বৰ্গত।
২৫। সম্ভ্ৰান্ত গেছসমূহক পৃথক বৰ্গত কিয় ৰখা হৈছে?
উত্তৰঃ ইহঁতৰ বহিঃকক্ষ সম্পূৰ্ণ হোৱা বাবে ইহঁত ৰাসায়নিকভাৱে অতি নিষ্ক্ৰিয় আৰু যোজ্যতা সাধাৰণতে শূন্য; সেয়ে পৃথক বৰ্গত ৰখা হৈছে।
২৬। হিলিয়াম আৰু নিয়নৰ মাজত কি মিল আছে?
উত্তৰঃ দুয়োটাৰ বহিঃকক্ষ সম্পূৰ্ণ।
২৭। Li, Na, K-ৰ মাজত কি সাদৃশ্য আছে?
উত্তৰঃ তিনিওটাৰ বহিঃকক্ষত এটাকৈ ইলেক্ট্ৰন থাকে।
২৮। বহিঃকক্ষত এটাকৈ ইলেক্ট্ৰন থকা তিনিটা মৌল লিখা।
উত্তৰঃ Li, Na আৰু K।
২৯। বহিঃকক্ষত দুটাকৈ ইলেক্ট্ৰন থকা দুটা মৌল লিখা।
উত্তৰঃ Be আৰু Mg।
৩০। সম্পূৰ্ণ বহিঃকক্ষ থকা তিনিটা মৌল লিখা।
উত্তৰঃ He, Ne আৰু Ar।
৩১। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ মৌল দুটা কি?
উত্তৰঃ হাইড্ৰ’জেন আৰু হিলিয়াম।
৩২। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কিমানটা মৌল আছে?
উত্তৰঃ ৮টা।
৩৩। তৃতীয় পৰ্যায়ত কিমানটা মৌল আছে?
উত্তৰঃ ৮টা।
৩৪। চতুৰ্থ পৰ্যায়ত কিমানটা মৌল আছে?
উত্তৰঃ ১৮টা।
৩৫। যোজ্যতা কাক বোলে?
উত্তৰঃ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াত কোনো পৰমাণুৱে স্থিৰ বিন্যাস লাভ কৰিবলৈ যিমান ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ, গ্ৰহণ বা ভাগ-বাটোৱাৰা কৰে, সেই সংখ্যাক তাৰ যোজ্যতা বোলে।
৩৬। কাৰ্বনৰ যোজ্যতা কিমান?
উত্তৰঃ ৪।
৩৭। ব’ৰণৰ গোটৰ মৌলৰ সাধাৰণ যোজ্যতা কিমান?
উত্তৰঃ ৩।
৩৮। ফ্লুৰিনৰ গোটৰ মৌলৰ যোজ্যতা কিমান?
উত্তৰঃ ১।
৩৯। নিয়নৰ বহিঃকক্ষত কিমান ইলেক্ট্ৰন থাকে?
উত্তৰঃ ৮টা।
৪০। Na-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ 2, 8, 1।
৪১। Cl-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ 2, 8, 7।
৪২। Al-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ 2, 8, 3।
৪৩। N আৰু P-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ
- N → 2, 5
- P → 2, 8, 5
৪৪। 2, 8, 7 ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসৰ মৌলটোৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা কিমান?
উত্তৰঃ ১৭।
৪৫। 2, 8, 7 বিন্যাসৰ মৌলৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ ফ্লুৰিন।
৪৬। 2, 8, 3 ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসৰ মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ এলুমিনিয়াম।
৪৭। পাৰমাণৱিক সংখ্যা ২০ থকা মৌলৰ নাম আৰু যোজ্যতা কি?
উত্তৰঃ কেলছিয়াম; যোজ্যতা ২।
৪৮। কাৰ্বন কোন বৰ্গত থাকে?
উত্তৰঃ ১৪ নং বৰ্গত।
৪৯। নাইট্ৰ’জেন কোন বৰ্গ আৰু পৰ্যায়ত থাকে?
উত্তৰঃ ১৫ নং বৰ্গ আৰু ২য় পৰ্যায়ত।
৫০। হাইড্ৰ’জেনৰ স্থান ক’ত?
উত্তৰঃ আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ প্ৰথম পৰ্যায় আৰু প্ৰথম বৰ্গত স্থান দিয়া হয়।
B. চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাই মেণ্ডেলিভৰ তালিকাৰ সীমাবদ্ধতা কেনেকৈ দূৰ কৰিলে?
উত্তৰঃ আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকা পাৰমাণৱিক ভৰৰ সলনি পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত—
- Ar-K, Co-Ni আদি মৌলৰ ভুল ক্ৰমৰ সমস্যা দূৰ হয়।
- সমস্থানিকসমূহৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা একে হোৱা বাবে একে স্থানত ৰাখিব পৰা যায়।
- মৌলসমূহৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস আৰু স্থানৰ মাজত সুস্পষ্ট সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা যায়।
- হাইড্ৰ’জেনৰ স্থান আগৰ তুলনাত অধিক যুক্তিসংগতভাৱে ব্যাখ্যা কৰিব পৰা যায়।
২। মেণ্ডেলিভে তেওঁৰ পৰ্যাবৃত্ত তালিকা সাজোঁতে কি কি নীতি মানিছিল?
উত্তৰঃ
- মৌলবোৰক সাধাৰণতে পাৰমাণৱিক ভৰৰ বৃদ্ধিৰ ক্ৰমত সজাইছিল।
- একেধৰণৰ ৰাসায়নিক ধৰ্ম থকা মৌলক একে বৰ্গত ৰাখিছিল।
- মৌলবোৰে গঠন কৰা অক্সাইড আৰু হাইড্ৰাইডৰ সংকেতৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল।
- প্ৰয়োজনত নতুন মৌলৰ বাবে খালী স্থান ৰাখিছিল।
৩। মেণ্ডেলিভৰ পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ মুখ্য সাফল্য লিখা।
উত্তৰঃ
- একেধৰণৰ ধৰ্ম থকা মৌলসমূহক একে গোটত সজাব পৰা গৈছিল।
- সেই সময়ত আৱিষ্কৃত নোহোৱা কিছুমান মৌলৰ বাবে খালী স্থান ৰাখিছিল।
- সেই অজ্ঞাত মৌলসমূহৰ সম্ভাব্য ধৰ্ম আগতেই অনুমান কৰিছিল।
- কিছুমান মৌলৰ পাৰমাণৱিক ভৰ শুধৰোৱাৰ ক্ষেত্ৰতো তালিকাখন সহায়ক হৈছিল।
৪। সম্ভ্ৰান্ত গেছসমূহ কিয় ৰাসায়নিকভাৱে নিষ্ক্ৰিয়?
উত্তৰঃ সম্ভ্ৰান্ত গেছসমূহৰ বহিঃকক্ষ পূৰ্ণ। হিলিয়ামৰ একমাত্ৰ খোলত ২টা ইলেক্ট্ৰন আৰু অন্য সম্ভ্ৰান্ত গেছৰ বহিঃকক্ষত ৮টা ইলেক্ট্ৰন থাকে। সেয়ে ইহঁতে সাধাৰণতে ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ, গ্ৰহণ বা ভাগ কৰাৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰে আৰু ৰাসায়নিকভাৱে অতি নিষ্ক্ৰিয় থাকে।
৫। মেগনেছিয়ামৰ দৰে বিক্ৰিয়া কৰা দুটা মৌলৰ নাম লিখা আৰু কাৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ বেৰিলিয়াম আৰু কেলছিয়াম।
কাৰণ, ইহঁত মেগনেছিয়ামৰ সৈতে একে বৰ্গত থাকে আৰু বহিঃকক্ষত দুটাকৈ ইলেক্ট্ৰন থাকে। সেয়ে ইহঁতৰ ৰাসায়নিক ধৰ্মত সাদৃশ্য দেখা যায়।
৬। মৌলৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসে পৰ্যাবৃত্ত তালিকাত তাৰ স্থান কেনেকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰে?
উত্তৰঃ মৌলৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস আৰু তালিকাত তাৰ স্থানৰ মাজত গভীৰ সম্পৰ্ক আছে।
- ইলেক্ট্ৰন থকা খোলৰ সংখ্যা → পৰ্যায় নিৰ্ধাৰণ কৰে।
- বহিঃকক্ষৰ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা → সাধাৰণ মৌলৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্গ নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে।
যেনে, Na = 2,8,1। ইয়াৰ ৩টা খোল আছে, সেয়ে ৩য় পৰ্যায়ত; বহিঃকক্ষত ১টা ইলেক্ট্ৰন, সেয়ে ১ম বৰ্গত।
৭। একে বৰ্গৰ মৌলৰ যোজ্যতা সাধাৰণতে একে কিয়?
উত্তৰঃ একে বৰ্গৰ মৌলসমূহৰ বহিঃকক্ষত সাধাৰণতে সমসংখ্যক যোজক ইলেক্ট্ৰন থাকে। যোজ্যতা যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়ে একে বৰ্গৰ মৌলসমূহৰ যোজ্যতাও সাধাৰণতে একে হয়।
৮। পৰ্যায় এটাত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ পাৰমাণৱিক আকাৰ কিয় কমে?
উত্তৰঃ পৰ্যায় এটাত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ গ’লে পাৰমাণৱিক সংখ্যা আৰু নিউক্লীয় আধান বৃদ্ধি পায়, কিন্তু নতুন খোল যোগ নহয়। ফলত নিউক্লিয়াছে বহিঃকক্ষৰ ইলেক্ট্ৰনসমূহক অধিক জোৰেৰে আকৰ্ষণ কৰে আৰু পাৰমাণৱিক আকাৰ ক্ৰমে কমি যায়।
৯। বৰ্গ এটাত ওপৰৰ পৰা তললৈ পাৰমাণৱিক আকাৰ কিয় বৃদ্ধি পায়?
উত্তৰঃ বৰ্গ এটাত তললৈ নামিলে প্ৰতিটো নতুন মৌলত এটাকৈ নতুন ইলেক্ট্ৰন খোল যোগ হয়। ফলত বহিঃকক্ষ নিউক্লিয়াছৰ পৰা অধিক দূৰত যায় আৰু পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ বৃদ্ধি পায়।
১০। পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ কি?
উত্তৰঃ সহযোজী বান্ধনিৰে যুক্ত একেধৰণৰ দুটা পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছৰ মাজৰ দূৰত্বৰ আধাক পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ বোলা হয়।
১১। পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ কোন কোন কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
উত্তৰঃ
- নিউক্লীয় আধান।
- ইলেক্ট্ৰন খোল বা শক্তিস্তৰৰ সংখ্যা।
নিউক্লীয় আধান বৃদ্ধি পালে ব্যাসাৰ্ধ কমে, আনহাতে খোলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পালে ব্যাসাৰ্ধ বৃদ্ধি পায়।
১২। পৰ্যায়ত যোজ্যতা কেনেকৈ সলনি হয়?
উত্তৰঃ পৰ্যায় এটাত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ গ’লে যোজ্যতা প্ৰথমে ১ৰ পৰা বৃদ্ধি পাই ৪ হয় আৰু তাৰ পাছত ক্ৰমে কমি শূন্যলৈ যায়।
১৩। ধাতৱীয় ধৰ্মৰ পৰ্যায়বৃত্ত পৰিৱৰ্তন লিখা।
উত্তৰঃ
- বৰ্গ এটাত ওপৰৰ পৰা তললৈ → ধাতৱীয় ধৰ্ম বৃদ্ধি পায়।
- পৰ্যায় এটাত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ → ধাতৱীয় ধৰ্ম হ্ৰাস পায়।
১৪। অধাতৱীয় বা বিদ্যুৎ ঋণাত্মক ধৰ্মৰ পৰিৱৰ্তন লিখা।
উত্তৰঃ
- পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ → অধাতৱীয় ধৰ্ম বৃদ্ধি পায়।
- বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ → অধাতৱীয় ধৰ্ম হ্ৰাস পায়।
১৫। বিদ্যুৎ ধনাত্মক মৌল আৰু বিদ্যুৎ ঋণাত্মক মৌল কি?
উত্তৰঃ
বিদ্যুৎ ধনাত্মক মৌলঃ যি মৌলে সহজে ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰি ধনাত্মক আয়ন গঠন কৰে।
উদাহৰণঃ
Na → Na⁺ + e⁻
বিদ্যুৎ ঋণাত্মক মৌলঃ যি মৌলে ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰি ঋণাত্মক আয়ন গঠন কৰে।
উদাহৰণঃ
Cl + e⁻ → Cl⁻
১৬। নাইট্ৰ’জেন আৰু ফছফৰাছৰ মাজত কোনটো অধিক বিদ্যুৎ ঋণাত্মক আৰু কিয়?
উত্তৰঃ
- N = 2,5
- P = 2,8,5
নাইট্ৰ’জেনৰ পাৰমাণৱিক আকাৰ ফছফৰাছতকৈ সৰু। সেয়ে ই বহিঃকক্ষলৈ ইলেক্ট্ৰন অধিক জোৰেৰে আকৰ্ষণ কৰে। ফলত নাইট্ৰ’জেন ফছফৰাছতকৈ অধিক বিদ্যুৎ ঋণাত্মক।
১৭। আয়নীকৰণ শক্তি কি?
উত্তৰঃ গেছীয় অৱস্থাত থকা অকলশৰীয়া নিৰপেক্ষ পৰমাণুৰ বহিঃকক্ষৰ পৰা এটা ইলেক্ট্ৰন আঁতৰাই ধনাত্মক আয়ন গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ন্যূনতম শক্তিক আয়নীকৰণ শক্তি বোলে।
১৮। ইলেক্ট্ৰন আসক্তি কি?
উত্তৰঃ গেছীয় অৱস্থাত থকা নিৰপেক্ষ পৰমাণু এটাই এটা ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰি ঋণাত্মক আয়ন গঠন কৰাৰ সময়ত হোৱা শক্তিগত পৰিৱৰ্তনক ইলেক্ট্ৰন আসক্তি বোলে।
১৯। NaCl-ৰ গঠন ইলেক্ট্ৰন স্থানান্তৰৰ সহায়ত ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ Na-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস 2,8,1 আৰু Cl-ৰ 2,8,7। Na-এ বহিঃকক্ষৰ এটা ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰি Na⁺ হয় আৰু Cl-এ সেই ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰি Cl⁻ হয়।
Na → Na⁺ + e⁻
Cl + e⁻ → Cl⁻
বিপৰীত আধানযুক্ত Na⁺ আৰু Cl⁻-ৰ মাজত বিদ্যুৎস্থিতীয় আকর্ষণ সৃষ্টি হৈ NaCl গঠন হয়।
২০। পানীৰ অণু সহযোজী প্ৰকৃতিৰ কিয়?
উত্তৰঃ H আৰু O-ৰ মাজত সম্পূৰ্ণ ইলেক্ট্ৰন আদান-প্ৰদান নহয়। তাৰ সলনি ইহঁতে ইলেক্ট্ৰন ভাগ-বাটোৱাৰা কৰি বান্ধনি গঠন কৰে। সেয়ে H₂O এটা সহযোজী যৌগ।
C. পৰ্যায়বৃত্ত তালিকাৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মৌল
১। সাধাৰণ মৌল কি?
উত্তৰঃ আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ ১, ২ আৰু ১৩-১৭ নং বৰ্গৰ মৌলসমূহক সাধাৰণ বা প্ৰতিনিধি মৌল বুলি কোৱা হয়। ইহঁতৰ ৰাসায়নিক ধৰ্ম বহিঃকক্ষৰ ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যাৰ ওপৰত বিশেষভাৱে নিৰ্ভৰ কৰে।
২। সম্ভ্ৰান্ত গেছ কি?
উত্তৰঃ ১৮ নং বৰ্গৰ পূৰ্ণ বহিঃকক্ষযুক্ত অতি নিষ্ক্ৰিয় গেছসমূহক সম্ভ্ৰান্ত গেছ বোলে। উদাহৰণ—He, Ne, Ar।
৩। সংক্রমণশীল মৌল কি?
উত্তৰঃ আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ ৩ৰ পৰা ১২ নং বৰ্গৰ মৌলসমূহক সংক্রমণশীল মৌল বোলে। ইহঁতৰ বহুতে পৰিৱৰ্তী যোজ্যতা আৰু ৰঙীন যৌগ গঠন কৰে।
৪। আন্তঃসংক্রমণশীল মৌল কি?
উত্তৰঃ মূল পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ তলত পৃথককৈ দেখুওৱা লেণ্ঠানাইড আৰু এক্টিনাইড শ্ৰেণীৰ মৌলসমূহক আন্তঃসংক্রমণশীল মৌল বোলে।
৫। ধাতুকল্প কি?
উত্তৰঃ ধাতু আৰু অধাতু দুয়োবিধৰ কিছু কিছু ধৰ্ম দেখুওৱা মৌলসমূহক ধাতুকল্প বোলে।
উদাহৰণঃ ব’ৰণ, ছিলিকন।
D. নির্দিষ্ট মৌল আৰু ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস
১। 2,8,7 বিন্যাসৰ মৌলটোৰ বৰ্গ, পৰ্যায় আৰু যোজ্যতা লিখা।
উত্তৰঃ
- পাৰমাণৱিক সংখ্যা = 17
- মৌল = ক্ল’ৰিন
- পৰ্যায় = 3
- বৰ্গ = 17
- যোজ্যতা = 1
২। 2,8,2 বিন্যাসৰ মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ মেগনেছিয়াম (Mg)।
৩। বহিঃকক্ষত ৪টা ইলেক্ট্ৰন আৰু মুঠ ৩টা খোল থকা মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ ছিলিকন (Si), বিন্যাস 2,8,4।
৪। বহিঃকক্ষত ৩টা ইলেক্ট্ৰন আৰু মুঠ ২টা খোল থকা মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ ব’ৰণ (B), বিন্যাস 2,3।
৫। দ্বিতীয় খোলত প্ৰথম খোলৰ দুগুণ ইলেক্ট্ৰন থকা মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ কাৰ্বন, 2,4।
৬। A-ৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা 12 আৰু B-ৰ 17 হ’লে ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ
- A → 2,8,2
- B → 2,8,7
A আৰু B-এ আয়নীয় যৌগ গঠন কৰিব আৰু যৌগৰ অনুপাত হ’ব AB₂।
E. অক্সাইডৰ সংকেত
K-ৰ অক্সাইড → K₂O
C-ৰ অক্সাইড → CO₂
Al-ৰ অক্সাইড → Al₂O₃
Si-ৰ অক্সাইড → SiO₂
Ba-ৰ অক্সাইড → BaO
F. ধাতৱীয় আৰু অধাতৱীয় ধৰ্ম
১। দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰমাণু কোনটো?
উত্তৰঃ Li।
২। প্ৰথম বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ পাৰমাণৱিক আকাৰ কি হয়?
উত্তৰঃ বৃদ্ধি পায়।
৩। প্ৰথম বৰ্গত ধাতৱীয় ধৰ্ম কি হয়?
উত্তৰঃ ওপৰৰ পৰা তললৈ বৃদ্ধি পায়।
৪। পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ ইলেক্ট্ৰন লাভ কৰাৰ প্ৰৱণতা কি হয়?
উত্তৰঃ সাধাৰণতে বৃদ্ধি পায়।
৫। বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ ইলেক্ট্ৰন লাভ কৰাৰ প্ৰৱণতা কি হয়?
উত্তৰঃ সাধাৰণতে হ্ৰাস পায়।
G. পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধৰ ক্ৰম
১। C, Be, O, N
উত্তৰঃ O < N < C < Be
২। F, N, B, C
উত্তৰঃ F < N < C < B
৩। K, Na, Rb, Li
উত্তৰঃ Li < Na < K < Rb
H. আয়নীকৰণ শক্তিৰ ক্ৰম
১। B, C, Li, Be
উত্তৰঃ Li < B < Be < C
২। Ne, O, F, N
উত্তৰঃ O < N < F < Ne
৩। Rb, Na, K, Li
উত্তৰঃ Rb < K < Na < Li
I. ৰাসায়নিক সক্ৰিয়তাৰ ক্ৰম
১। Na, Li, K
উত্তৰঃ Li < Na < K
২। Na, Mg, Al
উত্তৰঃ Al < Mg < Na
৩। O, N, F
উত্তৰঃ N < O < F
৪। Cl, Br, F
উত্তৰঃ Br < Cl < F
J. প্ৰয়োগভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। X মৌলে XCl₂ সংকেতৰ ক্ল’ৰাইড গঠন কৰে। X কোন বৰ্গত থাকিব পাৰে?
উত্তৰঃ X-ৰ যোজ্যতা ২। সেয়ে ই দ্বিতীয় বৰ্গৰ মৌলৰ সৈতে মিল থকা সম্ভাৱনা অধিক।
২। X মৌলে X₂O গঠন কৰে। X কোন বৰ্গৰ মৌলৰ দৰে?
উত্তৰঃ X-ৰ যোজ্যতা ১। সেয়ে Na-ৰ দৰে ১ম বৰ্গৰ মৌলৰ সৈতে মিল থাকে।
৩। তৃতীয় পৰ্যায় আৰু ১৭ নং বৰ্গৰ মৌল কোনটো?
উত্তৰঃ ক্ল’ৰিন।
ইয়াৰ বহিঃকক্ষত ৭টা ইলেক্ট্ৰন থাকে আৰু ই অধাতু।
Mg-ৰ সৈতে গঠন কৰা যৌগ—
MgCl₂
K. মেণ্ডেলিভ আৰু আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ তুলনা
| মেণ্ডেলিভৰ তালিকা | আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকা |
|---|---|
| পাৰমাণৱিক ভৰৰ ভিত্তিত সজোৱা হৈছিল। | পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ ভিত্তিত সজোৱা হৈছে। |
| সমস্থানিকৰ স্থান স্পষ্ট নাছিল। | সমস্থানিক একে পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ বাবে একে স্থানত থাকে। |
| কিছুমান মৌলৰ ক্ৰমত অসংগতি আছিল। | পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ ভিত্তিত সেই অসংগতি দূৰ হয়। |
| ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসৰ সৈতে স্থানৰ স্পষ্ট সম্পৰ্ক নাছিল। | বৰ্গ আৰু পৰ্যায় ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত। |
| নতুন মৌলৰ বাবে খালী স্থান ৰাখিছিল। | আৱিষ্কৃত মৌলসমূহক পাৰমাণৱিক সংখ্যা অনুসৰি সঠিক স্থান দিয়া হয়। |
L. বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ (MCQ)
১। অষ্টক সূত্ৰ কোনে আগবঢ়াইছিল?
(ক) মেণ্ডেলিভ
(খ) ড’বাৰেইনাৰ
(গ) ম’জলে
(ঘ) নিউলেণ্ডছ
উত্তৰঃ (ঘ) নিউলেণ্ডছ।
২। পাৰমাণৱিক সংখ্যা পাৰমাণৱিক ভৰতকৈ অধিক মৌলিক বুলি কোনে দেখুৱাইছিল?
(ক) মেণ্ডেলিভ
(খ) ড’বাৰেইনাৰ
(গ) ব’ৰ
(ঘ) হেনৰী ম’জলে
উত্তৰঃ (ঘ) হেনৰী ম’জলে।
৩। ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াড কোনটো?
(ক) Li, Na, Ca
(খ) K, Sr, Ba
(গ) Ca, Sr, Be
(ঘ) Cl, Br, I
উত্তৰঃ (ঘ) Cl, Br, I।
৪। ধাতুকল্প কোনটো?
(ক) Na
(খ) Al
(গ) Cl
(ঘ) B
উত্তৰঃ (ঘ) B।
৫। পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ—
(ক) বাঢ়ে
(খ) কমে
(গ) একে থাকে
(ঘ) নিৰ্দিষ্ট নহয়
উত্তৰঃ (খ) কমে।
৬। বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ পাৰমাণৱিক আকাৰ—
(ক) বাঢ়ে
(খ) কমে
(গ) একে থাকে
(ঘ) প্ৰথমে বাঢ়ে তাৰ পাছত কমে
উত্তৰঃ (ক) বাঢ়ে।
৭। বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ যোজ্যতা—
(ক) কমে
(খ) বাঢ়ে
(গ) সাধাৰণতে একে থাকে
(ঘ) শূন্য হয়
উত্তৰঃ (গ) সাধাৰণতে একে থাকে।
৮। পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ যোজ্যতা—
(ক) কমে
(খ) বাঢ়ে
(গ) একে থাকে
(ঘ) প্ৰথমে বাঢ়ে তাৰ পাছত কমে
উত্তৰঃ (ঘ) প্ৰথমে বাঢ়ে তাৰ পাছত কমে।
৯। ধাতৱীয় ধৰ্ম বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ—
(ক) কমে
(খ) বাঢ়ে
(গ) একে থাকে
(ঘ) নাইকিয়া হয়
উত্তৰঃ (খ) বাঢ়ে।
১০। ধাতৱীয় ধৰ্ম পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ—
(ক) কমে
(খ) বাঢ়ে
(গ) একে থাকে
(ঘ) সলনি নহয়
উত্তৰঃ (ক) কমে।
১১। অধাতৱীয় ধৰ্ম পৰ্যায়ত—
(ক) কমে
(খ) বাঢ়ে
(গ) একে থাকে
(ঘ) নাইকিয়া হয়
উত্তৰঃ (খ) বাঢ়ে।
১২। K-ৰ অক্সাইড—
(ক) KO₂
(খ) K₂O
(গ) K₂O₃
(ঘ) KO
উত্তৰঃ (খ) K₂O।
১৩। Al-ৰ অক্সাইড—
(ক) AlO
(খ) AlO₂
(গ) Al₂O₃
(ঘ) Al₂O
উত্তৰঃ (গ) Al₂O₃।
১৪। C-ৰ অক্সাইড—
(ক) CO₃
(খ) C₂O
(গ) C₂O₃
(ঘ) CO₂
উত্তৰঃ (ঘ) CO₂।
১৫। দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰমাণু—
(ক) Li
(খ) Be
(গ) Ne
(ঘ) F
উত্তৰঃ (ক) Li।
১৬। প্ৰথম বৰ্গৰ আটাইতকৈ তলৰ বৃহৎ পৰমাণু—
(ক) Rb
(খ) Cs
(গ) Li
(ঘ) Fr
উত্তৰঃ (ঘ) Fr।
১৭। দ্বিতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ মৌলৰ সংখ্যা যথাক্ৰমে—
(ক) 2, 8
(খ) 8, 8
(গ) 8, 18
(ঘ) 18, 18
উত্তৰঃ (গ) 8, 18।
১৮। সবাতোকৈ বিদ্যুৎ ঋণাত্মক মৌল—
(ক) O
(খ) F
(গ) Cl
(ঘ) Na
উত্তৰঃ (খ) F।
১৯। Na, K, Rb, Cs-ৰ ধাতৱীয় গুণৰ বৃদ্ধিৰ ক্ৰম—
(ক) Cs < Rb < K < Na
(খ) Na < K < Rb < Cs
(গ) Cs < Na < K < Rb
(ঘ) Na < Cs < K < Rb
উত্তৰঃ (খ) Na < K < Rb < Cs।
২০। প্ৰথম পৰ্যায়ৰ মৌল দুটা—
(ক) H আৰু Li
(খ) H আৰু He
(গ) He আৰু Be
(ঘ) H আৰু Ne
উত্তৰঃ (খ) H আৰু He।
২১। আধুনিক পৰ্যাবৃত্ত তালিকাত মুঠ বৰ্গ—
(ক) 5
(খ) 6
(গ) 7
(ঘ) 18
উত্তৰঃ (ঘ) 18।
২২। কাৰ্বনৰ যোজ্যতা—
(ক) 1
(খ) 2
(গ) 3
(ঘ) 4
উত্তৰঃ (ঘ) 4।
২৩। নিয়নৰ বহিঃকক্ষত থকা ইলেক্ট্ৰন—
(ক) 2
(খ) 3
(গ) 6
(ঘ) 8
উত্তৰঃ (ঘ) 8।
২৪। প্ৰথম বৰ্গৰ মৌল—
(ক) Na
(খ) Be
(গ) C
(ঘ) Mg
উত্তৰঃ (ক) Na।
২৫। ক্ল’ৰিনৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস—
(ক) 2,8,1
(খ) 1,8,4
(গ) 2,8,6
(ঘ) 2,8,7
উত্তৰঃ (ঘ) 2,8,7।
২৬। এলুমিনিয়ামৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস—
(ক) 2,8,1
(খ) 2,8,3
(গ) 2,8,6
(ঘ) 2,8,8
উত্তৰঃ (খ) 2,8,3।
২৭। Na₂O কেনে অক্সাইড?
(ক) আম্লিক
(খ) নিৰপেক্ষ
(গ) ক্ষাৰকীয়
(ঘ) উভধৰ্মী
উত্তৰঃ (গ) ক্ষাৰকীয়।
২৮। একে বৰ্গৰ মৌলসমূহৰ সাধাৰণতে—
(ক) পাৰমাণৱিক সংখ্যা একে
(খ) পাৰমাণৱিক ভৰ একে
(গ) যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা একে
(ঘ) পাৰমাণৱিক আকাৰ একে
উত্তৰঃ (গ) যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা একে।
২৯। নিউলেণ্ডছৰ সময়ত জনা মৌল—
(ক) 48
(খ) 56
(গ) 63
(ঘ) 118
উত্তৰঃ (খ) 56।
৩০। মেণ্ডেলিভৰ সময়ত জনা মৌল—
(ক) 63
(খ) 56
(গ) 18
(ঘ) 92
উত্তৰঃ (ক) 63।
M. খালী ঠাই পূৰণ কৰা
১। Ar-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস ______।
উত্তৰঃ 2,8,8।
২। ²³₁₁Na-ৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যা ______ আৰু নিউট্ৰন ______।
উত্তৰঃ 11, 12।
৩। পৰ্যাবৃত্ত তালিকাৰ থিয় স্তম্ভক ______ বোলে আৰু ইয়াৰ সংখ্যা ______।
উত্তৰঃ বৰ্গ, 18।
৪। তৃতীয় পৰ্যায়ত ______টা আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ত ______টা মৌল আছে।
উত্তৰঃ 8, 18।
৫। পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ ধাতৱীয় ধৰ্ম ______।
উত্তৰঃ কমে।
৬। বৰ্গত ওপৰৰ পৰা তললৈ ধাতৱীয় ধৰ্ম ______।
উত্তৰঃ বাঢ়ে।
৭। ধাতু আৰু অধাতু দুয়োবিধৰ ধৰ্ম দেখুওৱা মৌলক ______ বোলে।
উত্তৰঃ ধাতুকল্প।
৮। ১৮ নং বৰ্গৰ মৌলসমূহক ______ গেছ বোলে।
উত্তৰঃ সম্ভ্ৰান্ত বা নিষ্ক্ৰিয়।
৯। Na, Mg, Al, ___, P, S, ___, Ar
উত্তৰঃ Si, Cl।
N. কিছু বিশেষ প্ৰশ্ন
১। Na, Si, P, O, F, Be, Ne, Mg, S আৰু Cl-ৰ যোজ্যতা লিখা।
| মৌল | যোজ্যতা |
|---|---|
| Na | 1 |
| Si | 4 |
| P | 3 |
| O | 2 |
| F | 1 |
| Be | 2 |
| Ne | 0 |
| Mg | 2 |
| S | 2 |
| Cl | 1 |
২। Al আৰু N-ৰ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস, বৰ্গ আৰু পৰ্যায় লিখা।
উত্তৰঃ
Al
- পাৰমাণৱিক সংখ্যা = 13
- বিন্যাস = 2,8,3
- বৰ্গ = 13
- পৰ্যায় = 3
N
- পাৰমাণৱিক সংখ্যা = 7
- বিন্যাস = 2,5
- বৰ্গ = 15
- পৰ্যায় = 2
৩। পৰমাণুৰ খোল কি?
উত্তৰঃ নিউক্লিয়াছৰ চাৰিওফালে ইলেক্ট্ৰন থকা বিভিন্ন শক্তিস্তৰ বা কক্ষসমূহক পৰমাণুৰ খোল বোলে। এই খোলসমূহ K, L, M, N আদি নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয়।
৪। যোজক কক্ষ আৰু যোজক ইলেক্ট্ৰন কি?
উত্তৰঃ পৰমাণুৰ বাহিৰতম ইলেক্ট্ৰন খোলক যোজক কক্ষ আৰু এই খোলত থকা ইলেক্ট্ৰনসমূহক যোজক ইলেক্ট্ৰন বোলে।
Human Generate Question Answer
প্রশ্নঃ নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰত ড’বাৰেইনাৰৰ ট্ৰায়াড পোৱা গৈছিলনে?
উত্তৰঃ হয়, কিছুমান ক্ষেত্ৰত মিল দেখা যায়। যেনে— Li, Na, K বা Cl, Br, I আদি মৌলসমূহে ট্ৰায়াডৰ দৰে ধৰ্ম দেখুৱায়।
প্রশ্নঃ মেণ্ডেলিভৰ পৰ্য্যাবৃত্ত সূত্ৰ লিখা।
উত্তৰঃ “মৌলবোৰৰ ধৰ্ম সিহঁতৰ পাৰমাণৱিক ভৰৰ পৰ্যায়ক্রমে পৰিৱৰ্তিত হয়।”
প্রশ্নঃ মেণ্ডেলিভৰ তালিকাত কোনটো মৌলৰ স্থান নির্ধাৰণ কঠিন হৈছিল?
উত্তৰঃ হাইড্ৰ’জেন।
প্রশ্নঃ মেণ্ডেলিভৰ তালিকাৰ এটা সীমাবদ্ধতা লিখা।
উত্তৰঃ পাৰমাণৱিক ভৰৰ ক্ৰম অনুসৰি সাজোঁতে কিছুমান মৌলৰ স্থান সঠিকভাৱে মিল নাথাকে।
প্রশ্নঃ সম্ভ্রান্ত গেছবোৰক সুকীয়া বৰ্গত কিয় ৰখা হৈছে?
উত্তৰঃ ইহঁতে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াত অংশ নলয়, কাৰণ বহিঃকক্ষ সম্পূৰ্ণ থাকে।
প্রশ্নঃ আধুনিক পৰ্য্যাবৃত্ত সূত্ৰ লিখা।
উত্তৰঃ “মৌলবোৰৰ ধৰ্ম সিহঁতৰ পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ পৰ্যায়ক্রমে পৰিৱৰ্তিত হয়।”
প্রশ্নঃ পৰ্যায়ত বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ পাৰমাণৱিক আকাৰ কিয় কমে?
উত্তৰঃ নিউক্লিয়াছৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ইলেক্ট্ৰনবোৰ ওচৰলৈ আহে।
প্রশ্নঃ নিউলেণ্ডছৰ অষ্টক সূত্ৰৰ সীমাবদ্ধতা কি?
উত্তৰঃ
(ক) কেৱল কেলছিয়ামলৈহে প্ৰযোজ্য আছিল।
(খ) একে স্থানত বেলেগ মৌল ৰখা হৈছিল।
(গ) নিষ্ক্রিয় গেছৰ বাবে প্ৰযোজ্য নাছিল।
প্রশ্নঃ K, C, Al, Si, Ba ৰ অক্সাইডৰ সংকেত লিখা।
উত্তৰঃ
K₂O, CO₂, Al₂O₃, SiO₂, BaO
প্রশ্নঃ আধুনিক তালিকাই মেণ্ডেলিভৰ সীমাবদ্ধতা কেনেকৈ দূৰ কৰিলে?
উত্তৰঃ
(ক) পাৰমাণৱিক সংখ্যা ভিত্তি কৰি সজোৱা হ’ল।
(খ) সমস্থানিকবোৰ একে স্থানত ৰখা হ’ল।
(গ) হাইড্ৰ’জেনৰ উন্নত স্থান দিয়া হ’ল।
প্রশ্নঃ মেণ্ডেলিভে আগতেই অনুমান কৰা মৌলবোৰ কি?
উত্তৰঃ স্কেণ্ডিয়াম আৰু জাৰ্মেনিয়াম।
প্রশ্নঃ মেণ্ডেলিভৰ তালিকা সাজোঁতে তেওঁ কি নীতি মানিছিল?
উত্তৰঃ
(ক) পাৰমাণৱিক ভৰৰ বৃদ্ধি অনুসৰি সাজিছিল।
(খ) একেধৰণৰ ধৰ্ম থকা মৌল একে বৰ্গত ৰাখিছিল।
প্রশ্নঃ মেগনেছিয়ামৰ দৰে বিক্ৰিয়া কৰা দুটা মৌল লিখা।
উত্তৰঃ বেৰিলিয়াম আৰু কেলছিয়াম।
প্রশ্নঃ Li, Na, K ৰ মাজত কি সাদৃশ্য আছে?
উত্তৰঃ সিহঁতৰ বহিঃকক্ষত ১টা ইলেক্ট্ৰন থাকে।
প্রশ্নঃ হিলিয়াম আৰু নিয়নৰ মাজত কি মিল আছে?
উত্তৰঃ বহিঃকক্ষ সম্পূৰ্ণ থাকে।
প্রশ্নঃ ব’ৰণৰ গোটৰ মৌলৰ যোজ্যতা কিমান?
উত্তৰঃ ৩
প্রশ্নঃ ফ্লুৰিনৰ গোটৰ মৌলৰ যোজ্যতা কিমান?
উত্তৰঃ ১
প্রশ্নঃ নাইট্ৰ’জেন আৰু ফছফৰাছৰ ইলেক্ট্ৰনিক বিন্যাস লিখা।
উত্তৰঃ
N → 2,5
P → 2,8,5
বিদ্যুৎ ঋণাত্মকতা বেছি: নাইট্ৰ’জেন (আকাৰ সৰু)
প্রশ্নঃ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাস 2,8,7 — পাৰমাণৱিক সংখ্যা কিমান?
উত্তৰঃ 17
সাদৃশ্য থকা মৌল: ফ্লুৰিন
প্রশ্নঃ ইলেক্ট্ৰনীয় বিন্যাসে মৌলৰ স্থান কেনেকৈ নির্ধাৰণ কৰে?
উত্তৰঃ যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ সংখ্যা → বৰ্গ
কক্ষৰ সংখ্যা → পৰ্যায়
প্রশ্নঃ পৰ্যায় কাক বোলে?
উত্তৰঃ পৰ্য্যাবৃত্ত তালিকাৰ পথাল শাৰীসমূহক পৰ্যায় বোলে।
প্রশ্নঃ যোজ্যতা কাক কয়?
উত্তৰঃ ইলেক্ট্ৰন দিয়া, লোৱা বা ভাগ কৰা সংখ্যাক যোজ্যতা বোলে।
প্রশ্নঃ 2,8,3 বিন্যাস থকা মৌলটো কি?
উত্তৰঃ এলুমিনিয়াম
প্রশ্নঃ A (12) আৰু B (17) ৰ ক্ষেত্ৰত —
উত্তৰঃ
A → 2,8,2
B → 2,8,7
বান্ধনি → আয়নীয়
যৌগ → AB₂ (সঠিক ৰূপ MgCl₂ ধৰণৰ)
বহু বিকল্পধর্মী প্রশ্নোত্তৰ (MCQ)
১. ‘C’ ৰ অক্সাইড কি?
উত্তৰঃ (d) CO₂
২. ‘K’ ৰ অক্সাইড কি?
উত্তৰঃ (a) K₂O
৩. ‘Al’ ৰ অক্সাইড কি?
উত্তৰঃ (c) Al₂O₃
৪. পাৰমাণৱিক সংখ্যা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি দেখুৱাইছিল—
উত্তৰঃ (c) হেনৰী ম’জলে
৫. অষ্টক সূত্ৰ আগবঢ়াইছিল—
উত্তৰঃ (d) নিউলেণ্ডছে
৬. নিউলেণ্ডছৰ সময়ত মৌলৰ সংখ্যা—
উত্তৰঃ (b) 56
৭. মেণ্ডেলিভৰ সময়ত মৌল—
উত্তৰঃ (a) 63
৮. পৰ্যায়ত পাৰমাণৱিক ব্যাসাৰ্ধ—
উত্তৰঃ (b) কমে
৯. বৰ্গত যোজ্যতা ইলেক্ট্ৰন—
উত্তৰঃ (c) একেই থাকে
১০. পাৰমাণৱিক সংখ্যা পৰ্যায়ত—
উত্তৰঃ (a) বাঢ়ে
১১. ধাতুকল্প নহয়—
উত্তৰঃ (d) ছ’ডিয়াম
১২. দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ মৌল—
উত্তৰঃ (b) লিথিয়াম, বেৰিলিয়াম
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post