পৰিচয়
ক) চমু উত্তৰৰ বাবে প্ৰশ্নাৱলী:
১) হিচাপৰক্ষণ মানে কি?
উত্তৰঃ কোনো ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানৰ বিত্তীয় লেনদেনসমূহ প্ৰাথমিক বহীত প্ৰণালীবদ্ধভাৱে লিপিৱদ্ধ কৰা কলা আৰু বিজ্ঞানকেই হিচাপৰক্ষণ (Book-keeping) বোলে।
২) হিচাপৰক্ষণৰ পৰিসৰসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ হিচাপৰক্ষণৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত পৰে— লেনদেনসমূহ চিনাক্ত কৰা, মুদ্ৰাৰ জৰিয়তে জোখ-মাখ কৰা, জৰ্ণাল বা প্ৰাথমিক বহীত লিপিৱদ্ধ কৰা আৰু খতিয়ানত শ্ৰেণীবিভাজন কৰা।
৩) হিচাপবিদ্যা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ হিচাপবিদ্যা (Accounting) হ’ল এনে এক প্ৰক্ৰিয়া যাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়ৰ লেনদেনসমূহ লিপিৱদ্ধ কৰা, শ্ৰেণীবিভাজন কৰা, সাৰাংশ প্ৰস্তুত কৰা আৰু ফলাফলসমূহ বিশ্লেষণ কৰি সংশ্লিষ্ট পক্ষক জনোৱা হয়।
৪) হিচাপবিদ্যাৰ উদ্দেশ্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ হিচাপবিদ্যাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ হ’ল—
ব্যৱসায়ৰ লেনদেনসমূহৰ স্থায়ী হিচাপ ৰখা।
ব্যৱসায়ৰ লাভ বা লোকচান নিৰ্ণয় কৰা।
প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বিত্তীয় অৱস্থা (সম্পত্তি আৰু দায়) নিৰূপণ কৰা।
আইনী প্ৰয়োজন পূৰণ কৰা (যেনে— কৰ নিৰ্ধাৰণ)।
৫) হিচাপবিদ্যাৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ইয়াৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ হ’ল— পৰিমাপন (Measurement), পূৰ্বানুমান (Forecasting), সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত সহায় কৰা, তুলনা আৰু মূল্যায়ন কৰা আৰু চৰকাৰী নীতি-নিৰ্দেশনা পালন কৰা।
৬) হিচাপশাস্ত্ৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ হিচাপশাস্ত্ৰ (Accountancy) হ’ল হিচাপবিদ্যাৰ এক পদ্ধতিগত জ্ঞানৰ ভঁৰাল। ই হিচাপৰক্ষণ আৰু হিচাপবিদ্যা কেনেকৈ কৰিব লাগে তাৰ নীতি-নিয়ম আৰু সিদ্ধান্তসমূহৰ বিষয়ে জ্ঞান দিয়ে।
খ) দীঘল উত্তৰৰ বাবে প্ৰশ্নাৱলী:
১) হিচাপৰক্ষণৰ বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ হিচাপৰক্ষণৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
ই কেৱল বিত্তীয় বা আৰ্থিক লেনদেনৰ সৈতে জড়িত।
ই এক ধাৰাবাহিক প্ৰক্ৰিয়া।
ই হিচাপবিদ্যাৰ প্ৰাথমিক স্তৰ।
ইয়াত লেনদেনসমূহ জৰ্ণাল আৰু খতিয়ানত লিপিৱদ্ধ কৰা হয়।
২) হিচাপবিদ্যাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
ই বিত্তীয় ফলাফলৰ বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়।
ই হিচাপৰক্ষণৰ কাম শেষ হোৱাৰ পাছত আৰম্ভ হয়।
ই ব্যৱসায়ৰ সাৰাংশ (Trial Balance and Final Accounts) প্ৰস্তুত কৰে।
ই তথ্যসমূহ ব্যৱহাৰকাৰীসকলক (মালিক, বিনিয়োগকাৰী আদি) যোগান ধৰে।
৩) হিচাপবিদ্যাৰ বিভিন্ন স্তৰসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ হিচাপবিদ্যাৰ স্তৰসমূহ হ’ল—
১. লেনদেন লিপিৱদ্ধ কৰণ (Recording)
২. শ্ৰেণীবিভাজন (Classifying)
৩. সাৰাংশকৰণ (Summarizing)
৪. বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা (Analysis and Interpretation)
৫. তথ্য সৰবৰাহ (Communication)
৪) হিচাপবিদ্যা আৰু হিচাপৰক্ষণৰ মাজৰ পাৰ্থক্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিসৰ: হিচাপৰক্ষণৰ পৰিসৰ সীমিত, কিন্তু হিচাপবিদ্যাৰ পৰিসৰ বহল।
স্তৰ: হিচাপৰক্ষণ প্ৰাথমিক স্তৰ, হিচাপবিদ্যা গৌণ বা চূড়ান্ত স্তৰ।
উদ্দেশ্য: হিচাপৰক্ষণৰ উদ্দেশ্য লেনদেন লিপিৱদ্ধ কৰা, হিচাপবিদ্যাৰ উদ্দেশ্য ফলাফল নিৰ্ণয় কৰা।
দক্ষতা: হিচাপৰক্ষণৰ বাবে বিশেষ দক্ষতা নালাগে, কিন্তু হিচাপবিদ্যাৰ বাবে বিশেষ জ্ঞান আৰু বিশ্লেষণ ক্ষমতা লাগে।
৫) বেপাৰ-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত হিচাপবিদ্যাৰ উপকাৰীতা সমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ উপকাৰীতাসমূহ হ’ল—
স্মৃতি শক্তিৰ বিকল্প হিচাপে কাম কৰে।
ব্যৱসায়ৰ সঠিক লাভ-লোকচান জানিব পাৰি।
বিত্তীয় স্বচ্ছতা বজায় ৰাখে।
আদালতত প্ৰমাণ হিচাপে গ্ৰহণযোগ্য।
ঋণ গ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে।
৬) হিচাপবিদ্যাৰ সীমাবদ্ধতা সমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ইয়াৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ হ’ল—
ই কেৱল আৰ্থিক লেনদেনহে লিপিৱদ্ধ কৰে (গুণগত দিশ অৱজ্ঞা কৰে)।
ই সদায় সঠিক নহ’বও পাৰে (ব্যক্তিগত বিচাৰ-বুদ্ধিৰ প্ৰভাৱ থাকে)।
ই ঐতিহাসিক তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল (বৰ্তমান মূল্যৰ সলনি পুৰণি ক্ৰয় মূল্য ধৰা হয়)।
৭) হিচাপবিদ্যা চক্ৰ কি?
উত্তৰঃ এটা বিত্তীয় বছৰৰ আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে হিচাপসমূহ লিপিৱদ্ধ কৰাৰ পৰা সাৰাংশ প্ৰস্তুত কৰালৈ যি এক শৃংখলাবদ্ধ প্ৰক্ৰিয়া বাৰে বাৰে আৱৰ্তন হয়, তাকেই হিচাপবিদ্যা চক্ৰ (Accounting Cycle) বোলে।
৮) হিচাপবিদ্যা চক্ৰৰ বিভিন্ন স্তৰসমূহ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ হিচাপবিদ্যা চক্ৰৰ স্তৰসমূহ হ’ল—
১. লেনদেন চিনাক্তকৰণ: প্ৰথমে ব্যৱসায়িক লেনদেনসমূহ বাছনি কৰা।
২. জৰ্ণাল (Journal): লেনদেনসমূহ তাৰিখ অনুসৰি প্ৰাথমিক বহীত লিখা।
৩. খতিয়ান (Ledger): জৰ্ণালৰ পৰা হিচাপসমূহ বেলেগ বেলেগ শিতানত শ্ৰেণীবিভাজন কৰা।
৪. ৰেহামিল (Trial Balance): খতিয়ানৰ জেৰসমূহ লৈ গাণিতিক শুদ্ধতা পৰীক্ষা কৰা।
৫. চূড়ান্ত হিচাপ (Final Accounts): লাভ-লোকচানৰ হিচাপ আৰু উদ্বৃত্ত পত্ৰ প্ৰস্তুত কৰি ফলাফল নিৰ্ণয় কৰা।