Chapter 7 –
মানুহৰ জীৱন প্ৰণালীত বিকাশ
অনুশীলনী-১
১. (ক) আদিম মানুহে কি কি বস্তু খাদ্য হিচাপে গ্রহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: আদিম মানুহে গছৰ ফল-মূল, গুটি, পাত, ডাল, কেঁচা মাংস, মাছ, মৌ ইত্যাদি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
(খ) আদিম মানুহৰ আশ্রয়স্থলবোৰ কেনে আছিল?
উত্তৰ: আদিম মানুহে গুহা, ডাঙৰ গছৰ কুঁহিপাত বা ডালপালিৰে বনোৱা আশ্রয়স্থলত বাস কৰিছিল।
(গ) আদিম যুগৰ সজুলিবোৰ কি আছিল? সেইবোৰ কেনেকৈ প্রস্তুত কৰি লৈছিল?
উত্তৰ: আদিম যুগত মানুহে পাথৰ, হাড় আৰু কাঠৰ পৰা তৈয়াৰী সজুলি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে এইবোৰ ছেঁকি, ঘঁহি অথবা ভাঙি-বিচাৰি উপযোগী ৰূপত বনাইছিল।
(ঘ) জুইৰ আৱিষ্কাৰ কিদৰে হৈছিল?
উত্তৰ: জুইৰ আৱিষ্কাৰ সজীৱ কাষত পাহাৰীয়া দুটা পাথৰ ঘঁহি স্পাৰ্ক সৃষ্টি কৰি হৈছিল, অথবা বিজুলিৰে অগ্নিকাণ্ডৰ পৰা জুইৰ প্ৰচলন হৈছিল।
২. চমুটোকা লিখা:
(ক) আদিম মানুহৰ খাদ্যাভ্যাস
উত্তৰ: আদিম মানুহে প্ৰাকৃতিকভাৱে লাভ কৰা খাদ্য যেনে- ফল, মূল, গুটি, পাত, কেঁচা মাছ-মাংস খাইছিল। সময়ৰ সৈতে সজুলি ব্যৱহাৰ কৰি চিকাৰ কৰা আৰু জুইত ৰন্ধা খোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি উঠিছিল।
(খ) আদিম মানুহৰ আশ্রয়স্থল
উত্তৰ: আদিম মানুহে গছৰ তলত, গুহাত অথবা পাতৰ জোপাৰ নিচেই তলত আশ্রয় ল’বলৈ ধৰিছিল। সময়ৰ পাছত তেওঁলোকে মাটিৰে ঘৰ বনাবলৈ শিকিছিল।
৩. জুইৰ আবিষ্কাৰে আদিম মানুহৰ জীৱনলৈ কিদৰে পৰিৱৰ্তন আনিছিল বহলাই লিখা।
উত্তৰ: জুইৰ আবিষ্কাৰে আদিম মানুহৰ জীৱনত এক ডাঙৰ পৰিৱর্তন আনিছিল। জুইৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে খাদ্য ৰন্ধা, জংলি জন্তুৰ পৰা আত্মৰক্ষা, ঠাণ্ডাৰ পৰা ৰক্ষা আৰু পোহৰ লাভ কৰিছিল। লগতে জুইৰ সহায়ত ধাতু গলাই নতুন সজুলি প্রস্তুত কৰা সম্ভৱ হৈছিল।
অনুশীলনী-২
১. (ক) মানুহে পোহা প্রথম জন্তুবিধ কি আছিল?
উত্তৰ: মানুহে পোহা প্ৰথম জন্তুবিধ আছিল কুকুৰ।
(খ) পশুপালনৰ যুগ কেনেদৰে আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰ: মানুহে খাদ্যৰ বাবে জন্তু বধৰ লগতে কিছুমান জন্তু পোহা ধৰিলে। ইয়াৰে আৰম্ভ হয় পশুপালন। তেওঁলোকে গৰু, ছাগলী, ভেঁড়াই ইত্যাদি জন্তু পোহাবলৈ ধৰিছিল।
অনুশীলনী-৩
১. (ক) আদিম মানুহে কেতিয়াৰপৰা স্থায়ীভাবে বসবাস কৰিবলৈ ল’লে?
উত্তৰ: কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ হোৱাৰ পিছতে, মানুহে খেতি কৰা ঠাইত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
(খ) বর্তমান সময়তো খাদ্য-সংগ্রহ আৰু চিকাৰ কৰি জীবন-নির্বাহ কৰা জনগোষ্ঠী এটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: আন্দামান দ্বীপৰ জাৰোৱা জনগোষ্ঠী এতিয়াও চিকাৰ আৰু খাদ্য-সংগ্ৰহ কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰে।
(গ) গতিৰ আৰম্ভণি কিদৰে হৈছিল?
উত্তৰ: মানুহে প্রথমে কাষৰীয়া ঠাইলৈ হেঁপি ফুৰিছিল। পিছত ঘৰুৱা জন্তুৰ সহায় ল’বলৈ ধৰিছিল। পাছত চকাৰ আৱিষ্কাৰে গতি অধিক উন্নত হয়।
(ঘ) মানুহে প্রথমে কেনে ধৰণৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: মানুহে প্রথমে মাটিৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে মাটিৰে পাত্ৰ তৈয়াৰ কৰি তাপত শুকাইছিল।
(ঙ) চকাৰ ব্যৱহাৰে আদিম মানুহৰ জীৱনত কেনে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰ: চকাৰ আবিষ্কাৰে মানুহে ভাৰ সলনি কৰাত সুবিধা পাইছিল। ব্যৱসায় আৰু কৃষিকাৰ্যো অধিক সহজ হৈছিল।
২. কৃষিৰ অৱস্থাপন আৰু বিকাশ কিদৰে হৈছিল?
উত্তৰ: গছৰ পৰা ফল-মূল সংগ্ৰহৰ সময়ত মানুহে গছৰ বীজ পৰা আৰু গজাৰ প্ৰক্ৰিয়া অৱলোকন কৰে। তাৰ পৰা শিকে গছ লগোৱা আৰু খেতি কৰা। এয়েই কৃষিৰ আৰম্ভণি। কালক্রমে কৃষি পদ্ধতি উন্নত হয়।
অনুশীলনী-৪
১. আদিম লোকৰ মাজত বিনিময়ৰ আৰম্ভণি কেনেদৰে হৈছিল?
উত্তৰ: যেতিয়া মানুহে অধিক খাদ্য বা সামগ্ৰী উৎপাদন কৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে সেইবোৰ আন লোকৰ সৈতে অন্যান্য বস্তুৰ বিনিময়ত দিছিল। এইভাবে বিনিময় প্ৰথাৰ আৰম্ভণি হৈছিল।
২. অতীতত প্রথম বাণিজ্যকেন্দ্রবোৰ কিদৰে গঢ়ি উঠিছিল?
উত্তৰ: বিনিময় ব্যৱস্থাৰ ফলত মানুহে কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত সামগ্ৰী লেনদেন কৰিবলৈ জড় হয়। এই স্থানসমূহ কালক্রমে বাণিজ্যকেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠে।
৩. আদিম যুগৰ অৱশিষ্ট উদ্ধাৰ হোৱা ভাৰতৰ কেইখনমান ঠাইৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতত আদিম যুগৰ অৱশিষ্ট উদ্ধাৰ হোৱা কেইখনমান ঠাই হৈছে – ভিমবেটকা (মধ্য প্ৰদেশ), হুণসগি (কৰ্ণাটক), আদিচনাল্লুৰ (তামিলনাডু) আৰু বেলান উপত্যকা (উত্তৰ প্ৰদেশ)।