এখন চিঠি

কবিৰ চমু পৰিচয়

হেম বৰুৱা আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য কবি, সাহিত্যিক, ৰাজনীতিবিদ আৰু চিন্তাবিদ। অসমীয়া আধুনিক কবিতাত তেওঁৰ বিশেষ স্থান আছে। তেওঁৰ কবিতাত দেশপ্ৰেম, মানৱীয় অনুভূতি, যুদ্ধবিৰোধী চেতনা, সমাজসচেতনতা আৰু আধুনিক মনোভাৱ স্পষ্টভাৱে দেখা যায়।

তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য কবিতাপুথিসমূহৰ ভিতৰত ‘মন-ময়ূৰী’ আৰু ‘বালিছন্দা’ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁ ‘পছোৱা’ আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল। ভ্ৰমণমূলক ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁ অৱদান আগবঢ়াইছে। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত যুদ্ধক্ষেত্ৰত কৰ্তব্যৰত এজন সৈনিকৰ বিৰহ, দেশপ্ৰেম, আত্মত্যাগ আৰু মৃত্যুচেতনাৰ গভীৰ প্ৰকাশ ঘটিছে।

---

(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটো হেম বৰুৱাৰ কোনখন কবিতাপুথিৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটো হেম বৰুৱাৰ ‘মন-ময়ূৰী’ কবিতাপুথিৰ অন্তৰ্গত।

২। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা অসমীয়া আলোচনীখনৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘পছোৱা’।

৩। চেলা গিৰিপথ ক’ত আছে?

উত্তৰঃ চেলা গিৰিপথ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলত অৱস্থিত।

৪। কবিয়ে কেনে মৃত্যু আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ বুলি কৈছে?

উত্তৰঃ যি মৃত্যু দেশ আৰু দহজনৰ কল্যাণৰ বাবে এজনৰ জীৱন উৎসৰ্গ কৰে, সেই মৃত্যুক কবিয়ে আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ বুলি কৈছে।

৫। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত সৈনিকজনৰ পত্নীৰ নাম কি?

উত্তৰঃ মমতা।

৬। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?

উত্তৰঃ হেম বৰুৱা।

৭। হেম বৰুৱাৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘বালিছন্দা’।

৮। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা এখন আলোচনীৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘পছোৱা’।

---

(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

৯। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজন যুদ্ধলৈ যাবৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নীয়ে কি কৰিছিল?

উত্তৰঃ সৈনিকজন যুদ্ধলৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নী মমতা গভীৰ বিৰহ-বেদনাত মৌন হৈ পৰিছিল। মুখেৰে একো ক’ব পৰা নাছিল, কিন্তু দুচকুৰ পৰা অশ্ৰু বৈ আহিছিল।

সৈনিকজনেও সেই মুহূৰ্তত নিজৰ আবেগ ভাষাৰে প্ৰকাশ কৰিব পৰা নাছিল। দুয়োৰে মাজৰ নীৰৱতাই বিদায়ৰ বেদনা আৰু গভীৰ দাম্পত্য মৰম প্ৰকাশ কৰিছিল।

---

১০। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজনে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ কেনে বিৱৰণ আগবঢ়াইছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজন পাৰ্বত্য সীমান্ত অঞ্চলত কৰ্তব্যৰত। তেওঁৰ চাৰিওফালে ওখ পৰ্বত, কঠিন আৰু নিৰ্জন প্ৰকৃতি। সেই পৰিবেশত তেওঁৰ কল্পনাও যেন স্তব্ধ হৈ যায়।

পৰ্বতৰ বুকুত অতীতৰ বহু যুদ্ধৰ তেজৰ স্মৃতি যেন লুকাই আছে। দূৰত কামানৰ গৰ্জন, গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱা আৰু শত্রুৰ আক্ৰমণৰ আশংকাই যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াবহতা বৃদ্ধি কৰিছে।

---

১১। সৈনিকজনে মৃত্যুক কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰিছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনে মৃত্যুক ভয়ৰ বস্তু হিচাপে গ্ৰহণ কৰা নাই। তেওঁৰ মতে দেশৰ সুৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধক্ষেত্ৰত মৃত্যু হ’লে সেই মৃত্যু পৱিত্ৰ আৰু মহৎ।

তেওঁ এনে মৃত্যুক পাৰিজাত ফুলৰ লগত তুলনা কৰিছে আৰু তাত দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ আছে বুলি ভাবিছে। কাৰণ এজন সৈনিকৰ আত্মত্যাগে বহুজনৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিব পাৰে।

---

১২। নিজৰ সন্তান দুটাক কি কথাৰে বুজনি দিবলৈ সৈনিকজনে কৈছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনে পত্নীক অনুৰোধ কৰিছে যে যদি যুদ্ধত তেওঁৰ মৃত্যু হয়, তেন্তে সন্তান দুটিক পিতৃৰ অভাৱত ভাঙি পৰিবলৈ নিদিয়ে।

তেওঁলোকক বুজাব লাগে যে দেশৰ বাবে হোৱা পিতৃৰ মৃত্যু সাধাৰণ মৃত্যু নহয়; যি মৃত্যুৱে বহুজনক জীৱন দিয়ে, সেই মৃত্যু আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ।

---

১৩। সৈনিকজনে চিঠিখন সেইদিনাই ডাকত দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?

উত্তৰঃ চিঠিখন লিখি থকাৰ সময়তেই সৈনিকজনে পুনৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ যোৱাৰ আদেশ পাইছিল। সেই কাৰণেই তেওঁ সেইদিনা চিঠিখন ডাকত দিব নোৱাৰিলে।

---

(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

১৪। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত পত্নীৰ প্ৰতি সৈনিকজনৰ কেনে মনোভাৱ প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত পত্নীৰ প্ৰতি সৈনিকজনৰ গভীৰ মৰম, বিৰহ, দায়িত্ববোধ আৰু মানসিক টান সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।

সৈনিকজন সীমান্তত কৰ্তব্যৰত অৱস্থাত পত্নী মমতালৈ চিঠি লিখিছে। চিঠি লিখিবলৈ লৈ তেওঁৰ মনত বিদায়ৰ মুহূৰ্তটো পুনৰ জাগি উঠে। সেই সময়ত মমতা গভীৰ বিৰহত মৌন হৈ পৰিছিল আৰু দুচকুৰ অশ্ৰু যেন বাৰিষাৰ বানৰ দৰে বৈ আহিছিল। সৈনিকজনেও আবেগত একো ক’ব পৰা নাছিল।

যুদ্ধক্ষেত্ৰত মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি জানিও তেওঁ পত্নীক সাহস দিব বিচাৰে। তেওঁৰ মৃত্যু ঘটিলে যাতে পত্নী ভাঙি নপৰে আৰু সন্তান দুটিকো পিতৃৰ অভাৱত অসহায় কৰি নোতোলে, সেই কথা তেওঁ বিশেষভাৱে কৈছে।

এই কথাবোৰৰ পৰা বুজা যায় যে সৈনিকজন দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্যনিষ্ঠ হোৱাৰ লগতে এজন মৰমিয়াল স্বামী আৰু দায়িত্বশীল পিতৃও। পত্নীৰ প্ৰতি তেওঁৰ মৰম গভীৰ, কিন্তু দেশৰ কৰ্তব্যৰ ওপৰত ব্যক্তিগত সুখক তেওঁ স্থান দিয়া নাই।

---

১৫। সৈনিকজনৰ দেশপ্ৰেম ‘এখন চিঠি’ কবিতাত কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজনৰ দেশপ্ৰেম অতি গভীৰ আৰু আত্মত্যাগময় ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে।

সৈনিকজন জানে যে সীমান্তত যিকোনো মুহূৰ্ততে শত্রুৰ আক্ৰমণ হ’ব পাৰে আৰু তেওঁৰ মৃত্যু ঘটিব পাৰে। তথাপিও তেওঁ কৰ্তব্যৰ পৰা পিছুৱাই নাযায়। পত্নী, সন্তান, ঘৰ আৰু ব্যক্তিগত সুখৰ মায়া এৰি তেওঁ দেশৰ সুৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধক্ষেত্ৰত থিয় দি আছে।

তেওঁৰ দৃষ্টিত দেশৰ বাবে মৃত্যু কোনো পৰাজয় নহয়। এনে মৃত্যু পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ আৰু দেৱতাৰ আশীৰ্বাদপুষ্ট। তেওঁৰ বিশ্বাস—যদি এজন সৈনিকৰ জীৱন দানে বহুজনৰ জীৱন ৰক্ষা কৰে, তেন্তে সেই মৃত্যু আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ।

এই মনোভাৱেই সৈনিকজনৰ অকৃত্ৰিম দেশপ্ৰেমৰ পৰিচয় দিয়ে। তেওঁৰ বাবে ব্যক্তিগত জীৱনতকৈ দেশৰ স্বাধীনতা আৰু নিৰাপত্তাই অধিক মূল্যবান।

---

১৬। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াবহতা কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াবহতা পাৰ্বত্য সীমান্তৰ কঠিন পৰিবেশ আৰু সৈনিকৰ অভিজ্ঞতাৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ পাইছে।

সৈনিকজন বহু ওপৰৰ এক পাৰ্বত্য অঞ্চলত কৰ্তব্যৰত। চাৰিওফালে ওখ পৰ্বত, নিৰ্জনতা আৰু কঠোৰ প্ৰকৃতি। এনে পৰিবেশত মনৰ কোমল কল্পনাও যেন শুকাই যায়। সৈনিকৰ ব্যক্তিগত বিৰহ-বেদনাও পৰ্বতৰ কঠোৰতাৰ মাজত বন্দী হৈ পৰে।

সেই অঞ্চল বহু যুদ্ধৰ নীৰৱ সাক্ষী। কিমান সৈনিকৰ তেজে পাহাৰৰ মাটি ৰঙা কৰিছে, কিমান আশা আৰু স্বপ্ন তাতেই সমাধিস্থ হৈছে—তাৰ সঠিক হিচাপ নাই। সেইবাবেই সৈনিকজনে পৰ্বতৰ নীৰৱ ইতিহাসক “তেজৰ বুৰঞ্জী” আৰু “মহাকাব্য”ৰ লগত তুলনা কৰিছে।

দূৰত শত্রুৰ কামানৰ গৰ্জন শুনা যায়, গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱা দেখা যায় আৰু যিকোনো মুহূৰ্ততে যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ব পাৰে। শেষত যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ পুনৰ যোৱাৰ আদেশ আহে। এই সকলো বৰ্ণনাই যুদ্ধৰ নিৰ্মমতা, অনিশ্চয়তা আৰু মৃত্যুভয়ৰ বাস্তৱতা স্পষ্ট কৰি তোলে।

---

১৭। “তোমাৰ চকু উপচি বাৰিষাৰ বান নামিছিল”— কথাষাৰৰ মৰ্মাৰ্থ বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ উক্ত কথাষাৰ ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজনে পত্নীৰ পৰা বিদায় লোৱা মুহূৰ্তৰ স্মৃতি প্ৰকাশ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে।

স্বামী যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ যাব বুলি জানি পত্নী মমতা গভীৰ বিৰহ আৰু আশংকাত ভাগি পৰিছিল। তাই মুখেৰে একো ক’ব পৰা নাছিল; কিন্তু দুচকুৰ পৰা অবিৰত অশ্ৰু বৈছিল।

কবিয়ে সেই অশ্ৰুধাৰাক বাৰিষাৰ বানৰ লগত তুলনা কৰিছে। বাৰিষাৰ বান যেনেকৈ সকলো ঢাকি পেলায়, তেনেকৈ বিচ্ছেদ-বেদনাই মমতাৰ সমগ্ৰ মনক আৱৰি ধৰিছিল।

সেয়ে উক্ত কথাষাৰে পত্নীৰ অসীম মৰম, ভয়, বিৰহ আৰু আবেগৰ গভীৰতা প্ৰকাশ কৰিছে।

---

প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা

১৮। “এইখন এখন মহাকাব্য, পৰ্বতৰ মৌন ভাষাই

লেখি যোৱা তেজৰ বুৰঞ্জী।”

উত্তৰঃ

প্ৰসংগঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি হেম বৰুৱাৰ ‘এখন চিঠি’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। সীমান্তত কৰ্তব্যৰত সৈনিকজনৰ চকুত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ অতীত আৰু বৰ্তমানৰ ভয়াবহ ৰূপ ধৰা পৰাৰ প্ৰসংগত এই কথাষাৰ কোৱা হৈছে।

ব্যাখ্যাঃ সৈনিকজন যি পাহাৰীয়া সীমান্ত অঞ্চলত আছে, সেই অঞ্চল বহু যুদ্ধৰ নীৰৱ সাক্ষী। যুগে যুগে বহু সৈনিকে সেই মাটিত দেশৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিছে। কিমান তেজ সেই মাটিত মিহলি হৈছে, কিমান আশা আৰু স্বপ্ন তাতেই শেষ হৈছে—তাৰ লিখিত ইতিহাস হয়তো নাই।

কিন্তু পৰ্বতবোৰে যেন নীৰৱে সেই সকলো ঘটনা বুকুত সাঁচি ৰাখিছে। সৈনিকৰ তেজ, বীৰত্ব, মৃত্যু আৰু আত্মত্যাগৰ কাহিনী মিলি সেই ভূমি এখন বিশাল মহাকাব্যত পৰিণত হৈছে।

সেইবাবেই কবিয়ে পাহাৰৰ নীৰৱ স্মৃতিক “তেজৰ বুৰঞ্জী” আৰু “মহাকাব্য” বুলি অভিহিত কৰিছে।

---

১৯। “মৃত্যুৱে যদি অভিনন্দন জনায়

সেই মৃত্যু পাৰিজাত ফুল
তাত দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ আছে।”

উত্তৰঃ

প্ৰসংগঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি হেম বৰুৱাৰ ‘এখন চিঠি’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। দেশৰ বাবে আত্মত্যাগ কৰিবলৈ সাজু সৈনিকজনৰ মৃত্যুচিন্তা প্ৰকাশৰ প্ৰসংগত এই পংক্তিকেইটা কোৱা হৈছে।

ব্যাখ্যাঃ সৈনিকজনে জানে যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত মৃত্যু যিকোনো সময়তে আহিব পাৰে। কিন্তু তেওঁ সেই মৃত্যুক ভয় নকৰে। কাৰণ সেই মৃত্যু ব্যক্তিগত স্বাৰ্থৰ বাবে নহয়; দেশ আৰু জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষাৰ বাবে।

যদি এজন সৈনিকৰ আত্মত্যাগে বহুজনৰ জীৱন ৰক্ষা কৰে, তেন্তে সেই মৃত্যু পৱিত্ৰ আৰু মহৎ। সেইবাবেই কবিয়ে এনে মৃত্যুক স্বৰ্গীয় পাৰিজাত ফুলৰ সৈতে তুলনা কৰিছে।

“দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ” কথাটোৱে এই আত্মবলিদানৰ পৱিত্ৰতা আৰু মহিমা প্ৰকাশ কৰিছে। অৰ্থাৎ দেশৰ বাবে মৃত্যুবৰণ কৰা সৈনিকৰ মৃত্যু বিনাশ নহয়; ই এক অমৰ ত্যাগ।

---

অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

২০। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোৰ মূলভাব লিখা।

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোৰ মূলভাব হ’ল দেশপ্ৰেম, সৈনিকজীৱনৰ ত্যাগ, পাৰিবাৰিক বিৰহ আৰু আত্মবলিদানৰ মহিমা।

সীমান্তত কৰ্তব্যৰত এজন সৈনিকে পত্নীলৈ লিখা চিঠিৰ মাধ্যমেৰে কবিয়ে তেওঁৰ অন্তৰৰ মৰম, ঘৰলৈ টান, যুদ্ধৰ ভয়াবহতা আৰু দেশৰ প্ৰতি অবিচল কৰ্তব্যবোধ প্ৰকাশ কৰিছে।

সৈনিকজনে মৃত্যুক ভয় নকৰি দেশৰ বাবে মৃত্যু পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰিছে। যি মৃত্যুৱে বহুজনৰ জীৱন ৰক্ষা কৰে, সেই মৃত্যুই অমৰত্ব লাভ কৰে—এই ভাবেই কবিতাটোৰ কেন্দ্ৰীয় বক্তব্য।

---

২১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজনৰ পিতৃত্ববোধ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনে নিজৰ মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা উপলব্ধি কৰি পত্নীক সন্তান দুটাৰ বিষয়ে বিশেষভাবে কৈছে। তেওঁ বিচাৰে যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতো ল’ৰা দুটিয়ে যাতে পিতৃৰ অভাৱত ভাঙি নপৰে।

সন্তান দুটিক পিতৃৰ মৃত্যু যে দেশৰ বাবে মহৎ আত্মত্যাগ, সেই কথা বুজাবলৈ কৈছে। ইয়াৰ পৰা তেওঁৰ গভীৰ পিতৃস্নেহ আৰু দায়িত্ববোধ প্ৰকাশ পায়।

---

২২। সৈনিকজনৰ ব্যক্তিগত মৰম আৰু দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্যৰ মাজত কেনে সংঘাত দেখা যায়?

উত্তৰঃ সৈনিকজন পত্নী আৰু সন্তানক গভীৰভাবে ভাল পায়। বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ কথা মনত পৰিলে তেওঁৰ অন্তৰ বেদনাত ভৰি উঠে।

কিন্তু দেশৰ প্ৰতি দায়িত্বই তেওঁৰ ব্যক্তিগত মৰমৰ ওপৰত স্থান লাভ কৰিছে। সেইবাবেই ঘৰৰ মায়া থাকিলেও আদেশ পোৱাৰ লগে লগে তেওঁ যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ আগবাঢ়িবলৈ সাজু হয়।

এইদৰে কবিতাটোত ব্যক্তিগত মৰম আৰু জাতীয় কৰ্তব্যৰ মাজৰ সংঘাত থাকিলেও শেষত দেশৰ কৰ্তব্যই জয়লাভ কৰিছে।

---

২৩। কবিতাটোত পৰ্বতক নীৰৱ সাক্ষী হিচাপে কেনেদৰে দেখুওৱা হৈছে?

উত্তৰঃ পৰ্বতবোৰ বহু যুদ্ধ, মৃত্যু আৰু আত্মত্যাগৰ নীৰৱ সাক্ষী। সৈনিকৰ তেজ, অসম্পূৰ্ণ আশা আৰু বীৰত্বৰ কাহিনী পৰ্বতৰ বুকুত যেন অদৃশ্যভাবে লিখা আছে।

এই কাৰণেই কবিয়ে পৰ্বতৰ “মৌন ভাষা”ৰ কথা কৈছে। পৰ্বতে কথা নকয়, কিন্তু তাৰ বুকুত থকা যুদ্ধৰ স্মৃতিয়েই ইতিহাসৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।

---

২৪। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত মৃত্যুক কিয় মহিমান্বিত কৰা হৈছে?

উত্তৰঃ কবিতাত সকলো মৃত্যুক মহিমান্বিত কৰা হোৱা নাই। দেশ আৰু জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষাৰ বাবে হোৱা আত্মবলিদানৰ মৃত্যুকহে মহৎ বুলি দেখুওৱা হৈছে।

এজন সৈনিকৰ মৃত্যুৱে যদি বহুজনৰ জীৱন, স্বাধীনতা আৰু নিৰাপত্তা ৰক্ষা কৰে, তেন্তে সেই মৃত্যু ব্যক্তিগত বিনাশ নহয়; ই দেশৰ বাবে এক পৱিত্ৰ দান। এই কাৰণেই এনে মৃত্যুক পাৰিজাত ফুল আৰু দেৱতাৰ আশীৰ্বাদৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।

---

২৫। সৈনিকজনে চিঠিখন কিয় অসম্পূৰ্ণভাৱে সামৰিবলগীয়া হৈছিল?

উত্তৰঃ তেওঁ চিঠিখন লিখি থকাৰ মাজতেই যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ নামিবলৈ আদেশ পাইছিল। শত্রুসেনাৰ আগ্ৰাসনৰ সম্ভাৱনাৰ বাবে তেওঁ তৎক্ষণাৎ কৰ্তব্যলৈ উভতি যাবলগীয়া হৈছিল। সেইবাবেই চিঠিখন ততাতৈয়াকৈ সামৰি থ’বলগীয়া হৈছিল।

---

হেম বৰুৱা বিষয়ক অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

২৬। হেম বৰুৱাৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘মন-ময়ূৰী’।

২৭। হেম বৰুৱাৰ আন এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ‘বালিছন্দা’।

২৮। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা আলোচনীখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ ‘পছোৱা’।

---

শব্দাৰ্থ

শব্দ	অৰ্থ
গিৰিপথ	পাহাৰৰ মাজেৰে যোৱা সংকীৰ্ণ পথ
অবিনশ্বৰ	যাৰ বিনাশ নাই
বিৰহ	বিচ্ছেদৰ দুখ
পাৰিজাত	স্বৰ্গীয় ফুল
মৌন	নীৰৱ
বুৰঞ্জী	ইতিহাস
আত্মবলিদান	বৃহৎ উদ্দেশ্যৰ বাবে নিজ জীৱন উৎসৰ্গ কৰা
অভিনন্দন	স্বাগতম বা সন্মানসূচক গ্ৰহণ
প্ৰহৰী	ৰক্ষাৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তি
সমাধিস্থ	পুতি ৰখা বা শেষ হৈ যোৱা
প্ৰতিধ্বনি	ঘূৰি অহা শব্দ
কল্পনা	মনৰ চিন্তাময় সৃষ্টি
বেদনাহত	দুখে আঘাত কৰা
আত্মোৎসৰ্গ	নিজকে সম্পূৰ্ণ ৰূপে উৎসৰ্গ কৰা

---

MCQ — বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন

১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটিৰ কবি কোন?

(ক) হেম বৰুৱা
(খ) নীলমণি ফুকন
(গ) অমূল্য বৰুৱা
(ঘ) নৱকান্ত বৰুৱা

উত্তৰঃ (ক) হেম বৰুৱা

২। ‘এখন চিঠি’ কোনখন কবিতাপুথিৰ অন্তৰ্গত?

(ক) বালিছন্দা
(খ) মন-ময়ূৰী
(গ) বনফুল
(ঘ) ৰূপালীম

উত্তৰঃ (খ) মন-ময়ূৰী

৩। সৈনিকজনৰ পত্নীৰ নাম কি?

(ক) মালতী
(খ) মমতা
(গ) মঞ্জুলা
(ঘ) মৃদুলা

উত্তৰঃ (খ) মমতা

৪। সৈনিকজন ক’ত কৰ্তব্যৰত আছিল?

(ক) মৰুভূমিত
(খ) সমুদ্ৰতীৰত
(গ) পাৰ্বত্য সীমান্তত
(ঘ) নগৰত

উত্তৰঃ (গ) পাৰ্বত্য সীমান্তত

৫। কবিতাটোত কোন গিৰিপথৰ উল্লেখ আছে?

(ক) নাথুলা
(খ) চেলা
(গ) জোজিলা
(ঘ) ৰোহতাং

উত্তৰঃ (খ) চেলা

৬। কবিয়ে দেশৰ বাবে হোৱা মৃত্যুক কিহৰ লগত তুলনা কৰিছে?

(ক) গোলাপ
(খ) পাৰিজাত ফুল
(গ) পদুম
(ঘ) বকুল

উত্তৰঃ (খ) পাৰিজাত ফুল

৭। “তোমাৰ চকু উপচি…”— কিহৰ বান নামিছিল?

(ক) নদীৰ
(খ) বাৰিষাৰ
(গ) পাহাৰৰ
(ঘ) সাগৰৰ

উত্তৰঃ (খ) বাৰিষাৰ

৮। পৰ্বতৰ মৌন ভাষাই কি লিখি গৈছে?

(ক) প্ৰেমৰ কাহিনী
(খ) তেজৰ বুৰঞ্জী
(গ) ভ্ৰমণ কাহিনী
(ঘ) লোককথা

উত্তৰঃ (খ) তেজৰ বুৰঞ্জী

৯। সৈনিকজনৰ মৃত্যুচিন্তাত কোন অনুভূতি প্ৰধান?

(ক) ভয়
(খ) আত্মসমৰ্পণ আৰু সাহস
(গ) লোভ
(ঘ) হতাশা

উত্তৰঃ (খ) আত্মসমৰ্পণ আৰু সাহস

১০। সৈনিকজনে কাক চিঠি লিখিছিল?

(ক) মাকলৈ
(খ) পত্নীলৈ
(গ) বন্ধুলৈ
(ঘ) ভায়েকলৈ

উত্তৰঃ (খ) পত্নীলৈ

১১। সৈনিকজনে সন্তান দুটিক কি কথা বুজাবলৈ কৈছে?

(ক) যুদ্ধৰ ভয়
(খ) দেশৰ বাবে মৃত্যু মহৎ
(গ) বিদেশলৈ যাবলৈ
(ঘ) ঘৰ এৰি যাবলৈ

উত্তৰঃ (খ) দেশৰ বাবে মৃত্যু মহৎ

১২। চিঠিখন সেইদিনা ডাকত দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?

(ক) ডাকঘৰ বন্ধ
(খ) বৰষুণ
(গ) যুদ্ধলৈ যোৱাৰ আদেশ
(ঘ) চিঠি অসম্পূৰ্ণ

উত্তৰঃ (গ) যুদ্ধলৈ যোৱাৰ আদেশ

১৩। কবিতাটোৰ মূল অনুভূতি কোনটো?

(ক) হাস্য
(খ) দেশপ্ৰেম আৰু বিৰহ
(গ) ব্যংগ
(ঘ) প্ৰকৃতি-প্ৰেম

উত্তৰঃ (খ) দেশপ্ৰেম আৰু বিৰহ

১৪। সৈনিকৰ মতে যি মৃত্যুৱে দহজনক জীৱন দিয়ে সেই মৃত্যু কেনেকুৱা?

(ক) ভয়ানক
(খ) অবিনশ্বৰ
(গ) অৰ্থহীন
(ঘ) সাধাৰণ

উত্তৰঃ (খ) অবিনশ্বৰ

১৫। ‘পছোৱা’ কি?

(ক) উপন্যাস
(খ) আলোচনী
(গ) নাটক
(ঘ) কবিতাপুথি

উত্তৰঃ (খ) আলোচনী

১৬। কবিতাটোত পাহাৰবোৰ কিহৰ নীৰৱ সাক্ষী?

(ক) উৎসৱৰ
(খ) যুদ্ধ আৰু আত্মত্যাগৰ
(গ) কৃষিকৰ্মৰ
(ঘ) বাণিজ্যৰ

উত্তৰঃ (খ) যুদ্ধ আৰু আত্মত্যাগৰ

১৭। সৈনিকজনৰ জীৱনৰ কেন্দ্ৰীয় কৰ্তব্য কি?

(ক) ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱা
(খ) দেশ ৰক্ষা
(গ) ব্যৱসায়
(ঘ) শিক্ষা

উত্তৰঃ (খ) দেশ ৰক্ষা

১৮। সৈনিকজনৰ পত্নীৰ দুচকুৰ অশ্ৰুক কিহৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে?

(ক) সাগৰ
(খ) বাৰিষাৰ বান
(গ) বৰফ
(ঘ) কুঁৱলী

উত্তৰঃ (খ) বাৰিষাৰ বান

১৯। কবিতাটোত যুদ্ধক্ষেত্ৰক কিহৰ দৰে দেখুওৱা হৈছে?

(ক) খেলপথাৰ
(খ) তেজে লিখা ইতিহাস
(গ) আনন্দৰ স্থান
(ঘ) বাগিচা

উত্তৰঃ (খ) তেজে লিখা ইতিহাস

২০। ‘এখন চিঠি’ কবিতাৰ মূল শিক্ষা কি?

(ক) ব্যক্তিগত সুখ সৰ্বোচ্চ
(খ) দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্য আৰু আত্মত্যাগ মহৎ
(গ) যুদ্ধ সদায় আনন্দদায়ক
(ঘ) পাহাৰত বসবাস শ্রেষ্ঠ

উত্তৰঃ (খ) দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্য আৰু আত্মত্যাগ মহৎ

Teacher Generate Question Answer

(ক) অতি চমু প্ৰশ্নঃ

১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটো হেম বৰুৱাৰ কোনখন পুথিৰ পৰা লোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটো হেম বৰুৱাৰ “মন ময়ুৰী কাব্য়পুথিৰ” অন্তৰ্গত।

২। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা অসমীয়া আলোচনীখনৰ নাম লিখা ৷

উত্তৰঃ হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা অসমীয়া আলোচনী খনৰ নাম হল- ‘পছোৱা’।

৩। চেলা গিৰিপথ ক’ত আছে?

উত্তৰঃ চেলা গিৰিপথ চীন আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্তত অৱস্থিত।

৪। কবিয়ে কেনে মৃত্যু আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ বুলি কৈছে?

উত্তৰঃ কবিয়ে দেশৰ বাবে কৰা মৃত্য়ু বা যি মৃত্য়ুৱে আন দহ জনক প্ৰাণ দিয়ে তেনে মৃত্য়ুক আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ বুলি কৈছে।

৫। ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত উল্লেখ কৰা সৈনিক জনৰ পত্নীৰ নাম কি?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত উল্লেখ থকা সৈনিক জনৰ পত্নীৰ নাম হল- “মমতা” ।

খ) চমু প্ৰশ্নঃ

১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজন যুদ্ধলৈ যাবৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নীয়ে কি কৰিছিল?

উত্তৰঃ  ‘এখন চিঠি’ কবিতাটিত সৈনিকজনে যুদ্ধলৈ যাবৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নী আৱেগত মৌন হৈ পৰিছিল। দুচকুৱেদি চকলু ওলাই পৰিছিল সৈনিকজনেও কোনাে কথা ক’ব পৰা নাছিল। তেওঁৰ মনত যি আবেগ আৰু বিৰহ বেদনাৰ উদয় হৈছিল তাৰ গভীৰতা তেওঁ ভাষাৰে প্রকাশ কৰিবলৈ অপাৰগ হৈছিল।

২। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত সৈনিকজনে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ কেনে বিৱৰণ আগবঢ়াইছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ এটি নিখুঁত বৰ্ণনা দাঙি ধৰিছে। কবিতাৰ সৈনিকজন যি ঠাইত থিয় হৈ আছে, সেই স্থানটোৰ চৌদিশে কেৱল পৰ্বত আৰু পৰ্বত। চৌদিশৰ পৰা পৰ্বতে যেন সৈনিকজনক সাৱটি ধৰিছে; ইয়াত কোনো কল্পনাৰ স্থান নাই।

কবিয়ে সৈনিকজনৰ অৱস্থাক পিঞ্জৰাত বন্দী পক্ষীৰ দৰে বৰ্ণনা কৰিছে—শ্বাসৰুদ্ধ, সীমাবদ্ধ, আৰু এক তীব্ৰ মানসিক চাপৰ মাজত। অতি কাব্যিকভাৱে কবিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে পৰ্বতৰ কঠোৰ বাহু-বন্ধনত সৈনিকজনৰ মন আৰু কল্পনা দুয়োয়ে প্ৰসাৰিত হোৱাৰ সুযোগ নাপায়। ইয়াত কল্পনা বিলীন হৈ যায়, আৰু সকলো মনোযোগ পূৰ্ণৰূপে বাস্তৱৰ সীমান্তৰ কঠোৰতাত কেন্দ্ৰীভূত হয়।

৩। সৈনিকজনে মৃত্যুক কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰিছে?

উত্তৰঃ সৈনিকৰ জীৱনৰ মৃত্যুক কবিয়ে স্বৰ্গীয় পাৰিজাত ফুলৰ লগত তুলনা কৰিছে য’ত দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ আছে। সৈনিকজনৰ মৃত্যুত আশা, আকাংক্ষা, প্ৰেম-প্ৰীতি, মায়া-মোহ—এই সকলো মানৱীয় অনুভূতি বিসর্জন পাইছে। তেওঁলোকে নিজৰ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি দেশৰ হকে আত্ম উচৰ্গা কৰিছে। এই আত্মত্যাগৰ দ্বাৰা তেওঁলোকৰ জীৱনে বহু অন্যৰ জীৱন দান কৰিছে; অৰ্থাৎ, এজন সৈনিকৰ বলিদান বহু প্ৰাণৰ সংৰক্ষণৰ পথ প্ৰস্তুত কৰিছে। এনে মৃত্য়ুক আত্মাৰ দৰে অবিনশ্বৰ বুলি কৈ সৈনিকজনে মৃত্য়ুক আকোৱালি লৈছে।

৪। নিজৰ সন্তান দুটাক কি কথাৰে বুজনি দিবলৈ সৈনিকজনে কৈছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজন তেওঁৰ পত্নীক কৈছে যে যদি শত্ৰুৰ আঘাটত তেওঁৰ মৃত্য়ু হয় তেন্তে তেওঁৰ সন্তান দুটিক পিতৃৰ অভাৱ অনুভৱ নোহোকৈ যেন ডাঙৰ-দীঘল কৰে। লগতে তেওঁ সন্তান দুটিক বুজনি দিবলৈ দি কৈছে যে যি মৃত্য়ুৱে এজনৰ প্ৰাণ লৈ আন দহ জনক জীৱন দান দিয়ে তেনে মৃত্য়ু আত্মাৰ দৰে অৱিনশ্বৰ।

৫। সৈনিকজনে চিঠিখন সেইদিনাই ডাকত দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?

উত্তৰঃ সৈনিক জন যুদ্ধত যাবলৈ আদেশ অহাৰ বাবে চিঠিখন সিদিনা ডাকত দিব নোৱাৰিলে বুলি কৈছে।

গ) দীঘল প্ৰশ্নঃ

১। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত পত্নীৰ প্ৰতি সৈনিকজনৰ কেনে মনোভাৱ প্ৰকাশ পাইছে?

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত এগৰাকী সৈনিকে তেওঁৰ পত্নীলৈ লিখা এখন হৃদয়স্পৰ্শী চিঠিৰ জৰিয়তে সৈনিক জনৰ জীৱনৰ ত্যাগ, বিৰহ আৰু আত্মবলিদানৰ কথা প্ৰকাশ পাইছে। সৈনিকজন আদেশ পালে যিকোনো মুহূৰ্ততে যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ যাবলৈ সম্পূৰ্ণৰূপে সাজু। ওখ পৰ্বতমালাৰ মাজত থিয় হৈ তেওঁ পত্নীৰ পৰা বিদায় লৈ অহা সেই নিস্তব্ধ আৰু কৰুণ মুহূৰ্তসমূহ চিঠিখনত স্মৰণ কৰিছে।

পত্নীৰ পৰা বিদায় লওঁতে তেওঁৰ পত্নীগৰাকীৰ মানসিক অৱস্থা অতি দুখলগা আছিল। গভীৰ বিৰহ-বেদনাত তেওঁ মুখেৰে একো ক’ব পৰা নাছিল। মৌনতাই যেন সকলো কথা কৈ পেলাইছিল। কেৱল দু-চকুৰ পৰা অশ্ৰুৱে বাৰিষাৰ ঢলৰ দৰে বৈ পৰিছিল। পত্নীৰ এনে অসহায় আৰু বেদনাভৰা অৱস্থা দেখি সৈনিকগৰাকীও শোকত বিহ্বল হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ মুখেৰেও এটা শব্দ ওলোৱা নাছিল; দুয়োৰে অন্তৰত কেৱল নীৰৱ বেদনাই স্থান লৈছিল।

চিঠিখনত সৈনিকজনে মৃত্যুৰ বিষয়ে তেওঁৰ পত্নীক গভীৰ ভাবনাৰে কৈছে যে যদি যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়, তেন্তে সেয়া স্বৰ্গীয় পাৰিজাত ফুল সদৃশ আৰু দেৱতাৰ আশীৰ্বাদস্বৰূপ বুলি মানিব। কিয়নো এজন সৈনিকৰ আত্মবলিদানে বহুজনৰ জীৱন ৰক্ষা কৰে। তেওঁৰ মৃত্যু ব্যক্তিগত ক্ষতি নহয়, ই দেশৰ সুৰক্ষাৰ হকে এক মহৎ দান।

শেষত, সৈনিকজনে তেওঁৰ পত্নীক এটি হৃদয়স্পৰ্শী অনুৰোধ জনাইছে— তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতো যাতে তেওঁলোকৰ ল’ৰা দুটাই কেতিয়াও পিতৃৰ অভাৱ অনুভৱ নকৰে। এই অনুৰোধৰ জৰিয়তে সৈনিকজনৰ পিতৃত্ববোধ, দায়িত্ববোধ আৰু গভীৰ দেশপ্ৰেম উজ্জ্বল ৰূপত প্ৰকাশ পাইছে। কবিতাটোৱে পাঠকৰ হৃদয়ত বিৰহ, ত্যাগ আৰু দেশপ্ৰেমৰ এক গভীৰ অনুভূতি জগাই তোলে।

২। সৈনিকৰ দেশ প্ৰেম ‘এখন চিঠি’ কবিতাটোত কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে আলোচনা কৰা ৷

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটিত সৈনিকজনৰ অকৃত্ৰিম দেশপ্ৰেম স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। এজন সৈনিক হিচাপে তেওঁ স্বদেশ আৰু স্বদেশবাসীৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে যিকোনো সময়তে যুদ্ধলৈ আগবাঢ়ি যাবৰ বাবে সদায় সাজু। কবিতাটিৰ সৈনিকজনে উপলব্ধি কৰিব পাৰিছে যে যুদ্ধক্ষেত্ৰত তেওঁৰ মৃত্যু যিকোনো মুহূৰ্ততে ঘটিব পাৰে।

সৈনিক জনৰ মতে, যদি যুদ্ধত তেওঁৰ মৃত্যু হয়, তেন্তে সেয়া হ’ব দেশৰ জনগণৰ কল্যাণৰ বাবে কৰা এক মহান ত্যাগ। সেই বাবে যুদ্ধক্ষেত্ৰত মৃত্যু তেওঁ পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰিছে। তেনে মৃত্যুত দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ থাকে বুলিও তেওঁ দৃঢ় বিশ্বাস কৰে, কিয়নো এজন সৈনিকৰ ত্যাগে বহুজনৰ জীৱন সুৰক্ষিত কৰে লগতে তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে যি মৃত্য়ুয়ে এজনৰ প্ৰাণ লৈ আন দহজনক জীৱন দান দিয়ে তেনে মৃত্য়ু আত্মাৰ দৰে অৱিনশ্বৰ।

৩। ‘এখন চিঠি’ কবিতাত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াৱহতা কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে লিখা ৷

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ কবিতাটিত সৈনিকজনে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াবহতা গভীৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে। সৈনিকজন সমতলভূমিৰ পৰা বহু উচ্চতাত অৱস্থিত এখন পৰ্বতৰ ওপৰত প্ৰহৰী সৈনিক হিচাপে কৰ্তব্যত নিয়োজিত হৈ আছে। সেই ঠাইখন অত্যন্ত নিৰ্জন আৰু ভয়াল। এনে একাকী আৰু আতংকময় পৰিৱেশত তেওঁৰ মনৰ সকলো আবেগ আৰু কল্পনাবোৰ নিস্তব্ধ হৈ পৰে। মনৰ ভিতৰত জ্বলি থকা বিৰহ-বেদনাবোৰ যেন পৰ্বতৰ কঠোৰতাত ঠেকা খাই উভতি আহে।

সৈনিকজনে অৱস্থান কৰা সেই স্থানত অতীতত বহু যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। অসংখ্য সৈনিকৰ বুকুৰ তেজে সেই মাটিক ৰঞ্জিত কৰি থৈ গৈছে। সেই যুদ্ধৰ ঘটনাবোৰ যদি লিখি ৰখা হ’লহেঁতেন, তেন্তে এখন মহাকাব্যই সৃষ্টি হ’লহেঁতেন। সেই একেই স্থানৰ পৰা সৈনিকজনে শত্রুসেনাৰ কামানৰ গর্জন শুনিবলৈ পাইছে আৰু গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱাও দেখিবলৈ পাইছে। এই সকলোবোৰ বৰ্ণনাৰ জৰিয়তে কবিয়ে যুদ্ধৰ নিষ্ঠুৰতা আৰু ভয়াবহ বাস্তৱতাক সুস্পষ্ট ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছে।

৪। ‘তোমাৰ চকু উপচি বাৰিষাৰ বান নামিছিল’ কথাষাৰৰ মৰ্মাৰ্থ বুজাই লিখা৷

উত্তৰঃ ‘এখন চিঠি’ শীৰ্ষক কবিতাটি যুদ্ধকালীন এখন মুহূর্তৰ হৃদয়স্পৰ্শী বৰ্ণনা। মেঘে আৱৰা পৰ্বতত অৱস্থান কৰি দেশৰ হকে যুদ্ধত লিপ্ত এজন সৈনিকৰ অন্তৰৰ কথা কবিতাটোত প্ৰকাশ পাইছে। কবিতাটিত পত্নী আৰু পুত্ৰৰ পৰা আঁতৰত থাকিবলগীয়া হোৱা বিৰহ-বেদনাৰ লগতে গভীৰ দেশপ্ৰেমৰ মাহাত্ম্য অতি সাৱলীল আৰু সংবেদনশীল ৰূপত উপস্থাপন কৰা হৈছে।

চিঠিখন লিখিবলৈ লওঁতেই সৈনিকজনৰ মনত বিদায় ক্ষণত নিথৰ হৈ থকা তেওঁৰ পত্নীৰ মুখখন স্পষ্টকৈ ভাঁহি উঠিছিল। পত্নীৰ ওচৰৰ পৰা বিদায় লোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ মানসিক অৱস্থা আছিল অতি শোকাবহ। বিৰহৰ যন্ত্ৰণাত পত্নীগৰাকী যেন বোবা হৈ পৰিছিল আৰু বাৰিষাৰ বান বোৱাৰ দৰে চকুলু পৰিছিল। ‘তোমাৰ চকু উপচি বাৰিষাৰ বান নামিছিল’ — এই কথাষাৰে ইয়াকেই বুজায় যে স্বামীৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ যোৱাৰ সময়ত পত্নীগৰাকী দুখত ভাগি পৰিছিল। ঠিক যেনেকৈ বৰষুণৰ সময়ত বানপানীয়ে সংহাৰী ৰূপ লৈ সকলো উজাৰি নিয়ে, তেনেদৰে সেই দুখেও পত্নীৰ অন্তৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাইছিল। সেই মুহূর্তত নিজৰ মনৰ কথা বুজিবলৈ বা ভাগ-বতৰা কৰিবলৈ তেওঁৰ ওচৰত কোনো নাছিল।

৫। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা-

ক) এইখন এখন মহাকাব্য, পৰ্বতৰ মৌন ভাষাই

লেখি যোৱা তেজৰ বুৰঞ্জী ৷

উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাথ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত হেম বৰুৱা ৰচিত ‘এখন চিঠি’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

সৈনিকজন সীমান্তত কৰ্তব্যৰত আছিল। সামৰিক দিশৰ পৰা আৰু দেশখনৰ নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত সেই ঠাইখিনি আছিল অতি ভয়াবহ তেনে সীমান্ত অঞ্চলত প্ৰায়ে শত্রুসেনাৰ সৈতে গুলিয়া-গুলি সংঘটিত হয়।

সৈনিকজনে উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁ কৰ্তব্যৰত হৈ থকা সেই অঞ্চলত ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত বহু যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। সেই যুদ্ধসমূহৰ কাহিনীবোৰ যদি কোনোবাই লিখি ৰাখিলেহেঁতেন, তেন্তে এখন মহাকাব্যৰ সৃষ্টি হ’লহেঁতেন। তদুপৰি, সৈনিকজনে ৰৈ থকা সেই স্থানৰ পৰা শত্রুসেনাৰ কামানৰ গর্জন শুনিবলৈ পাইছে আৰু গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱাও দেখিবলৈ পাইছে। এই সকলো বৰ্ণনাৰ জৰিয়তে কবিয়ে যুদ্ধৰ ভয়াবহতা স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে।

খ) মৃত্যুৱে যদি অভিনন্দন জনায়

সেই মৃত্যু পাৰিজাত ফুল

তাত দেৱতাৰ আশীৰ্বাদ আছে ৷

উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত হেম বৰুৱাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘এখন চিঠি’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

কবিয়ে এই বাক্য় কেইশাৰীৰ এজন সৈনিকে দেশৰ হকে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিয়া মহৎ ত্যাগক প্ৰকাশ কৰিছে।

এগৰাকী সৈনিকে নিজৰ পত্নী, সন্তান আৰু মাক-দেউতাক সকলোকে ত্যাগ কৰি কেৱল দেশৰ স্বাৰ্থতে আত্মবলিদান দিয়ে। কাৰণ তেওঁৰ এই ত্যাগে বহু জীৱন ৰক্ষা কৰিব পাৰে। সেয়েহে কবিয়ে সেই মৃত্যুক স্বৰ্গীয় পাৰিজাতৰ লগত তুলনা কৰিছে। তেওঁৰ মতে, এনে মহান ত্যাগ হৈছে দেৱতাৰ আশীৰ্বাদৰ দৰে। এজন সৈনিকৰ মৃত্যু অপৰাজেয় আৰু বিশেষত্বপূর্ণ। এজন সাধাৰণ ব্যক্তিৰ মৃত্যুৰ লগত সৈনিকৰ মৃত্যুক তুলনা কৰা এক অন্যায় হ’ব। লগতে তেওঁ কব বিচাৰিছে যে যি মৃত্য়ুৱে এজনৰ প্ৰাণ লৈ আন দহজনক জীৱন দান দিয়ে তেনে মৃত্য়ু আত্মাৰ দৰে অৱিনশ্বৰ।