এভাৰেষ্টৰ সপোন আৰু বিভীষিকা
অধ্যায়টোৰ সাৰাংশ
‘এভাৰেষ্টৰ সপোন আৰু বিভীষিকা’ পাঠটি প্ৰণয় বৰদলৈৰ এভাৰেষ্ট অভিযানৰ এক শিহৰণকাৰী বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ বৰ্ণনা। ১৯৮২ চনত প্ৰয়াত পৰ্বতাৰোহী নেছিম আখতাৰৰ নেতৃত্বত নেপাল-হিমালয়ৰ হেলেম্বু অঞ্চললৈ যোৱা এক ট্ৰেকিং অভিযানৰ সময়তে লেখকৰ মনত প্ৰথম এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন জন্মিছিল। বহু বছৰৰ অপেক্ষা আৰু অনুশীলনৰ পিছত ২০১৫ চনত মানস বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলৰ সৈতে তেওঁ এভাৰেষ্ট অভিমুখে যাত্ৰা কৰে।
এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত দলটোৱে খুম্বু আইচ ফল অঞ্চলত বৰফৰ প্ৰাচীৰ বগোৱা, জুমাৰিং, ফ্ৰণ্ট পইণ্টিং আদি প্ৰয়োজনীয় কৌশলৰ অনুশীলন কৰিছিল। ২০১৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত অনুশীলনৰ অন্তিম পৰ্যায়ত নেপালত এক প্ৰবল ভূমিকম্প হয়। তাৰ ফলত পুমৰি আদি শৃংগৰ পৰা বিশাল বৰফৰাশি খহি ভয়ংকৰ হিমানী সম্প্ৰপাতৰ সৃষ্টি হয়।
বৰফৰ ধুমুহা দলটোৰ ফালে ধাৱমান হোৱাত সদস্যসকলে গোলাকাৰভাৱে কান্ধত কান্ধ মিলাই ‘এভালেঞ্চ পজিশ্যন’ লৈ নিজৰ প্ৰাণ ৰক্ষাৰ চেষ্টা কৰে। কিছু সময়ৰ বাবে তেওঁলোক বৰফৰ তলত পুতি যায় যদিও সৌভাগ্যক্ৰমে সকলোৱে জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
বেছ কেম্পলৈ উভতি গৈ তেওঁলোকে ভয়ংকৰ ধ্বংসলীলা দেখা পায়—টেণ্ট, খাদ্যসামগ্ৰী আৰু সা-সৰঞ্জাম নষ্ট হৈছিল; বহু পৰ্বতাৰোহী আৰু শ্বেৰ্পা হতাহত হৈছিল। এনে ভয়াবহ পৰিস্থিতিত অভিযান বন্ধ কৰি দলটোৱে ঘৰমুখী যাত্ৰা কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
এই পাঠত এফালে লেখকৰ বহুদিনীয়া এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোন আৰু আনফালে প্ৰকৃতিৰ ভয়ংকৰ বিভীষিকাৰ মাজৰ সংঘাত অতি জীৱন্ত আৰু হৃদয়স্পৰ্শীভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰাৰ সময়ত লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থই কি পৰিধান কৰিছিল?
উত্তৰঃ তেওঁলোকে বতাহ আৰু বৰষুণৰ পানী প্ৰতিৰোধী জেকেট আৰু ট্ৰাউজাৰ পৰিধান কৰিছিল।
২। পৃথিৱীৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা কিমান ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ পাঠত উল্লেখ অনুসৰি মাউণ্ট এভাৰেষ্ট সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ২৯,০৩৫ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত।
৩। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ৰ ৯ জনীয়া অভিযাত্ৰী দলটিয়ে আৰোহণৰ কৌশল অনুশীলনৰ বাবে ওলাই যোৱা হিমবাহ ক্ষেত্ৰৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ খুম্বু আইচ ফল (Khumbu Icefall)।
৪। নেপালীসকলৰ জনবিশ্বাস মতে ‘সাগৰমাথা’ বা মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ জীয়ৰী বুলি কাক জনা যায়?
উত্তৰঃ পুমৰি শৃংগক।
৫। লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থবৃন্দই কাৰ নেতৃত্বত ২০১৫ চনত ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ চলাইছিল?
উত্তৰঃ মানস বৰুৱাৰ নেতৃত্বত।
৬। প্ৰথম অসমীয়া এভাৰেষ্ট আৰোহণকাৰী দুজন কোন?
উত্তৰঃ তৰুণ শইকীয়া আৰু মনিষ ডেকা।
৭। নেপালী ভাষাত মাউণ্ট এভাৰেষ্টক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ সাগৰমাথা।
৮। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ কোন চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ ২০১৫ চনত।
৯। হিমানী সম্প্ৰপাত বা Avalanche কি?
উত্তৰঃ পাহাৰৰ ঢালৰ পৰা বিশাল পৰিমাণৰ বৰফ অতি দ্ৰুত গতিত তললৈ খহি অহা ঘটনাক হিমানী সম্প্ৰপাত বা Avalanche বোলে।
১০। লেখকৰ দলটোৱে কোন শৃংগৰ পৰা বিশাল হিমানী সম্প্ৰপাত অহা দেখিছিল?
উত্তৰঃ পুমৰি শৃংগৰ পৰা।
১১। ‘গোৰখশ্বেপ’ কি?
উত্তৰঃ গোৰখশ্বেপ হৈছে এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পৰ তলৰ অংশত থকা অন্তিম পৰ্যটক নিবাসসমৃদ্ধ এখন ঠাই।
১২। প্ৰণয় বৰদলৈয়ে অংশ লোৱা এভাৰেষ্ট অভিযানৰ চিকিৎসকগৰাকীৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ডাঃ জগদীশ বসুমতাৰী।
১৩। পৰ্বত আৰোহণ অভিযানক কিয় ‘টিম গেম’ বোলা হয়?
উত্তৰঃ পৰ্বত অভিযানত দলৰ সকলো সদস্যৰ সহযোগিতা, সমন্বয় আৰু পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰতা অতি প্ৰয়োজনীয় হোৱা বাবে ইয়াক ‘টিম গেম’ বোলা হয়।
১৪। প্ৰণয় বৰদলৈয়ে অংশ লোৱা এভাৰেষ্ট অভিযানটোত কেইজন শ্বেৰ্পাই ভাগ লৈছিল?
উত্তৰঃ আঠজন শ্বেৰ্পাই ভাগ লৈছিল।
১৫। পৰ্বত অভিযানত শাৰীৰিক শক্তিৰ উপৰিও কি শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়?
উত্তৰঃ মানসিক শক্তি, সাহস আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন হয়।
১৬। প্ৰণয় বৰদলৈয়ে ৰচনা কৰা দুখন গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘হিমালয়ৰ শিখৰে মাতিছে’ আৰু ‘উত্তুংগ যোগীন’।
১৭। প্ৰণয় বৰদলৈৰ ভ্ৰমণ কাহিনীমূলক গ্ৰন্থ এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘হিমালয়ৰ শিখৰে মাতিছে’।
(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ প্ৰলয়ংকাৰী ৰূপৰ পৰা ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ৰ দলটোৱে নিজকে কেনেদৰে ৰক্ষা কৰিছিল?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্ৰপাত দলটোৰ ফালে ধাৱমান হোৱাত সকলো সদস্য আৰু শ্বেৰ্পাই গোলাকাৰভাৱে কান্ধত কান্ধ মিলাই ইজনে সিজনক সাৱটি ধৰিছিল। তেওঁলোকে আঁঠু সামান্য ভাঁজ কৰি শৰীৰ তললৈ নমাই ‘এভালেঞ্চ পজিশ্যন’ লৈছিল। এইদৰে একেলগে দৃঢ়ভাৱে থিয় হৈ থকাৰ ফলত দ্ৰুতবেগী বৰফৰ ধুমুহাই তেওঁলোকক উৰুৱাই নিব নোৱাৰিলে আৰু সকলোৱে প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হয়।
২। হিমানী সম্প্ৰপাতত মৃত্যু হোৱা ভিন্ন অভিযানৰ চিকিৎসক দুগৰাকী কোন কোন দেশৰ আছিল?
উত্তৰঃ চিকিৎসক দুগৰাকীৰ এগৰাকী চীন দেশৰ মহিলা আৰু আনগৰাকী আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ আছিল।
৩। ‘KHUMBU ICE FALL’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পৰ ওপৰৰ খুম্বু হিমবাহত বৰফৰ নদী ভাঙি খণ্ড-বিখণ্ড হৈ অসংখ্য বৰফৰ প্ৰাচীৰ, ফাট আৰু স্তূপৰ সৃষ্টি হোৱা অতি বিপদসংকুল অঞ্চলটোক ‘খুম্বু আইচ ফল’ বোলা হয়। এভাৰেষ্টৰ ওপৰৰ শিবিৰলৈ যাবলৈ পৰ্বতাৰোহীসকলে এই অঞ্চল অতিক্ৰম কৰিব লাগে।
৪। কাৰ নেতৃত্বত কোন অঞ্চললৈ ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লওঁতে লেখকৰ মনত এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন ৰোপিত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯৮২ চনত প্ৰয়াত পৰ্বতাৰোহী নেছিম আখতাৰৰ নেতৃত্বত নেপাল-হিমালয়ৰ হেলেম্বু অঞ্চললৈ ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লওঁতে প্ৰণয় বৰদলৈৰ মনত এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন জন্মিছিল।
৫। এভাৰেষ্টৰ বেছ কেম্পত জীৱন ধাৰণ কৰাটো কিয় কষ্টকৰ?
উত্তৰঃ বেছ কেম্প অতি উচ্চতাত অৱস্থিত হোৱা বাবে তাত অক্সিজেন কম, প্ৰচণ্ড ঠাণ্ডা আৰু বতৰ অতি অনিশ্চিত। বৰফেৰে আবৃত ওখোৰা-মোখোৰা পথত খোজকঢ়াও কষ্টকৰ। সামান্য পৰিশ্ৰমতে ভাগৰ লাগে আৰু শৰীৰক উচ্চতাৰ সৈতে খাপ খুৱাই ল’ব লাগে। সেইবাবে তাত দৈনন্দিন জীৱনো অতি কষ্টকৰ।
৬। ভূমিকম্পৰ সময়ত লেখকৰ দলটোৱে প্ৰথমে কি অনুভৱ কৰিছিল আৰু পিছত কি দেখিছিল?
উত্তৰঃ প্ৰথমে তেওঁলোকে বৰফৰ পৃষ্ঠৰ তলৰ পৰা গুমগুমনি শব্দ আৰু প্ৰচণ্ড জোকাৰণি অনুভৱ কৰিছিল। বৰফৰ পৃষ্ঠ ভাঙি তেওঁলোক তললৈ সোমাই যাব পাৰে বুলি আশংকা কৰিছিল। পিছত কাষৰ শৃংগসমূহৰ পৰা বৰফ খহি অহা আৰু পুমৰি শৃংগৰ পৰা এক বিশাল হিমানী সম্প্ৰপাত তেওঁলোকৰ বেছ কেম্পৰ ফালে ধাৱমান হোৱা দেখা পাইছিল।
৭। “ৰাখে হৰি মাৰে কোনে”—এই আপ্তবাক্যশাৰী অমৰ আৰু শৈলেনৰ ক্ষেত্ৰত কিয় প্ৰযোজ্য?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্ৰপাত অহাৰ ঠিক আগতে বেছ কেম্পৰ মেনেজাৰ অমৰে শৈলেনক অনুশীলনকাৰী দলটোক চাহ দিবলৈ লগত লৈ টেণ্টৰ পৰা বাহিৰলৈ গৈছিল। তেওঁলোক ওলাই যোৱাৰ অলপ পিছতেই বৰফৰ ধুমুহাই সেই অঞ্চলৰ টেণ্টসমূহ বিধ্বস্ত কৰি পেলায়। টেণ্টৰ ভিতৰত থাকিলে তেওঁলোকৰ প্ৰাণহানি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। সেইবাবে “ৰাখে হৰি মাৰে কোনে” কথাষাৰ তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত যথাযথভাৱে খাপ খায়।
৮। এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ বাবে পৰ্বতাৰোহীসকলে কি কি কৌশল শিকিব লাগে?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ বাবে ক্ৰেভাছ বা বৰফৰ গভীৰ ফাট অতিক্ৰম কৰা, বৰফৰ প্ৰাচীৰ বগোৱা, জুমাৰিং, ফ্ৰণ্ট পইণ্টিং, ৰছী ব্যৱহাৰ, আইচ-ক্ৰাফ্ট আৰু বিপদৰ সময়ত সুৰক্ষামূলক ভংগী লোৱাৰ দৰে কৌশল শিকিব লাগে।
৯। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটোৱে অনুশীলনৰ বাবে খুম্বু আইচ ফল কিয় নিৰ্বাচন কৰিছিল?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পৰ পৰা ওপৰৰ শিবিৰলৈ উঠিবলৈ খুম্বু আইচ ফল অতিক্ৰম কৰাটো বাধ্যতামূলক। অঞ্চলটোত গভীৰ ক্ৰেভাছ, ভঙা বৰফৰ প্ৰাচীৰ আৰু অতি দুৰ্গম ভূ-প্ৰকৃতি আছে। সেইবাবে বাস্তৱ আৰোহণৰ আগতে প্ৰয়োজনীয় কৌশল পুনৰ অনুশীলন কৰিবলৈ দলটোৱে এই অঞ্চল বাছি লৈছিল।
১০। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ সময়ত শ্বেৰ্পাসকলৰ ভূমিকা কেনেকুৱা আছিল?
উত্তৰঃ শ্বেৰ্পাসকল অভিজ্ঞ পৰ্বতাৰোহী হোৱা বাবে বিপদৰ সময়ত তেওঁলোকে ধৈৰ্য আৰু উপস্থিত বুদ্ধিৰ পৰিচয় দিছিল। দলটোৰ সদস্যসকলক একেলগে গোট খুৱাই সুৰক্ষিত ভংগী ল’বলৈ সহায় কৰিছিল আৰু বিপদৰ পিছতো দলটোক সংগঠিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা দলটোৰ বাবে অতি মূল্যবান আছিল।
(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
১। লেখকৰ অনুশীলনৰ অন্তিম পৰ্যায়ত অহা ভূমিকম্পৰ জোকাৰণিত নামি অহা হিমানী সম্প্ৰপাতে অভিযানকাৰী দলক কি পৰিস্থিতিৰ মুখামুখি কৰাইছিল?
উত্তৰঃ ২০১৫ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত লেখক আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে খুম্বু আইচ ফল অঞ্চলত আৰোহণৰ কৌশল অনুশীলন কৰি আছিল। অনুশীলন প্ৰায় শেষ হোৱাৰ সময়ত হঠাৎ বৰফৰ তলৰ পৰা গুমগুমনি শব্দ শুনা যায় আৰু সমগ্ৰ ভূমি প্ৰচণ্ডভাৱে কঁপি উঠিবলৈ ধৰে। প্ৰথমে তেওঁলোকে বৰফৰ পৃষ্ঠ ভাঙি তললৈ সোমাই পৰিব বুলি ভয় কৰিছিল। কিছুক্ষণ পিছতেই বুজিব পাৰিলে যে সেয়া এক প্ৰবল ভূমিকম্প।
ভূমিকম্পৰ জোকাৰণিত কাষৰ শৃংগসমূহত জমা হৈ থকা বৰফৰ বিশাল খণ্ড তললৈ খহি পৰিবলৈ ধৰিলে। এনেতে বেছ কেম্পৰ পৰা কিছু দূৰত থকা পুমৰি শৃংগৰ পৰা এক বিশাল বৰফৰাশি খহি প্ৰলয়ংকাৰী হিমানী সম্প্ৰপাতৰ ৰূপ লয়। কেইছেকেণ্ডমানৰ ভিতৰতে সেই বৰফৰ ধুমুহাই বেছ কেম্পত আঘাত কৰি টেণ্ট আৰু সা-সৰঞ্জাম উৰুৱাই পেলায়।
তাৰ পিছতেই হিমানী সম্প্ৰপাত দলটোৰ ফালে ধাৱমান হয়। মৃত্যু যেন অনিবাৰ্য বুলি উপলব্ধি কৰি সদস্যসকলে শ্বেৰ্পাসকলৰ সৈতে গোলাকাৰভাৱে কান্ধত কান্ধ মিলাই ইজনে সিজনক সাৱটি ধৰে আৰু আঁঠু ভাঁজ কৰি ‘এভালেঞ্চ পজিশ্যন’ লয়।
মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে বৰফে তেওঁলোকক ঢাকি পেলায়। উশাহ লোৱাও কঠিন হৈ পৰে। তথাপি কিছু সময়ৰ পিছত সকলোৱে বৰফৰ মাজৰ পৰা মূৰ উলিয়াই পুনৰ থিয় হ’বলৈ সক্ষম হয়। সৌভাগ্যক্ৰমে তেওঁলোক থকা স্থানত আহি হিমানী সম্প্ৰপাতৰ শক্তি কিছু হ্ৰাস পোৱাত দলটোৰ সকলো সদস্যৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰে।
এই ঘটনা তেওঁলোকৰ বাবে মৃত্যুৰ সৈতে মুখামুখি হোৱা এক শিহৰণকাৰী অভিজ্ঞতা আছিল।
২। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ পিছত অভিযানকাৰী দলটিয়ে নিজৰ কেম্পলৈ গৈ বৰফৰ দৈত্যৰ কেনে ধ্বংসলীলা দেখিছিল?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্ৰপাতৰ কবলৰ পৰা কোনোমতে ৰক্ষা পোৱাৰ পিছত লেখক আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকল বেছ কেম্পলৈ উভতি আহিছিল। তাত উপস্থিত হৈ তেওঁলোকে ভয়ংকৰ ধ্বংসৰ দৃশ্য দেখিবলৈ পায়।
বৰফৰ প্ৰচণ্ড ধুমুহাই টেণ্টসমূহ ফালি-ছিঙি বহু দূৰলৈ উৰুৱাই নিছিল। খাদ্যসামগ্ৰী, পোছাক, পৰ্বতাৰোহণৰ আহিলা আৰু আন প্ৰয়োজনীয় বস্তু চৌদিশে সিঁচৰতি হৈ পৰিছিল। কিছুমান টেণ্ট সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰ তলত পুতি গৈছিল।
আন কেইবাটাও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অভিযানৰ সদস্যও দুৰ্ঘটনাটোৰ কবলত পৰিছিল। বহু পৰ্বতাৰোহী আৰু শ্বেৰ্পা হতাহত হৈছিল। চীনৰ এগৰাকী মহিলা চিকিৎসক আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ আন এগৰাকী চিকিৎসকৰো মৃত্যু হৈছিল।
দলটোৰ চিকিৎসক ডাঃ জগদীশ বসুমতাৰীয়ে আহতসকলৰ চিকিৎসাত তৎপৰ হৈ পৰে। আন সদস্যসকলে ধ্বংসস্তূপৰ মাজৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰে।
সমগ্ৰ বেছ কেম্প যেন মুহূৰ্ততে যুদ্ধবিধ্বস্ত অঞ্চললৈ পৰিণত হৈছিল। খাদ্য, আশ্ৰয় আৰু আন সকলো সুবিধা নষ্ট হৈ যোৱাত দলটোৱে অভিযান আগবঢ়োৱা অসম্ভৱ বুলি উপলব্ধি কৰে আৰু অভিযান বন্ধ কৰি উভতি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়।
৩। এভাৰেষ্ট অভিযানৰ সংশয়ৰ দিন এটিত লেখকৰ মনত হাঁহিৰ খোৰাক জন্মোৱা ঘটনাটো কি আছিল?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট অভিযানৰ কঠিন জীৱনত লেখক আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলে বহুদিন মাছ খাবলৈ পোৱা নাছিল। সেইবাবে বেছ কেম্পৰ মেনেজাৰ অমৰ ডেকাই বিশেষ ব্যৱস্থা কৰি কাঠমাণ্ডুৰ পৰা হেলিকপ্টাৰেৰে মাছ অনাইছিল। দলটোৰ ৰান্ধনিক থেকেৰাৰে মাছৰ টেঙা ৰান্ধিবলৈও কোৱা হৈছিল।
সেইদিনা অনুশীলনলৈ ওলাই যাওঁতে লেখকসকলৰ মনত দুপৰীয়া বহুদিনৰ মূৰত মাছৰ টেঙাৰে পেটপুৰাই ভাত খোৱাৰ আনন্দ আছিল।
কিন্তু ভাগ্যৰ পৰিহাসত ঠিক সেইদিনাই প্ৰলয়ংকাৰী ভূমিকম্প আৰু হিমানী সম্প্ৰপাত সংঘটিত হয়। বৰফৰ ধুমুহাই পাকঘৰ, ডাইনিং টেণ্ট আৰু আন সামগ্ৰীৰ সৈতে তেওঁলোকৰ বহুদিনীয়া আকাঙ্ক্ষাৰ মাছৰ টেঙাও উৰুৱাই নষ্ট কৰি পেলায়।
এতিয়া চিন্তা কৰিলে মৃত্যুৰ মুখৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ দৰে ভয়ংকৰ ঘটনাৰ মাজতো সেই বিশেষভাৱে অনোৱা মাছৰ আঞ্জা খাবলৈ নোপোৱা কথাটোৱে লেখকৰ মনত হাঁহিৰ খোৰাক যোগায়।
৪। প্ৰয়াত পৰ্বতাৰোহী নেছিম আখতাৰ আৰু লেখকৰ মাজত হোৱা কথোপকথনৰ এটি চমুটোকা যুগুত কৰা।
উত্তৰঃ প্ৰণয় বৰদলৈৰ এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোনৰ সৈতে প্ৰয়াত পৰ্বতাৰোহী নেছিম আখতাৰৰ নাম গভীৰভাৱে জড়িত।
১৯৮২ চনত নেছিম আখতাৰৰ নেতৃত্বত লেখকে নেপাল-হিমালয়ৰ হেলেম্বু অঞ্চললৈ ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লৈছিল। সেই অভিযানতে তেওঁ দূৰৈৰ শুভ্ৰ হিমশিখৰসমূহৰ মাজত এভাৰেষ্টক প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল। তেতিয়াৰ পৰাই পৃথিৱীৰ সৰ্বোচ্চ শিখৰত থিয় হোৱাৰ আকাঙ্ক্ষা তেওঁৰ মনত গঢ় লৈ উঠে।
সময় পাৰ হোৱাৰ লগে লগে সেই সপোন কিছু স্তিমিত হৈছিল। কিন্তু নেছিম আখতাৰে লেখকক পুনৰ উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁ প্ৰায়ে কৈছিল—দেশৰ আন প্ৰান্তৰ পৰ্বতাৰোহীসকলে যেতিয়া এভাৰেষ্ট জয় কৰিব পাৰে, তেন্তে অসমৰ পৰ্বতাৰোহীয়ে কিয় নোৱাৰিব?
এই কথাই লেখকৰ মনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। নেছিম আখতাৰৰ ইচ্ছা আছিল অসমৰ পৰ্বতাৰোহীক এভাৰেষ্টৰ শিখৰত থিয় কৰোৱা। সেই উদ্দেশ্যে তেওঁ পদক্ষেপো লৈছিল। যদিও তেওঁৰ অকাল মৃত্যু হয়, তেওঁৰ সপোন আৰু অনুপ্ৰেৰণা লেখকৰ মনত জীয়াই থাকে।
নেছিম আখতাৰৰ সেই অনুপ্ৰেৰণা আৰু প্ৰশ্নই লেখকক পুনৰ এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোনৰ পিছে আগবাঢ়িবলৈ শক্তি যোগাইছিল।
৫। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটিৰ উভতনি যাত্ৰা কেনেকুৱা আছিল ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ ভূমিকম্প আৰু হিমানী সম্প্ৰপাতৰ পিছত বেছ কেম্পৰ অৱস্থা সম্পূৰ্ণ বিধ্বস্ত হৈ পৰিছিল। টেণ্ট, খাদ্য আৰু আৰোহণৰ সা-সৰঞ্জাম নষ্ট হোৱা বাবে ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটোৰ পক্ষে অভিযান আগবঢ়োৱা অসম্ভৱ হৈ পৰে। সেয়েহে তেওঁলোকে ভগ্ন হৃদয়েৰে অভিযান বন্ধ কৰি উভতি অহাৰ সিদ্ধান্ত লয়।
ওভতনি যাত্ৰা অতি কষ্টকৰ আছিল। বিভিন্ন অভিযানৰ আহত সদস্যসকলক সতীৰ্থসকলে চাঙীত তুলি তললৈ নমাই আনিছিল। বাটত মৃত আৰু আহত পৰ্বতাৰোহীৰ দৃশ্যই সকলোৱে মানসিকভাৱে অধিক বিধ্বস্ত কৰিছিল।
ভোক, পিয়াহ, ক্লান্তি আৰু দুখত জুৰুলা হৈ দলটোৱে তললৈ নামিবলৈ ধৰে। সাধাৰণতে যি পথ অতিক্ৰম কৰিবলৈ অধিক সময় লাগে, তেওঁলোকে সুৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত অতি দ্ৰুতভাৱে নামি আহিবলৈ চেষ্টা কৰে।
সন্ধিয়া তেওঁলোক গোৰখশ্বেপত উপস্থিত হয়। তেতিয়াও বৰফ পৰি আছিল। শ্বেৰ্পাসকলে টেণ্টৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল যদিও দলটোৰ সদস্যসকল অত্যন্ত ক্লান্ত হোৱা বাবে ল’জত ৰাতি কটোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
পিছদিনা পুৱাই আহাৰ গ্ৰহণ কৰি তেওঁলোকে পুনৰ নামনিমুৱা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। বহু বছৰৰ এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোন আধৰুৱা হৈ ৰোৱাৰ বেদনা আৰু মৃত্যুৰ মুখৰ পৰা উভতি অহাৰ তিক্ত অভিজ্ঞতা বুকুত লৈ দলটোৱে ঘৰমুখী হয়।
৬। “এভাৰেষ্টৰ সপোন আৰু বিভীষিকা” নামটো পাঠটিৰ বাবে কিমান দূৰ সাৰ্থক হৈছে?
উত্তৰঃ ‘এভাৰেষ্টৰ সপোন আৰু বিভীষিকা’ শিৰোনামটো পাঠটোৰ বিষয়বস্তুৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে খাপ খোৱা।
লেখকৰ মনত ১৯৮২ চনৰ পৰাই মাউণ্ট এভাৰেষ্ট জয় কৰাৰ গভীৰ সপোন আছিল। সেই সপোন পূৰণৰ বাবে তেওঁ বহু বছৰ ধৰি পৰ্বতাৰোহণ, ট্ৰেকিং আৰু কঠোৰ অনুশীলনৰ মাজেৰে নিজকে প্ৰস্তুত কৰিছিল। অৱশেষত ২০১৫ চনত ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ৰ সদস্য হিচাপে তেওঁ এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পত উপস্থিত হয়। এই অংশই শিৰোনামৰ ‘সপোন’ দিশটো প্ৰকাশ কৰে।
কিন্তু সপোন পূৰণৰ পথতে প্ৰকৃতিয়ে ভয়ংকৰ ৰূপ লয়। ভূমিকম্প আৰু তাৰ ফলত হোৱা হিমানী সম্প্ৰপাতে বেছ কেম্প ধ্বংস কৰে, বহু পৰ্বতাৰোহীৰ মৃত্যু আৰু আহত হোৱাৰ দৃশ্য তেওঁলোকে প্ৰত্যক্ষ কৰে। লেখক আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলেও অতি কষ্টেৰে প্ৰাণ ৰক্ষা কৰে। এই ভয়াবহ অভিজ্ঞতাই ‘বিভীষিকা’ শব্দটোৰ যথার্থতা প্ৰতিপন্ন কৰে।
অতএব, এফালে বহুদিনীয়া সপোন আৰু আনফালে মৃত্যুভয়, ধ্বংস আৰু হতাশাৰ বিভীষিকা—এই দুয়ো দিশ সামৰি লোৱা বাবে পাঠটোৰ নাম অত্যন্ত সাৰ্থক।
৭। প্ৰণয় বৰদলৈৰ দুঃসাহসিক ক্ৰীড়া জীৱনৰ বিষয়ে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰণয় বৰদলৈ অসমৰ দুঃসাহসিক ক্ৰীড়া জগতৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। সাংবাদিকতা তেওঁৰ পেছা হ’লেও পৰ্বতাৰোহণ, ট্ৰেকিং আৰু বিভিন্ন দুঃসাহসিক ক্ৰীড়াৰ প্ৰতি তেওঁৰ গভীৰ আগ্ৰহ আছে।
তেওঁ হিমালয়ৰ কেইবাটাও দুৰ্গম শৃংগ আৰোহণৰ লগতে বহু ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লৈছে। মটৰচাইকেল অভিযান, ৰিভাৰ ৰাফটিং, পেৰাগ্লাইডিং, পেৰামটৰিং আদি দুঃসাহসিক কাৰ্যতো তেওঁ অংশগ্ৰহণ কৰিছে।
এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন পূৰণৰ বাবে তেওঁ বহু বছৰ ধৰি নিজকে প্ৰস্তুত কৰিছিল। ২০১৫ চনৰ ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ত অংশগ্ৰহণ তেওঁৰ দুঃসাহসিক জীৱনৰ উল্লেখযোগ্য অধ্যায়। প্ৰতিকূল পৰিস্থিতি, প্ৰকৃতিৰ ভয়ংকৰ ৰূপ আৰু মৃত্যুভয়ৰ সন্মুখীন হৈও তেওঁ সাহস আৰু মানসিক দৃঢ়তাৰ পৰিচয় দিছে।
৮। এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পত হোৱা ধ্বংসলীলাৰ পিছত উদ্ধাৰকাৰ্য কেনেদৰে চলিছিল?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্ৰপাতৰ পিছত বেছ কেম্পত এক ভয়ংকৰ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল। বৰফৰ তলত বহু টেণ্ট আৰু সামগ্ৰী পুতি গৈছিল আৰু বহু পৰ্বতাৰোহী আহত হৈছিল।
লেখকৰ দলটো বৰফৰ কবলৰ পৰা মুক্ত হৈ বেছ কেম্পলৈ আহিয়েই উদ্ধাৰকাৰ্যত সহায় কৰিছিল। দলটোৰ চিকিৎসক ডাঃ জগদীশ বসুমতাৰীয়ে আহতসকলৰ প্ৰাথমিক চিকিৎসা আৰম্ভ কৰিছিল। আন সদস্যসকলে বৰফত পুতি যোৱা টেণ্ট আৰু অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী উদ্ধাৰ কৰিছিল।
বিভিন্ন অভিযানৰ সদস্যসকলে পৰস্পৰক সহায় কৰি আহত ব্যক্তিসকলক চাঙীত তুলি নিৰাপদ স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল। যিমানখিনি খাদ্য, পোছাক আৰু সা-সৰঞ্জাম উদ্ধাৰ কৰিব পৰা গৈছিল, সেইবোৰ সংগ্ৰহ কৰি ৰখা হৈছিল।
এই দুৰ্যোগৰ সময়ত জাতি বা দলৰ পাৰ্থক্য পাহৰি সকলো পৰ্বতাৰোহীয়ে একে আনক সহায় কৰাৰ দৃশ্যই পৰ্বত অভিযানক ‘টিম গেম’ বুলি কোৱাৰ তাৎপৰ্য স্পষ্ট কৰি তোলে।
৯। লেখকে এভাৰেষ্ট অভিযানৰ পৰা উভতি অহাৰ সময়ত কিয় মানসিকভাৱে বিধ্বস্ত হৈ পৰিছিল?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট জয় লেখকৰ বহু বছৰীয়া সপোন আছিল। সেই সপোন বাস্তৱ কৰিবলৈ তেওঁ কঠোৰ অনুশীলন, শাৰীৰিক কষ্ট আৰু দীঘলীয়া প্ৰস্তুতি গ্ৰহণ কৰিছিল। ২০১৫ চনত তেওঁ লক্ষ্যৰ অতি ওচৰলৈ গৈছিল।
কিন্তু ভূমিকম্প আৰু হিমানী সম্প্ৰপাতৰ দৰে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগে মুহূৰ্ততে সকলো সলনি কৰি পেলালে। নিজৰ চকুৰ আগতে বেছ কেম্প ধ্বংস হোৱা, বহু পৰ্বতাৰোহীৰ মৃত্যু, আহতসকলৰ কষ্ট আৰু নিজৰ প্ৰাণো বিপন্ন হোৱাৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁক গভীৰভাৱে আঘাত কৰিছিল।
তাৰ লগতে বহুদিনীয়া প্ৰস্তুতিৰ পিছতো এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোন পুনৰ আধৰুৱা হৈ ৰ’ল। সেয়েহে ঘৰমুখী যাত্ৰাৰ সময়ত তেওঁ শাৰীৰিকভাৱে ক্লান্ত হোৱাৰ লগতে মানসিকভাৱেও গভীৰভাৱে বিধ্বস্ত হৈ পৰিছিল।
২০টা MCQ
১। ‘এভাৰেষ্টৰ সপোন আৰু বিভীষিকা’ পাঠটোৰ লেখক কোন?
(ক) প্ৰণয় বৰদলৈ
(খ) মানস বৰুৱা
(গ) নেছিম আখতাৰ
(ঘ) তৰুণ শইকীয়া
উত্তৰঃ (ক) প্ৰণয় বৰদলৈ
২। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ কোন চনত হৈছিল?
(ক) ২০১২
(খ) ২০১৩
(গ) ২০১৫
(ঘ) ২০১৭
উত্তৰঃ (গ) ২০১৫
৩। অভিযানটোৰ নেতা কোন আছিল?
(ক) মনিষ ডেকা
(খ) মানস বৰুৱা
(গ) অমৰ ডেকা
(ঘ) জগদীশ বসুমতাৰী
উত্তৰঃ (খ) মানস বৰুৱা
৪। মাউণ্ট এভাৰেষ্টক নেপালী ভাষাত কি বোলা হয়?
(ক) পুমৰি
(খ) সাগৰমাথা
(গ) খুম্বু
(ঘ) গোৰখশ্বেপ
উত্তৰঃ (খ) সাগৰমাথা
৫। নেপালী জনবিশ্বাস মতে এভাৰেষ্টৰ জীয়ৰী কোন?
(ক) আমা ডাবলাম
(খ) লোলা
(গ) পুমৰি
(ঘ) নুপচে
উত্তৰঃ (গ) পুমৰি
৬। এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন লেখকৰ মনত কেতিয়া জন্মিছিল?
(ক) ১৯৮২ চনত
(খ) ১৯৯২ চনত
(গ) ২০০২ চনত
(ঘ) ২০১৩ চনত
উত্তৰঃ (ক) ১৯৮২ চনত
৭। লেখক কোন অঞ্চললৈ ট্ৰেকিং কৰোঁতে প্ৰথম এভাৰেষ্টৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈছিল?
(ক) লাদাখ
(খ) হেলেম্বু
(গ) ছিকিম
(ঘ) অৰুণাচল
উত্তৰঃ (খ) হেলেম্বু
৮। লেখকক এভাৰেষ্ট জয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে কোনে অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল?
(ক) মানস বৰুৱা
(খ) নেছিম আখতাৰ
(গ) তৰুণ শইকীয়া
(ঘ) জগদীশ বসুমতাৰী
উত্তৰঃ (খ) নেছিম আখতাৰ
৯। ‘Khumbu Icefall’ কি?
(ক) এখন গাঁও
(খ) এখন হ্ৰদ
(গ) বিপদসংকুল বৰফীয়া অঞ্চল
(ঘ) পৰ্যটক নিবাস
উত্তৰঃ (গ) বিপদসংকুল বৰফীয়া অঞ্চল
১০। প্ৰলয়ংকাৰী ভূমিকম্প কোন তাৰিখে হৈছিল?
(ক) ২৫ এপ্ৰিল ২০১৫
(খ) ১৫ মে’ ২০১৫
(গ) ২৫ মাৰ্চ ২০১৫
(ঘ) ১ এপ্ৰিল ২০১৫
উত্তৰঃ (ক) ২৫ এপ্ৰিল ২০১৫
১১। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ দলটোৱে কি ভংগী লৈছিল?
(ক) জুমাৰিং পজিশ্যন
(খ) এভালেঞ্চ পজিশ্যন
(গ) ৰানিং পজিশ্যন
(ঘ) ক্লাইম্বিং পজিশ্যন
উত্তৰঃ (খ) এভালেঞ্চ পজিশ্যন
১২। অভিযানটোৰ চিকিৎসক কোন আছিল?
(ক) ডাঃ অমৰ ডেকা
(খ) ডাঃ মানস বৰুৱা
(গ) ডাঃ জগদীশ বসুমতাৰী
(ঘ) ডাঃ মনিষ ডেকা
উত্তৰঃ (গ) ডাঃ জগদীশ বসুমতাৰী
১৩। প্ৰথম অসমীয়া এভাৰেষ্ট আৰোহণকাৰী দুজনৰ এজন কোন?
(ক) তৰুণ শইকীয়া
(খ) অমৰ ডেকা
(গ) শৈলেন দাস
(ঘ) প্ৰণয় বৰদলৈ
উত্তৰঃ (ক) তৰুণ শইকীয়া
১৪। লেখকৰ দলটোৱে কাঠমাণ্ডুৰ পৰা বিশেষভাৱে কি অনাইছিল?
(ক) ফল
(খ) মাছ
(গ) মাংস
(ঘ) মিঠাই
উত্তৰঃ (খ) মাছ
১৫। মাছৰ সৈতে কি ৰান্ধিবলৈ বিশেষ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল?
(ক) থেকেৰাৰ টেঙা
(খ) আলু ভাজি
(গ) খাৰ
(ঘ) পিঠা
উত্তৰঃ (ক) থেকেৰাৰ টেঙা
১৬। বেছ কেম্পৰ তলৰ অন্তিম পৰ্যটক নিবাস থকা ঠাইখন কি?
(ক) লুকলা
(খ) নামছে
(গ) গোৰখশ্বেপ
(ঘ) পুমৰি
উত্তৰঃ (গ) গোৰখশ্বেপ
১৭। পৰ্বত অভিযানত শাৰীৰিক শক্তিৰ লগতে কি প্ৰয়োজন?
(ক) ধন
(খ) মানসিক শক্তি
(গ) সংগীত
(ঘ) যানবাহন
উত্তৰঃ (খ) মানসিক শক্তি
১৮। ‘টিম গেম’ বুলি কাক কোৱা হৈছে?
(ক) ফুটবলক
(খ) পৰ্বত অভিযানক
(গ) ৰাফটিংক
(ঘ) পেৰাগ্লাইডিংক
উত্তৰঃ (খ) পৰ্বত অভিযানক
১৯। ‘হিমালয়ৰ শিখৰে মাতিছে’ কাৰ গ্ৰন্থ?
(ক) মানস বৰুৱা
(খ) নেছিম আখতাৰ
(গ) প্ৰণয় বৰদলৈ
(ঘ) তৰুণ শইকীয়া
উত্তৰঃ (গ) প্ৰণয় বৰদলৈ
২০। পাঠটোৰ মূল বিষয় কি?
(ক) নেপালৰ ইতিহাস
(খ) এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোন আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ভয়ংকৰ অভিজ্ঞতা
(গ) পৰ্যটনৰ সুবিধা
(ঘ) শ্বেৰ্পাসকলৰ জীৱন
উত্তৰঃ (খ) এভাৰেষ্ট জয়ৰ সপোন আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ভয়ংকৰ অভিজ্ঞতা
Teacher Generate Question Answer
(ক) অতি চমু প্ৰশ্ন।
১। এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰাৰ সময়ত লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থই কি পৰিধান কৰিছিল?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট আৰোহণ কৰাৰ সময়ত লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থই বতাহ আৰু পানী প্রতিৰোধী জেকেট আৰু ট্রাওজাৰ পৰিধান কৰিছিল।
২। পৃথিৱীৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট সমুদ্ৰ পৃষ্ঠৰ পৰা কিমান ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ মাউণ্ট এভাৰেষ্ট সমুদ্ৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ১৮,০০০ ৰ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত
৩। অসম এভাৰেষ্ট অভিযানৰ ৯ জনীয়া অভিযাত্ৰী দলটিয়ে আৰোহণৰ কৌশল অনুশীলনৰ বাবে ওলাই যোৱা হিমবাহ ক্ষেত্ৰৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ অসম এভাৰেষ্ট অভিযানৰ ৯ জনীয়া অভিযাত্ৰী দলটিয়ে আৰোহণৰ কৌশল অনুশীলনৰ বাবে ওলাই যোৱা হিমবাহ ক্ষেত্ৰৰ নাম খুমফুআইচ ফল
৪। নেপালীসকলৰ জনবিশ্বাস মতে সাগৰ মাথা বা মাউণ্ট এভাৰেষ্টৰ জীয়ৰী বুলি কাক জনা যায়?
উত্তৰঃ নেপালী সকলৰ জনবিশ্বাসমতে সাগৰ মাথা বা মাউন্ট এভাৰেষ্টৰ জীয়ৰী বুলি ‘পু’মৰি শিখৰ ক জানা যায়।
৫। লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থবৃন্দই কাৰ নেতৃত্বত ২০১৫ চনত ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ নাম দি এভাৰেষ্টলৈ অভিযান চলায়?
উত্তৰঃ লেখক তথা তেওঁৰ সতীর্থই মানস বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ২০১৫ চনত ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ নাম দি এভাৰেষ্টলৈ অভিজান চলায়।
(খ) চমু প্ৰশ্ন।
১। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ প্ৰলয়ংকৰী ৰূপক প্ৰতিহত কৰি ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ৰ দলটোৱে নিজকে মৃত্যুপথৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিবলৈ কেনেধৰণৰ কৌশল অৱলম্বন কৰিছিল?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্রপাতৰ প্রলয়ংকাৰী ধুমুহা অহাৰ পৰিস্থিতিত নিজক মৃত্যুৰ পৰা বচাবলৈ ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযানৰ’ ৯ জনীয়া দলটোয়ে গোলাকাৰ ভাৱে কান্ধত কান্ধ মিলাই ইজনে সিজনক সাৱটি ধৰি আঁঠুত সামান্য ভাঁজ কৰি, অলপ চাপৰি ৰ’ল, যাতে বৰফৰ ধুমুহাটোৱে তেওঁলোকক উৰুৱাই নিব নোৱাৰে।
২। দ্ৰুতবেগী হিমানী সম্প্ৰপাতৰ ওচৰত জীৱনে হাৰ মনা এভাৰেষ্টৰ ভিন্ন অভিযানৰ চিকিৎসক দুগৰাকী কোন কোন ৰাষ্ট্ৰৰ আছিল?
উত্তৰঃ দ্রুতবেগী হিমানী সম্প্রপাতৰ ওচৰত জীৱনে হাৰ মনা এভাৰেষ্টৰ ভিন্ন অভিযানৰ চিকিৎসক দুগৰাকী আছিল চীন দেশৰ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্রৰ।
৩/’KHUMBO ICE FALl’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ খুম্বু হিমবাহৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বৰফৰ নদীখন ভাঙি খণ্ড-বিখণ্ড হোৱাৰ ফলত স্তূপীকৃত বৰফৰ অসংখ্য প্ৰাচীৰ গঠিত হৈছে। এই স্তূপীকৃত বৰফৰ বিশাল প্ৰাচীৰসমূহক ‘KHUMBU ICE FALL’ বুলি জনা যায়।
৪। কাৰ নেতৃত্বত কোন অঞ্চললৈ ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লওঁতে লেখকৰ মনত মাউণ্ট এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সপোন ৰোপিত হৈছিল?
উত্তৰঃ পর্বতাৰােহী নেছিম আখতাৰ বাইটীৰ নেতৃত্বত নেপাল-হিমালয়ৰ হেলেম্বু অঞ্চললৈ এক ট্রেকিং অভিযানত অংশ লওঁতে লেখক প্রণয় বৰদলৈৰ মনত এভাৰেষ্ট আৰােহণৰ সপােন ৰােপিত হৈছিল।
৫। প্ৰথম অসমীয়া এভাৰেষ্ট আৰোহণকাৰী দুজন কোন কোন আছিল?
উত্তৰঃ তৰুণ শইকীয়া আৰু মনিষ ডেকা আছিল দুজন প্রথম অসমীয়া এভাৰেষ্ট আৰোহণকাৰী।
(খ) দীঘল প্ৰশ্ন।
১। লেখকৰ অনুশীলনৰ অন্তিম পৰ্যায়ত অহা ভূমিকম্পৰ জোকাৰণিত নামি অহা হিমানী সম্প্ৰপাতে অভিযানকাৰী দলক কি পৰিস্থিতিৰ মুখামুখি কৰাইছিল?
উত্তৰঃ লেখক তথা তেওঁৰ সতীৰ্থসকলৰ অনুশীলনৰ অন্তিম পৰ্যায়ত হঠাৎ বৰফৰ পৃষ্ঠভাগত গুমগুমনি শব্দ আৰু তীব্ৰ জোকাৰণি অনুভৱ হয়। এই জোকাৰণি প্ৰায় দুমিনিট ধৰি চলি আছিল আৰু সেয়া এক প্ৰবল ভূমিকম্প আছিল। ভূমিকম্প আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে দলটোৰ সকলো সদস্য আৰু শ্বেৰ্পাসকলে একে ঠাইত গোট খাই আত্মৰক্ষাৰ চেষ্টা কৰে। তেনে অৱস্থাত কাষৰ পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা প্ৰচণ্ড শব্দ কৰি নাপচে শিখৰৰ ফালৰ পৰা এটা ভয়ংকৰ এভালেন্স নামি আহে। লগতে দাঁতিকাষৰীয়া শিখৰত জমা হৈ থকা বৰফখণ্ডো ভূমিকম্পৰ জোকাৰণিত তললৈ খহি পৰে। ইয়াৰ কিছুক্ষণ পিছতেই এক ভয়ংকৰ বিস্ফোৰণ সদৃশ শব্দ হয়। পিছলৈ ঘূৰি চাই লেখকে বেছ কেম্পৰ পৰা প্ৰায় ২–৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত পু’মৰি শিখৰৰ পৰা এক বিশাল বৰফখণ্ড গতি লৈ নামি অহা দেখা পায়। সেই বৰফখণ্ডে অতি দ্রুত গতিত, মাথো ৭–৮ ছেকেণ্ডমানৰ ভিতৰতে, তেওঁলোকৰ বেছ কেম্পত আঘাত কৰে। ফলস্বৰূপে কেম্পত থকা টেণ্টসমূহ কাগজৰ দৰে উৰি বহু দূৰলৈ ছিটিকি যায়। সেই ভয়ংকৰ দৃশ্য দলটোৱে অসহায়ভাৱে চাই থাকিবলৈ বাধ্য হয়।
তাৰ লগে লগে মৃত্যু দূতৰ দৰে সেই এভালেন্স দলটো থকা স্থানৰ ফালে ধাৱমান হয়। মৃত্যুৰ সম্ভাৱনা অনিবার্য বুলি ভাবি দলটোৰ সকলো সদস্যই গোলাকাৰভাৱে কান্ধত কান্ধ মিলাই ইজনে সিজনক সাৱটি ধৰি আঁঠু অলপ ভাঁজ কৰি তথাকথিত ‘এভালেন্স পজিশ্যন’ লৈ সাৱধানতা অৱলম্বন কৰে, যাতে টেণ্টবোৰৰ দৰে তেওঁলোককো উৰুৱাই নিব নোৱাৰে। কিছু ক্ষণৰ ভিতৰতে সেই ভয়ংকৰ এভালেন্স তেওঁলোকৰ মূৰৰ ওপৰেদি পাৰ হৈ যায় আৰু এভালেন্সে কঢ়িয়াই অনা বৰফে সকলোকে সম্পূৰ্ণৰূপে পুতি পেলায়। বৰফত পোত যোৱাৰ ফলত উশাহ-নিশাহ বন্ধ হোৱাৰ উপক্ৰম হৈছিল যদিও অলপ পিছতে তেওঁলোকে বৰফৰ মাজৰ পৰা মূৰ উলিয়াই থিয় হ’বলৈ সক্ষম হয়। সৌভাগ্যক্রমে, এই ভয়ংকৰ বিপদৰ মাজতো দলটোৰ আটাইকেইজন সদস্যৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰে।
২। হিমানী সম্প্ৰপাতৰ পিছত অভিযানকাৰী দলটিয়ে নিজৰ কেম্পলৈ গৈ বৰফৰ দৈত্যৰ কেনে ধ্বংসলীলা দেখিছিল?
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্রপাতৰ ভয়ংকৰ কৱলৰ পৰা কোনোমতে ৰক্ষা পাই অভিযানকাৰী দলটোৱে নিজৰ বেছ কেম্পলৈ উভতি আহে। কেম্পত উপস্থিত হৈ তেওঁলোকে এক শোকাবহ আৰু বিধ্বস্ত দৃশ্য দেখিবলৈ পায়। প্ৰচণ্ড গতিৰে অহা হিমানী সম্প্রপাতে মাথো কেই ছেকেণ্ডমানৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ বেছ কেম্প এলেকা থানবান কৰি পেলাইছিল। দলটোৰ বেছ কেম্পত পতা প্ৰায় ১০টা টেণ্টৰ ভিতৰত ৭ টা মান টেণ্ট বহু দূৰলৈ উৰুৱাই নি বৰফৰ তলত পুতি পেলাইছিল।
এই ভয়ংকৰ দুৰ্ঘটনাত আন দুটা আন্তর্জাতিক অভিযানকাৰী দলৰ সৈতে অহা দুজন চিকিৎসকসহ কেইবাজনো বিদেশী পর্বতাৰোহী আৰু শ্বেৰ্পাই প্ৰাণ হেৰুৱায়। ঘটনাস্থলীত প্ৰায় ২০ গৰাকী পর্বতাৰোহীৰ মৃত্যু হয় আৰু ৫০ জনতকৈ অধিক অভিযানকাৰী গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। মৃতদেহসমূহ বেছ কেম্পৰ ওচৰৰ শিবিৰ এলেকাত পৰি আছিল। দলটোৰ সকলো খাদ্যসামগ্ৰী আৰু অত্যাৱশ্যকীয় আহিলা-পাতি সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হৈ যায়।
লেখকৰ বেছ কেম্পৰ মেনেজাৰ শৈলেন আৰু অমৰ সেই সময়ত বেছ কেম্পতেই আছিল যদিও পুৱা প্ৰায় ১১ বজাত অনুশীলনকাৰী দলটোক চাহ দিবলৈ বাহিৰলৈ ওলাই যোৱাৰ বাবে তেওঁলোক এই ধ্বংসযজ্ঞৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। বেছ কেম্পত উপস্থিত হৈ দলটোৰ চিকিৎসক জগদীশ বসুমতাৰীয়ে তৎক্ষণাৎ আহতসকলৰ চিকিৎসাত মনোনিৱেশ কৰে। আন সদস্যসকলে বৰফে উৰুৱাই নিয়া টেণ্টসমূহ উদ্ধাৰ কৰি ওচৰতে তিৰপাল পাৰি অস্থায়ী ব্যৱস্থা কৰে। পৰিস্থিতিৰ ভয়াৱহতা আৰু ব্যাপক ক্ষতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অভিযানকাৰী দলটোৱে ততাতৈয়াকৈ অভিযান সমাপ্ত কৰি উভতি আহিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়।
৩। এভাৰেষ্ট অভিযানৰ সংশয়ৰ দিন এটিত লেখকৰ মনত হাঁহিৰ খোৰাক জন্মোৱা ঘটনাটো কি আছিল?
উত্তৰঃ এভাৰেষ্ট অভিযানৰ সংশয়পূৰ্ণ দিন এটিত লেখকৰ মনত হাঁহিৰ খোৰাক জন্মোৱা এটা ঘটনাৰ উল্লেখ আছে। অভিযান আৰম্ভ হোৱাৰ প্ৰায় বিশ দিনমান ধৰি দলটোৱে মাছৰ আঞ্জা খাবলৈ পোৱা নাছিল। সেই অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ বেছ কেম্পৰ মেনেজাৰ অমৰ ডেকাই দুদিনমানৰ প্ৰস্তুতি কৰি কাঠমাণ্ডুৰ পৰা হেলিকপ্টাৰেৰে মাছ অনাৰ ব্যৱস্থা কৰে। দলটোৰ লগত থকা ৰান্ধনিৰ জৰিয়তে থেকেৰাৰে মাছৰ টেঙা ৰান্ধিবলৈও বিশেষ ব্যৱস্থা কৰা হয়। অনুশীলনৰ পৰা উভতি আহি দুপৰীয়াৰ আহাৰত মাছৰ টেঙাৰে ভাত এসাজ পেটপুৰাই খোৱাৰ আশাত অভিযানকাৰী দলটোয়ে জলপান খাই আনন্দেৰে ওলাই গৈছিল।
কিন্তু সেই আশাত হঠাৎয়ে চেঁচা পানী পেলাই হিমানী সম্প্রপাত আহে। প্ৰচণ্ড শক্তিশালী বৰফৰ সেই দৈত্যই তেওঁলোকৰ আশ্ৰয় লোৱা টেণ্টসমূহৰ লগতে পাকঘৰ আৰু ডাইনিং টেণ্টো উৰুৱাই নি সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলায়। ফলস্বৰূপে খাদ্যসামগ্ৰীৰ লগতে কাঠমাণ্ডুৰ পৰা বিশেষভাৱে অনা মাছৰ টেঙাৰ আঞ্জাও সম্পূৰ্ণৰূপে নষ্ট হয়। অতদিনৰ মূৰত জুতি লগাই মাছৰ আঞ্জা খোৱাৰ আশা মুহূৰ্ততে হেৰাই যায়। এই ভয়ংকৰ আৰু শ্বাসৰুদ্ধকৰ পৰিস্থিতিৰ মাজতো মাছৰ টেঙা নষ্ট হোৱাৰ এই ঘটনাই লেখকৰ মনত হাঁহিৰ খোৰাক জন্মাইছিল।
৪। প্রয়াত পর্বতাৰোহী নেছিম আখতাৰ আৰু লেখকৰ মাজত হোৱা-কথোপকশনৰ এটি চমুটোকা যুগুত কৰা।
উত্তৰঃ নেছিম আখতাৰ অসমৰ এগৰাকী অভিজ্ঞ আৰু প্ৰখ্যাত পৰ্বতাৰোহী আছিল। তেওঁ বহু কেইটা ট্রেকিং অভিযানৰ সফল নেতৃত্ব দিছিল। ‘এভাৰেষ্ট সপোন আৰু বিভীষিকা’ পাঠটোৰ লেখক প্ৰণয় বৰদলৈয়ে নেছিম আখতাৰৰ নেতৃত্বতেই নেপাল-হিমালয়ৰ হেলেম্বু অঞ্চললৈ এক ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ লৈছিল। সেই অভিযানত শুভ্ৰ-কীৰিট পৰিহিত শিখৰৰ মাজেৰে এভাৰেষ্ট শৃংগ তেওঁলোকে দেখা পাইছিল। সেই সময়ৰ পৰাই প্ৰণয় বৰদলৈৰ মনত বিশ্বৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ এভাৰেষ্টত থিয় হৈ তলৰ পৃথিৱী চোৱাৰ গভীৰ আকাঙ্ক্ষা জন্মে।
পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ আন কেইবাটাও ট্ৰেকিং অভিযানত অংশ ল’লেও এভাৰেষ্ট আৰোহণৰ সুযোগ নাপালে। বয়স বঢ়াৰ লগে লগে এই সপোনো ধীৰে ধীৰে স্তিমিত হৈ পৰিছিল। তেনে সময়তে নেছিম আখতাৰৰ প্ৰেৰণাসূচক মন্তব্যই লেখকক পুনৰ উদ্যমী কৰি তোলে। নেছিম আখতাৰে প্ৰায়ে ক’বলৈ ধৰে— “দেশৰ অন্য প্ৰান্তৰ পৰ্বতাৰোহীয়ে যেতিয়া পাৰিছে, অসমৰ পৰ্বতাৰোহীয়ে এভাৰেষ্টৰ শীৰ্ষত থিয় হ’ব নোৱাৰিব কিয়?” অসমৰ পৰ্বতাৰোহীক এভাৰেষ্টৰ শীৰ্ষত থিয় কৰোৱাটো নেছিম আখতাৰৰো এটা সপোন আছিল। সেই উদ্দেশ্যে তেওঁ নিজেই প্ৰাক্-এভাৰেষ্ট অভিযানৰ আয়োজন কৰি পদক্ষেপ লৈছিল।
নেছিম আখতাৰৰ এই প্ৰেৰণামূলক কথা আৰু কৰ্মই প্ৰণয় বৰদলৈৰ মনত নতুন উৎসাহ আৰু দৃঢ় সংকল্প জন্মায় আৰু তেওঁ এভাৰেষ্ট জয় কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত নেছিম আখতাৰৰ অকাল বিয়োগ ঘটে, তথাপিও তেওঁৰ অনুপ্ৰেৰণা বুকুত লৈ প্ৰণয় বৰদলৈয়ে আন পৰ্বতাৰোহী দলৰ সৈতে এভাৰেষ্ট অভিযানত অংশ লয়।
৫। ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটিৰ ওভতনি যাত্ৰা কেনেকুৱা আছিল ব্যাখ্যা কৰা৷
উত্তৰঃ হিমানী সম্প্রপাতৰ ফলত আশ্ৰয় আৰু খাদ্যসামগ্ৰীৰ ঘাটত পৰি ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটোৱে অভিযান তাতেই সামৰি ওভতনি যাত্ৰা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। কেম্পত থকা টেণ্টসমূহ ছিন্ন-ভিন্ন হৈ পৰাৰ লগতে ৰচদ-পাতি নষ্ট হোৱাত তেওঁলোক ভোক আৰু পিয়াহে জৰ্জৰিত হৈ পৰিছিল। বছৰজোৰা কঠোৰ প্ৰস্তুতি বিফল হোৱাত দলটোৰ সদস্যসকল মানসিকভাৱেও গভীৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল।
সোনকালেই দলটোৱে বেছ কেম্পৰ শিবিৰ সামৰি লয় আৰু দুৰ্ঘটনাত আহত হোৱা সদস্যসকলক চাঙী বান্ধি দাঙকোলাকৈ তললৈ নমাই আনে। এই ওভতনি যাত্ৰা আছিল অত্যন্ত কষ্টদায়ক আৰু কৰুণ। বাটত তেওঁলোকে দুৰ্ঘটনাত আহতসকলক সতীৰ্থসকলে চাঙীত বহুৱাই তললৈ আনাৰ হৃদয়বিদাৰক দৃশ্যো প্রত্যক্ষ কৰে। সাধাৰণতে এভাৰেষ্ট বেছ কেম্পৰ পৰা লুকলা নামৰ ঠাইলৈ প্ৰায় দহ দিন লাগিলেও তেওঁলোকে ৫–৬ দিনৰ ভিতৰতে এই বাট সম্পূৰ্ণ কৰে।
অত্যন্ত ক্লান্ত আৰু ভাগৰুৱা অৱস্থাত দলটোৱে গোৰখশ্বেপ নামৰ ঠাইত অৱস্থিত এভাৰেষ্ট এলেকাৰ অন্তিমখন পৰ্যটক নিবাসলৈ সন্ধিয়া সময়ত উপস্থিত হয়। তেতিয়াও বৰফ পৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ হোৱা নাছিল। অতিশয় অৱসাদগ্ৰস্ত অৱস্থাৰ বাবে তেওঁলোকে টেণ্টত আশ্ৰয় নলৈ পৰ্যটক নিবাসতেই নিশাটো কটাই পিছদিনা পুৱাই আহাৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পাছত শাৰীৰিক আৰু মানসিক দুয়োদিশে বিধ্বস্ত হৈ, তিক্ত অভিজ্ঞতা বুকুত লৈ ‘অসম এভাৰেষ্ট অভিযান’ দলটোৱে নামনিমুৱা ওভতনি যাত্ৰা পুনৰ আৰম্ভ কৰে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post