অঘৰী সাম্ৰাজ্য
অনুশীলনী
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) জুৱাইনি কোন আছিল?
উত্তৰঃ Ata-Malik Juvayni আছিল এয়োদশ শতিকাৰ এজন পাৰ্চী বুৰঞ্জীলেখক। তেওঁ মঙ্গোল শাসনৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছিল।
(খ) কোন শতিকাত চীনৰ প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ হৈছিল?
উত্তৰঃ চীনৰ মহান প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত, বিশেষকৈ Qin Shi Huang-ৰ সময়ত।
(গ) চেংগিজ খাঁৰ মৃত্যু কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ Genghis Khan-ৰ মৃত্যু ১২২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল।
(ঘ) মঙ্গোলীয়া গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠা কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯২১ খ্ৰীষ্টাব্দত মঙ্গোলীয়া গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
(ঙ) মঙ্গোলসকলৰ শ্ৰেষ্ঠতম নেতা বুলি কাক কোৱা হয়?
উত্তৰঃ চেংগিজ খাঁক মঙ্গোলসকলৰ শ্ৰেষ্ঠতম নেতা বুলি কোৱা হয়।
(চ) ঘাজান খাঁ কোন আছিল?
উত্তৰঃ Ghazan Khan আছিল ইলখানিদ বংশৰ এজন শাসক আৰু ইছলাম গ্ৰহণ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ মঙ্গোল শাসক।
২। চমু উত্তৰ লিখা
(ক) মোগলসকলৰ বাবে বাণিজ্য কিয় ইমান তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ আছিল?
উত্তৰঃ মঙ্গোলসকল ষ্টেপ অঞ্চলৰ অঘৰী জনজাতি আছিল। সেই অঞ্চলত কৃষি উৎপাদন সীমিত আছিল, সেয়ে তেওঁলোকে চীন আৰু মধ্য এছিয়াৰ স্থায়ী বসতিসকলৰ সৈতে বাণিজ্য কৰি শস্য, ৰেচম, ধাতু আৰু বিলাসী সামগ্ৰী লাভ কৰিছিল। বাণিজ্যই তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক শক্তি বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰত সহায় কৰিছিল।
(খ) কিয় চেংগিজ খাঁই মঙ্গোল জনজাতিবোৰক সামাজিক আৰু সামৰিক গোটত বিভক্ত কৰিছিল?
উত্তৰঃ চেংগিজ খাঁই জনজাতিভিত্তিক বিভাজনৰ সলনি দশমিক পদ্ধতিৰে (১০, ১০০, ১০০০ জনৰ গোট) সামৰিক সংগঠন গঢ়ি তুলিছিল। ইয়াৰ ফলত ব্যক্তিগত আনুগত্যৰ সলনি কেন্দ্ৰীয় নেতৃত্ব শক্তিশালী হৈছিল আৰু শৃংখলাবদ্ধ সেনাবাহিনী গঠন সম্ভৱ হৈছিল।
(গ) য়াছাৰ ওপৰত শেষৰ ফালৰ মঙ্গোলসকলৰ প্ৰতিক্ৰিয়াই চেংগিজ খাঁৰ স্মৃতিৰ সৈতে কেনেকৈ জড়িত আছিল?
উত্তৰঃ ‘য়াছা’ আছিল চেংগিজ খাঁৰ বিধি আৰু আইনসমূহৰ সংকলন। পিছৰ মঙ্গোল শাসকসকলে ইয়াক পবিত্ৰ বিধান হিচাপে গণ্য কৰি নিজৰ শাসনৰ বৈধতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইদৰে তেওঁলোকে চেংগিজ খাঁৰ স্মৃতি আৰু ঐতিহ্যৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্ক দৃঢ় কৰিছিল।
(ঘ) নগৰভিত্তিক লেখকৰ ৰেকৰ্ডত অঘৰী সমাজ সদায়ে শত্ৰুভাৱাপন্ন ৰূপে দেখুওৱা হয়—তুমি মানা নে? পাৰ্চীয়ান বুৰঞ্জীলেখকে মৃত্যুৰ সংখ্যা বঢ়াই লিখাৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ এই উক্তিৰ কিছু সত্যতা আছে। অধিকাংশ ঐতিহাসিক বিৱৰণ নগৰভিত্তিক লেখকৰ দ্বাৰা লিখা হৈছিল, যিসকল মঙ্গোল আক্ৰমণৰ শিকাৰ হৈছিল। সেইবাবে তেওঁলোকে অঘৰী সমাজক বৰ্বৰ আৰু ধ্বংসকাৰী ৰূপে উপস্থাপন কৰিছিল। পাৰ্চীয়ান বুৰঞ্জীলেখকসকলে মৃত্যুৰ সংখ্যা বঢ়াই লিখিছিল যাতে আক্ৰমণৰ ভয়াবহতা দেখুৱাব পাৰে আৰু পাঠকৰ মনত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
৩। ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্ন
(ক) মঙ্গোল আৰু বেদুইন সমাজৰ ঐতিহাসিক অভিজ্ঞতাৰ ভিন্নতা ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ মঙ্গোল আৰু বেদুইন দুয়ো অঘৰী জনজাতি আছিল যদিও তেওঁলোকৰ ঐতিহাসিক অভিজ্ঞতা পৃথক। Genghis Khan-ৰ নেতৃত্বত মঙ্গোলসকলে এক বৃহৎ সাম্ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল, যি ইউৰেচিয়াৰ বহু অঞ্চল সামৰি লৈছিল। তেওঁলোকে শক্তিশালী সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছিল।
আনহাতে বেদুইনসকল আৰব মৰুভূমিত সীমাবদ্ধ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজনৈতিক সংগঠন জনজাতিভিত্তিক আছিল। ভৌগোলিক অৱস্থান, সম্পদৰ পৰিমাণ আৰু শক্তিশালী নেতৃত্বৰ উপস্থিতিয়ে এই ভিন্নতা সৃষ্টি কৰিছিল।
(খ) পেক্স মঙ্গোলিকা (Pax Mongolica)-ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ পেক্স মঙ্গোলিকা বুলিলে মঙ্গোল শাসনৰ সময়ত ইউৰেচিয়াত প্ৰতিষ্ঠিত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতাক বুজায়। ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
চিল্ক ৰুটৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা।
পূৱ আৰু পশ্চিমৰ মাজত বাণিজ্য আৰু যোগাযোগ বৃদ্ধি।
সাংস্কৃতিক আৰু বৈজ্ঞানিক জ্ঞানৰ আদান-প্ৰদান।
বিভিন্ন ধৰ্মৰ প্ৰতি সহনশীল মনোভাৱ।
(গ) অঘৰী সমাজত ৰাষ্ট্ৰগঠন কেনেকৈ সম্ভৱ হয়?
উত্তৰঃ অঘৰী সমাজত শক্তিশালী নেতৃত্ব, সামৰিক সংগঠন আৰু আইন ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰগঠন সম্ভৱ হয়। চেংগিজ খাঁই বিভিন্ন জনজাতিক একত্ৰিত কৰি শৃংখলাবদ্ধ সামৰিক শক্তি গঢ়ি তুলিছিল আৰু ‘য়াছা’ আইন প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এক কেন্দ্ৰীভূত শাসন ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিছিল।
(ঘ) চেংগিজ খাঁৰ ঘটনাবহুল জীৱন পৰিক্ৰমা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ Genghis Khan (টেমুজিন)ৰ জন্ম ১১৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল। সৰুতেই পিতৃৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁ বহু কষ্ট সহ্য কৰিছিল। ধীৰে ধীৰে তেওঁ বিভিন্ন মঙ্গোল জনজাতিক একত্ৰিত কৰি ১২০৬ চনত ‘চেংগিজ খাঁ’ উপাধি লাভ কৰে।
তেওঁ উত্তৰ চীন, মধ্য এছিয়া, ইৰাণ আদি অঞ্চল জয় কৰে আৰু বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ সাম্ৰাজ্য গঢ়ি তোলে। ১২২৭ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ ইতিহাসত এজন শক্তিশালী আৰু প্রভাৱশালী শাসক হিচাপে পৰিচিত।
৪। চমু টোকা
(ক) বুখাৰা জয়
১২২০ খ্ৰীষ্টাব্দত চেংগিজ খাঁই বুখাৰা জয় কৰে। জুৱাইনীৰ বিৱৰণ অনুসাৰে, তেওঁ নগৰবাসীক সতৰ্কবাণী দিয়ে আৰু এই জয় মঙ্গোল শক্তিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় হিচাপে গণ্য হয়।
(খ) চেংগিজ খাঁ
চেংগিজ খাঁ আছিল মঙ্গোলসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নেতা। তেওঁ জনজাতিসমূহক একত্ৰিত কৰি বৃহৎ সাম্ৰাজ্য গঢ়ি তুলিছিল।
(গ) মঙ্গোল ধ্বংসৰ খটিয়ান
মঙ্গোল আক্ৰমণৰ সময়ত বহু নগৰ ধ্বংস হৈছিল। যদিও বুৰঞ্জীত মৃত্যুৰ সংখ্যা অতি বেছি বুলি উল্লেখ আছে, ইতিহাসবিদসকলে কয় যে কিছুমান সংখ্যা অতিশয়োক্তিও হ’ব পাৰে।
(ঘ) য়াছা (Yasa)
‘য়াছা’ আছিল চেংগিজ খাঁৰ আইন সংকলন। ই মঙ্গোল সমাজত শৃংখলা, ঐক্য আৰু শাসনৰ ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল।