চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। পৰিৱেশ শব্দটো ক’ৰ পৰা আহিছে ?
উত্তৰঃ
‘পৰিৱেশ’ শব্দটোৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ Environment। এই শব্দটো ফৰাচী ভাষাৰ “Environer” শব্দৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে আমাৰ চৌপাশে থকা সকলো জৈৱ আৰু অজৈৱ উপাদান।
২। MIC ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰঃ
MIC ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ হৈছে Methyl Isocyanate (মিথাইল আইছ’চায়েনেট)।
৩। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ মূল কাৰণ কি ?
উত্তৰঃ
বায়ুমণ্ডলত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড, মিথেন আদি গ্ৰীণহাউছ গেছৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলতেই গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়।
৪। পৰিৱেশৰ ভাগ দুটা কি কি ?
উত্তৰঃ
পৰিৱেশৰ দুটা ভাগ হৈছে—
(ক) ভৌতিক পৰিৱেশ
(খ) সামাজিক পৰিৱেশ
৫। মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ
(ক) ঘৰ-দুৱাৰ
(খ) যান-বাহন
৬। ভৌতিক পৰিৱেশৰ ভাগ দুটা কি কি ?
উত্তৰঃ
ভৌতিক পৰিৱেশৰ দুটা ভাগ—
(ক) প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ
(খ) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ
৭। সামাজিক পৰিৱেশৰ ভাগ কেইটা আৰু কি কি ?
উত্তৰঃ
সামাজিক পৰিৱেশৰ ভাগ তিনিটা—
(ক) অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশ
(খ) ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ
(গ) সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ
৮। পৰিস্থিতি বিজ্ঞান বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰঃ
জীৱ আৰু তেওঁলোকৰ পৰিৱেশৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্বন্ধ আৰু আন্তঃক্ৰিয়াক অধ্যয়ন কৰা বিজ্ঞানক পৰিস্থিতি বিজ্ঞান বুলি কোৱা হয়।
৯। শব্দ প্ৰদূষণৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ
(ক) ফটকা
(খ) যান-বাহনৰ হৰ্ণ
১০। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰঃ
প্ৰকৃতিৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা উপাদানসমূহ যেনে— বায়ু, পানী, মাটি, ৰ’দ, বৰষুণ, গছ-গছনি আদি মিলি যি পৰিৱেশ গঢ়ে তাক প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ বুলি কোৱা হয়।
১১। ভৌতিক পৰিৱেশ বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰঃ
প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট সকলো ভৌতিক বস্তু যেনে— পৰ্বত, নদী, মাটি, পানী, ঘৰ-দুৱাৰ, ৰাস্তা-ঘাট, যান-বাহন আদি মিলি যি পৰিৱেশ গঢ়ে তাক ভৌতিক পৰিৱেশ বুলি কোৱা হয়।
অনুশীলন (Exercise)
১। পৰিস্থিতি বিজ্ঞান বুলিলে তুমি কি বুজা ?
উত্তৰঃ
পৰিস্থিতি বিজ্ঞান হৈছে জীৱ-জন্তু, গছ-গছনি আৰু মানুহৰ সৈতে পৰিৱেশৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্বন্ধৰ অধ্যয়ন। ইয়াত ভৌতিক আৰু জৈৱিক উপাদানসমূহৰ মাজৰ আন্তঃক্ৰিয়াৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।
২। পৰিস্থিতি বিজ্ঞান কেৱল প্ৰাকৃতিক শক্তিবোৰতেই সীমিত নহয় কিয় ?
উত্তৰঃ
পৰিস্থিতি বিজ্ঞান কেৱল প্ৰাকৃতিক শক্তিবোৰতেই সীমিত নহয়, কাৰণ মানুহো পৰিৱেশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। মানুহৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপে পৰিৱেশত প্ৰভাৱ পেলায়। সেয়েহে পৰিস্থিতি বিজ্ঞানত মানুহ আৰু সমাজৰ ভূমিকাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
৩। সামাজিক পৰিৱেশ উদ্ভৱৰ উভমুখী প্ৰক্ৰিয়াটো বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
সামাজিক পৰিৱেশ এক উভমুখী প্ৰক্ৰিয়া। অৰ্থাৎ প্ৰকৃতি সমাজক প্ৰভাৱিত কৰে আৰু সমাজেও প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে নদীৰ কাষত কৃষি আৰু বাণিজ্যৰ বিকাশ হয়। আনহাতে মানুহে নদীবান্ধ নিৰ্মাণ কৰি প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত পৰিৱৰ্তন আনে।
৪। সামাজিক সংগঠনে কিয় আৰু কেনেকৈ পৰিৱেশ আৰু সমাজৰ মাজত সম্বন্ধ গঢ় দিয়ে।
উত্তৰঃ
সামাজিক সংগঠনে প্ৰাকৃতিক সম্পদ কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব আৰু কোনে ব্যৱহাৰ কৰিব সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰে। সম্পত্তি, উৎপাদন আৰু সমাজৰ মূল্যবোধৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মানুহে পৰিৱেশৰ সৈতে সম্বন্ধ গঢ়ে।
৫। কিয় পাৰিপাৰ্শ্বিক ব্যৱস্থা সমাজৰ কাৰণে এক জটিল আৰু বিশাল কাম ?
উত্তৰঃ
পাৰিপাৰ্শ্বিক ব্যৱস্থাত বহু প্ৰাকৃতিক আৰু সামাজিক উপাদান জড়িত থাকে। মানুহৰ জীৱন-ধাৰণ, অৰ্থনীতি আৰু সংস্কৃতি পৰিৱেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়েহে এই সকলো উপাদানৰ মাজত সমতা বজাই ৰখা এক জটিল কাম।
৬। প্ৰদূষণৰ সৈতে জড়িত কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰিপাৰ্শ্বিক শংকা কি কি ?
উত্তৰঃ
বায়ু প্ৰদূষণ, পানী প্ৰদূষণ, ভূমি প্ৰদূষণ আৰু শব্দ প্ৰদূষণ হৈছে গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰিপাৰ্শ্বিক শংকা। ইয়াৰ ফলত মানুহৰ স্বাস্থ্য, জীৱ-জন্তু আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পৰে।
৭। প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ হ্ৰাসৰ সৈতে জড়িত মুখ্য পাৰিপাৰ্শ্বিক সমস্যাবোৰ কি কি ?
উত্তৰঃ
প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ ফলত বন উজাৰ, মাটিৰ ক্ষয়, পানীৰ অভাৱ, জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য হ্ৰাস আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে সমস্যা দেখা যায়।
৮। পাৰিপাৰ্শ্বিক সমস্যাবোৰ একে সময়তে সামাজিক সমস্যা কিয় হয় ?
উত্তৰঃ
পাৰিপাৰ্শ্বিক সমস্যাই মানুহৰ জীৱন-ধাৰণ, স্বাস্থ্য, জীৱিকা আৰু অৰ্থনীতিত প্ৰভাৱ পেলায়। সেয়েহে এই সমস্যাবোৰে সমাজৰ ওপৰতো গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু সামাজিক সমস্যা ৰূপে পৰিণত হয়।
৯। সামাজিক পৰিস্থিতি বিজ্ঞানে কি বুজায় ?
উত্তৰঃ
সামাজিক পৰিস্থিতি বিজ্ঞান হৈছে সমাজ আৰু পৰিৱেশৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্বন্ধৰ অধ্যয়ন। ইয়াত মানুহৰ সামাজিক ব্যৱস্থা আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ মাজৰ আন্তঃক্ৰিয়া আলোচনা কৰা হয়।
১০। তুমি জনা বা পঢ়া পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত কেইটামান মতভেদ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত বহু মতভেদ দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে বনাঞ্চল সংৰক্ষণ আৰু উদ্যোগ স্থাপনক লৈ হোৱা মতভেদ, নদীবান্ধ নিৰ্মাণক লৈ হোৱা বিতৰ্ক, খনি খননৰ ফলত পৰিৱেশৰ ক্ষতি আদি বিষয়ত বিভিন্ন মতামত দেখা যায়।