চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। তিনিটা সামাজিক বিপ্লৱ কি কি ?
উত্তৰঃ
তিনিটা সামাজিক বিপ্লৱ হ’ল—
(ক) জ্ঞানোদয় যুগ
(খ) ফৰাচী বিপ্লৱ
(গ) শিল্প বিপ্লৱ
২। সামাজিক ঘটনা কি ?
উত্তৰঃ
সমাজত ব্যক্তিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা আৰু ব্যক্তিসকলে মানি চলিবলৈ বাধ্য হোৱা সামূহিক আচৰণ, বিশ্বাস আৰু নিয়মসমূহক সামাজিক ঘটনা বুলি কোৱা হয়।
৩। মাৰ্ক্সৰ মতে সমাজে অতিক্ৰম কৰি অহা স্তৰবোৰ কি কি ?
উত্তৰঃ
মাৰ্ক্সৰ মতে সমাজে অতিক্ৰম কৰা স্তৰসমূহ হ’ল—
(ক) আদিম সাম্যবাদ
(খ) দাস ব্যৱস্থা
(গ) সামন্তবাদ
(ঘ) পুঁজিবাদী ব্যৱস্থা
৪। জ্ঞানোদয় যুগৰ মানে কি ?
উত্তৰঃ
১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউৰোপত যুক্তিবাদ, বিজ্ঞান আৰু মানৱ অধিকাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া এক নতুন চিন্তাধাৰাৰ উদ্ভৱ হৈছিল। এই সময়ছোৱাক জ্ঞানোদয় যুগ বুলি কোৱা হয়।
৫। শ্ৰমবিভাজনৰ ওপৰত দুৰখেইমে সমাজক কেইটা ভাগত ভাগ কৰিছে আৰু কি কি ?
উত্তৰঃ
দুৰখেইমে সমাজক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে—
(ক) যান্ত্ৰিক সমাজ
(খ) আংগিক (জৈৱিক) সমাজ
৬। কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ মুখ্য কিতাপখন কি আৰু কেতিয়া প্ৰকাশ পাইছিল ?
উত্তৰঃ
কাৰ্ল মাৰ্ক্সৰ মুখ্য কিতাপখন হ’ল Das Kapital আৰু ই ১৮৬৭ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।
৭। শিল্প বিপ্লৱ ক’ত আৰু কেতিয়া হৈছিল ?
উত্তৰঃ
শিল্প বিপ্লৱ ১৮শ শতিকাৰ শেষ ভাগত ইংলেণ্ডত আৰম্ভ হৈছিল।
৮। আমোলাতন্ত্ৰ কি ?
উত্তৰঃ
নিয়ম, বিধি আৰু পদানুক্ৰমিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চলা এক সংগঠিত প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাক আমোলাতন্ত্ৰ বুলি কোৱা হয়।
৯। ফৰাচী বিপ্লৱৰ আদৰ্শ তিনিটা কি কি ?
উত্তৰঃ
(ক) স্বাধীনতা
(খ) সমতা
(গ) ভাতৃত্ব
১০। পাশ্চাত্যৰ তিনিজন সমাজতত্ত্ববিদৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ
(ক) কাৰ্ল মাৰ্ক্স
(খ) ইমাইল দুৰখেইম
(গ) মেক্স ৱেবাৰ
অনুশীলন (Exercise)
৯। সামাজিক বিজ্ঞানৰ বস্তুনিষ্ঠতাৰ সুকীয়া বৈশিষ্ট্য কি বুলি ভাবা ?
উত্তৰঃ
সামাজিক বিজ্ঞানত বস্তুনিষ্ঠতা মানে হৈছে কোনো বিষয় অধ্যয়ন কৰোঁতে ব্যক্তিগত মতামত বা পক্ষপাতিত্ব নৰাখি তথ্য আৰু প্ৰমাণৰ ভিত্তিত বিশ্লেষণ কৰা। গৱেষকসকলে বাস্তৱ তথ্য, পৰিসংখ্যা আৰু পৰ্যবেক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সিদ্ধান্ত লয়। এইদৰে সামাজিক ঘটনাবোৰ নিৰপেক্ষভাৱে অধ্যয়ন কৰাটোৱেই সামাজিক বিজ্ঞানৰ বস্তুনিষ্ঠতাৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য।
১০। সাম্প্ৰতিক কালত ভাৰতত সামাজিক আন্দোলন গা কৰি উঠাৰ কোনো সূত্ৰৰ বিষয়ে ইংগিত দিব পাৰেনে ?
উত্তৰঃ
সাম্প্ৰতিক সময়ত ভাৰতত বহু সামাজিক আন্দোলন গা কৰি উঠিছে। পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, মহিলাৰ অধিকাৰ, জাতি-সমতাৰ দাবী, কৃষক আন্দোলন আদি বিষয়ত বিভিন্ন আন্দোলন দেখা যায়। এই আন্দোলনসমূহে সমাজত ন্যায়, সমতা আৰু অধিকাৰৰ বাবে জনসাধাৰণক সংগঠিত কৰে।
১১। ভাৰতৰ বিষয়ে মাৰ্ক্স আৰু ৱেবাৰে কি লিখিছিল বিচাৰি উলিওৱা।
উত্তৰঃ
কাৰ্ল মাৰ্ক্সে ভাৰতীয় সমাজত ঔপনিবেশিক শাসনৰ প্ৰভাৱ আৰু অৰ্থনৈতিক শোষণৰ বিষয়ে লিখিছিল। তেওঁ ভাৰতৰ গ্ৰাম্য সমাজ আৰু উৎপাদন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছিল।
মেক্স ৱেবাৰে ভাৰতৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস, বিশেষকৈ হিন্দুধৰ্ম আৰু জাতি ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সমাজৰ সংগঠনৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে বিশ্লেষণ কৰিছিল।
১২। বহু আগতেই যিসকলৰ মৃত্যু হৈছে, সেইসকলৰ লিখনি আমি কিয় পঢ়িব লাগে ? আৰু কিয় পঢ়িব নালাগে ?
উত্তৰঃ
পঢ়িব লাগাৰ কাৰণঃ
তেওঁলোকৰ চিন্তাধাৰাই সমাজ আৰু ইতিহাস বুজিবলৈ সহায় কৰে।
বহু আধুনিক ধাৰণাৰ মূল উৎস এই চিন্তাবিদসকল।
তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা আৰু তত্ত্বসমূহে সমাজৰ বিকাশ বুজিবলৈ সহায় কৰে।
পঢ়িব নালাগে বুলি কোৱা কাৰণঃ
তেওঁলোকৰ কিছু ধাৰণা আজিৰ সমাজৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ মিল নাথাকিব পাৰে।
সমাজ আৰু পৰিস্থিতি সময়ৰ লগে লগে সলনি হৈছে।
সেয়েহে তেওঁলোকৰ লিখনি পঢ়ি আমি ইতিহাস আৰু চিন্তাধাৰা বুজি আধুনিক সমাজৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰো।