ASSEB Class 12 Anthropology Chapter 2 আনুবংশিক বিজ্ঞান পাঠটোৰ উত্তৰ

Chapter 2

আনুবংশিক বিজ্ঞান

ক. অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। আনুবংশিক বিজ্ঞানৰ পিতৃ বুলি কাক জনা যায়?

উত্তৰঃ গ্ৰেগৰ জোহান মেণ্ডেলক আনুবংশিক বিজ্ঞানৰ পিতৃ বুলি জনা যায়।

২। বংশগতি কি?

উত্তৰঃ পিতৃ-মাতৃৰ পৰা সন্তানলৈ জিনৰ জৰিয়তে বংশগত বৈশিষ্ট্যসমূহ সঞ্চাৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক বংশগতি বোলে।

৩। বংশানুক্ৰমিক লক্ষণসমূহ কিহৰ জৰিয়তে সঞ্চাৰিত হয়?

উত্তৰঃ জিনৰ জৰিয়তে।

৪। জিন কি?

উত্তৰঃ জিন হৈছে DNA-ৰ এটা নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যকৰী অংশ, যিয়ে কোনো বংশগত বৈশিষ্ট্যৰ তথ্য বহন কৰে।

৫। মেণ্ডেলে বংশগতিৰ পৰীক্ষা কোন উদ্ভিদৰ ওপৰত কৰিছিল?

উত্তৰঃ মটৰ গছৰ ওপৰত।

৬। মেণ্ডেলৰ পৰীক্ষাত মটৰ গছ ব্যৱহাৰৰ এটা সুবিধা কি?

উত্তৰঃ মটৰ গছত বিপৰীতধৰ্মী লক্ষণসমূহ স্পষ্ট আৰু সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়।

৭। মেণ্ডেলৰ গৱেষণাৰ ফলাফল ক’ত প্ৰকাশ পাইছিল?

উত্তৰঃ Brünn Natural History Society-ৰ কাৰ্যবিৱৰণীত ১৮৬৬ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।

৮। মেণ্ডেলৰ সূত্ৰসমূহ পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰা বিজ্ঞানীসকল কোন কোন?

উত্তৰঃ হিউগো ডি ভ্ৰিছ, কাৰ্ল ক’ৰেন্স আৰু এৰিখ ভন চেৰমাক।

৯। মেণ্ডেলৰ একসংকৰ পৰীক্ষাৰ F₂-ৰ Phenotypic অনুপাত কিমান?

উত্তৰঃ ৩ : ১।

১০। মেণ্ডেলৰ একসংকৰ পৰীক্ষাৰ F₂-ৰ Genotypic অনুপাত কিমান?

উত্তৰঃ ১ : ২ : ১।

১১। মেণ্ডেলৰ দ্বিসংকৰ পৰীক্ষাৰ Phenotypic অনুপাত কিমান?

উত্তৰঃ ৯ : ৩ : ৩ : ১।

১২। Allele বা এলিল কি?

উত্তৰঃ সমজাতীয় ক্ৰ’মজ’মৰ একে locus-ত অৱস্থিত একে জিনৰ বিকল্প ৰূপসমূহক allele বোলে।

১৩। Genotype কি?

উত্তৰঃ কোনো জীৱৰ কোনো বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে জড়িত জিন বা allele-ৰ গঠনক genotype বোলে।

১৪। Phenotype কি?

উত্তৰঃ genotype আৰু পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱত জীৱদেহত প্ৰকাশ পোৱা দৃশ্যমান বা মাপিব পৰা বৈশিষ্ট্যক phenotype বোলে।

১৫। Homozygous বা সমযুগ্মজী কি?

উত্তৰঃ কোনো বৈশিষ্ট্যৰ বাবে allele দুটা একে হ’লে সেই genotype-ক homozygous বোলে। যেনে—TT বা tt।

১৬। Heterozygous বা বিষমযুগ্মজী কি?

উত্তৰঃ কোনো বৈশিষ্ট্যৰ বাবে allele দুটা বেলেগ হ’লে সেই genotype-ক heterozygous বোলে। যেনে—Tt।

১৭। Dominant বা প্ৰভাৱী লক্ষণ কি?

উত্তৰঃ heterozygous অৱস্থাতো যি allele-ৰ লক্ষণ প্ৰকাশ পায় তাক dominant allele বা প্ৰভাৱী লক্ষণ বোলে।

১৮। Recessive বা অপ্ৰভাৱী লক্ষণ কি?

উত্তৰঃ dominant allele উপস্থিত থাকিলে যি allele-ৰ লক্ষণ প্ৰকাশ নাপায়, তাক recessive allele বোলে।

১৯। মানুহৰ দৈহিক কোষত কিমান যোৰ ক্ৰ’মজ’ম থাকে?

উত্তৰঃ ২৩ যোৰ।

২০। Down syndrome কিহৰ বাবে হয়?

উত্তৰঃ ২১ নং ক্ৰ’মজ’মৰ তিনিটা প্ৰতিলিপি থকা Trisomy 21-ৰ বাবে।

২১। Turner syndrome-ত সাধাৰণতে মুঠ ক্ৰ’মজ’ম কিমান থাকে?

উত্তৰঃ ৪৫টা; সাধাৰণ karyotype 45,X।

২২। Klinefelter syndrome-ৰ সাধাৰণ karyotype কি?

উত্তৰঃ 47,XXY।

২৩। Klinefelter syndrome কিহৰ বাবে হয়?

উত্তৰঃ লিংগ ক্ৰ’মজ’মৰ সংখ্যাগত অস্বাভাৱিকতা, সাধাৰণতে এটা অতিৰিক্ত X ক্ৰ’মজ’মৰ বাবে।

২৪। Klinefelter syndrome-ৰ বৰ্ণনা প্ৰথমে কোনে কৰিছিল?

উত্তৰঃ Harry F. Klinefelter আৰু তেওঁৰ সহকৰ্মীসকলে ১৯৪২ চনত এই syndrome-ৰ ক্লিনিকেল বৰ্ণনা দিছিল।

২৫। Turner syndrome-ৰ নাম কাৰ নাম অনুসৰি?

উত্তৰঃ চিকিৎসক Henry Turner-ৰ নাম অনুসৰি।

২৬। Eugenics শব্দটো কোনে প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?

উত্তৰঃ Francis Galton-এ ১৮৮৩ চনত “Eugenics” শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।

২৭। ঐতিহাসিকভাৱে Eugenics-ক কেইটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ Positive eugenics আৰু Negative eugenics।

খ. মেণ্ডেলৰ একসংকৰ পৰীক্ষা

১। একসংকৰ সংকৰণ কাক বোলে?

উত্তৰঃ
এটা মাত্ৰ বৈশিষ্ট্যৰ দুটা বিপৰীত লক্ষণ থকা দুটা বিশুদ্ধ জীৱৰ মাজত কৰা সংকৰণক একসংকৰ সংকৰণ বা Monohybrid cross বোলে।

উদাহৰণস্বৰূপে—

• বিশুদ্ধ ওখ মটৰ গছ = TT

• বিশুদ্ধ চাপৰ মটৰ গছ = tt

২। মেণ্ডেলৰ একসংকৰ পৰীক্ষা বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ

মেণ্ডেলে বিশুদ্ধ ওখ মটৰ গছ আৰু বিশুদ্ধ চাপৰ মটৰ গছৰ মাজত সংকৰণ ঘটাইছিল।

P Generation

TT × tt

Gamete:

• TT → T

• tt → t

F₁ Generation

সকলো গছৰ genotype হ’ল—

Tt

সকলো গছ ওখ হ’ল, কাৰণ T প্ৰভাৱী আৰু t অপ্ৰভাৱী।

তাৰ পিছত F₁-ৰ দুটা গছৰ মাজত self-cross কৰা হ’ল—

Tt × Tt

	T	t
T	TT	Tt
t	Tt	tt

F₂ Generation

Genotype—

• TT = ১

• Tt = ২

• tt = ১

Genotypic ratio = 1 : 2 : 1

Phenotype—

• ওখ = TT + Tt + Tt = ৩

• চাপৰ = tt = ১

Phenotypic ratio = 3 : 1

এই পৰীক্ষাৰ পৰা মেণ্ডেলে প্ৰভাৱিতা আৰু পৃথকীকৰণৰ সূত্ৰ প্ৰতিপন্ন কৰিছিল।

গ. মেণ্ডেলৰ দ্বিসংকৰ পৰীক্ষা

১। দ্বিসংকৰ সংকৰণ কি?

উত্তৰঃ
একেলগে দুটা পৃথক বৈশিষ্ট্যৰ বিপৰীত লক্ষণ অধ্যয়ন কৰিবলৈ কৰা সংকৰণক দ্বিসংকৰ সংকৰণ বা Dihybrid cross বোলে।

২। মেণ্ডেলৰ দ্বিসংকৰ পৰীক্ষা বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ

ধৰা হ’ল—

• ঘূৰণীয়া গুটি = R

• শোটোৰা গুটি = r

• ওখ গছ = T

• চাপৰ গছ = t

বিশুদ্ধ ঘূৰণীয়া-ওখ গছৰ genotype—

RRTT

বিশুদ্ধ শোটোৰা-চাপৰ গছৰ genotype—

rrtt

P Generation

RRTT × rrtt

Gametes—

RT × rt

F₁ Generation

সকলো অপত্য—

RrTt

অৰ্থাৎ সকলো ঘূৰণীয়া আৰু ওখ।

F₁-ৰ self-cross—

RrTt × RrTt

প্ৰতিটো পিতৃ-মাতৃৰ পৰা চাৰি প্ৰকাৰৰ gamete সৃষ্টি হয়—

• RT

• Rt

• rT

• rt

F₂-ত ১৬টা সম্ভাব্য সংযোগ সৃষ্টি হয়।

Phenotype অনুসৰি—

• ঘূৰণীয়া ওখ = ৯

• ঘূৰণীয়া চাপৰ = ৩

• শোটোৰা ওখ = ৩

• শোটোৰা চাপৰ = ১

সেয়েহে—

Dihybrid phenotypic ratio = 9 : 3 : 3 : 1

এই ফলাফলৰ পৰা মেণ্ডেলে স্বতন্ত্ৰ বিন্যাসৰ সূত্ৰ বা Law of Independent Assortment ব্যাখ্যা কৰিছিল।

ঘ. জিন আৰু এলিল

১। জিন আৰু এলিলৰ বিষয়ে চমুটোকা লিখা।

উত্তৰঃ

জিন

DNA-ৰ যি নিৰ্দিষ্ট অংশই বংশগত তথ্য বহন কৰে তাক জিন বোলে। জিন ক্ৰ’মজ’মত অৱস্থিত আৰু এটা বা ততোধিক বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰকাশত ভূমিকা পালন কৰে।

এলিল

একে জিনৰ বিকল্প ৰূপসমূহক allele বোলে। Diploid জীৱত সাধাৰণতে এটা allele মাতৃৰ পৰা আৰু আনটো পিতৃৰ পৰা আহে।

উদাহৰণ—

• T = ওখৰ allele

• t = চাপৰৰ allele

TT, Tt আৰু tt genotype-ত T আৰু t পৰস্পৰৰ allele।

ঙ. Genotype আৰু Phenotype

১। Genotype আৰু Phenotype-ৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰঃ

Genotype

জীৱৰ কোনো বৈশিষ্ট্যৰ genetic constitution-ক genotype বোলে।

উদাহৰণ—

• TT

• Tt

• tt

Phenotype

জীৱৰ দৃশ্যমান বা পৰিমাপযোগ্য প্ৰকাশিত বৈশিষ্ট্যক phenotype বোলে।

উদাহৰণ—

• TT = ওখ

• Tt = ওখ

• tt = চাপৰ

সেয়েহে একসংকৰ পৰীক্ষাত—

Genotypic ratio = 1 : 2 : 1

আৰু

Phenotypic ratio = 3 : 1

চ. সমযুগ্মজী আৰু বিষমযুগ্মজী

১। Homozygous আৰু Heterozygous কি?

উত্তৰঃ

Homozygous বা সমযুগ্মজী

এযোৰ allele একে হ’লে genotype-টোক homozygous বোলে।

উদাহৰণ—

• TT

• tt

Heterozygous বা বিষমযুগ্মজী

এযোৰ allele বেলেগ হ’লে genotype-টোক heterozygous বোলে।

উদাহৰণ—

• Tt

Tt-ত T প্ৰভাৱী আৰু t অপ্ৰভাৱী allele।

ছ. Down Syndrome

১। Down syndrome-ৰ বিষয়ে এটি টোকা লিখা।

উত্তৰঃ

Down syndrome হৈছে ২১ নং ক্ৰ’মজ’মৰ এটা অতিৰিক্ত প্ৰতিলিপি থকা এক chromosomal condition। ইয়াক Trisomy 21 বুলিও কোৱা হয়। সাধাৰণতে কোষ বিভাজনৰ সময়ত nondisjunction-ৰ ফলত ই সৃষ্টি হয়।

Down syndrome থকা ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যাব পৰা কিছুমান বৈশিষ্ট্য হ’ল—

• মুখমণ্ডলৰ বিশেষ গঠন

• পেশীৰ tone কম হ’ব পাৰে

• উচ্চতা তুলনামূলক কম হ’ব পাৰে

• বৌদ্ধিক বিকাশত বিভিন্ন মাত্ৰাৰ বিলম্ব

• জন্মগত হৃদ্ৰোগৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি

• কিছুমান স্বাস্থ্যসমস্যাৰ সম্ভাৱনা অধিক

সকলো ব্যক্তিৰ লক্ষণ একে নহয়। উপযুক্ত স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা আৰু সামাজিক সহায়ৰ মাধ্যমেৰে Down syndrome থকা ব্যক্তিয়ে সক্ৰিয় আৰু অৰ্থপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰিব পাৰে।

মন কৰিবাঃ এই condition-ৰ বাবে অতীতত ব্যৱহৃত কিছুমান শব্দ এতিয়া অপমানজনক আৰু বৈজ্ঞানিকভাৱে অগ্ৰহণযোগ্য; সেয়েহে “Down syndrome” বা “Trisomy 21” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাই শুদ্ধ।

জ. Turner Syndrome

১। Turner syndrome-ৰ বিষয়ে চমুটোকা লিখা।

উত্তৰঃ

Turner syndrome হৈছে female development-ৰ সৈতে জড়িত এটা sex-chromosome condition।

ইয়াৰ সাধাৰণ karyotype—

45,X

অৰ্থাৎ স্বাভাৱিক দুটা sex chromosome-ৰ সলনি এটা X chromosome থাকে। কিছুমান ব্যক্তিৰ mosaic ৰূপো দেখা যায়।

সাধাৰণ বৈশিষ্ট্যসমূহ—

• উচ্চতা কম

• ovarian development অসম্পূৰ্ণ

• puberty বিলম্বিত হ’ব পাৰে

• fertility কম বা অনুপস্থিত হ’ব পাৰে

• ডিঙিৰ দুয়োকাষে skin fold বা webbed neck থাকিব পাৰে

• বুকুৰ আকাৰ বহল হ’ব পাৰে

এই condition সাধাৰণতে sex chromosome nondisjunction বা chromosome loss-ৰ সৈতে জড়িত।

ঝ. Klinefelter Syndrome

১। Klinefelter syndrome-ৰ বিষয়ে চমুটোকা লিখা।

উত্তৰঃ

Klinefelter syndrome হৈছে male development-ৰ সৈতে জড়িত sex-chromosome condition।

সাধাৰণ karyotype—

47,XXY

অৰ্থাৎ স্বাভাৱিক XY-ৰ সৈতে এটা অতিৰিক্ত X chromosome থাকে।

সাধাৰণ বৈশিষ্ট্যসমূহ—

• testes সৰু হ’ব পাৰে

• testosterone কম হ’ব পাৰে

• facial আৰু body hair কম হ’ব পাৰে

• উচ্চতা তুলনামূলক বেছি হ’ব পাৰে

• breast tissue বৃদ্ধি হ’ব পাৰে

• fertility কম বা infertility হ’ব পাৰে

• কিছুমানৰ ভাষা বা শিক্ষণত অসুবিধা হ’ব পাৰে

ই সাধাৰণতে gamete গঠনৰ সময়ত nondisjunction-ৰ ফলত সৃষ্টি হয়।

ঞ. Nondisjunction

১। Nondisjunction কি?

উত্তৰঃ
কোষ বিভাজনৰ সময়ত homologous chromosome বা sister chromatid সঠিকভাৱে পৃথক নহ’লে তাক nondisjunction বোলে।

ইয়াৰ ফলত gamete-ত ক্ৰ’মজ’ম সংখ্যা কম বা বেছি হ’ব পাৰে আৰু—

• Down syndrome

• Turner syndrome

• Klinefelter syndrome

আদি chromosomal condition সৃষ্টি হ’ব পাৰে।

ট. সু-প্ৰজনন বিজ্ঞান বা Eugenics

১। Eugenics কি?

উত্তৰঃ

“Eugenics” শব্দটো Francis Galton-এ ১৮৮৩ চনত প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ঐতিহাসিকভাৱে এই ধাৰণাই বাছনি কৰা প্ৰজননৰ মাধ্যমেৰে মানুহৰ বংশগত বৈশিষ্ট্য “উন্নত” কৰিব পৰা যায় বুলি দাবী কৰিছিল।

কিন্তু আধুনিক genetics অনুসৰি এই ধাৰণা বৈজ্ঞানিকভাৱে অত্যন্ত ত্ৰুটিপূৰ্ণ আৰু নৈতিকভাৱে অগ্ৰহণযোগ্য। অতীতত eugenics-ৰ নামত—

• বলপূৰ্বক বন্ধ্যাকৰণ

• বৈষম্য

• জাতিগত নিপীড়ন

• Nazi Germany-ত অত্যাচাৰ আৰু হত্যাকাণ্ড

সংঘটিত হৈছিল।

সেয়েহে আধুনিক চিকিৎসা আৰু genetics-ত eugenics-ৰ সলনি genetic counselling, informed consent আৰু ব্যক্তিগত অধিকাৰক গুৰুত্ব দিয়া হয়।

২। ঐতিহাসিকভাৱে Eugenics কেইপ্ৰকাৰৰ বুলি কোৱা হৈছিল?

উত্তৰঃ

ঐতিহাসিক গ্ৰন্থত দুটা ভাগ উল্লেখ কৰা হৈছিল—

Positive Eugenics

যিসকলক “উপযোগী” বুলি ধৰা হৈছিল তেওঁলোকৰ সন্তান জন্ম উৎসাহিত কৰাৰ ধাৰণা।

Negative Eugenics

যিসকলক “অনুপযোগী” বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছিল তেওঁলোকৰ প্ৰজনন সীমিত কৰাৰ ধাৰণা।

এই শ্ৰেণীবিভাজন এতিয়া বৈজ্ঞানিক বা নৈতিক নিৰ্দেশনা হিচাপে গ্ৰহণযোগ্য নহয়। অতীতত ইয়াৰ প্ৰয়োগে গুৰুতৰ মানৱাধিকাৰ লংঘন কৰিছিল।

ঠ. মেণ্ডেলৰ মুখ্য সূত্ৰসমূহ

১। প্ৰভাৱিতাৰ সূত্ৰ — Law of Dominance

উত্তৰঃ
দুটা বিপৰীত allele একেলগে heterozygous অৱস্থাত থাকিলে এটা allele-ৰ লক্ষণ প্ৰকাশ পায় আৰু আনটো চাপা থাকে। প্ৰকাশ পোৱা allele-টোক dominant আৰু চাপা পৰা allele-টোক recessive বোলে।

২। পৃথকীকৰণৰ সূত্ৰ — Law of Segregation

উত্তৰঃ
Gamete সৃষ্টি হওঁতে এটা বৈশিষ্ট্যৰ allele দুটা পৰস্পৰৰ পৰা পৃথক হয় আৰু প্ৰতিটো gamete-এ মাত্ৰ এটা allele লাভ কৰে।

৩। স্বতন্ত্ৰ বিন্যাসৰ সূত্ৰ — Law of Independent Assortment

উত্তৰঃ
বিভিন্ন জিনযোৰৰ allele-সমূহ gamete গঠনৰ সময়ত সাধাৰণতে পৰস্পৰৰ পৰা স্বাধীনভাৱে বিন্যস্ত হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ জিনসমূহ linked নহ’লে।

ড. গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

১। Genetics কি?

উত্তৰঃ বংশগতি আৰু বৈচিত্ৰ্যৰ অধ্যয়ন কৰা জীৱবিজ্ঞানৰ শাখাক Genetics বোলে।

২। Variation কি?

উত্তৰঃ একে প্ৰজাতিৰ জীৱসমূহৰ মাজত দেখা পোৱা বৈশিষ্ট্যগত পাৰ্থক্যক variation বোলে।

৩। P generation কি?

উত্তৰঃ সংকৰণত ব্যৱহৃত মূল পিতৃ-মাতৃ প্ৰজন্মক parental বা P generation বোলে।

৪। F₁ generation কি?

উত্তৰঃ P generation-ৰ সংকৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা প্ৰথম অপত্য প্ৰজন্ম।

৫। F₂ generation কি?

উত্তৰঃ F₁ generation-ৰ সদস্যৰ মাজত সংকৰণ বা selfing-ৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দ্বিতীয় অপত্য প্ৰজন্ম।

৬। Pure line কি?

উত্তৰঃ কোনো নিৰ্দিষ্ট বৈশিষ্ট্যৰ বাবে homozygous আৰু বংশানুক্ৰমে একে লক্ষণ দিয়া গোটক pure line বোলে।

৭। Test cross কি?

উত্তৰঃ অজ্ঞাত dominant phenotype-ৰ genotype জানিবলৈ তাক homozygous recessive-ৰ সৈতে সংকৰণ কৰাকে test cross বোলে।

৮। Back cross কি?

উত্তৰঃ F₁ hybrid-ক তাৰ যিকোনো এটা পিতৃ-মাতৃৰ genotype-ৰ সৈতে সংকৰণ কৰাকে back cross বোলে।

৯। Trisomy কি?

উত্তৰঃ কোনো এটা ক্ৰ’মজ’মৰ দুটাৰ সলনি তিনিটা প্ৰতিলিপি থকা অৱস্থাক trisomy বোলে।

১০। Monosomy কি?

উত্তৰঃ কোনো chromosome pair-ৰ এটা ক্ৰ’মজ’ম অনুপস্থিত থাকি মাত্ৰ এটা থকা অৱস্থাক monosomy বোলে।

১১। Down syndrome-ত মুঠ chromosome সাধাৰণতে কিমান?

উত্তৰঃ ৪৭টা।

১২। Turner syndrome-ত মুঠ chromosome সাধাৰণতে কিমান?

উত্তৰঃ ৪৫টা।

১৩। Klinefelter syndrome-ত মুঠ chromosome সাধাৰণতে কিমান?

উত্তৰঃ ৪৭টা।

১৪। Homozygous dominant-ৰ উদাহৰণ কি?

উত্তৰঃ TT।

১৫। Homozygous recessive-ৰ উদাহৰণ কি?

উত্তৰঃ tt।

১৬। Heterozygous-ৰ উদাহৰণ কি?

উত্তৰঃ Tt।

ঢ. MCQ — ২০টা

১। Genetics-ৰ পিতৃ বুলি কাক জনা যায়?

A) গ্ৰেগৰ মেণ্ডেল
B) ডাৰউইন
C) ৱাটছন
D) মৰ্গান

উত্তৰঃ A) গ্ৰেগৰ মেণ্ডেল

২। বংশগত তথ্যৰ মুখ্য বাহক—

A) Lipid
B) Gene
C) Water
D) Mineral

উত্তৰঃ B) Gene

৩। মেণ্ডেলৰ একসংকৰ F₂ phenotypic ratio—

A) 1 : 1
B) 1 : 2 : 1
C) 3 : 1
D) 9 : 3 : 3 : 1

উত্তৰঃ C) 3 : 1

৪। একসংকৰ F₂ genotypic ratio—

A) 9 : 3 : 3 : 1
B) 3 : 1
C) 1 : 1
D) 1 : 2 : 1

উত্তৰঃ D) 1 : 2 : 1

৫। Dihybrid phenotypic ratio—

A) 9 : 3 : 3 : 1
B) 3 : 1
C) 1 : 2 : 1
D) 1 : 1

উত্তৰঃ A) 9 : 3 : 3 : 1

৬। Tt হৈছে—

A) Homozygous recessive
B) Heterozygous
C) Homozygous dominant
D) Gamete

উত্তৰঃ B) Heterozygous

৭। tt হৈছে—

A) Dominant heterozygous
B) Gamete
C) Homozygous recessive
D) F₁ only

উত্তৰঃ C) Homozygous recessive

৮। Down syndrome-ৰ মূল chromosome abnormality—

A) Monosomy X
B) XXY
C) Trisomy 18
D) Trisomy 21

উত্তৰঃ D) Trisomy 21

৯। Turner syndrome-ৰ সাধাৰণ karyotype—

A) 45,X
B) 47,XXY
C) 46,XY
D) 47,XXX

উত্তৰঃ A) 45,X

১০। Klinefelter syndrome-ৰ সাধাৰণ karyotype—

A) 45,X
B) 47,XXY
C) 46,XX
D) 47,XYY

উত্তৰঃ B) 47,XXY

১১। Down syndrome-ত সাধাৰণতে মুঠ chromosome—

A) 45
B) 46
C) 47
D) 48

উত্তৰঃ C) 47

১২। Turner syndrome-ত সাধাৰণতে মুঠ chromosome—

A) 46
B) 47
C) 48
D) 45

উত্তৰঃ D) 45

১৩। “Eugenics” শব্দটো প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল—

A) Francis Galton
B) Gregor Mendel
C) Charles Darwin
D) Hugo de Vries

উত্তৰঃ A) Francis Galton

১৪। Gamete গঠনৰ সময়ত allele পৃথক হোৱাটো—

A) Dominance
B) Law of Segregation
C) Mutation
D) Linkage

উত্তৰঃ B) Law of Segregation

১৫। মেণ্ডেলে পৰীক্ষা কৰিছিল—

A) ধান
B) গম
C) মটৰ গছ
D) সৰিয়হ

উত্তৰঃ C) মটৰ গছ

১৬। F₁ মানে—

A) Parent generation
B) Second filial generation
C) Gamete generation
D) First filial generation

উত্তৰঃ D) First filial generation

১৭। TT genotype হৈছে—

A) Homozygous dominant
B) Heterozygous
C) Homozygous recessive
D) Monosomic

উত্তৰঃ A) Homozygous dominant

১৮। Allele দুটা পৃথক হয়—

A) Fertilisation-ত
B) Gamete formation-ত
C) Translation-ত
D) Respiration-ত

উত্তৰঃ B) Gamete formation-ত

১৯। Nondisjunction-ৰ ফলত সৃষ্টি হ’ব পাৰে—

A) কেৱল বেক্টেৰিয়া
B) Digestion
C) Chromosome number abnormality
D) Photosynthesis

উত্তৰঃ C) Chromosome number abnormality

২০। F₁ hybrid-ৰ recessive parent-ৰ সৈতে সংকৰণ—

A) Dihybrid cross
B) Self cross
C) Reciprocal cross
D) Test cross

উত্তৰঃ D) Test cross

Teacher Generate Old Question Answer

১। আঘাত স্ফীতি কি? আঘাত স্ফীতি ক’ত পোৱা যায়?

উত্তৰঃ শিলৰ ওপৰত আঘাত কৰিলে যি ফুলা বা উঁচু অংশ সৃষ্টি হয় তাক আঘাত স্ফীতি বোলে। ই সাধাৰণতে শিলৰ সঁজুলিৰ আঘাত পোৱা ঠাইত পোৱা যায়।

২। স্থুল সঁজুলি আৰু চলি সঁজুলিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি কি?

উত্তৰঃ স্থুল সঁজুলি: ডাঙৰ আৰু মোটা আকৃতিৰ হয়, নিৰ্মাণ সহজ।

চলি সঁজুলি: পাতল আৰু সূক্ষ্ম ৰূপে তৈয়াৰ কৰা হয়, ব্যৱহাৰো অধিক নিখুঁত।

৩। ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰ কি? ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰবোৰ কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ অতি সৰু আকাৰৰ শিলৰ সঁজুলিক ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰ বোলে। এইবোৰ কাঠ বা হাড়ৰ হাতলত লগাই বাণ, ছুৰি বা কটাৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

৪। মধ্যপ্ৰস্তৰ যুগৰ কেইবিধমান সঁজুলিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ ১) ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰ
২) খোদনাস্ত্ৰ
৩) কটাৰ
৪) খোঁচা সঁজুলি

৫। চাপচলিয়ণ পদ্ধতি কি? কোন প্ৰকাৰৰ সঁজুলিত ব্যৱহাৰ হৈছিল?

উত্তৰঃ শিলৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰি সৰু সৰু খণ্ড আঁতৰাই সঁজুলি তৈয়াৰ কৰা পদ্ধতিক চাপচলিয়ণ পদ্ধতি বোলে। ই সূক্ষ্ম সঁজুলি নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

৬। নৱ প্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি আৰু নিৰ্মাণ কৌশল

উত্তৰঃ সঁজুলি সমূহঃ
১) কুঠাৰ
২) ছুৰি
৩) দা
৪) হাতকুঠাৰ

নিৰ্মাণ কৌশলঃ শিল ঘঁহি, পালিশ কৰি মসৃণ কৰি সঁজুলি তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।

৭। নৱ প্ৰস্তৰ যুগৰ বিপ্লৱ কি? কোনে এই নাম দিছিল?

উত্তৰঃ মানুহে কৃষি, পশুপালন আৰু স্থায়ী বাসস্থান আৰম্ভ কৰা ঘটনাক নৱ প্ৰস্তৰ যুগৰ বিপ্লৱ বোলে। এই নামটো প্ৰথমে দিছিল V. Gordon Childe।

৮। খোদনাস্ত্ৰ কি? ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কি?

উত্তৰঃ খোদনাস্ত্ৰ হৈছে শিলৰ সূক্ষ্ম সঁজুলি যাক খোদাই বা খোদন কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

৯। প্ৰাকৃতিক শিলাখণ্ড আৰু সঁজুলিৰ পাৰ্থক্য

উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক শিলাখণ্ডত মানৱ নিৰ্মাণৰ চিহ্ন নাথাকে।

সঁজুলিত কটাৰ ধাৰ আৰু আঘাতৰ চিহ্ন থাকে।

১০। প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ আৰু নৱপ্ৰস্তৰ জীৱনধাৰাৰ পাৰ্থক্য

উত্তৰঃ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগ: শিকাৰ আৰু ফল-মূল সংগ্ৰহ।

নৱপ্ৰস্তৰ যুগ: কৃষি, পশুপালন আৰু স্থায়ী বসতি।

১১। হস্ত কুঠাৰ বৰ্ণনা

উত্তৰঃ হস্ত কুঠাৰ হৈছে দুয়ো ফাল ধাৰ থকা শিলৰ সঁজুলি। ইয়াক শিকাৰ, কাটনি আৰু খননৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

১২। ৰোকনী জাতীয় সঁজুলি

উত্তৰঃ ৰোকনী জাতীয় সঁজুলি হৈছে শিলৰ সূক্ষ্ম কটাৰ সঁজুলি যাক খোঁচা বা কটা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

১৩। উচ্চ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰ উন্নতি

উত্তৰঃ ১) সূক্ষ্ম সঁজুলি নিৰ্মাণ
২) হাড়ৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ
৩) গুহাচিত্ৰ সৃষ্টি
৪) উন্নত শিকাৰ কৌশল

অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ

১। শিলগুটিৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰা সঁজুলিৰ শিল্পজাত নাম কি?
উত্তৰঃ লিথিক সঁজুলি।

২। মধ্য প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰ সঁজুলি নিৰ্মাণৰ উপাদান কি?
উত্তৰঃ শিল।

৩। প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰ প্ৰধান উপাদান কি আছিল?
উত্তৰঃ শিল।

৪। মানুহৰ সৰ্বপ্ৰথম শিলৰ সঁজুলি কি আছিল?
উত্তৰঃ হস্ত কুঠাৰ।

৫। মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথম ধাতু কি?
উত্তৰঃ তাম।

৬। নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ সঁজুলি নিৰ্মাণ পদ্ধতি কি?
উত্তৰঃ পালিশ পদ্ধতি।

৭। সঁজুলি নিৰ্মাণৰ দ্বি-মেৰু কৌশল প্ৰথমে কোনে প্ৰয়োগ কৰিছিল?
উত্তৰঃ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰ মানুহে।

৮। নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ সঁজুলি নিৰ্মাণ পদ্ধতি কি?
উত্তৰঃ পালিশ আৰু ঘঁহনি পদ্ধতি।

৯। কোন যুগত মানুহে প্ৰথমে কৃষি আৰম্ভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত।

১০। ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰ কোন যুগত ব্যৱহৃত হৈছিল?
উত্তৰঃ মধ্যপ্ৰস্তৰ যুগত।

১১। কোন যুগত পশুপালন আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত।

১২। বোৱা-কটা আৰু মৃৎপাত্ৰ উদ্যোগ কোন যুগত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত।

১৩। অলডোৱান সংস্কৃতিৰ প্ৰধান সঁজুলি কি?
উত্তৰঃ চপাৰ।

১৪। হাড়ৰ সঁজুলি কোন যুগত ব্যৱহৃত হৈছিল?
উত্তৰঃ উচ্চ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত।

১৫। ছলুট্ৰিয়ান সংস্কৃতিৰ সঁজুলি নিৰ্মাণ পদ্ধতি কি?
উত্তৰঃ চাপচলিয়ণ পদ্ধতি।

১৬। মানুহে স্থায়ী বসবাস কেতিয়া আৰম্ভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ নৱপ্ৰস্তৰ যুগত।

১৭। গুহাচিত্ৰ কোন যুগত পোৱা যায়?
উত্তৰঃ উচ্চ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত।

১৮। ‘EOS’ আৰু ‘LITHOS’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ
EOS = প্ৰভাত / আৰম্ভণি
LITHOS = শিল

১৯। আলডোৱান সংস্কৃতিৰ প্ৰধান সঁজুলি কি?
উত্তৰঃ চপাৰ।

২০। গুহাকলা কোন যুগত পোৱা যায়?
উত্তৰঃ উচ্চ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত।

২১। উচ্চ প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত কোন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ হৈছিল?
উত্তৰঃ চাপচলিয়ণ পদ্ধতি।

২২। মুছটেৰীয়া জোং এবিধ কোন সঁজুলি?
উত্তৰঃ চলি সঁজুলি।

২৩। ক্ষুদ্ৰাস্ত্ৰবোৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল কোন যুগত?
উত্তৰঃ মধ্যপ্ৰস্তৰ যুগত।