পাঠ ১৬
ভূমিকম্পৰ বিষয়ে অধ্য়য়ন
১। একোটিকৈ বাক্যত উত্তৰ লিখা।
(ক) বৰ্তমান কালত ভূমিকম্পৰ পৰা হোৱা ক্ষয়-ক্ষতিৰ পৰিমাণ বাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ নগৰ-মহানগৰত জনসংখ্যা আৰু অট্টালিকাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত ভূমিকম্পৰ সময়ত অধিক মানুহ আৰু সম্পত্তি ক্ষতিৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।
(খ) চীনৰ জনসাধাৰণে কিদৰে হোৱাংহো নদীৰ বানপানী ৰোধ কৰিছিল?
উত্তৰঃ চীনৰ জনসাধাৰণে হোৱাংহো নদীৰ পাৰত ওখ আৰু সুদীৰ্ঘ মথাউৰি বান্ধি বানপানী ৰোধ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ~
(গ) ‘ছিজমছ’ শব্দটো কোন ভাষাৰ পৰা আহিছে?
উত্তৰঃ ‘ছিজমছ’ শব্দটো গ্ৰীক ভাষাৰ পৰা আহিছে।
(ঘ) ভূকম্পবিদ্যাত কি সম্পৰ্কীয় অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা চলোৱা হয়?
উত্তৰঃ ভূকম্পবিদ্যাত ভূমিকম্পৰ কাৰণ, ভূকম্পীয় তৰংগৰ গতি-প্ৰকৃতি আৰু সেই তৰংগৰ পৰা পোৱা ভূগৰ্ভৰ গঠনৰ তথ্যৰ বিষয়ে অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা কৰা হয়।
(ঙ) ছিজম’মিটাৰৰ সহায়ত কি কৰা হয়?
উত্তৰঃ ছিজম’মিটাৰৰ সহায়ত ভূমিকম্পৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভূমিৰ কঁপনি জোখা হয়।
(চ) ছিজম’ল’জি বা ভূকম্পবিদ্যাত কেনেধৰণৰ ব্যক্তিয়ে যোগদান কৰিব পাৰে?
উত্তৰঃ ভূতত্ত্ব, ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞান, পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু প্ৰায়োগিক গণিত আদি বিষয়ত শিক্ষা লাভ কৰা ব্যক্তিয়ে ভূকম্পবিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰত যোগদান কৰিব পাৰে।
২। চমু উত্তৰ লিখা।
(ক) ভূকম্পবিদ্যা বা ছিজম’ল’জি বুলিলে কি বুজা? বৰ্তমান এই বিষয়টোৰ গুৰুত্ব কিয় বাঢ়িছে?
উত্তৰঃ ভূমিকম্প আৰু তাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভূকম্পীয় তৰংগৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নক ভূকম্পবিদ্যা বা ছিজম’ল’জি বোলে। ভূমিকম্পৰ ফলত জনবহুল অঞ্চলত বহু লোক আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে। সাগৰৰ তলত হোৱা কিছুমান ভূমিকম্পই ছুনামিও সৃষ্টি কৰিব পাৰে। এনে বিপদৰ আশংকা বুজিবলৈ আৰু ক্ষয়-ক্ষতি কমাবলৈ এই বিষয়টোৰ গুৰুত্ব বাঢ়িছে। ~
(খ) ভূকম্পবিদ্যাই কি কি বিষয় ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে?
উত্তৰঃ ভূকম্পবিদ্যাই স্থল আৰু সাগৰৰ তলত হোৱা ভূমিকম্প, আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কম্পন আৰু ভূত্বকৰ প্লেটবোৰৰ চলাচল আদি বিষয় সামৰি লয়। ভূকম্পীয় তৰংগৰ গতি বিশ্লেষণ কৰি পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰীণ গঠনৰ বিষয়েও জানিব পাৰি।
(গ) ভূকম্পবিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰখনত কোন কোন পেছাৰ ব্যক্তিয়ে সেৱা আগবঢ়ায়?
উত্তৰঃ ভূবিজ্ঞানী আৰু পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে ভূমিকম্পৰ কাৰণ আৰু তৰংগৰ গতি অধ্যয়ন কৰে। অভিযন্তা আৰু কাৰিকৰী কৰ্মীসকলে কঁপনি জোখা যন্ত্ৰ স্থাপন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে। কম্পিউটাৰ বিশেষজ্ঞসকলে সংগৃহীত তথ্য বিশ্লেষণত সহায় কৰে। দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা আৰু জৰুৰী সেৱাৰ কৰ্মীসকলে সেই তথ্য প্ৰস্তুতি আৰু উদ্ধাৰকাৰ্যৰ পৰিকল্পনাত ব্যৱহাৰ কৰে। ~
(ঘ) ছিজম’গ্ৰাফৰ কাৰ্যপদ্ধতিৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ পৰম্পৰাগত ছিজম’গ্ৰাফৰ কাঠামো মাটিৰ সৈতে দৃঢ়ভাৱে লগোৱা থাকে আৰু তাৰ ভিতৰত স্প্ৰিঙত ওলমোৱা এটা ভৰ থাকে। মাটি কঁপিলে কাঠামোটো কঁপে, কিন্তু জড়তাৰ বাবে ওলমি থকা ভৰটো তুলনামূলকভাৱে স্থিৰ থাকে। কাঠামো আৰু ভৰটোৰ মাজৰ আপেক্ষিক গতি ৰেখাচিত্ৰৰ ৰূপত লিপিবদ্ধ কৰা হয়। সেই ৰেখাচিত্ৰক ছিজম’গ্ৰাম বোলে।
৩। ভূকম্পবিদ্যাই মানৱ জাতিৰ উপকাৰৰ অৰ্থে কিদৰে কাম কৰিব পাৰে?
উত্তৰঃ ভূকম্পবিদ্যাৰ সহায়ত কোন অঞ্চলত ভূমিকম্পৰ বিপদ বেছি, সেই কথা অধ্যয়ন কৰি বিপদৰ মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। এই তথ্যৰ ভিত্তিত ঘৰ, বিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয় আদি অধিক সুৰক্ষিতভাৱে নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিব পাৰি। ৰাইজক দুৰ্যোগৰ বাবে সাজু কৰা আৰু উদ্ধাৰকাৰ্যৰ আগতীয়া পৰিকল্পনা কৰাতো এই তথ্য সহায়ক হয়। ভূমিকম্পৰ নিৰ্দিষ্ট সময়, স্থান আৰু মাত্ৰা আগতীয়াকৈ নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে ক’ব পৰা নাযায়। অঞ্চলভেদে বিপদৰ আশংকা বুজি কৰা প্ৰস্তুতিয়েই প্ৰাণহানি আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষতি কমোৱাত সহায় কৰে।
৪। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা।
“সেয়েহে ক’ব পাৰি যে ছিজম’ল’জি হৈছে নানা ক্ষেত্ৰ আৰু বিষয়ৰ সমন্বয়ত গঢ়ি উঠা এক অধ্যয়ন, গৱেষণা তথা ব্যৱস্থাপনা প্ৰক্ৰিয়া।”
উত্তৰঃ প্ৰসংগঃ কথাষাৰ ‘আপোন পাঠ’ত সন্নিৱিষ্ট হোমেন গগৈৰ ‘ভূমিকম্পৰ বিষয়ে অধ্যয়ন’ পাঠৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ ভূমিকম্পৰ বিষয়ে গৱেষণা কৰিবলৈ আৰু তাৰ ফলত হোৱা ক্ষতি কমাবলৈ বিভিন্ন বিষয়ৰ বিশেষজ্ঞই কিদৰে একেলগে কাম কৰে, সেই কথা বুজাবলৈ লেখকে এই কথাষাৰ কৈছে।
ব্যাখ্যাঃ ভূতত্ত্ববিদে শিলাস্তৰ আৰু ভূত্বকৰ প্লেটৰ চলাচল অধ্যয়ন কৰে। পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু গণিতৰ সহায়ত ভূকম্পীয় তৰংগৰ গতি বিশ্লেষণ কৰা হয়। অভিযন্তা আৰু কম্পিউটাৰ বিশেষজ্ঞই কঁপনিৰ তথ্য সংগ্ৰহ আৰু বিশ্লেষণত সহায় কৰে। সেই তথ্য নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা, জনসচেতনতা আৰু দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাত ব্যৱহাৰ হয়। এইদৰে গৱেষণাৰ পৰা পোৱা জ্ঞান বিভিন্ন পেছাৰ লোকৰ সহযোগত জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষাৰ কামত লাগে।
৫। বিপৰীত অৰ্থবোধক শব্দ লিখা।
| শব্দ | বিপৰীত শব্দ |
|---|---|
| বুদ্ধিমান | বুদ্ধিহীন |
| বৃদ্ধি | হ্ৰাস |
| বিশালাকায় | ক্ষুদ্ৰাকায় |
| সুৰক্ষিত | অসুৰক্ষিত |
| দক্ষ | অদক্ষ |
| কুখ্যাত | সুখ্যাত |
৬। বাক্য ৰচনা কৰা।
(ক) চিন্তা-চৰ্চা
উত্তৰঃ বিদ্যালয়খন অধিক সুৰক্ষিত কৰিবলৈ শিক্ষক আৰু অভিভাৱকসকলে চিন্তা-চৰ্চা কৰিলে।
(খ) চ্যুতি-বিচ্যুতি
উত্তৰঃ ভূবিজ্ঞানীসকলে শিলাস্তৰৰ চ্যুতি-বিচ্যুতিৰ চিনবোৰ পৰীক্ষা কৰিলে।
(গ) বিপদ-বিঘিনি
উত্তৰঃ দলটোৱে বাটৰ সকলো বিপদ-বিঘিনি অতিক্ৰম কৰি সময়মতে গন্তব্যস্থানত উপস্থিত হ’ল।
৭। উদাহৰণ চাই বাক্যাংশবোৰ এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা।
| বাক্যাংশ | এটা শব্দত |
|---|---|
| প্ৰলয় সাধন কৰে যিয়ে (উদাহৰণ) | প্ৰলয়ংকৰী |
| গৱেষণা কৰে যিয়ে (উদাহৰণ) | গৱেষক |
| সীমাৰ ভিতৰত যি আৱদ্ধ | সীমাবদ্ধ |
| বৃত্তি ধাৰণ কৰে যিয়ে | বৃত্তিধাৰী |
| ভূতত্ত্ববিদ্যা অধ্যয়ন কৰে যিয়ে | ভূতাত্ত্বিক |
| সাৱধান হৈ থাকে যিয়ে | সাৱধানী |
৮। প্ৰত্যয় ভাঙি দেখুওৱা।
| শব্দ | মূল শব্দ + প্ৰত্যয় |
|---|---|
| প্ৰাকৃতিক | প্ৰকৃতি + ইক |
| বিজ্ঞানী | বিজ্ঞান + ঈ |
| বৈদ্যুতিক | বিদ্যুৎ + ইক |
| কাৰিকৰী | কাৰিকৰ + ঈ |
| প্ৰায়োগিক | প্ৰয়োগ + ইক |
| গাণিতিক | গণিত + ইক |
৯। ভাবাৰ্থ লিখা।
মন কৰিলেই ছন।
উত্তৰঃ ছন পৰি থকা মাটিও ইচ্ছা আৰু পৰিশ্ৰমেৰে খেতিৰ উপযোগী কৰি তুলিব পাৰি। সেইদৰে কোনো কাম কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প লৈ একেৰাহে চেষ্টা কৰিলে কঠিন কামতো সফল হ’ব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে, পৰীক্ষাত ভাল ফল কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰাৰ লগতে নিয়মীয়াকৈ পঢ়া-শুনা আৰু অনুশীলন কৰিব লাগে। মনৰ ইচ্ছাক কামত লগালেহে সুফল পোৱা যায়—এইটোৱেই ফকৰাষাৰৰ ভাবাৰ্থ।
১০। সন্ধি ভাঙা।
| শব্দ | সন্ধি-বিচ্ছেদ |
|---|---|
| গৱেষণা | গো + এষণা |
| অন্বেষণ | অনু + এষণ |
| দুৰ্যোগ | দুঃ + যোগ |
| সঞ্চয় | সম্ + চয় |
| নিৰ্গত | নিঃ + গত |
| সীমাবদ্ধ | সীমা + আৱদ্ধ |
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post