চাওতালসকল
১। সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে ‘চাওতাল’ শব্দটো ক’ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে?
উত্তৰঃ ভাষাবিদ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে ‘চাওতাল’ শব্দটোৰ মূল উৎস হৈছে সংস্কৃত ভাষাৰ ‘সামন্তৰাল’ শব্দটো। এই শব্দটোৰ পৰাই কালক্ৰমত ‘চাওতাল’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি তেওঁ মত পোষণ কৰিছে।
২। চাওতালসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা কি?
উত্তৰঃ চাওতালসকলৰ অৰ্থনীতিৰ মূল ভেটি হ’ল কৃষি। সেয়েহে তেওঁলোকৰ প্ৰধান জীৱিকা হ’ল খেতি-বাতি বা কৃষি কাৰ্য।
৩। ‘মোড়ে হোড়ৰ’ (পাঁচজনৰ) প্রধানজনক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ চাওতাল সমাজ ব্যৱস্থাত গাঁও শাসনৰ বাবে থকা ‘মোড়ে হোড়’ অৰ্থাৎ পাঁচজনীয়া পৰিষদৰ প্ৰধানজনক ‘গাঁওবুঢ়া’ বা ‘মঝহি’ বুলি কোৱা হয়।
৪। চাওতালসকলৰ উপাধি কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ চাওতালসকলৰ মাজত মুঠ ১২ টা উপাধি বা ফৈদ দেখা পোৱা যায়। সেইকেইটা হ’ল— মুৰ্মু, হেম্ব্ৰম, কিস্কু, বেছৰা, টুডু, চৰেন, বাস্কে, হাসদাঃ, মাৰ্ডি, চোঁড়ে, পাউৰীয়া আৰু বেদয়া।
৫। চাওতালসকলৰ কলা-কৃষ্টিৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ চাওতালসকলৰ কলা-কৃষ্টি অতি চহকী আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ এক চমু বিৱৰণ তলত দিয়া হ’ল:
সাজ-পাৰ: চাওতাল মহিলাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ‘লুংগী পাঞ্চি’ (পাঞ্চি-পাড়হাঁড) পৰিধান কৰে। পুৰুষসকলে ‘পাঞ্চি’ ব্যৱহাৰ কৰে। বিবাহৰ দৰে বিশেষ উৎসৱত পুৰুষে ধুতী আৰু মহিলাই হালধি সনা বিশেষ কাপোৰ পৰিধান কৰে, যাক ‘সিন্দুৰ খাণ্ডি’ বোলা হয়।
প্ৰধান উৎসৱ: তেওঁলোকৰ সমাজত পালিত হোৱা দুটা প্ৰধান উৎসৱ হ’ল— ‘বাহা’ আৰু ‘চহৰাই’।
গীত-নৃত্য: তেওঁলোকৰ নৃত্য-গীতৰ মাজত দং নৃত্য (দং গীত), লাংগঁড়ে নৃত্য (লাংগঁড়ে গীত), চহৰাই আৰু বাহাগীত আদি অন্যতম।
বাদ্যযন্ত্ৰ: গান-নাচৰ সময়ত তেওঁলোকে টামাক, তুমদাঃ, কৰতাল আৰু ঢোল আদি বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে।
অন্যান্য: বিবাহৰ সময়ত তেওঁলোকে কাঁহৰ পাত্ৰ যেনে— থাল, বাটি আৰু লোটা ব্যৱহাৰ কৰাটো এক পৰম্পৰা। মহিলাসকলে ৰূপৰ আ-অলংকাৰ পৰিধান কৰি ভাল পায়।
৬। চাওতালসকলৰ সামাজিক জীৱনৰ বৰ্ণনা দাঙি ধৰা।
উত্তৰঃ চাওতালসকলৰ সামাজিক জীৱন-প্ৰক্ৰিয়া অতি সুশৃংখলিত আৰু স্বতন্ত্ৰ। তেওঁলোকে সাধাৰণতে গাঁও পাতি একগোট হৈ বাস কৰে। গাঁওখনৰ নীতি-নিয়ম আৰু শান্তি-শৃংখলা ৰক্ষা কৰিবলৈ গাঁৱৰ ৰাইজৰ মাজৰ পৰা পাঁচজন ব্যক্তিক বাছনি কৰি শাসনৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়। এই পাঁচজনীয়া সমিতিক ‘মোড়ে হোড়’ বুলি কোৱা হয়। এই সমিতিৰ মুৰব্বীজনক গাঁওবুঢ়া বা ‘মাঝহি’ বোলে। গাঁৱত কিবা বিবাদ বা বিশৃংখলতাৰ সৃষ্টি হ’লে মাঝহিৰ ওচৰত অভিযোগ দাখিল কৰা হয়। মাঝহিজনে তেতিয়া ‘গডেত’ নামৰ এজনক গাঁৱৰ ৰাইজক একত্ৰিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ৰাইজ গোট খোৱাৰ পাছত আলোচনাৰ মাধ্যমেৰে যিকোনো সমস্যাৰ সমাধান উলিওৱা হয়।
৭। শব্দাৰ্থ লিখা:
সিন্দুৰ খাণ্ডি: হালধি সনা বিশেষ সাজ-পাৰ।
টটড়বা: টুপী।
হোৰঃ বান্দেঃ সাজ-পাৰ।
মাঝহি: গাঁওবুঢ়া।
পাড়হাণ্ড: লুংগী।
৮। চমুটোকা লিখাঃ
(ক) বেনেডিক্ট হেম্ব্ৰম: ১৯৬৭ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ পলাশগুৰি গাঁৱত বেনেডিক্ট হেম্ব্ৰমৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ ডাটু লক্ষণ হেম্ব্ৰম আৰু মাতৃ ৰাণী চৰেন। তেওঁ নিজ গাঁৱৰ পৰাই প্ৰাথমিক শিক্ষা লাভ কৰি ১৯৯৩ চনত বিখ্যাত কটন কলেজৰ পৰা উদ্ভিদ বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এছ.ছি) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। কৰ্মজীৱনত তেওঁ গ্ৰাহামপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল। তেওঁ চাওতালি সাহিত্যলৈ বহুতো কবিতা আৰু প্ৰৱন্ধ আগবঢ়োৱাৰ লগতে এখন চাওতালি ব্যাকৰণো প্ৰস্তুত কৰিছিল। এজন সফল বক্তা আৰু খেলুৱৈ হিচাপে পৰিচিত বেনেডিক্ট হেম্ব্ৰম এজন অতি সময়নিষ্ঠ ব্যক্তি আছিল। ২০১৩ চনৰ ৫ অক্টোবৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।
(খ) বদন হাসদা: ১৯৫৭ চনত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ খাপৰগাঁৱত বদন হাসদাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ মাঝি হাসদা আৰু মাতৃ চলমা বেছৰা। কোকৰাঝাৰ কলেজৰ পৰা আই.এ. পাছ কৰা বদন হাসদাই চাওতাল সমাজক শিক্ষা আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত স্বাৱলম্বী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁৰ বলিষ্ঠ নেতৃত্বত ১৯৮০ চনত ‘সদৌ অসম চাওতাল ছাত্ৰ সন্থা’ গঠিত হয়। তেওঁ অসম চাওতালী সাহিত্য সভাৰ উপদেষ্টা হিচাপেও কাম কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ গোষ্ঠীগত সংঘৰ্ষৰ সময়ত অঞ্চলটোত শান্তি স্থাপনৰ বাবে তেওঁ লোৱা ভূমিকাৰ শলাগ লৈ জিলা প্ৰশাসনে তেওঁক ‘শান্তি আৰু ঐক্য’ বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল। ২০০৩ চনত বি.টি.চি. চুক্তিৰ পাছত তেওঁ বি.টি.চি. পৰিষদৰ কাৰ্যবাহী সদস্য পদত অধিষ্ঠিত হয়। ২০০৭ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।
(গ) মিথিয়াছ টুডু: ১৯৩০ চনৰ ১৫ মে’ত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ চাওতাল কলনীৰ মাটিয়াজুৰীত মিথিয়াছ টুডুৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ ৰেভাৰেণ্ড কানহু টুডু আৰু মাতৃ মাৰথা মুৰ্মু। কটন কলেজৰ পৰা বি.এ. আৰু পশ্চিমবঙ্গৰ পৰা বি.টি. ডিগ্ৰী লাভ কৰি তেওঁ গ্ৰাহামপুৰ হাইস্কুলত শিক্ষকতা কৰিছিল। এজন জ্যেষ্ঠ ৰাজনীতিবিদ হিচাপে তেওঁ গোসাইগাঁও সমষ্টিৰ পৰা একেৰাহে সাতবাৰকৈ (১৯৫৭-১৯৯১) বিধায়ক নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁ অসম চৰকাৰৰ শ্ৰমিক কল্যাণ মন্ত্ৰী আৰু ৰাজহ মন্ত্ৰী হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ অসম চাওতালী সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হোৱাৰ লগতে বহুতো সামাজিক অনুষ্ঠানৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল। ২০১৭ চনত এইজনা ধৰ্মপৰায়ণ আৰু দক্ষ খেলুৱৈ তথা জননেতাৰ মৃত্যু হয়।
(ঘ) ৰাহেল কিস্কু: ১৯২৫ চনত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ বৰচনপুৰ গাঁৱত ৰাহেল কিস্কুৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ জহন কিস্কু আৰু মাতৃ লুক্ষী মুৰ্মু। লক্ষ্ণৌৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰা ৰাহেল কিস্কু আছিল চাওতাল সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা স্নাতক। গ্ৰাহামপুৰ হাইস্কুলৰ পৰা সহ-শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰি ১৯৮০ চনত তেওঁ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে অৱসৰ লয়। তেওঁ সমাজৰ পৰা ডাইনী হত্যা, মদৰ প্ৰচলন আৰু দুৰ্নীতি নিৰ্মূল কৰিবলৈ কাম কৰিছিল। এগৰাকী দক্ষ লেখিকা হিচাপে তেওঁ চাওতালি সাহিত্যলৈ বহু অৱদান আগবঢ়াই গৈছে। ২০০১ চনৰ ৬ এপ্ৰিলত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।