মানৱ বন্দনা
‘ক’ — ভাব বিষয়ক
১। চমু উত্তৰ লিখা
(ক) ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে—মানুহেই শ্ৰেষ্ঠৰো শ্ৰেষ্ঠ। কবিয়ে মানুহৰ মাজতেই পৰমাত্মাৰ অংশ অনুভৱ কৰিছে। মানুহৰ বুদ্ধি-বিবেক, মৰম, সহানুভূতি আৰু সৎ কৰ্মৰ মাজেৰে মহত্ত্ব প্ৰকাশ পায়। সেইবাবেই কবিয়ে মানুহক সকলোতকৈ উচ্চ স্থান দিছে।
(খ) মানুহক ‘মায়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ মানুহক ‘মায়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ হৈছে—মানুহৰ জীৱন জন্ম, মৃত্যু, পৰিৱৰ্তন, মোহ আৰু সংসাৰিক বন্ধনৰ মাজেৰে চলি থাকে। পৃথিৱীত মানুহে জন্ম লয়, নানা ৰূপে জীৱন কটায় আৰু শেষত মৃত্যুবৰণ কৰে। এই জন্ম-মৃত্যু আৰু ৰূপ-পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাটোক কবিয়ে মায়াৰ লগত তুলনা কৰি মানুহক ‘মায়াপী জীৱ’ বুলি কৈছে।
(গ) পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক দেৱতাৰ দৰে সন্মান কৰা আৰু মানুহৰ সেৱাকেই প্ৰকৃত পূজা বুলি গ্ৰহণ কৰা।
কবিৰ মতে মানুহৰ মাজতেই ঈশ্বৰৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। সেয়ে মানুহক মৰম কৰা, বিপদত সহায় কৰা, সন্মান কৰা আৰু সদ্ভাৱে আচৰণ কৰাটোৱেই মানৱ-দেৱতাৰ প্ৰকৃত পূজা।
২। ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ সাৰাংশ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাত মানুহৰ মহত্ত্ব, মানৱপ্ৰেম আৰু মানৱসেৱাৰ আদৰ্শ প্ৰকাশ পাইছে।
পৃথিৱীত মানুহৰ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ সোঁত অবিৰামভাৱে চলি আছে। মানুহে এই পৃথিৱীত জন্ম লয়, জীৱনৰ সকলো কৰ্ম কৰে আৰু শেষত ইয়াতেই বিলীন হয়। সেয়ে এই পৃথিৱীখনেই মানুহৰ আপোন ঘৰ।
কবিৰ মতে মানুহেই মানুহৰ প্ৰকৃত লগ-সংগ আৰু সহায়। মানুহে মানুহৰ প্ৰতি মৰম, দয়া, সহানুভূতি আৰু সম্প্ৰীতিৰ আচৰণ কৰাটোৱেই শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম। কেৱল আচাৰ-অনুষ্ঠান বা দেৱতা পূজাত ধৰ্ম সীমাবদ্ধ নহয়; মানুহক ভাল পোৱা আৰু মানুহৰ সেৱা কৰাটোৱেই প্ৰকৃত ধৰ্ম।
কবিয়ে মানুহক দেৱতাৰ আসনত বহুৱাই সকলোকে মানৱ-দেৱতাৰ সেৱা আৰু বন্দনা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। পাৰস্পৰিক মৰম আৰু সদ্ভাৱ থাকিলে এই পৃথিৱীখনেই স্বৰ্গতকৈও অধিক সুখময় হৈ উঠিব পাৰে।
৩। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’ — কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ উক্ত কথাষাৰৰ জৰিয়তে কবিয়ে পৃথিৱীৰ প্ৰতি মানুহৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আৰু আত্মীয়তা প্ৰকাশ কৰিছে।
মানুহে এই পৃথিৱীত জন্ম লয়, ডাঙৰ হয়, সুখ-দুখ অনুভৱ কৰে, সম্পৰ্ক গঢ়ে, কৰ্ম কৰে আৰু শেষত ইয়াতেই জীৱনৰ অন্ত ঘটে। সেয়ে পৃথিৱীখন মানুহৰ আটাইতকৈ আপোন আৰু বাস্তৱ ঘৰ।
কবিৰ মতে, মানুহে যদি ইজনে-সিজনক মৰম কৰে, সহায় কৰে আৰু সম্প্ৰীতিৰে জীৱন কটায়, তেন্তে এই পৃথিৱীখনেই স্বৰ্গৰ দৰে সুখময় হৈ উঠিব পাৰে। সেই কাৰণেই কবিয়ে পৃথিৱীক মানুহৰ বাবে স্বৰ্গতকৈও অধিক নিজাপী ঘৰ বুলি অভিহিত কৰিছে।
৪। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা
(ক) ‘মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই
মানৱী কৰম সোঁতে,
মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে
ধৰম যে মৰমতে।’
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।
ইয়াত কবিয়ে মানুহৰ জীৱনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য আৰু ধৰ্মৰ সহজ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিছে।
মানৱ জীৱন সময়ৰ সোঁতৰ দৰে আগবাঢ়ি যায়। এই সীমিত জীৱনত মানুহে নানা কাম কৰে। কিন্তু সকলো কৰ্মৰ ভিতৰত মানুহৰ প্ৰতি মৰম, দয়া, সহানুভূতি আৰু সদ্ভাৱ দেখুওৱাটোৱেই আটাইতকৈ মূল্যবান।
কবিৰ মতে ধৰ্ম কেৱল বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত সীমাবদ্ধ নহয়। মানুহক ভাল পোৱা, বিপদত সহায় কৰা, সুখ-দুখৰ অংশীদাৰ হোৱা আৰু মানৱীয় আচৰণ কৰাটোৱেই প্ৰকৃত ধৰ্ম।
সেয়ে ‘ধৰম যে মৰমতে’ কথাষাৰৰ মাজেৰে কবিয়ে মানৱপ্ৰেমকেই শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
(খ) ‘মানুহেই দেৱ
মানুহেই সেৱ
মানুহ বিনে নাই কেৱ,
কৰা কৰা পূজা
পাদ্য অৰ্ঘ্য লই
জয় জয় জয় মানৱ দেৱ।’
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে।
এই অংশত কবিয়ে মানুহক দেৱতাৰ আসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰি মানৱসেৱাৰ মহত্ত্ব ঘোষণা কৰিছে।
মানুহেই মানুহৰ বিপদৰ সহায়, আনন্দৰ সংগী আৰু জীৱনৰ আশ্ৰয়। সেয়ে মানুহৰ সেৱা কৰাটোৱেই প্ৰকৃত দেৱসেৱা। কবিয়ে দেৱতা পূজাৰ পাদ্য-অৰ্ঘ্য আদি সম্ভাৰেৰে মানৱ-দেৱতাক পূজা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
ইয়াৰ অৰ্থ বাহ্যিকভাৱে মানুহক পূজা কৰা নহয়; বৰং মানুহক সন্মান কৰা, মৰম কৰা, সহায় কৰা আৰু সৎ আচৰণ কৰাই প্ৰকৃত পূজা।
এইদৰে কবিতাফাঁকিটোৰ মূল তাৎপৰ্য হৈছে—মানৱসেৱাই ঈশ্বৰসেৱা আৰু মানৱপ্ৰেমেই শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম।
‘খ’ — ভাষা বিষয়ক
৫। সমাৰ্থক শব্দ লিখা।
মানুহ
উত্তৰঃ মানৱ, নৰ, মনুষ্য।
সংগ
উত্তৰঃ লগ, সান্নিধ্য, সহচৰ্য।
পৃথিৱী
উত্তৰঃ ধৰা, ধৰিত্ৰী, বসুমতী, বসুধা, অৱনী।
সোঁত
উত্তৰঃ প্ৰবাহ, স্ৰোত।
স্বৰ্গ
উত্তৰঃ সৰগ, দেৱলোক।
দেৱ
উত্তৰঃ দেৱতা, ঈশ্বৰ।
৬। সংস্কৃত ‘কৰ্ম’, ‘ধৰ্ম’ আদি শব্দৰ পৰা ‘কৰম’, ‘ধৰম’ আদি শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। এনে কিছুমান শব্দ বাছি উলিয়াই তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ সংস্কৃত শব্দ কিছু পৰিৱৰ্তিত হৈ অসমীয়া ভাষাত ব্যৱহৃত হোৱা ৰূপক অৰ্ধ-তৎসম শব্দ বোলা হয়।
কিছুমান উদাহৰণ—
| সংস্কৃত বা মূল ৰূপ | পৰিৱৰ্তিত ৰূপ |
|---|---|
| কৰ্ম | কৰম |
| ধৰ্ম | ধৰম |
| ভক্তি | ভকতি |
| শক্তি | শকতি |
| মূৰ্তি | মূৰতি |
| শ্ৰী | চিৰি |
| মিত্ৰ | মিতিৰ |
| হস্ত | হাত |
| দন্ত | দাঁত |
| সত্য | সঁচা |
Teacher Generate Question Answer
১। চমু উত্তৰ লিখাঃ
(ক) ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ মানে এই জগতত মানুহেই সকলো জীৱতকৈ শ্ৰেষ্ঠ। মানুহে বুদ্ধি-বিবেক, অনুভূতি আৰু চিন্তাশক্তিৰ জৰিয়তে নিজৰ জীৱন আৰু সমাজ গঢ়ি তোলে, সেয়েহে তেওঁ আন জীৱতকৈ উচ্চ স্থান অধিকার কৰে।
(খ) মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ হৈছে মানুহ মায়া, মোহ আৰু আসক্তিৰে ভৰপূৰ জীৱ। মানুহে সংসাৰৰ বস্তু, সম্পৰ্ক আৰু সুখ-দুখৰ লগত গভীৰভাৱে জড়িত হৈ থাকে আৰু এইবোৰৰ মাজতেই জীৱন কটাই।
(গ) পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক দেৱতাৰ দৰে সন্মান কৰা। কবিৰ মতে মানুহেই মানুহৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ সহায়, সেয়েহে মানুহৰ সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰা, মৰম-চেনেহ দেখুওৱা আৰু সহায় কৰাটোৱেই প্ৰকৃত পূজা।
২। ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ সাৰাংশ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটোত কবিয়ে মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱতাৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰিছে। কবিৰ মতে এই পৃথিৱীত মানুহেই আটাইতকৈ গুৰুত্বপূর্ণ জীৱ। মানুহে এই পৃথিৱীত জন্ম গ্ৰহণ কৰে, নিজৰ কৰ্ম সম্পাদন কৰে আৰু শেষত ইয়াতেই বিলীন হয়।
মানুহেই মানুহৰ লগ, সংগী আৰু বিপদৰ সময়ৰ সহায়। মানুহে মানুহৰ প্ৰতি মৰম, সহানুভূতি আৰু সদ্ভাৱ দেখুৱালে এই পৃথিৱীখনেই স্বৰ্গৰ দৰে সুখময় হৈ উঠিব পাৰে। সেয়েহে কবিয়ে দেৱতা পূজাৰ সলনি মানুহৰ সেৱা কৰিবলৈ, মানুহক ভাল পাবলৈ আৰু সন্মান কৰিবলৈ সকলোকে আহ্বান জনাইছে। এইদৰে মানৱ প্ৰেম আৰু সেৱাই হৈছে প্ৰকৃত ধৰ্ম।
৩। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’ — কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ এই কথাষাৰৰ জৰিয়তে কবিয়ে বুজাব বিচাৰিছে যে পৃথিৱীখনেই মানুহৰ বাবে আটাইতকৈ আপোন আৰু বাস্তৱ ঘৰ। মানুহে এই পৃথিৱীতেই জন্ম লয়, জীৱনৰ সকলো কৰ্ম কৰে আৰু শেষত ইয়াতেই মিলি যায়।
স্বৰ্গক সুখৰ ঠাই বুলি কোৱা হয়, কিন্তু মানুহৰ সকলো অনুভূতি, সম্পৰ্ক আৰু অভিজ্ঞতা এই পৃথিৱীতেই গঢ়ি উঠে। সেইবাবে পৃথিৱীখন মানুহৰ বাবে স্বৰ্গতকৈও অধিক মূল্যবান আৰু নিজৰ ঘৰ।
৪। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা—
(ক) ‘মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই
মানৱী কৰম সোঁতে,
মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে
ধৰম যে মৰমতে।’
উত্তৰঃ এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে মানুহৰ জীৱনৰ আসল উদ্দেশ্য বুজাইছে। মানুহৰ জীৱন এক সোঁতৰ দৰে আগবাঢ়ি যায় আৰু এই জীৱনত মানুহে নানা কৰ্ম কৰে।
কিন্তু এই সকলো কৰ্মৰ মাজত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূর্ণ হৈছে মানুহৰ প্ৰতি মৰম আৰু সহানুভূতি। কবিৰ মতে প্ৰকৃত ধৰ্ম কোনো আচার-অনুষ্ঠান নহয়, বৰঞ্চ মানুহে মানুহক ভাল পোৱা, সহায় কৰা আৰু সন্মান কৰাটোৱেই আসল ধৰ্ম। মৰম আৰু মানবতা থাকিলেহে সমাজত সুখ-শান্তি স্থাপন হয়।
(খ) ‘মানুহেই দেৱ
মানুহেই সেৱ
মানুহ বিনে নাই কেৱ,
কৰা কৰা পূজা
পাদ্য অৰ্ঘ্য লই
জয় জয় জয় মানৱ দেৱ।’
উত্তৰঃ এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱতাৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰিছে। মানুহেই দেৱতাৰ দৰে, কিয়নো মানুহেই মানুহৰ বাবে সহায়কাৰী আৰু আশ্ৰয়।
মানুহৰ অবিহনে মানুহৰ জীৱন অসম্পূৰ্ণ। সেয়েহে মানুহৰ সেৱা কৰাটোৱেই দেৱতাৰ সেৱা কৰা। কবিয়ে সকলোকে আহ্বান জনাইছে যে মানুহক দেৱতাৰ দৰে সন্মান কৰি পূজা কৰিব লাগে, অৰ্থাৎ মানুহৰ প্ৰতি মৰম, সহায় আৰু সন্মান দেখুৱাব লাগে।
এইদৰে পাৰস্পৰিক মৰম আৰু সহানুভূতিৰ জৰিয়তে এই পৃথিৱীতেই স্বৰ্গীয় সুখ লাভ কৰিব পাৰি। এইয়ে এই কবিতাফাঁকিৰ মুখ্য তাৎপৰ্য।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post