প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক
১। চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) কবিয়ে কাক সংকীর্ণতা এৰি দি পূৰ্ণ বিশালতা দিবলৈ আহ্বান জনাইছে?
উত্তৰ: কবিয়ে বিশাল আকাশক সকলো ধৰণৰ সংকীর্ণতা এৰি দি নিজৰ মাজত থকা সেই পূৰ্ণ বিশালতাখিনি উপহাৰ হিচাপে দিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
(খ) কবিৰ প্ৰাপ্য কি তাক সুধি কোনে প্রশ্ন কৰিছিল?
উত্তৰ: কবিৰ প্ৰাপ্য কি বা তেওঁ প্ৰকৃতিৰ পৰা কি বিচাৰে, সেই কথা সুধি প্ৰচণ্ড ধুমুহাই কবিক প্রশ্ন কৰিছিল।
(গ) কবিক বিশাল দৃষ্টি কোনে দিলে?
উত্তৰ: কবিক মহাকাশে নিজৰ দৰেই এক অপাৰ আৰু বিশাল দৃষ্টি দিলে, যাৰ সহায়ত তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱীক চাব পাৰে।
(ঘ) ‘মুমূর্ষু মানৱক জীৱনৰ বিদ্যুৎ কিঞ্চিতো যদি দিব পাৰোঁ’—ইয়াত ‘বিদ্যুৎ’ শব্দই কি বুজাইছে?
উত্তৰ: ইয়াত ‘বিদ্যুৎ’ শব্দই কোনো নিৰাশাত ডুবি থকা বা মৃতপ্ৰায় মানুহৰ মনত নতুনকৈ জীয়াই থকাৰ প্ৰেৰণা, সাহস বা সঞ্জীৱনী শক্তিক বুজাইছে।
(ঙ) প্রচণ্ড ধুমুহাই কবিক কি প্রশ্ন কৰিছিল?
উত্তৰ: প্রচণ্ড ধুমুহাই গৰ্জন কৰি কবিক তেওঁৰ আচল প্ৰাপ্য কি বা তেওঁক কিহৰ প্ৰয়োজন, সেই বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিছিল।
২। বজ্রই কবিক কি কি দিলে?
উত্তৰ: বজ্রই কবিক সমাজৰ অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিবলৈ এক শক্তিশালী উদাত্ত কণ্ঠ আৰু যিকোনো পৰিস্থিতিত অবিচলিত হৈ থাকিবলৈ সাহসৰ যুক্তি প্ৰদান কৰিলে।
৩। কবিয়ে ‘সঁচা উদাৰতা’ কথাষাৰেৰে কি বুজাব খুজিছে?
উত্তৰ: ‘সঁচা উদাৰতা’ কথাষাৰেৰে কবিয়ে এক গভীৰ জীৱন দৰ্শন বুজাব খুজিছে। তেওঁৰ মতে, প্ৰকৃত উদাৰতা হ’ল নিজৰ হাতত থকা শ্ৰেষ্ঠখিনি আনৰ কল্যাণৰ বাবে উজাৰ কৰি দিয়া। কোনো বস্তু আনক বিলাই দিলে সেয়া কমি নাযায়, বৰঞ্চ দান কৰোঁতাজনৰ মহত্ত্বহে প্ৰকাশ পায়। আকাশৰ দৰে বিশাল মন লৈ নিঃস্বাৰ্থভাৱে পৰোপকাৰ কৰাটোৱেই হৈছে সঁচা উদাৰতা।
৪। কবিয়ে কিহৰ দ্বাৰা দিগন্ত কঁপাবলৈ মন মেলিছে চমুকৈ বুজাই লিখা।
উত্তৰ: কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন উপাদানৰ পৰা লাভ কৰা শক্তিক একত্ৰিত কৰি দিগন্ত কঁপাবলৈ মন মেলিছে। তেওঁ ধুমুহাৰ পৰা পোৱা প্ৰচণ্ড শক্তি আৰু বজ্ৰৰ পৰা লাভ কৰা গম্ভীৰ উদাত্ত কণ্ঠৰ সহায়ত সমাজৰ জড়তা ভাঙিব বিচাৰে। এই দুৰ্বাৰ শক্তিৰে তেওঁ দিগন্ত কঁপাই মানৱতাৰ জয়গান গাব বিচাৰিছে।
৫। কবিয়ে কলিজাৰ সঁচা সুৰেৰে সিক্ত কৰি কাৰ সমাজত কি গীত গাবলৈ সাজু হৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে নিজৰ কলিজাৰ সঁচা অনুভৱ আৰু আন্তৰিক সুৰেৰে সিক্ত কৰি দানৱসদৃশ নিষ্ঠুৰ লোকৰ সমাজত মানৱতাৰ গীত বা মানুহৰ জয়গান গাবলৈ সাজু হৈছে।
৬। আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্ৰক কবিয়ে কি কাৰণে প্ৰণিপাত জনাইছে বহলাই লিখা।
উত্তৰ: কবিয়ে সমাজৰ নিষ্পেষিত আৰু মুমূর্ষু মানৱক পুনৰ জীৱনৰ সঞ্জীৱনী শক্তি দিয়াৰ এক মহান লক্ষ্য লৈছে। এই কামৰ বাবে তেওঁক যি সাহস আৰু শক্তিৰ প্ৰয়োজন আছিল, সেয়া তেওঁ প্ৰকৃতিৰ পৰাই লাভ কৰিছে।
মহাকাশে তেওঁক সংকীৰ্ণতামুক্ত বিশাল দৃষ্টি দিলে, ধুমুহাই তেওঁক যিকোনো বাধা নেওচিব পৰা প্ৰচণ্ড শক্তি দিলে আৰু বজ্ৰই তেওঁক দিলে অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে গৰ্জন কৰিব পৰা উদাত্ত কণ্ঠ তথা সাহসৰ যুক্তি। এই তিনিওটা উপাদানৰ পৰা পোৱা আশীৰ্বাদৰ বলতেই কবিয়ে মানৱতাৰ হকে কাম কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে। সেয়েহে, তেওঁৰ এই জীৱন যাত্ৰাত ইমান সহায় কৰাৰ বাবে কবিয়ে আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্ৰক ভক্তিৰে শতবাৰ প্ৰণিপাত জনাইছে।
৭। ব্যাখ্যা কৰাঃ
(ক) বজ্ৰৰ গৰ্জনে বক্ষ উজাৰি ক’লে… শক্তিশালী উদাত্ত কণ্ঠটি দিয়া।
উত্তৰ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত বিশ্ববৰেণ্য শিল্পী ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱৰ ‘প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
ইয়াত কবিয়ে সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে বজ্ৰৰ পৰা এক শক্তিশালী কণ্ঠ বিচৰাৰ প্ৰসংগ বৰ্ণনা কৰিছে। কবিয়ে যেতিয়া সমাজৰ হকে কাম কৰিবলৈ ওলাই আহিছিল, তেতিয়া বজ্ৰই গৰ্জন কৰি কবিৰ প্ৰকৃত অভিপ্ৰায় জানিব বিচাৰিছিল। কবিয়ে তেতিয়া নিজৰ বাবে কোনো সুখ-সুবিধা নিবিচাৰি বজ্ৰৰ পৰা তাৰ গম্ভীৰ আৰু শক্তিশালী ‘উদাত্ত কণ্ঠ’টি বিচাৰিলে। কাৰণ সমাজত চলি থকা অন্যায় আৰু শোষণৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিবলৈ তেনে এক শক্তিশালী কণ্ঠৰ খুবেই প্ৰয়োজন।
(খ) সেয়েহে আকাশ তুমি দিব যদি খুজিছাই… দিয়া যদি আজিয়েই দিয়া।
উত্তৰ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱৰ ‘প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
এই ফাঁকি কবিতাৰ জৰিয়তে কবিয়ে আকাশৰ পৰা উদাৰতা আৰু বিশালতা ভিক্ষা কৰিছে। কবিৰ মতে, যিমানেই আনক বিলাই দিয়া যায়, সিমানেই নিজৰ মহত্ত্ব বৃদ্ধি পায়। আকাশে যদি সঁচাকৈ কবিক কিবা উপহাৰ দিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁ যেন নিজৰ সংকীৰ্ণতা (যদি আছে) ত্যাগ কৰি সম্পূৰ্ণ বিশালতাখিনি কবিক দান কৰে। কবিয়ে এই বিশালতাৰ জৰিয়তে নিজৰ মনৰ পৰা জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণৰ সকলো ঠেক ভাৱনা আঁতৰাই মানৱ সেৱাত নিজক উৎসৰ্গা কৰিব বিচাৰে।
(গ) মহাকাশে দিলে মোক বিশাল দৃষ্টি… আৰু দিলে সাহসৰ যুক্তি।
উত্তৰ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱৰ ‘প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক’ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে প্ৰকৃতিৰ পৰা কি দৰে সমৃদ্ধ হ’ল তাৰ এক সুন্দৰ চিত্ৰ দাঙি ধৰিছে। মানৱতাৰ হকে কাম কৰিবলৈ কবিক যিবোৰ গুণৰ প্ৰয়োজন আছিল, সেয়া তেওঁক প্ৰকৃতিয়ে উদাৰ হাতেৰে দান কৰিছে। মহাকাশে তেওঁক সমগ্ৰ বিশ্বক একে চকুৰে চাব পৰা বিশাল দৃষ্টিভংগী দিলে, ধুমুহাই তেওঁক অদম্য শক্তি দিলে আৰু বজ্ৰই তেওঁক এক সাহসী কণ্ঠ তথা যুক্তিৰে কথা ক’বলৈ বল দিলে। এই গুণসমূহৰ অধিকাৰী হৈ কবিয়ে এতিয়া সমাজৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰিবলৈ সাজু হৈছে।
(ঘ) মুমূর্ষু মানৱক জীৱনৰ বিদ্যুৎ… তাৰ বাবে শতবাৰ প্ৰণিপাত কৰোঁ।
উত্তৰ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া সাহিত্য চয়নিকা’ৰ অন্তৰ্গত ড° ভূপেন হাজৰিকাদেৱৰ ‘প্ৰচণ্ড ধুমুহাই প্ৰশ্ন কৰিলে মোক’ কবিতাটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
এই কবিতাফাঁকিৰ জৰিয়তে কবিয়ে তেওঁৰ জীৱনৰ চৰম লক্ষ্য আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি থকা কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিছে। কবিয়ে আকাশ, ধুমুহা আৰু বজ্ৰৰ পৰা যি শক্তি লাভ কৰিছে, তাৰ একমাত্ৰ উদ্দেশ্য হ’ল সমাজৰ দুৰ্বল আৰু নিৰাশাগ্ৰস্ত (মুমূর্ষু) মানুহবোৰৰ মনত অলপ হ’লেও আশাৰ সঞ্চাৰ কৰা। তেওঁলোকক যদি জীৱনৰ অলপ হ’লেও প্ৰেৰণা (বিদ্যুৎ) দিব পাৰে, তেন্তে তেওঁৰ জন্ম সাৰ্থক হ’ব। এই মহান কাৰ্যত সহায় কৰা বাবে কবিয়ে কৃতজ্ঞতাৰে প্ৰকৃতিৰ এই শক্তিপুঞ্জক শতবাৰ প্ৰণাম জনাইছে।
ভাষা-বিষয়ক
৫। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ সমাৰ্থক শব্দ লিখাঃ
ধুমুহা: বতাহ-বৰষুণৰ প্ৰকোপ, চক্ৰবাত।
বুকু: বক্ষ, হৃদয়, হিয়া।
কাম্য: বাঞ্চনীয়, অভিলষিত, আকাংক্ষিত।
সংকীর্ণতা: ঠেক মনোভাৱ, অনুদাৰতা।
বিশাল: প্ৰকাণ্ড, বৃহৎ, বিশালকায়।
দানৱ: অসুৰ, দৈত্য, নিশাকৰ।
প্ৰণিপাত: সেৱা, প্ৰণাম, নমস্কাৰ।
সিক্ত: তিতা, ভিজা, আৰ্দ্ৰ।
৬। তলত দিয়া শব্দকেইটাত কি কাৰণে ‘ণ’ হৈছে লিখাঃ
কণ্ঠ: ট-বৰ্গৰ আখৰ ‘ঠ’ৰ লগত যুক্ত হোৱা বাবে (ষত্ব বিধি অনুসৰি) ‘ণ’ হৈছে।
পূর্ণ: ‘ৰ’ (ৰেফ)ৰ পাছত থকা বাবে ‘ণ’ হৈছে।
প্রচণ্ড: ট-বৰ্গৰ আখৰ ‘ড’ৰ লগত যুক্ত হোৱা বাবে ‘ণ’ হৈছে।
সংকীর্ণতা: ইয়াতো ‘ৰ’ (ৰেফ)ৰ পাছত থকা বাবে ‘ণ’ হৈছে।
প্রণিপাত: ‘প্ৰ’ উপসৰ্গৰ পাছত থকা ‘ন’ টো একেটা পদতে থকা বাবে ‘ণ’ লৈ পৰিৱৰ্তন হৈছে।
৭। তলত দিয়া শব্দকেইটাত কি কাৰণে ‘ষ’ হৈছে লিখাঃ
মুমূর্ষু: ‘উ’ কাৰৰ পাছত থকা ‘ৰ’ (ৰেফ)ৰ বাবে ইয়াত ‘ষ’ হৈছে।
দৃষ্টি: ‘ঋ’ কাৰৰ পাছত থকা বাবে স্বাভাৱিকতে ‘ষ’ হৈছে।
৮। সন্ধি ভাঙাঃ
দিগন্ত: দিক্ + অন্ত
সর্বাকাশ: সৰ্ব + আকাশ
সংকীর্ণ: সম্ + কীর্ণ