ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত ঐক্য
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া :
(ক) প্রাগৈতিহাসিক যুগত যিসকল ভাৰতীয় লোক পৰ্বতৰ গুহা বা গছৰ ধোন্দত বাস কৰিছিল তেওঁলোকক কি বোলা হৈছিল?
উত্তৰঃ প্রাগৈতিহাসিক যুগত যিসকল ভাৰতীয় লোক পৰ্বতৰ গুহা বা গছৰ ধোন্দত বাস কৰিছিল তেওঁলোকক ‘আদিম অধিবাসী’ বা ভাৰতৰ মূল বাসিন্দা বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল।
(খ) বুদ্ধদেৱৰ আচল নাম কি?
উত্তৰঃ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক তথা শান্তিৰ দূত বুদ্ধদেৱৰ আচল নাম আছিল সিদ্ধাৰ্থ। তেওঁক গৌতম আৰু শাক্যসিংহ নামেৰেও জনা যায়।
(গ) মহাভাৰত আৰু অষ্টাদশ পুৰাণ প্রণেতা কোন?
উত্তৰঃ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ মহাকাব্য মহাভাৰত আৰু ওঠৰখন (অষ্টাদশ) পুৰাণৰ প্ৰণেতা হ’ল মহৰ্ষি বেদব্যাস।
(ঘ) কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ ইতিহাসত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰা কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম আছিল কণিষ্ক।
(ঙ) জৈন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক কোন?
উত্তৰঃ জৈন ধৰ্মৰ প্ৰকৃত প্ৰৱৰ্তক বা চৰম তীৰ্থংকৰ গৰাকী হ’ল মহাবীৰ, যাক বৰ্ধমান নামেৰেও জনা যায়।
২। কি কি বিষয়ত ভাৰতবৰ্ষৰ বিচিত্ৰতা লক্ষ্য কৰিব পাৰি পাঠৰ সহায়ত লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ এখন বিশাল দেশ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো স্তৰতে বিচিত্ৰতা বিৰাজমান। পাঠটিৰ আধাৰত ভাৰতৰ বিচিত্ৰতা তলত দিয়া বিষয়বোৰত লক্ষ্য কৰিব পাৰি:
ভৌগোলিক বিচিত্ৰতা: ইয়াত এফালে বৰফেৰে আবৃত হিমালয় আৰু আনফালে বিশাল সাগৰ-মহাসাগৰ আছে।
বংশগত বিচিত্ৰতা: ভাৰতত আৰ্য, অন আৰ্য, দ্ৰাবিড়, মংগোলীয় আদি বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ মিলন ঘটিছে।
ভাষাগত বিচিত্ৰতা: ইয়াত হাজাৰ হাজাৰ ভাষা আৰু উপভাষা প্ৰচলিত।
সংস্কৃতি আৰু সাজ-পাৰ: বেলেগ বেলেগ অঞ্চলৰ মানুহৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস, খাদ্যৰ ধৰণ আৰু সাজ-পাৰৰ মাজত যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়।
৩। ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থান কি কাৰণে বৈচিত্র্যপূৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থান পৃথিৱীৰ ভিতৰতে অনন্য আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ কাৰণসমূহ হ’ল— ভাৰতৰ উত্তৰে সুউচ্চ হিমালয় পৰ্বতমালা আৰু দক্ষিণে নীলা জলৰাশিৰে ভৰা গভীৰ মহাসাগৰ। দেশৰ এফালে যদি বিস্তীৰ্ণ গংগা-ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমতল ভূমি আছে, আনফালে দাক্ষিণাত্যৰ কঠিন মালভূমি আৰু ৰাজস্থানৰ শুকান মৰুভূমি আছে। বতৰৰ ক্ষেত্ৰতো এফালে চেৰাপুঞ্জীৰ দৰে প্ৰচণ্ড বৰষুণ হোৱা অঞ্চল আছে আৰু আনফালে বৰষুণ নোহোৱা খৰাং অঞ্চল আছে। এই বিপৰীতমুখী ভৌগোলিক উপাদানসমূহৰ সহাৱস্থানৰ বাবেই ভাৰতক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বুলি কোৱা হয়।
৪। আৰ্যসকল ভাৰতলৈ অহাৰ পাছত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা ইয়ালৈ অহা মানুহৰ সোঁতৰ বিষয়ে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ আৰ্যসকল ভাৰতলৈ অহাৰ বহু শতিকাৰ পাছতো পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা মানুহৰ আগমন অব্যাহত আছিল। এছিয়া আৰু ইউৰোপ মহাদেশৰ বিভিন্ন স্থানৰ পৰা শক, কুশান, হুণ আদি পৰাক্ৰমী জাতিসমূহ ভাৰতলৈ আহিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ইছলাম ধৰ্মৰ অনুসাৰী পাঠান আৰু মোগলসকলে ভাৰতত এক বিশাল সাম্ৰাজ্য গঢ়ি তোলে। ইয়াৰ পিছত সাগৰীয় পথেৰে পৰ্তুগীজ, ওলন্দাজ, ফৰাচী আৰু ইংৰাজসকল বেপাৰ-বাণিজ্য আৰু শাসনৰ উদ্দেশ্যে ভাৰতলৈ আহে। এই সকলোবোৰ জাতিৰ বহুতেই ভাৰতক নিজৰ মাতৃভূমি হিচাপে আকোঁৱালি লৈ ইয়াৰ মূল জনস্ৰোতৰ লগত মিলি গৈছে।
৫। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহৰ মাজত থকা খাদ্য প্ৰকৰণৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ বিশালতাৰ বাবে ইয়াৰ খাদ্যৰ ধৰণ অঞ্চলভেদে বেলেগ বেলেগ। পূব ভাৰত (যেনে— অসম, পশ্চিমবংগ) আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ লোকসকলৰ প্ৰধান আহাৰ হৈছে ভাত। ইয়াৰ বিপৰীতে উত্তৰ, মধ্য আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ লোকসকলে প্ৰধানকৈ ৰুটি খাই ভাল পায়। খাদ্যৰ অভ্যাসৰ ক্ষেত্ৰত আৰু এটা ডাঙৰ পাৰ্থক্য হ’ল— উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ উচ্চ বৰ্ণৰ হিন্দুসকল প্ৰধানকৈ নিৰামিষাহাৰী, কিন্তু পূব ভাৰতৰ হিন্দুসকলে মাছ-মাংস গ্ৰহণ কৰে। মোগলীয় প্ৰভাৱত ভাৰতত মছলাযুক্ত বিৰিয়ানী বা কাবাবৰ দৰে খাদ্যৰো যথেষ্ট প্ৰচলন আছে।
৬। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহৰ সাজ-পাৰৰ বিষয়ে পাঠত উল্লেখ থকাৰ দৰে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় মানুহৰ সাজ-পাৰৰ মাজত এক স্বকীয় বিচিত্ৰতা দেখা যায়। পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায় যে পূব ভাৰতৰ লোকে পোন্ধ মাৰি চুৰিয়া পিন্ধে, কিন্তু দক্ষিণ ভাৰতৰ লোকে লুঙীৰ দৰে পোন্ধ নামাৰিহে চুৰিয়া পিন্ধে। আকৌ উত্তৰ ভাৰতত পায়জামাৰ প্ৰচলন অধিক। মহিলাসকলৰ ক্ষেত্ৰত শাৰী এক সাৰ্বজনীন পোছাক হ’লেও, ইয়াৰ পিন্ধাৰ ধৰণ পৃথক। অসমীয়া মহিলাৰ মেখেলা-চাদৰ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ মহিলাৰ চুৰিদাৰ-পায়জামা ভাৰতীয় সাজ-পাৰৰ বিচিত্ৰতাকে প্ৰতিফলিত কৰে।
৮। “যিবোৰে বিভিন্ন দিশত ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্য আনিছে, সেইবোৰেই আকৌ স্থান বিশেষে ঐক্যৰ সেতু নিৰ্মাণ কৰি দিছে।” – ইয়াৰ তাৎপৰ্য লিখা।
উত্তৰঃ এই কথাষাৰৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ এক গভীৰ সত্য প্ৰকাশ কৰা হৈছে। ভাৰতত ভাষা, ধৰ্ম বা ভৌগোলিক অৱস্থান যিমান বেলেগ নহওক কিয়, সেইবোৰেই আকৌ মানুহৰ মাজত একতাৰ এনাজৰী গঢ়ি তোলে। উদাহৰণস্বৰূপে, অসমত বাস কৰা হিন্দু, মুছলমান বা খ্ৰীষ্টানৰ মাজত ধৰ্মীয় ভিন্নতা থাকিলেও ‘অসমীয়া ভাষা’ই তেওঁলোকক একতাৰ সেতুৰে বান্ধি ৰাখিছে। ঠিক তেনেদৰে, এজন অসমীয়া হিন্দু আৰু এজন দক্ষিণ ভাৰতীয় হিন্দুৰ ভাষা বেলেগ হ’লেও তেওঁলোকৰ ‘ধৰ্মীয় বিশ্বাস’ একেই। অৰ্থাৎ, যিবোৰ উপাদানে এফালে পাৰ্থক্য সৃষ্টি কৰিছে, সেইবোৰেই আন এক দিশত মানুহৰ মাজত ঐক্য স্থাপনত সহায় কৰিছে।
৯। “ঐক্য স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত সুকুমাৰ কলা আৰু সংস্কৃতিৰ বৰঙণিও উলাই কৰিব নোৱাৰি।” — বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ সুকুমাৰ কলা যেনে— সংগীত, নৃত্য, স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্যই ভাষা বা ধৰ্মৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি মানুহৰ হৃদয় জয় কৰিব পাৰে। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত থকা প্ৰাচীন মন্দিৰ, মছজিদ বা গিৰ্জাৰ স্থাপত্যই এক ভাৰতীয় শৈলীৰ পৰিচয় দিয়ে। ধ্ৰুপদী সংগীত বা নৃত্যৰ ভাষা গোটেই ভাৰতবৰ্ষতে একেই। বিহু, দীপাৱলী বা ঈদৰ দৰে উৎসৱবোৰত সকলো সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে সমিলমিলেৰে অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সাংস্কৃতিক ঐক্যই ভাৰতৰ অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰাত এক অভেদ্য দেৱাল হিচাপে কাম কৰে।
১০। “ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক সমন্বয়ৰ বস্তু।” — তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক সমন্বয়ৰ বস্তু কাৰণ ই কোনো এক নিৰ্দিষ্ট জাতি বা ধৰ্মৰ সম্পত্তি নহয়। যুগে যুগে ভাৰতলৈ অহা বিভিন্ন জাতি— আৰ্য, অন আৰ্য, শক, মোগল বা ইংৰাজ— সকলোৱে নিজৰ লগত কিছু কিছু সুকীয়া সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। এই সকলোবোৰ মিহলি হৈ এটা বিৰাট সাগৰৰ দৰে ভাৰতীয় সংস্কৃতি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ পৰা কোনো এটা অংশক সম্পূৰ্ণ পৃথক কৰিব নোৱাৰি। এই আদান-প্ৰদান আৰু মিলনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা উমৈহতীয়া ভাৱটোক ‘সমন্বয়’ বুলি কোৱা হৈছে।
১১। চমু উত্তৰ লিখাঃ
(ক) কোনবোৰ লোক মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ?
উত্তৰঃ অসম তথা উত্তৰ-পূব ভাৰতত বাস কৰা নগা, বড়ো, মিছিং, কাৰ্বি, গাৰো, ৰাভা আদি জনজাতিৰ লোকসকল মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ।
(খ) সুকুমাৰ কলা কোনবিলাক?
উত্তৰঃ কবিতা, সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা, স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য—এই পাঁচবিধ কলাই মানুহৰ মনক সূক্ষ্ম আনন্দ প্ৰদান কৰে বাবে এইবোৰক সুকুমাৰ কলা বোলে।
(গ) কি কি গ্রন্থই ভাৰতবাসীৰ মাজত ঐক্যভাব গঢ়াত সহায় কৰিছে?
উত্তৰঃ বেদ, উপনিষদ, গীতা, ভাগৱত, ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ দৰে মহৎ গ্ৰন্থই প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ভাৰতবাসীৰ চিন্তাধাৰা আৰু নৈতিক আদৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত এক ঐক্যৰ ভাৱ গঢ়ি তুলিছে।
১৪। চমুটোকা লিখা :
(ক) সুকুমাৰ কলা: সূক্ষ্ম অনুভৱ আৰু দক্ষতাৰে সৃষ্টি কৰা শিল্পক সুকুমাৰ কলা বোলে। ইয়াৰ ভিতৰত কবিতা, সংগীত, চিত্ৰকলা, স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত। এই কলাসমূহে মানৱ সভ্যতাক পৰিচয় দিয়ে।
(খ) সংগীত: গীত, বাদ্য আৰু নৃত্যৰ অপূৰ্ব সমাহাৰক সংগীত বুলি কোৱা হয়। ভাৰতীয় সংগীতৰ এক বিশাল ইতিহাস আছে যিয়ে দেশৰ সাংস্কৃতিক ঐক্য ৰক্ষা কৰি আহিছে।
(গ) মক্কা: চৌদি আৰৱত অৱস্থিত মক্কা নগৰী ইছলাম ধৰ্মৰ আটাইতকৈ পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তক হজৰত মহম্মদৰ জন্মভূমি আৰু ইছলাম ধৰ্মীয় লোকসকলৰ বাবে হজ্জ পালনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।
১৫। “ভাৰতবৰ্ষ এখন অতি সুসভ্য ঐতিহ্যপূর্ণ দেশ।” — বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ এখন বিশ্ববিশ্ৰুত সভ্যতা আৰু পৰম্পৰাৰে চহকী দেশ। হাজাৰ হাজাৰ বছৰ আগতে যেতিয়া পৃথিৱীৰ বহু উন্নত দেশ অজ্ঞানতাৰ আন্ধাৰত আছিল, তেতিয়াই ভাৰতত সিন্ধু আৰু বৈদিক সভ্যতাৰ দৰে উন্নত জীৱনশৈলী গঢ়ি উঠিছিল। আধ্যাত্মিক দৰ্শনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গণিত, জ্যোতিষশাস্ত্ৰ আৰু স্থাপত্য বিজ্ঞানলৈকে ভাৰতবৰ্ষই বিশ্বক বহু কিবা দিছে। বেদ-পুৰাণৰ জ্ঞান আৰু প্ৰাচীন তক্ষশিলা-নালন্দাৰ দৰে বিশ্ববিদ্যালয়ে ভাৰতক ‘বিশ্বগুৰু’ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াৰ মহান ঐতিহ্য আৰু শান্তি-সম্প্ৰীতিৰ ভাৱ আজিও অক্ষুণ্ণ আছে।
ভাষা বিষয়ক
১৭। সন্ধি ভাঙা :
অনুষ্ঠান: অনু + স্থান
জনাকীর্ণ: জন + আকীর্ণ
স্বাধীন: স্ব + অধীন
জন্মাষ্টমী: জন্ম + অষ্টমী
১৮। প্ৰত্যয় নিৰ্ণয় কৰা :
শাৰীৰিক: শৰীৰ + ইক
সামাজিক: সমাজ + ইক
ভৌগোলিক: ভূগোল + ইক
ভাৰতীয়: ভাৰত + ঈয়
অবিনাশী: অবিনাশ + ঈ
বাল্মীকি: বল্মীক + ই
১৯। সমার্থক শব্দ লিখা :
পৃথিৱী: ধৰা, ধৰিত্ৰী, বসুমতী।
গ্রন্থ: কিতাপ, পুথি, পুস্তক।
মাতা: জননী, মা, আই।
২০। বিপৰীত শব্দ লিখা:
পার্থক্য: মিল / সাদৃশ্য
ত্যাগ: গ্ৰহণ
প্রাচীন: অৰ্বাচীন / আধুনিক