ব্যৱসায়িক সংগঠন
১। বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ব্যৱসায়িক সংগঠন সমূহ কি কি?
উত্তৰঃ মালিকীস্বত্বৰ ভিত্তিত ব্যৱসায়িক সংগঠনসমূহক প্ৰধানকৈ কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। সেইবোৰ হ’ল—
একক মালিকীস্বত্ব ব্যৱসায় (Sole Proprietorship)
যৌথ হিন্দু পৰিয়াল ব্যৱসায় (Joint Hindu Family Business)
অংশীদাৰী ব্যৱসায় (Partnership)
সমবায় সমিতি (Co-operative Society)
যৌথ মূলধনী কোম্পানী (Joint Stock Company)
২। একক মালিকীস্বত্ব ব্যৱসায় বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যি ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান এজন মাত্ৰ ব্যক্তিৰ দ্বাৰা গঠিত, পৰিচালিত আৰু নিয়ন্ত্ৰিত হয়, তাকে একক মালিকীস্বত্ব ব্যৱসায় বোলে। এই ব্যৱসায়ত এজন ব্যক্তিয়েই সকলো মূলধন যোগান ধৰে আৰু লাভ বা লোকচানৰ বাবে তেৱেই অকলে দায়ী থাকে।
৩। একক মালিকীস্বত্ব ব্যৱসায়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ একক মালিকীস্বত্ব ব্যৱসায়ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
একক মালিকীস্বত্ব: ব্যৱসায়টোৰ মালিক এজনহে থাকে।
সহজ গঠন: এই ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিবলৈ আইনগত জটিলতা অতি কম।
অসীম দেনা: ব্যৱসায়ৰ ধাৰ পৰিশোধৰ বাবে মালিকৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তিও ব্যৱহাৰ হ’ব পাৰে।
গোপনীয়তা: ব্যৱসায়ৰ সকলো গোপন তথ্য মালিকে নিজৰ ওচৰতে ৰাখিব পাৰে।
সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ: মালিকজনেই ব্যৱসায়টোৰ সৰ্বেসৰ্বা আৰু তেৱেই সকলো সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।
৪। যৌথ হিন্দু পৰিয়ালৰ ব্যৱসায় বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যি ব্যৱসায় ভাৰতৰ কোনো হিন্দু অবিভক্ত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ দ্বাৰা বংশানুক্ৰমে পৰিচালিত হৈ থাকে, তাকে যৌথ হিন্দু পৰিয়ালৰ ব্যৱসায় বোলে। পৰিয়ালৰ বয়োজ্যেষ্ঠ ব্যক্তিবোৰৰ (যাক ‘কৰ্তা’ বোলা হয়) দ্বাৰা এই ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰিত হয়।
৫। যৌথ হিন্দু পৰিয়ালৰ ব্যৱসায়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
জন্মস্বত্বে সদস্যপদ: পৰিয়ালটোত জন্ম লাভ কৰাৰ লগে লগে এজন ব্যক্তি এই ব্যৱসায়ৰ সদস্য হয়।
কৰ্তাৰ ভূমিকা: পৰিয়ালৰ বয়োজ্যেষ্ঠ সদস্যজন অৰ্থাৎ কৰ্তাই ব্যৱসায় পৰিচালনা কৰে।
দেনা: কেৱল কৰ্তাৰ দেনা অসীম হয়, বাকী সদস্যসকলৰ দেনা ব্যৱসায়ত থকা তেওঁলোকৰ অংশ অনুসৰি সীমাবদ্ধ থাকে।
স্থায়িত্ব: কোনো সদস্যৰ মৃত্যু হ’লেও ব্যৱসায়টো বন্ধ হৈ নাযায়।
৬। অংশীদাৰী ব্যৱসায় মানে কি?
উত্তৰঃ যেতিয়া দুই বা ততোধিক ব্যক্তি একত্ৰিত হৈ লাভ ভগাই লোৱাৰ উদ্দেশ্যে কোনো ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিবলৈ চুক্তিবদ্ধ হয়, তাকে অংশীদাৰী ব্যৱসায় বোলে। ভাৰতীয় অংশীদাৰী আইন, ১৯৩২-ৰ দ্বাৰা এই ব্যৱসায় পৰিচালিত হয়।
৭। অংশীদাৰী ব্যৱসায়ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ অংশীদাৰী ব্যৱসায়ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
চুক্তি: অংশীদাৰসকলৰ মাজত লিখিত বা মৌখিক চুক্তি থকাটো বাধ্যতামূলক।
সদস্য সংখ্যা: অতি কমেও ২ জন আৰু সৰ্বাধিক ৫০ জন সদস্য থাকিব লাগে।
অসীম দেনা: অংশীদাৰসকলৰ দেনা বা দায়বদ্ধতা অসীম।
লাভ-লোকচানৰ ভাগ: অংশীদাৰসকলে চুক্তি অনুযায়ী লাভ বা লোকচান ভগাই লয়।
৮। ক্ষুদ্ৰ খণ্ডৰ উদ্যোগ বুলিলে কি বুজা? ক্ষুদ্ৰ খণ্ডৰ উদ্যোগৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ব্যৱসায়সমূহ কি কি?
উত্তৰঃ যিবোৰ উদ্যোগত মূলধনৰ বিনিয়োগৰ পৰিমাণ তুলনামূলকভাৱে কম আৰু কম সংখ্যক শ্ৰমিকৰ দ্বাৰা কাম চলোৱা হয়, তাকে ক্ষুদ্ৰ খণ্ডৰ উদ্যোগ (Small Scale Industry) বোলে।
ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ প্ৰকাৰসমূহ:
ক্ষুদ্ৰ ঔদ্যোগিক গোট (Small Scale Industrial Units)
ঘৰুৱা বা কুটীৰ উদ্যোগ (Cottage Industries)
ক্ষুদ্ৰ সেৱা প্ৰতিষ্ঠান
হস্তশিল্পৰ উদ্যোগ
৯। গ্ৰাম্য অঞ্চলত ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ৰ ভূমিকাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ উন্নয়নত ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ—
নিবনুৱা সমস্যা সমাধান: গাঁৱৰ লোকসকলক স্ব-নিয়োজনৰ পথ দেখুৱায়।
স্থানীয় সম্পদৰ ব্যৱহাৰ: স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ কেঁচামাল ব্যৱহাৰ কৰি সামগ্ৰী উৎপাদন কৰিব পাৰে।
আয়ৰ সম বিতৰণ: ইয়াৰ ফলত গাঁৱৰ মানুহৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ উন্নতি হয়।
প্ৰব্ৰজন ৰোধ: মানুহে নিজৰ গাঁৱতে কাম পালে চহৰলৈ ঢাপলি মেলাৰ প্ৰৱণতা কমে।
১০। ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায় সমূহে সম্মুখীন হোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ অসুবিধা আৰু প্ৰত্যাহ্বান সমূহৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়সমূহে সন্মুখীন হোৱা প্ৰধান সমস্যাবোৰ হ’ল—
বিত্তৰ অভাৱ: পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ মূলধন বা বেংক ঋণ পোৱাত যথেষ্ট অসুবিধা হয়।
কেঁচামালৰ সমস্যা: উন্নত মানদণ্ডৰ কেঁচামাল সঠিক সময়ত পোৱা নাযায়।
বিপণনৰ অসুবিধা: ডাঙৰ কোম্পানীৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত নামিবলৈ বিজ্ঞাপন আৰু বিপণনৰ বাবে অধিক অৰ্থৰ প্ৰয়োজন।
পুৰণি পদ্ধতি: বহু উদ্যোগত আজিও পুৰণি যন্ত্ৰ-পাতি বা প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ হৈ আছে।
শক্তিশালী প্ৰতিযোগিতা: বহুজাতিক কোম্পানীসমূহৰ উন্নত সামগ্ৰীৰ সৈতে ক্ষুদ্ৰ উদ্যোক্তাসকলে ফেৰ মৰাটো কঠিন হৈ পৰে।