ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণ
অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম বা প্ৰধান কাৰকটো কি? সময় উল্লেখ কৰি লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ অন্যতম প্ৰধান কাৰক আছিল পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ। ঊনবিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ পৰা আধুনিক শিক্ষাৰ বিস্তাৰে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত স্বাধীনতা, গণতন্ত্ৰ, সমতা আৰু জাতীয়তাৰ নতুন ধাৰণা জগাই তুলিছিল।
২। আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা কোন?
উত্তৰঃ আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা আছিল বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়।
৩। ‘সাৰে জাহাঁ সে আচ্ছা’ গীতৰ গীতিকাৰ কোন?
উত্তৰঃ ‘সাৰে জাহাঁ সে আচ্ছা’ গীতৰ গীতিকাৰ আছিল মহম্মদ ইকবাল।
৪। ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়াত কেতিয়া আৰু ক’ত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতত প্ৰথম যাত্ৰীবাহী ৰেল ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১৬ এপ্ৰিলত বোম্বাইৰ পৰা থানেৰ মাজত চলিছিল।
৫। ভাৰতত প্ৰথম টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থা কেতিয়া আৰু ক’ত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতত প্ৰথম কাৰ্যকৰী টেলিগ্ৰাফ লাইন ১৮৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাৰবাৰৰ মাজত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।
৬। ভাৰতত পোন প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া আৰু ক’ত স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰথম ছপাশাল ১৫৫৬ খ্ৰীষ্টাব্দত গোৱাৰ ছেইণ্ট প’লছ কলেজত জেছুইট মিছনেৰীসকলে স্থাপন কৰিছিল।
৭। কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে কি নামেৰে আৰু কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে হিন্দু কলেজ নামেৰে ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতাত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
৮। লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰ লিখা।
উত্তৰঃ
১. ১৮২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সতীদাহ প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰিছিল।
২. ঠগী প্ৰথা দমনৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল।
৯। ভাৰতীয় সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত কি?
উত্তৰঃ ভাৰতত প্ৰকাশিত প্ৰথম ছপা সংবাদপত্ৰ আছিল জেমছ অগাষ্টাছ হিকিৰ ‘Bengal Gazette’ বা ‘Hicky’s Bengal Gazette’, যি ১৭৮০ চনত প্ৰকাশ পাইছিল।
অতিৰিক্ত অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১০। কোনে পোন প্ৰথমে স্বদেশপ্ৰেমমূলক কবিতা ৰচনা কৰি দেশবাসীৰ অন্তৰত দেশপ্ৰেম জগাই তুলিছিল?
উত্তৰঃ ঈশ্বৰচন্দ্ৰ গুপ্তই।
১১। ‘বন্দে মাতৰম’ কোনখন উপন্যাসৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ আনন্দমঠ উপন্যাসৰ পৰা।
১২। গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোডৰ আধুনিকীকৰণৰ সৈতে কোনজনৰ নাম বিশেষভাৱে জড়িত?
উত্তৰঃ ব্ৰিটিছ শাসনকালত গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোডৰ আধুনিকীকৰণ আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ সৈতে লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংক আৰু পিছত লৰ্ড ডেলহাউছীৰ শাসনকাল বিশেষভাৱে জড়িত।
১৩। অসমত ৰেল যোগাযোগ কেতিয়াৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ অসমত ১৮৮১-৮২ চনৰ সময়ছোৱাত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত অসম বেংগল ৰেলৱে আৰু ডিব্ৰু–সাদিয়া ৰেলপথৰ বিকাশৰ জৰিয়তে ৰেল যোগাযোগ আৰম্ভ হয়। পাঠ্যপুথিত বহুসময়ত ১৮৮৩ চন উল্লেখ কৰা হয়।
১৪। টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থাৰ বিকাশত লৰ্ড ডেলহাউছীৰ ভূমিকা কি আছিল?
উত্তৰঃ লৰ্ড ডেলহাউছীৰ শাসনকালত টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থাক চৰকাৰীভাৱে বিস্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাৰতৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰক টেলিগ্ৰাফ লাইনেৰে সংযোগ কৰা হয়।
১৫। ভাৰতীয় সমাজলৈ নৱচেতনা কঢ়িয়াই অনা প্ৰথম ব্যক্তিসকলৰ অন্যতম কোন?
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়।
১৬। ব্ৰাহ্ম সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়।
১৭। ব্ৰাহ্ম সভা কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু পিছলৈ কি নামেৰে পৰিচিত হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ে ১৮২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ব্ৰাহ্ম সভা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠান ব্ৰাহ্ম সমাজ নামেৰে পৰিচিত হয়।
১৮। সতীদাহ প্ৰথা কেতিয়া আৰু কাৰ শাসনকালত নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৮২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকে, ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ সংস্কাৰ আন্দোলনৰ প্ৰভাৱত, সতীদাহ প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰে।
১৯। আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা বুলি কাক কোৱা হয়?
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ক আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা বুলি কোৱা হয়।
২০। ‘ইয়ং বেংগল’ আন্দোলনৰ সৈতে কোনজনৰ নাম জড়িত?
উত্তৰঃ **হেনৰি লুই ভিভিয়ান ডিৰোজিঅ’**ৰ নাম ‘ইয়ং বেংগল’ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত।
২১। আৰ্য সমাজৰ ‘শুদ্ধি’ বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ অন্য ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বা হিন্দু সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হোৱা লোকক পুনৰ হিন্দু ধৰ্মত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক ‘শুদ্ধি’ বোলা হৈছিল।
২২। আৰ্য সমাজ কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ১৮৭৫ চনত আৰ্য সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
২৩। প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ আত্মাৰাম পাণ্ডুৰঙ্গে ১৮৬৭ চনত বোম্বাইত প্ৰাৰ্থনা সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। কেশৱচন্দ্ৰ সেনৰ চিন্তা আৰু ব্ৰাহ্ম সমাজে ইয়াৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।
২৪। প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ অন্যতম বিশিষ্ট নেতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ অন্যতম বিশিষ্ট নেতা আছিল।
২৫। ৰামকৃষ্ণ মিছন কাৰ আদৰ্শৰ ওপৰত গঢ়ি উঠিছিল?
উত্তৰঃ ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক আদৰ্শৰ ওপৰত ৰামকৃষ্ণ মিছন গঢ়ি উঠিছিল।
২৬। ৰামকৃষ্ণ মিছনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
উত্তৰঃ স্বামী বিবেকানন্দ।
২৭। স্বামী বিবেকানন্দৰ প্ৰকৃত নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ স্বামী বিবেকানন্দৰ জন্মনাম আছিল নৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত।
২৮। স্বামী বিবেকানন্দৰ জন্ম কেতিয়া আৰু ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ স্বামী বিবেকানন্দৰ জন্ম ১২ জানুৱাৰী, ১৮৬৩ তাৰিখে কলিকতাত হৈছিল।
২৯। স্বামী বিবেকানন্দ কেতিয়া মৃত্যু হৈছিল?
উত্তৰঃ ৪ জুলাই, ১৯০২ তাৰিখে।
৩০। চিকাগোৰ বিশ্ব ধৰ্ম মহাসভাত কোনে ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি বিখ্যাত ভাষণ দিছিল?
উত্তৰঃ স্বামী বিবেকানন্দই ১৮৯৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চিকাগোৰ বিশ্ব ধৰ্ম মহাসভাত বিখ্যাত ভাষণ দিছিল।
৩১। এনি বেছাণ্ট কোন দেশৰ মহিলা আছিল?
উত্তৰঃ এনি বেছাণ্ট আয়াৰলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা ব্ৰিটিছ সমাজকৰ্মী আৰু ৰাজনৈতিক নেত্ৰী আছিল।
৩২। এনি বেছাণ্টে বেনাৰসত স্থাপন কৰা শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ এনি বেছাণ্টে ১৮৯৮ চনত Central Hindu College বেনাৰসত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছলৈ এই অনুষ্ঠান বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় গঠনৰ অন্যতম ভিত্তি হয়।
৩৩। এনি বেছাণ্টে হোম ৰুল লীগ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ এনি বেছাণ্টে ১৯১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত All India Home Rule League প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
৩৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ এনি বেছাণ্ট ১৯১৭ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি হৈছিল।
৩৫। মহম্মদান এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজ কোনে আৰু কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানে ১৮৭৫ চনত আলিগড়ত মহম্মদান এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
৩৬। এই কলেজখন পিছলৈ কি নামেৰে পৰিচিত হয়?
উত্তৰঃ ১৯২০ চনত ই আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণত হয়।
৩৭। ‘Bengal Gazette’ কোনে প্ৰকাশ কৰিছিল?
উত্তৰঃ জেমছ অগাষ্টাছ হিকিয়ে ১৭৮০ চনত Bengal Gazette প্ৰকাশ কৰিছিল।
৩৮। ১৮৭৮ চনৰ Vernacular Press Act কোনে জাৰি কৰিছিল?
উত্তৰঃ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড লিটনে ১৮৭৮ চনত Vernacular Press Act জাৰি কৰিছিল।
৩৯। ১৮৭৮ চনৰ Arms Act কোনে বলবৎ কৰিছিল?
উত্তৰঃ লৰ্ড লিটনৰ চৰকাৰে ১৮৭৮ চনত Arms Act বলবৎ কৰিছিল।
৪০। Indian Association প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে কোনসকল জড়িত আছিল?
উত্তৰঃ সুৰেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায় আৰু আনন্দমোহন বসু Indian Association প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত আছিল।
৪১। লৰ্ড লিটনৰ সময়ত ICS পৰীক্ষাৰ উচ্চতম বয়সসীমা কিমানলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ICS পৰীক্ষাৰ উচ্চতম বয়সসীমা ২১ বছৰৰ পৰা ১৯ বছৰলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছিল।
৪২। এলান অক্টেভিয়ান হিউম কোন আছিল?
উত্তৰঃ এলান অক্টেভিয়ান হিউম এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ব্ৰিটিছ অসামৰিক বিষয়া আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ গঠনৰ অন্যতম মুখ্য উদ্যোক্তা আছিল।
৪৩। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন ২৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ তাৰিখে বোম্বাইত আৰম্ভ হৈছিল।
৪৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ উমেশচন্দ্ৰ বন্দ্যোপাধ্যায় বা W. C. Bonnerjee ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল।
৪৫। প্ৰথম কংগ্ৰেছ অধিবেশনত কিমানজন প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ প্ৰথম অধিবেশনত ৭২ জন প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।
৪৬। ১৯০৫ চনৰ বেনাৰস কংগ্ৰেছ অধিবেশনৰ সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ গোপাল কৃষ্ণ গোখলে।
৪৭। ১৯০৬ চনৰ কলিকতা কংগ্ৰেছ অধিবেশনৰ সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ দাদাভাই নৌৰজী।
৪৮। কংগ্ৰেছত নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থীৰ বিভাজন কেতিয়া ঘটিছিল?
উত্তৰঃ ১৯০৭ চনৰ চুৰাট অধিবেশনত কংগ্ৰেছ নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থী শিবিৰত বিভক্ত হৈছিল।
৪৯। নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থীসকল পুনৰ কেতিয়া একত্ৰিত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ অধিবেশনত দুয়ো গোট পুনৰ একত্ৰিত হৈছিল।
৫০। ইংলেণ্ডৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত জয়ী হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় কোন আছিল?
উত্তৰঃ দাদাভাই নৌৰজী ১৮৯২ চনত ব্ৰিটিছ সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় তথা প্ৰথম এছীয় ব্যক্তি আছিল।
৫১। দাদাভাই নৌৰজীৰ ‘স্বৰাজ’ৰ ধাৰণাই কি বুজাইছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ দৃষ্টিত স্বৰাজৰ অৰ্থ আছিল ভাৰতৰ বাবে স্ব-শাসন বা Self-Government।
৫২। দাদাভাই নৌৰজীক কি বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ দাদাভাই নৌৰজীক “Grand Old Man of India” বুলি জনা যায়।
৫৩। ‘Drain of Wealth’ তত্ত্ব কোনে আগবঢ়াইছিল?
উত্তৰঃ দাদাভাই নৌৰজীয়ে।
চমু / দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। চিপাহী বিদ্ৰোহে কেনেকৈ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটাইছিল?
উত্তৰঃ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ ভাৰতত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা প্ৰথম বৃহৎ সশস্ত্ৰ প্ৰতিবাদসমূহৰ অন্যতম আছিল। বিদ্ৰোহত বিভিন্ন অঞ্চলৰ চিপাহী, দেশীয় শাসক আৰু সাধাৰণ মানুহে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।
যদিও বিদ্ৰোহ সফল নহ’ল, ইয়াৰ স্মৃতিয়ে ভাৰতীয়সকলৰ মনত বিদেশী শাসনৰ বিৰুদ্ধে একতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বুজাই দিলে। বিদ্ৰোহীসকলৰ ত্যাগ আৰু সাহসে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক দেশপ্ৰেম আৰু স্বাধীনতাৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিলে।
তাৰ লগতে পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত নতুন মধ্যবিত্ত সমাজে স্বাধীনতা, সমতা, গণতন্ত্ৰ আৰু স্বশাসনৰ ধাৰণাৰ সৈতে পৰিচিত হৈ ব্ৰিটিছ শাসনৰ শোষণমূলক স্বৰূপ বিচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই সকলোবোৰৰ ফলত ভাৰতত নতুন জাতীয় চেতনা গঢ় লৈ উঠে।
২। ‘উডৰ প্ৰেৰণপত্ৰ’ৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ কি আছিল?
উত্তৰঃ ১৮৫৪ চনৰ Charles Wood’s Despatch ভাৰতৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দলিল আছিল।
ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ আছিল—
১. প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈ এটা সুসংগঠিত শিক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা।
২. প্ৰাথমিক শিক্ষাত দেশীয় ভাষা আৰু উচ্চ শিক্ষাত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰত গুৰুত্ব দিয়া।
৩. প্ৰতিখন প্ৰদেশত পৃথক শিক্ষা বিভাগ স্থাপন কৰা।
৪. মেধাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক বৃত্তি প্ৰদান কৰা।
৫. ব্যক্তিগত শিক্ষানুষ্ঠানক চৰকাৰী অনুদান দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা।
৬. শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ আৰু উচ্চ শিক্ষা বিস্তাৰৰ ব্যৱস্থা কৰা।
এই প্ৰেৰণপত্ৰই ভাৰতত আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ ভিত্তি শক্তিশালী কৰিছিল।
৩। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ছটা কাৰক লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ কোনো এটা ঘটনাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা নাছিল। বহু সামাজিক, ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক কাৰকে ইয়াৰ বিকাশ ঘটাইছিল।
১. পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰসাৰঃ পাশ্চাত্য শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলক স্বাধীনতা, সমতা, গণতন্ত্ৰ, অধিকাৰ আৰু জাতীয়তাৰ ধাৰণাৰ সৈতে চিনাকি কৰাইছিল।
২. ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহঃ এই বিদ্ৰোহে বিদেশী শাসনৰ বিৰুদ্ধে বৃহৎ প্ৰতিবাদৰ উদাহৰণ সৃষ্টি কৰি পৰৱৰ্তী জাতীয় আন্দোলনক প্ৰেৰণা দিছিল।
৩. যাতায়াত আৰু যোগাযোগৰ উন্নতিঃ ৰেল, ডাক, টেলিগ্ৰাফ আৰু উন্নত পথ ব্যৱস্থাই বিভিন্ন প্ৰান্তৰ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ সহজ কৰি জাতীয় ঐক্য বৃদ্ধি কৰিছিল।
৪. সমাজ আৰু ধৰ্ম সংস্কাৰ আন্দোলনঃ ব্ৰাহ্ম সমাজ, আৰ্য সমাজ, প্ৰাৰ্থনা সমাজ, ৰামকৃষ্ণ মিছন আদি সংগঠনে আত্মমৰ্যাদা, সামাজিক সংস্কাৰ আৰু জাতীয় গৌৰৱৰ ভাব জগাইছিল।
৫. সংবাদপত্ৰ আৰু সাহিত্যঃ কাকত-পত্ৰ, কবিতা, উপন্যাস আৰু দেশপ্ৰেমমূলক সাহিত্যই ব্ৰিটিছ শাসনৰ শোষণ উদঙাই দি জনমত সৃষ্টি কৰিছিল।
৬. ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ বিকাশঃ Indian Association আৰু বিশেষকৈ ১৮৮৫ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাই জাতীয়তাবাদক সংগঠিত ৰাজনৈতিক ৰূপ প্ৰদান কৰে।
৪। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ
১. নতুন ৰাজনৈতিক ধাৰণাঃ পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলে স্বাধীনতা, সাম্য, গণতন্ত্ৰ, জাতীয়তা আৰু স্বশাসনৰ ধাৰণা লাভ কৰে।
২. যুক্তিবাদী চিন্তাঃ শিক্ষিত সমাজে কুসংস্কাৰ, সামাজিক অন্যায় আৰু ৰাজনৈতিক শোষণক যুক্তিৰে বিশ্লেষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
৩. জাতীয় নেতৃত্বৰ সৃষ্টি: ইংৰাজী শিক্ষাৰে শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ পৰা দাদাভাই নৌৰজী, সুৰেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়, গোখলে আদিৰ দৰে নেতা ওলাই আহে।
৪. সৰ্বভাৰতীয় যোগাযোগঃ ইংৰাজী ভাষাই ভিন্ন ভাষাভাষী শিক্ষিত ভাৰতীয়সকলৰ মাজত যোগাযোগৰ এক উমৈহতীয়া মাধ্যম সৃষ্টি কৰি জাতীয় ঐক্য শক্তিশালী কৰে।
৫। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত যাতায়াত আৰু যোগাযোগৰ উন্নতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰঃ ব্ৰিটিছ শাসনকালত ৰেলপথ, সড়ক, ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থাৰ দ্ৰুত উন্নতি ঘটে। প্ৰথমতে এই ব্যৱস্থাসমূহ বাণিজ্য আৰু প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে গঢ়ি তোলা হৈছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত জাতীয়তাবাদৰ বিস্তাৰত ইবোৰে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা লয়।
১৮৫৩ চনত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত প্ৰথম যাত্ৰীবাহী ৰেল চলাচল আৰম্ভ হয়। পিছলৈ ৰেলপথে দেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলক পৰস্পৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
টেলিগ্ৰাফ আৰু ডাক ব্যৱস্থাৰ উন্নতিয়ে দেশৰ এটা অঞ্চলৰ খবৰ আন অঞ্চললৈ দ্ৰুতগতিত পঠিয়াব পৰা কৰিলে। ১৮৫১ চনত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাৰবাৰৰ মাজত প্ৰথম কাৰ্যকৰী টেলিগ্ৰাফ লাইন আৰম্ভ হৈছিল।
ফলত নেতা, ছাত্ৰ, ব্যৱসায়ী আৰু সাধাৰণ লোকৰ মাজত যোগাযোগ বৃদ্ধি পায়। বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহে নিজৰ সমস্যাবোৰ একে ধৰণৰ বুলি উপলব্ধি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ভাৰত এখন একক দেশ বুলি জাতীয় ঐক্যৰ ভাব অধিক শক্তিশালী হয়।
৬। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ৰাজা ৰামমোহন ৰায় ভাৰতীয় নৱজাগৰণৰ অন্যতম প্ৰধান পথিকৃৎ। ধৰ্ম, সমাজ, শিক্ষা আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল।
১৮২৮ চনত তেওঁ ব্ৰাহ্ম সভা, পিছলৈ ব্ৰাহ্ম সমাজ, স্থাপন কৰি একেশ্বৰবাদ আৰু যুক্তিবাদী ধৰ্মীয় চিন্তাৰ প্ৰচাৰ কৰে। তেওঁ মূৰ্তিপূজা, কুসংস্কাৰ, বাল্যবিবাহ আৰু বহুবিবাহৰ দৰে সামাজিক কু-প্ৰথাৰ সমালোচনা কৰিছিল।
সতীদাহ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁ শক্তিশালী জনমত সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ আন্দোলন আৰু আন সংস্কাৰকৰ প্ৰচেষ্টাৰ পটভূমিত লৰ্ড উইলিয়াম বেণ্টিংকে ১৮২৯ চনত সতীদাহ প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰে।
ৰামমোহন ৰায়ে আধুনিক আৰু বৈজ্ঞানিক শিক্ষাৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। তেওঁ সংবাদপত্ৰৰ স্বাধীনতা, ন্যায়সংগত শাসন আৰু ভাৰতীয়সকলৰ অধিকাৰৰ পক্ষতো মাত মাতিছিল।
এই সকলো কাৰ্যৰ ফলত ভাৰতীয় সমাজত যুক্তিবাদ, আত্মমৰ্যাদা আৰু নতুন জাতীয় চেতনা গঢ় লৈ উঠিছিল। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা বুলি অভিহিত কৰা হয়।
৭। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী ঊনবিংশ শতিকাৰ অন্যতম প্ৰধান সমাজ আৰু ধৰ্ম সংস্কাৰক আছিল। তেওঁ ১৮৭৫ চনত আৰ্য সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
তেওঁ “বেদলৈ উভতি যোৱা” নীতিৰ জৰিয়তে বৈদিক আদৰ্শৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সমাজ সংস্কাৰৰ আহ্বান জনায়। মূৰ্তিপূজা, অন্ধবিশ্বাস, জাতিভেদ, বাল্যবিবাহ আৰু বহু বিবাহৰ তেওঁ বিৰোধিতা কৰিছিল।
তেওঁ স্ত্ৰী শিক্ষা, বিধৱা বিবাহ আৰু সমাজৰ পিছপৰা লোকৰ উন্নয়নৰ পোষকতা কৰিছিল। আৰ্য সমাজৰ ‘শুদ্ধি’ আন্দোলনৰ জৰিয়তে সমাজত আত্মবিশ্বাস আৰু সংগঠিত চেতনা সৃষ্টি কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল।
এই সংস্কাৰমূলক কাৰ্যই ভাৰতীয়সকলৰ মাজত নিজৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰতি গৌৰৱ, আত্মবিশ্বাস আৰু জাতীয় চেতনা জগাই তোলাত সহায় কৰিছিল।
৮। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত কেশৱচন্দ্ৰ সেন আৰু প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ অৱদান লিখা।
উত্তৰঃ কেশৱচন্দ্ৰ সেন ব্ৰাহ্ম সমাজৰ এজন প্ৰখ্যাত নেতা আছিল। তেওঁৰ সমাজ সংস্কাৰমূলক চিন্তাই মহাৰাষ্ট্ৰৰ সংস্কাৰকসকলক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
১৮৬৭ চনত আত্মাৰাম পাণ্ডুৰঙ্গে বোম্বাইত প্ৰাৰ্থনা সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু কেশৱচন্দ্ৰ সেনৰ চিন্তাই এই সংগঠন গঠনত প্ৰেৰণা যোগাইছিল।
প্ৰাৰ্থনা সমাজে জাতিভেদ দূৰ কৰা, বিধৱা বিবাহ প্ৰচলন, বাল্যবিবাহ ৰোধ, স্ত্ৰী শিক্ষা বিস্তাৰ আৰু সমাজ সংস্কাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল।
পিছলৈ মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে আদিৰ নেতৃত্বত এই আন্দোলন অধিক শক্তিশালী হয়। সমাজ সংস্কাৰৰ মাধ্যমেৰে মানুহৰ মাজত আত্মসচেতনতা আৰু আধুনিক চিন্তাধাৰা বৃদ্ধি পাই জাতীয় জাগৰণৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশ সৃষ্টি হয়।
৯। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস আৰু স্বামী বিবেকানন্দৰ অৱদান লিখা।
উত্তৰঃ ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসে সকলো ধৰ্মৰ মূল সত্য একে বুলি বিশ্বাস কৰিছিল। তেওঁৰ ধৰ্মীয় উদাৰতা আৰু সহজ আধ্যাত্মিক আদৰ্শই বহু শিক্ষিত ভাৰতীয়ক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
তেওঁৰ শিষ্য স্বামী বিবেকানন্দই ১৮৯৭ চনত ৰামকৃষ্ণ মিছন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। বিবেকানন্দই ভাৰতীয়সকলৰ মাজত আত্মবিশ্বাস, স্বদেশপ্ৰেম, শক্তি আৰু মানৱসেৱাৰ আদৰ্শ প্ৰচাৰ কৰিছিল।
১৮৯৩ চনত চিকাগোৰ বিশ্ব ধৰ্ম মহাসভাত তেওঁৰ ভাষণে ভাৰতীয় দৰ্শন আৰু সংস্কৃতিক বিশ্বৰ আগত গৌৰৱজনকভাৱে উপস্থাপন কৰে।
তেওঁ ভাৰতীয়সকলক নিজৰ অতীত ঐতিহ্যক সন্মান কৰিবলৈ আৰু দুৰ্বলতা ত্যাগ কৰি শক্তিশালী জাতি হিচাপে গঢ়ি উঠিবলৈ আহ্বান জনায়। এই চিন্তাই জাতীয় আত্মমৰ্যাদা আৰু দেশপ্ৰেমৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
১০। ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত এনি বেছাণ্টৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ এনি বেছাণ্ট ভাৰতৰ শিক্ষা, সমাজ সংস্কাৰ আৰু জাতীয় আন্দোলনৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল।
তেওঁ Theosophical Society-ৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সংস্কৃতি, ধৰ্ম আৰু আধ্যাত্মিক ঐতিহ্যৰ গৌৰৱ প্ৰচাৰ কৰিছিল। ১৮৯৮ চনত বেনাৰসত Central Hindu College প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যি পিছলৈ বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভিত্তি হয়।
১৯১৬ চনত তেওঁ Home Rule League গঠন কৰি ভাৰতীয়সকলৰ মাজত স্ব-শাসনৰ দাবী শক্তিশালী কৰে।
তেওঁ বক্তৃতা, লেখা আৰু ৰাজনৈতিক কাৰ্যৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত আত্মবিশ্বাস আৰু জাতীয় চেতনা বৃদ্ধি কৰিছিল। ১৯১৭ চনত তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি হয়।
১১। ‘আলিগড় আন্দোলন’ কি? ই মুছলমানসকলক কেনেকৈ আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰ পথ দেখুৱাইছিল?
উত্তৰঃ ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় মুছলমান সমাজত আধুনিক আৰু পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে গঢ় লৈ উঠা সংস্কাৰ আন্দোলনক আলিগড় আন্দোলন বোলা হয়।
ছাৰ ছৈয়দে মুছলমানসকলক আধুনিক বিজ্ঞান, ইংৰাজী শিক্ষা আৰু নতুন চিন্তাধাৰা গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।
১৮৭৫ চনত তেওঁ আলিগড়ত Muhammadan Anglo-Oriental College প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই শিক্ষানুষ্ঠানে মুছলমান সমাজত আধুনিক শিক্ষা আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ নতুন পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে।
ইয়াৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰা বহু শিক্ষিত ব্যক্তিয়ে সমাজত নেতৃত্ব লয় আৰু কুসংস্কাৰ, গোড়ামি আৰু শিক্ষাৰ পিছপৰা অৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰে। ১৯২০ চনত এই শিক্ষানুষ্ঠান Aligarh Muslim Universityত পৰিণত হয়।
১২। বাতৰি কাকতৰ জন্মই কেনেকৈ ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তা জগাই তুলিছিল?
উত্তৰঃ সংবাদপত্ৰই ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ বিকাশত এক শক্তিশালী মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিছিল।
১৭৮০ চনত Hicky’s Bengal Gazette প্ৰকাশৰ পিছত ভাৰতত সংবাদপত্ৰৰ প্ৰসাৰ বৃদ্ধি পায়। ঊনবিংশ শতিকাত ইংৰাজী আৰু দেশীয় ভাষাত বহু কাকত প্ৰকাশ পায়।
অমৃত বজাৰ পত্ৰিকা, বংগদৰ্শন, কেশৰী, দ্য হিন্দু আদি কাকতে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ অন্যায় নীতি, অৰ্থনৈতিক শোষণ আৰু প্ৰশাসনিক বৈষম্য জনসাধাৰণৰ আগত তুলি ধৰিছিল।
সংবাদপত্ৰই—
- দেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ খবৰ একেলগে প্ৰকাশ কৰিছিল,
- জাতীয় সমস্যাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা সৃষ্টি কৰিছিল,
- দেশপ্ৰেম আৰু আত্মমৰ্যাদাৰ ভাব বৃদ্ধি কৰিছিল,
- আৰু চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঢ়ি তুলিছিল।
এই প্ৰভাৱৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিভিন্ন সময়ত সংবাদপত্ৰৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ আৰোপ কৰে। বিশেষকৈ ১৮৭৮ চনৰ Vernacular Press Act-এ ভাৰতীয়সকলৰ ক্ষোভ অধিক বৃদ্ধি কৰে।
১৩। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰঃ ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত শিক্ষিত ভাৰতীয়সকলৰ মাজত এটা সৰ্বভাৰতীয় ৰাজনৈতিক সংগঠনৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ কৰা হৈছিল।
অৱসৰপ্ৰাপ্ত ব্ৰিটিছ অসামৰিক বিষয়া এলান অক্টেভিয়ান হিউমে ভাৰতীয় নেতাসকলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি এটা জাতীয় ৰাজনৈতিক সংগঠন গঢ়ি তোলাৰ উদ্যোগ লয়।
শেষত ২৮ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫ তাৰিখে বোম্বাইৰ Gokuldas Tejpal Sanskrit Collegeত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত ৭২ জন প্ৰতিনিধি উপস্থিত আছিল।
এই অধিবেশনৰ সভাপতি আছিল W. C. Bonnerjee বা উমেশচন্দ্ৰ বন্দ্যোপাধ্যায়।
কংগ্ৰেছৰ জন্মই ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদক এটা সৰ্বভাৰতীয় সংগঠিত ৰাজনৈতিক মঞ্চ প্ৰদান কৰে।
১৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলী আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত নৰমপন্থী নেতাসকলে সাংবিধানিক আৰু শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে ভাৰতীয়সকলৰ দাবী চৰকাৰৰ ওচৰত উত্থাপন কৰিছিল।
তেওঁলোকে আবেদন, প্ৰস্তাৱ, স্মাৰকলিপি আৰু আলোচনাৰ জৰিয়তে—
- আইনসভাত ভাৰতীয়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব বৃদ্ধি,
- অসামৰিক সেৱাত ভাৰতীয়ৰ সুযোগ বৃদ্ধি,
- ৰাজহ হ্ৰাস,
- আৰু প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ দাবী জনাইছিল।
কিন্তু ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সীমিত সঁহাৰিৰ ফলত কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত অধিক সক্ৰিয় আন্দোলনৰ দাবী বৃদ্ধি পায়।
১৯০৫ চনৰ বংগ বিভাজনৰ পিছত স্বদেশী, বয়কট, জাতীয় শিক্ষা আৰু স্বৰাজৰ দাবীয়ে গতি লাভ কৰে।
চৰমপন্থী নেতা বাল গংগাধৰ তিলক, লালা লাজপত ৰায় আৰু বিপিনচন্দ্ৰ পালে অধিক দৃঢ় আন্দোলনৰ পোষকতা কৰে।
অৱশেষত ১৯০৭ চনৰ চুৰাট অধিবেশনত নৰমপন্থী আৰু চৰমপন্থীৰ মাজত বিভাজন ঘটে। ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ অধিবেশনত দুয়ো পক্ষ পুনৰ একত্ৰিত হয়।
পিছলৈ মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত কংগ্ৰেছ গণভিত্তিক স্বাধীনতা আন্দোলনৰ মুখ্য সংগঠনত পৰিণত হয়।
ধাৰণাভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘জাতীয়তাবাদ’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ নিজৰ দেশ, ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু সামূহিক ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ প্ৰতি মানুহৰ একতা, আনুগত্য আৰু আত্মপৰিচয়ৰ অনুভূতিক জাতীয়তাবাদ বোলা হয়।
২। পাশ্চাত্য শিক্ষাই ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদক কিয় শক্তিশালী কৰিছিল?
উত্তৰঃ পাশ্চাত্য শিক্ষাই ভাৰতীয়সকলক স্বাধীনতা, সমতা, গণতন্ত্ৰ, অধিকাৰ আৰু স্বশাসনৰ ধাৰণাৰ সৈতে পৰিচিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত শিক্ষিত ভাৰতীয়সকলে ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অন্যায় আৰু শোষণ উপলব্ধি কৰি সংগঠিত ৰাজনৈতিক আন্দোলনৰ দিশে আগবাঢ়িছিল।
৩। সংবাদপত্ৰক জাতীয় আন্দোলনৰ শক্তিশালী অস্ত্ৰ বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰঃ সংবাদপত্ৰই চৰকাৰৰ অন্যায় নীতি প্ৰকাশ কৰিছিল, জনসাধাৰণক ৰাজনৈতিকভাৱে সচেতন কৰিছিল আৰু দেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহক একে জাতীয় সমস্যাৰ বিষয়ে অৱগত কৰিছিল। সেয়েহে ই জাতীয় আন্দোলনৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম হৈছিল।
৪। দাদাভাই নৌৰজীৰ Drain Theory-ৰ মূল বক্তব্য কি আছিল?
উত্তৰঃ Drain Theory অনুসৰি ব্ৰিটিছ শাসনে ভাৰতত উৎপন্ন হোৱা বিপুল সম্পদ বিভিন্ন উপায়েৰে ইংলেণ্ডলৈ লৈ গৈছিল, কিন্তু তাৰ সমান মূল্য ভাৰতলৈ ঘূৰি নাহিছিল। ইয়াৰ ফলত ভাৰতৰ দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পাইছিল।
বহু বিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘আনন্দমঠ’ৰ ৰচয়িতা কোন?
ক) ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ
খ) বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়
গ) ঈশ্বৰচন্দ্ৰ গুপ্ত
ঘ) মহম্মদ ইকবাল
উত্তৰঃ খ) বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়
২। ‘বন্দে মাতৰম’ কোনখন উপন্যাসৰ পৰা লোৱা হৈছে?
ক) গোরা
খ) আনন্দমঠ
গ) ঘৰে-বাইৰে
ঘ) সীতাৰাম
উত্তৰঃ খ) আনন্দমঠ
৩। ভাৰতৰ প্ৰথম ৰেল যাত্ৰা কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
ক) ১৮৩৫
খ) ১৮৫১
গ) ১৮৫৩
ঘ) ১৮৫৭
উত্তৰঃ গ) ১৮৫৩
৪। প্ৰথম যাত্ৰীবাহী ৰেল কোন দুই ঠাইৰ মাজত চলিছিল?
ক) কলিকতা–হাওৰা
খ) বোম্বাই–থানে
গ) মাদ্ৰাজ–আৰকট
ঘ) দিল্লী–আগ্ৰা
উত্তৰঃ খ) বোম্বাই–থানে
৫। ভাৰতৰ প্ৰথম ছপাশাল ক’ত স্থাপন হৈছিল?
ক) শ্ৰীৰামপুৰ
খ) বোম্বাই
গ) গোৱা
ঘ) কলিকতা
উত্তৰঃ গ) গোৱা
৬। ভাৰতৰ প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া স্থাপন হৈছিল?
ক) ১৫৫৬
খ) ১৭৮০
গ) ১৭৯৭
ঘ) ১৮১৭
উত্তৰঃ ক) ১৫৫৬
৭। হিন্দু কলেজ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
ক) ১৮১৭
খ) ১৮২৮
গ) ১৮৩৫
ঘ) ১৮৫৪
উত্তৰঃ ক) ১৮১৭
৮। ব্ৰাহ্ম সমাজ কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
ক) স্বামী দয়ানন্দ
খ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়
গ) বিবেকানন্দ
ঘ) কেশৱচন্দ্ৰ সেন
উত্তৰঃ খ) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়
৯। ব্ৰাহ্ম সভা কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
ক) ১৮১৭
খ) ১৮২৮
গ) ১৮৩৫
ঘ) ১৮৭৫
উত্তৰঃ খ) ১৮২৮
১০। আৰ্য সমাজ কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
ক) ৰামমোহন ৰায়
খ) স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী
গ) বিবেকানন্দ
ঘ) ৰাণাডে
উত্তৰঃ খ) স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী
১১। আৰ্য সমাজ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
ক) ১৮২৮
খ) ১৮৬৭
গ) ১৮৭৫
ঘ) ১৮৮৫
উত্তৰঃ গ) ১৮৭৫
১২। প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
ক) কেশৱচন্দ্ৰ সেন
খ) আত্মাৰাম পাণ্ডুৰং
গ) মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে
ঘ) দয়ানন্দ সৰস্বতী
উত্তৰঃ খ) আত্মাৰাম পাণ্ডুৰং
১৩। প্ৰাৰ্থনা সমাজ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
ক) ১৮২৮
খ) ১৮৫৭
গ) ১৮৬৭
ঘ) ১৮৭৫
উত্তৰঃ গ) ১৮৬৭
১৪। ৰামকৃষ্ণ মিছনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
ক) ৰামকৃষ্ণ পৰমহংস
খ) স্বামী বিবেকানন্দ
গ) কেশৱচন্দ্ৰ সেন
ঘ) দয়ানন্দ সৰস্বতী
উত্তৰঃ খ) স্বামী বিবেকানন্দ
১৫। স্বামী বিবেকানন্দই চিকাগোৰ ধৰ্ম মহাসভাত কেতিয়া ভাষণ দিছিল?
ক) ১৮৮৫
খ) ১৮৯৩
গ) ১৮৯৭
ঘ) ১৯০২
উত্তৰঃ খ) ১৮৯৩
১৬। Central Hindu College কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
ক) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান
খ) এনি বেছাণ্ট
গ) মদন মোহন মালব্য
ঘ) দাদাভাই নৌৰজী
উত্তৰঃ খ) এনি বেছাণ্ট
১৭। এনি বেছাণ্টে Home Rule League কেতিয়া গঠন কৰিছিল?
ক) ১৯০৫
খ) ১৯০৭
গ) ১৯১৬
ঘ) ১৯১৯
উত্তৰঃ গ) ১৯১৬
১৮। Aligarh Movement-ৰ মুখ্য নেতা কোন আছিল?
ক) মহম্মদ ইকবাল
খ) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান
গ) বদৰুদ্দিন তায়াবজি
ঘ) মৌলানা আজাদ
উত্তৰঃ খ) ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খান
১৯। Bengal Gazette কোনে প্ৰকাশ কৰিছিল?
ক) ৰাজা ৰামমোহন ৰায়
খ) জেমছ অগাষ্টাছ হিকি
গ) বঙ্কিমচন্দ্ৰ
ঘ) তিলক
উত্তৰঃ খ) জেমছ অগাষ্টাছ হিকি
২০। Vernacular Press Act কেতিয়া জাৰি কৰা হৈছিল?
ক) ১৮৫৭
খ) ১৮৬১
গ) ১৮৭৮
ঘ) ১৮৮৫
উত্তৰঃ গ) ১৮৭৮
২১। Vernacular Press Act কোনে জাৰি কৰিছিল?
ক) লৰ্ড ডাফৰিন
খ) লৰ্ড লিটন
গ) লৰ্ড ৰিপণ
ঘ) লৰ্ড কাৰ্জন
উত্তৰঃ খ) লৰ্ড লিটন
২২। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন ক’ত অনুষ্ঠিত হৈছিল?
ক) কলিকতা
খ) বোম্বাই
গ) মাদ্ৰাজ
ঘ) দিল্লী
উত্তৰঃ খ) বোম্বাই
২৩। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
ক) ১৮৭৫
খ) ১৮৮৫
গ) ১৮৯২
ঘ) ১৯০৫
উত্তৰঃ খ) ১৮৮৫
২৪। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?
ক) দাদাভাই নৌৰজী
খ) সুৰেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়
গ) W. C. Bonnerjee
ঘ) এ. অ’. হিউম
উত্তৰঃ গ) W. C. Bonnerjee
২৫। প্ৰথম কংগ্ৰেছ অধিবেশনত কিমানজন প্ৰতিনিধি আছিল?
ক) ৫০
খ) ৬২
গ) ৭২
ঘ) ১০০
উত্তৰঃ গ) ৭২
২৬। ১৯০৬ চনৰ কলিকতা কংগ্ৰেছ অধিবেশনৰ সভাপতি কোন আছিল?
ক) গোপাল কৃষ্ণ গোখলে
খ) দাদাভাই নৌৰজী
গ) বাল গংগাধৰ তিলক
ঘ) ৰাসবিহাৰী ঘোষ
উত্তৰঃ খ) দাদাভাই নৌৰজী
২৭। কংগ্ৰেছৰ চুৰাট বিভাজন কেতিয়া হৈছিল?
ক) ১৯০৫
খ) ১৯০৬
গ) ১৯০৭
ঘ) ১৯১৬
উত্তৰঃ গ) ১৯০৭
২৮। তলৰ কোনজন চৰমপন্থী নেতা আছিল?
ক) গোপাল কৃষ্ণ গোখলে
খ) বাল গংগাধৰ তিলক
গ) দাদাভাই নৌৰজী
ঘ) ফিৰোজশ্বাহ মেহতা
উত্তৰঃ খ) বাল গংগাধৰ তিলক
২৯। ‘Drain of Wealth’ তত্ত্ব কোনে আগবঢ়াইছিল?
ক) তিলক
খ) গোখলে
গ) দাদাভাই নৌৰজী
ঘ) সুৰেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়
উত্তৰঃ গ) দাদাভাই নৌৰজী
৩০। ইংলেণ্ডৰ সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথম ভাৰতীয় কোন?
ক) A. O. Hume
খ) দাদাভাই নৌৰজী
গ) W. C. Bonnerjee
ঘ) গোপাল কৃষ্ণ গোখলে
উত্তৰঃ খ) দাদাভাই নৌৰজী
Teacher Generate Question Answer
অতি চমু /চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃ
১) ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম (প্ৰধান) কাৰকটো কি? সময় উল্লেখ কৰি লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম (প্ৰধান) কাৰকটো হল ১৮৫৭ চনৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ।
বা
ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণৰ প্ৰথম (প্ৰধান) কাৰকটো হল পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ। ইয়াৰ উন্মেষণৰ সময় হ’ল উনবিংশ শতাব্দীৰ পঞ্চম অৰ্থাৎ ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দত।
২) আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা কোন?
উত্তৰঃ আনন্দমঠ উপন্যাসৰ ৰচয়িতা হল বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়।
৩) ‘স্যাৰে জাহাছে আচ্ছা ….’ গীতৰ গীতিকাৰ কোন?
উত্তৰঃ ‘স্যাৰে জাহাছে আচ্ছা’…. গীতৰ গীতিকাৰ হ’ল কবি মহম্মদ ইকবাল।
৪) ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়ত কেতিয়া ক’ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতত পোন প্ৰথম ৰেল যাতায়ত ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত সূচনা হৈছিল।
৫) ভাৰতত পোন প্ৰথম টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থা কেতিয়া ক’ত সূচনা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতত পোন প্ৰথম টেলিগ্ৰাফ ব্যৱস্থা ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতা আৰু ডায়মণ্ড হাবৰাৰৰ মাজত বেচৰকাৰী খণ্ডত সূচনা হৈছিল।
৬) ভাৰতত পোন প্ৰথম ছপাশাল কেতিয়া ক’ত স্থাপন হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ পোন প্ৰথম ছপাশাল ১৭৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত শ্ৰীৰামপুৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।
৭) কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে কি নামেৰে ক’ত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ কলিকতাৰ প্ৰেছিডেন্সি কলেজ প্ৰথমে হিন্দু কলেজ নামেৰে প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
৮) লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ দুটা উল্লেখযোগ্য সমাজ সংস্কাৰ হ’লঃ সতীদাহ প্ৰথা বন্ধ কৰা, স্ত্ৰী শিক্ষাৰ বিস্তাৰ।
বা
লর্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ দুটা উল্লেখযােগ্য সমাজ সংস্কাৰক কার্য হ’ল–
(ক) সতীদাহ প্রথা আইন প্রক্রিয়াৰে বিলুপ্তি ঘটোৱা
(খ) স্ত্রী শিক্ষা বিস্তাৰ সাধন কৰা।
৯) ভাৰতীয় সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত কি?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত হ’লঃ ‘বেংগল গেজেট’।
চমু /দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নঃb
১) চিপাহী বিদ্ৰোহে কেনেকৈ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষ ঘটাইছিল চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ আছিল একপ্ৰকাৰ ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ আন্দোলন। কাৰণ চিপাহী বিদ্ৰোহৰ যোগেদি বিদ্ৰোহীসকলে ইংৰাজ শাসন ওফৰাই দেশখনত পুনৰ মোগল শাসকক সিংহাসনত বহুৱাবলৈ বিচাৰিছিল। বিদ্ৰোহৰ উদ্দেশ্য পূৰণ হোৱা নাছিল যদিও ইয়াৰ ফলাফল আছিল ভাৰতীয় জনগণৰ কাৰণে সুদূৰপ্ৰসাৰী। এক কথাত এই বিদ্ৰোহৰ পৰাই নতুন ৰূপত ভাৰতীয় জাতীয় জীৱন গঢ়ি উঠিছিল।
২) ‘উদৰ প্ৰেৰণ পত্ৰ’ৰ মূল উদ্দেশ্য কি কি আছিল লিখা।
উত্তৰঃ ‘উদৰ প্ৰেৰণ পত্ৰ’ৰ মূল উদ্দেশ্য সমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’লঃ
উদে তেওঁৰ প্ৰেৰণ পত্ৰত প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যায়লৈকে শিক্ষা বিস্তাৰৰ এটা সু- সংহত আঁচনি নিৰ্ধাৰণ কৰি নিম্ন পৰ্যায়ত দেশীয় ভাষাৰে আৰু উচ্চ পৰ্যায়ত ইংৰাজী ভাষাৰে শিক্ষা প্ৰদানৰ নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰি ভাৰতবৰ্ষত আধুনিক শিক্ষাৰ ভেঁটি তৈয়াৰ কৰিছিল। মেধাৱী ছাত্ৰক বৃত্তি দিয়া আৰু শিক্ষানুষ্ঠানত চৰকাৰী অনুদান আদিৰ ব্যৱস্থা কৰি শিক্ষানুষ্ঠানৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰাৰ আঁচনি লৈছিল। প্ৰতিখন প্ৰদেশতে শিক্ষা বিভাগ খুলিবলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।
৩) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬ টা কাৰকৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত মুখ্য ভূমিকা লোৱা ৬ টা কাৰকৰ বিষয়ে তলত আলোচনা কৰা হ’ল-
১) ১৮৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ চিপাহী বিদ্ৰোহ আছিল এক প্ৰকাৰৰ ৰাজনৈতিক মুক্তিৰ আন্দোলন। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ উন্মেষণ ইয়াৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল।
২) পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰি দিছিল ব্ৰিটিছেই, যাৰ শিক্ষাৰে শিক্ষিত হৈ ভাৰতীয়সকলেই প্ৰতিদানত ব্ৰিটিছসকলক ঔপনিৱেশিক শোষকৰ ৰূপত বিৰোধ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
৩) ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতাৰ পৰা দিল্লীলৈ গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোডৰ নিৰ্মাণ কৰি বৃটিছ সকলে ভাৰতত স্থলপথৰ আমূল পৰিৱৰ্তন সাধিছিল। ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতবৰ্ষত ৰেলপথৰ সূচনা কৰে ব্ৰিটিছসকলেই। ১৮৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত অসমতো শদিয়াৰ পৰা ডিব্ৰুগড়লৈ ৰেল যোগাযোগৰ আৰম্ভণি হয়। এনে যোগাযোগৰ উন্নতিয়েই ভাৰতীয়সকলৰ মনৰ দিগন্ত প্ৰসাৰ কৰিছিল, যিয়ে জাতীয়তাবাদী ভাবধাৰাৰো উন্মেষণ ঘটাইছিল।
৪) ব্ৰিটিছ অগ্ৰাসন আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰসাৰৰ বিপৰীতে হিন্দু ধৰ্মীয় উন্মাদনাৰ চেতনা জাগ্ৰত হৈছিল। লৰ্ড উইলিয়াম বেন্টিংকৰ সংস্কাৰকামী উদ্যোগৰ সহায়ত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ে ভাৰতত ভালেমান কু- সংস্কাৰৰ অৱসান ঘটাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আছিল আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা। প্ৰাৰ্থনা সমাজে সংস্কাৰমুখী আন্দোলনৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ৰামকৃষ্ণ মিছন প্ৰতিষ্ঠাৰ দ্বাৰা স্বামী বিবেকানন্দই ভাৰতীয়ৰ মনত স্বদেশপ্ৰেম, আত্মবিশ্বাস আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ ভাবৰ বিকাশ ঘটাইছিল।
৫) ১৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ‘ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ’ৰ জন্মৰ লগে লগে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদে এক বাস্তৱ ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছিল।
৬) ব্ৰিটিছৰ আমোলত গঢ়ি উঠা জাতীয়তাবাদৰ উত্থানত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ পিছতে বাল গংগাধৰ তিলকৰ দৰে দাদাভাই নৌৰজীয়েও স্বৰাজ প্ৰাপ্তিৰ ধাৰণাৰ গঢ় দি ভাৰতীয় সমাজলৈ প্ৰভুত বৰঙণি আগবঢ়াইছিল।
৪) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত পাশ্চাত্য শিক্ষাৰ চাৰিটা প্ৰভাৱৰ তলত উল্লেখ কৰা হ’লঃ
ক) পাশ্চাত্য শিক্ষাই বংগবাসীক পোন প্ৰথম আলোড়িত কৰিছিল; এফালে ৰাজধানী কলিকতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ আনফালে ইয়াৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান। কলিকতাৰ শিক্ষানুষ্ঠানত অধ্যায়ন কৰিব পৰাটো এটা গৌৰৱৰ বিষয় হৈ পৰিছিল। দুয়োটাৰ সান্নিধ্যত তেওঁলোকৰ মন-প্ৰাণ নৱ আলোকৰে উদ্ভাসিত হৈ উঠিছিল।
খ) তেওঁলোক পুথি অধ্যয়নৰ মাজেৰে পাশ্চাত্য জগতৰ মহান চিন্তাবিদসকলৰ আদৰ্শৰ লগত চিনাকি হৈ নিজকে ধন্য মানিছিল আৰু একে সময়তে ইউৰোপীয় ব্যক্তিসকলৰ কথা- বতৰা, চাল- চলনেও তেওঁলোকক আকৰ্ষণ কৰিছিল।
গ) ৰুছো, ভল্টেয়াৰ, বাৰ্ক, মেক’লে স্পেনচাৰ আদি বিখ্যাত ব্যক্তিৰ ৰচনা পঢ়ি তেওঁলোকে মনলৈ মানসিক সন্তুষ্টিৰ জোৱাৰ আনিছিল।
ঘ) জাতীয়তা, স্বশাসন, গণতন্ত্ৰ আদিৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰাৰ যোগেদি তেওঁলোকৰ মন অজান কৌতূহলেৰে ভৰি পৰিছিল।
৫)ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত যাতায়তৰ উন্নতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলাইছিল লিখা।
উত্তৰঃ কোম্পানিৰ শাসন আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ যাতায়ত ব্যৱস্থাৰ আমূল পৰিৱৰ্তন সাধন হয়। ১৮৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দত কলিকতাৰ পৰা দিল্লীলৈ গ্ৰেণ্ড ট্ৰাঙ্ক ৰোড নিৰ্মাণ কৰি ব্ৰিটিছসকলে ভাৰতত স্থলপথৰ আমূল পৰিৱৰ্তন সাধিছিল। ১৮৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত বোম্বাই আৰু থানেৰ মাজত ২১ কিলোমিটাৰ পথত ৰেল চলাচলেৰে ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথম ৰেল যাতায়ত ব্যৱস্থাৰ সূচনা হয়। ১৮৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দত অসমতো শদিয়াৰ পৰা ডিব্ৰুগড়লৈকে ৰেল যোগাযোগৰ আৰাম্ভ হয় । এনে যোগাযোগৰ উন্নতিয়েই ভাৰতীয়সকলৰ মনৰ দিগন্ত প্ৰসাৰ কৰিছিল, যিয়ে জাতীয়তাবাদী ভাবধাৰাৰো উন্মেষণ ঘটাইছিল ।
৬) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰাজা ৰামমোহন ৰায়ৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতবাসীৰ মাজলৈ জাতীয় জাগৰণ কঢ়িয়াই অনা প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তিৰ নাম হৈছে ৰাজা ৰামমোহন ৰায়। বংগদেশৰ বৰ্তমান জিলাৰ এটা ৰক্ষণশীল পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা এইগৰাকী ব্যক্তিয়ে ধৰ্ম, সমাজ সংস্কাৰ, শিক্ষা বিস্তাৰ, ৰাজনীতি আদি সকলো দিশতে নৱজাগৰণৰ ভাৱ কঢ়িয়াই অনাৰ লগতে আধুনিক ভাৰত নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত বাটকটীয়াৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
১৭৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ইউৰোপীয় মিছনেৰীসকলে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰীৰামপুৰত প্ৰথমটো ছপাখানা স্থাপন কৰিছিল। শ্ৰীৰামপুৰ মিছন ছপাখানাই বঙলা ভাষাত প্ৰকাশ কৰা ‘দিগদৰ্শন’ আৰু ‘সমাচাৰ দৰ্পণ’ নামৰ বাৰ্তালোচনী দুখনে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মক এটা মহান ধৰ্ম হিচাপে প্ৰতিপন্ন কৰি হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰতি কিছুমান নিন্দাসূচক মন্তব্য প্ৰচাৰ কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰতি কৰা নিন্দাসূচক মনোভাবৰ বিৰুদ্ধে ৰামমোহন ৰায়ে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল।
ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আছিল এজন বহুমুখী প্ৰতিভাসম্পন্ন ব্যক্তি। হিন্দু ধৰ্মৰ সংস্কাৰৰ মাজতে আৱদ্ধ নাথাকি সমাজ সংস্কাৰ আৰু শিক্ষা বিস্তাৰতো সমানেই গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁ বাল্য বিবাহ, পৰ্দাপ্ৰথা, বহু বিবাহ আদিৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ভাৰতবৰ্ষত প্ৰচলিত সতীদাহ প্ৰথা সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ৰায়ৰ বলিষ্ঠ ভূমিকা সামাজিক বুৰঞ্জীৰ এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা হৈ ৰ’ব। একমাত্ৰ ৰায়ৰ সহযোগ লাভ কৰিয়েই গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল উইলিয়াম বেন্টিংকে এই কু- প্ৰথা আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে বিলুপ্তি ঘটাবলৈ সক্ষম হৈছিল।
ৰায়ে ভাৰতবৰ্ষত উদাৰনৈতিক শাসন প্ৰৱৰ্তনৰ কাৰণে কোম্পানিৰ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল। কটকটীয়া শাসনৰ অৱসান ঘটাবলৈ তেওঁ কাৰ্যপালিকাৰ পৰা ন্যায়পালিকাৰ পৃথকীকৰণ বিচৰাৰ লগতে দেৱানী আৰু ফৌজদাৰী বিধিৰ সংস্কাৰ সাধনৰ বাবে চৰকাৰক আবেদন জনাইছিল। বৰ্ধিত ভূমি কৰ উঠাই দি খেতিয়কৰ আৰ্থিক অৱস্থা উন্নত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল।
ৰায়ে এচাম প্ৰতিভাশালী জাতীয় নেতাক সমাজ উত্তৰণৰ কামত জড়িত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত দ্বাৰকানাথ ঠাকুৰ, প্ৰসন্ন কুমাৰ ঠাকুৰ হেনৰি ভিভিয়ান ডেলজিয় আদি উল্লেখযোগ্য। ৰাজা ৰামমোহন ৰায় আছিল আধুনিক ভাৰতৰ জন্মদাতা ।
৭) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত দয়ানন্দ সৰস্বতীৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ সংস্কৃত ভাষাৰ বিদগ্ধ পণ্ডিত স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে পঞ্জাৱত আৰ্য সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। হিন্দু সমাজৰ বাল্য বিবাহ, জাতি- ভেদ, বহু বিবাহক সামাজিক ব্যাধি বুলি প্ৰচাৰ কৰিছিল। বিধৱা বিবাহ, স্ত্ৰী শিক্ষা বিস্তাৰৰ বাবে আগভাগ লৈছিল। আৰ্য সমাজে সমুদ্ৰ যাত্ৰাত সমৰ্থন জনাইছিল আৰু সকলোবিলাক অন্ধবিশ্বাস পৰিহাৰ কৰিবলৈ প্ৰচাৰ চলাইছিল। আৰ্য সমাজে ধৰ্মান্তৰকৰণ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। ইয়াক ‘শুদ্ধি’ বুলি জনা যায়। স্বামী দয়ানন্দই প্ৰথম ধৰ্মান্তৰকৰণ ব্যৱস্থাটো প্ৰৱৰ্তন কৰি আন ধৰ্মীয় লোকক ইচ্ছা অনুসাৰে হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণত অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল। ইছলাম আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ অগ্ৰগতি ৰোধ কৰি এখন প্ৰগতিশীল হিন্দু সমাজ গঢ়াৰ বাবে অগ্ৰণী ভূমিকা লৈছিল। আৰ্য সমাজৰ শাখা ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত স্থাপন কৰি ভাৰতত হিন্দু জাতীয়তাবাদ গঢ়ি তুলিছিল।
এনেদৰে দয়ানন্দ সৰস্বতীয়ে ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।
৮) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত কেশৱ চন্দ্ৰ সেনৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ব্ৰাহ্ম সমাজৰ আৰ্হিত কেশৱ চন্দ্ৰ সেনে মহাৰাষ্ট্ৰত ১৮৬৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ‘প্ৰাৰ্থনা সমাজ’ প্ৰতিষ্ঠাৰে সংস্কাৰ আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। প্ৰাৰ্থনা সমাজে সমাজ সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল। সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰতত এই অনুষ্ঠানে সংস্কাৰমুখী এটা প্ৰবল আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰিছিল।
প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ মূল নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল জাষ্টিছ মহাদেৱ গোবিন্দ ৰাণাডে। ৰাণাডেৰ একান্ত চেষ্টাত ‘বিধৱা বিবাহ সংস্থা’ আৰু ‘দাক্ষিণাত্য’ শিক্ষা সমাজ’ নামৰ দুটা বিখ্যাত অনুষ্ঠান গঢ়ি উঠিছিল। প্ৰথমটো অনুষ্ঠানৰ যোগেদি বিধৱা বিবাহৰ প্ৰতি উৎসাহ যোগোৱাৰ লগতে অনাদৃত বিধৱাসকলৰ আৰ্থিক সংস্থাপনৰ বাবে কুটিৰ শিল্প অনুষ্ঠান গঠন কৰিছিল। দাক্ষিণাত্য শিক্ষা সমাজে অনাথ শিশুক শিক্ষাদান কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ লালন-পালনৰ কাৰণে বিভিন্ন ঠাইত আশ্ৰম স্থাপন কৰিছিল। নিৰক্ষৰ আৰু অনুন্নত জাতিক শিক্ষা দিবৰ কাৰণে নৈশ বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ সংস্কাৰ আন্দোলনে সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰতৰ জনতাৰ অন্তৰত জাতীয়তাবাদী ভাবধাৰাৰ গভীৰ প্ৰেৰণা সঞ্চাৰ কৰিছিল।
৯) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ মতবাদক কেন্দ্ৰ কৰি ৰামকৃষ্ণ মিছন গঢ়ি উঠিছিল। অতি সুন্দৰ উপমাৰে তেওঁ ধৰ্মৰ বিশ্লেষণ আগবঢ়াই অনুগামী সকলক মুগ্ধ কৰিব পাৰিছিল।
ৰামকৃষ্ণ মিছনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল স্বামী বিবেকানন্দ। কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৃতী ছাত্ৰ বিবেকানন্দই ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ তেওঁৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। গুৰুৰ পৰলোকপ্ৰাপ্তিৰ পিছত তেওঁ এটা মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
স্বামী বিবেকানন্দই হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰকৃত সত্য দেশে-বিদেশে বিস্তাৰ কৰিছিল। তেওঁ ধৰ্ম সাধনাৰ বিশেষত্ব আছিলঃ
(১) ভাৰতীয়ৰ মনত স্বদেশপ্ৰেম সঞ্চাৰ কৰা,
(২)ভাৰতীয়ৰ মনত আত্মবিশ্বাস জগাই তোলা আৰু
(৩) ভাৰতীয়ৰ মনত আধ্যাত্মিকতা ভাবৰ বিকাশ ঘটোৱা।
তেওঁ ভাৰতীয়ৰ মাজত ঐক্য- সম্প্ৰীতি ভাব গঢ়ি তুলিব বিচাৰিছিল। তেওঁৰ উদ্দেশ্য আছিল বিশ্ব দৰবাৰত এটা শক্তিশালী ভাৰতীয় জাতি গঢ়ি তোলা। স্বামী বিবেকানন্দৰ তেজস্বী ভাষণে শ্ৰোতাৰ অন্তৰত জাতীয়তাবাদৰ গভীৰ প্ৰেৰণা জগাই তুলিছিল। বিবেকানন্দৰ কৰ্ম চিন্তাই ভাৰতীয়ক অতীত ঐতিহ্য আৰু প্ৰাচুৰ্য অনুধাৱন কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছিল, যাৰ ফলশ্ৰুতিত ভাৰতীয়ৰ মনত জাতীয়তাবাদী ভাব-চেতনা সঞ্চাৰ কৰিছিল।
১০) ভাৰতীয় জাতীয় জাগৰণ গঢ়ি তোলাত এনি বেছান্টৰ অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ মাদ্ৰাজক কেন্দ্ৰ কৰি সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত থিয়’ছফিকেল ছ’চাইটিক জনপ্ৰিয় কৰি তোলাৰ মূলতে আছিল আয়াৰলেণ্ডৰ মহিলা মিছেছ এনি বেছান্টৰ বিশেষ কৰ্মদক্ষতা।
এনি বেছান্টে সমাজসেৱাৰ মাজেৰে প্ৰাচীন ভাৰতীয় সভ্যতা আৰু সংস্কৃতি পুনৰুদ্ধাৰৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰিছিল। ভাৰতীয় আধ্যাত্মিকতাক প্ৰাধান্য দি তেওঁ কেইবাখনো আদৰ্শ শিক্ষানুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৮৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দত বাৰাণসীত এনি বেছান্টে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ‘চেন্ট্ৰেল হিন্দু স্কুল’খনেই ১৯১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত মদন মোহন মালব্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বেনাৰচ হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণত হয়।
মিছেছ এনি বেছান্টে ভাৰতবৰ্ষক মাতৃভূমি হিচাপে আঁকোৱালি লৈছিল। তেওঁ কৰ্মস্পৃহা আৰু চিন্তাৰ বিশালতাই ভাৰতীয়ক অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছিল। ১৯১৬ খ্ৰীষ্টাব্দত বেছান্টে ‘হোম ৰুল লীগ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভাৰতীয়ৰ মাজত স্ব-শাসনৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰচাৰ কৰিছিল।
১১) ‘আলিগড় আন্দোলন’ কি? এই আন্দোলনে মুছলমানসকলক কেনেকৈ আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰ পথ দেখুৱাইছিল লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় মুছলমান সমাজক আলীগড় শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে আধুনিক শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তেওঁলোকৰ মাজত জাতীয়তাবাদী ভাব-চিন্তাৰ সঞ্চাৰ কৰাটোক আলিগড় আন্দোলন বুলি কোৱা হয়।
মুছলমান সমাজক আধুনিক চিন্তা-চৰ্চাৰে পুনৰুজ্জীৱিত কৰি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত ছাৰ ছৈয়দ আহমদ খানৰ অৱদান উল্লেখযোগ্য। তেওঁ মুছলমান সম্প্ৰদায়ক পাশ্চাত্য শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰি তোলাৰ উদ্দেশ্যে ১৮৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত গাজীপুৰত এখন ইংৰাজী আদৰ্শ বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। ১৮৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ আলীগড় মহম্মদান এংলো ইণ্ডিয়ান কলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কম সময়ৰ ভিতৰতে অনুষ্ঠানটো পাশ্চাত্য সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ আধাৰত জ্ঞান চৰ্চাৰ এটা অন্যতম কেন্দ্ৰত পৰিণত হৈ পৰে ।
ছৈয়দ আহমদ খানে আলিগড়ত স্থাপন কৰা শিক্ষানুষ্ঠানটোৰ যোগেদি মুছলমানসকলৰ মাজত ৰাজনৈতিক চেতনাৰ বিকাশ ঘটাইছিল। এই অনুষ্ঠানটোৰ যোগেদি ভাৰতীয় মুছলমানসকল পাশ্চাত্য শিক্ষা-সংস্কৃতিৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ বাট মুকলি হৈছিল। অনুষ্ঠানটোত শিক্ষা লাভ কৰা এচাম শিক্ষিত ব্যক্তিয়ে মুছলমান সমাজত নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰি সমাজক বহু পৰিমাণে কু-সংস্কাৰৰ পৰা মুক্ত কৰিব পাৰিছিল। ১৯২০ খ্ৰীষ্টাব্দত এই কলেজখন ‘আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়’ত পৰিণত হৈছিল।
১২) ‘বাতৰি কাকত’ৰ জন্মই কেনেকৈ ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটাইছিল বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ দেশীয় ভাষাৰ কাকতসমূহে সাম্ৰাজ্যবাদী শাসকৰ কাম-কাজবোৰৰ ওপৰত কটু সমালোচনা কৰি ভাৰতীয়ৰ মনত ইংৰাজ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঢ়ি তুলিছিল। এইক্ষেত্ৰত বংগদেশৰ পৰা প্ৰকাশিত কাকতসমূহৰ অৱদান সকলোতকৈ বেছি। ঊনবিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয় ভাগত বংগদেশত বহুল প্ৰচাৰিত কাকত ‘বংগ দৰ্শন’, ‘সঞ্জীৱনী’, ‘আৰ্য্য দৰ্শন’, ‘অমৃত বাজাৰ পত্ৰিকা’ আদি কাকতে ভাৰতীয়ৰ মনত জাতীয় সত্তা বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। এই কাকতসমূহে ইংৰাজ শাসনে ভাৰতীয়ক শোষণ কৰি অহাৰ স্বৰূপটো উদঙাই দিছিল। ১৮৬১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ভাৰতবৰ্ষত বহু ঠাইত খাদ্যৰ অভাৱে দেখা দিছিল। দুৰ্ভিক্ষৰ কবলত বহুতো ভাৰতীয়ই মৃত্যুক সাৱটি ল’বলগা হৈছিল। চৰকাৰে খাদ্যৰ অভাৱ দূৰ কৰাৰ কোনো ব্যৱস্থা নোলোৱাত দেশীয় ভাষাৰ কাকতসমূহে লৰ্ড লিটন আৰু তেওঁৰ তলতীয়া প্ৰাদেশিক শাসকসকলক চোকা সমালোচনা কৰিছিল। লিটনে ইয়াৰ বাবে খঙত টিঙিৰি তুলা হৈ ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাৰ কাকতৰ ওপৰত পুনৰ বাধা নিষেধ প্ৰয়োগ কৰিবলৈ ১৮৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত কুখ্যাত ‘প্ৰেছ আইন’ জাৰি কৰিছিল। গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড লিটনে ১৮৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত ‘অস্ত্ৰ আইন’ জাৰি কৰি ভাৰতীয় লোকক আগ্নেয় অস্ত্ৰ’ ধাৰণ কৰাত বাধা নিষেধ আৰোপ কৰিছিল। লিটনৰ এই ‘অস্ত্ৰ আইন’ আৰু ‘প্ৰেছ আইনে’ ভাৰতীয়সকলক ক্ষুব্ধ কৰিছিল। ভাৰতীয়সকলে ক্ৰমান্বয়ে আত্মমৰ্যাদা ৰক্ষাৰ বাবে অগ্ৰসৰ হৈছিল।
১৩) ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ জন্মৰ ইতিহাস সম্পৰ্কে এটি চমু টোকা লিখা।
উত্তৰঃ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড ডাফৰিনৰ কাৰ্যকালত এলেন অক্টেভিয়ান হিউম নামৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত অসামৰিক বিষয়াই ভাৰতীয়ৰ স্বাৰ্থত এটা জাতীয় অনুষ্ঠান গঠনৰ যো-জা চলাইছিল। ‘ইণ্ডিয়ান নেচনেল ইউনিয়ন’ নামেৰে নামাংকিত বৈঠকখনে দেশৰ উন্নতিৰ স্বাৰ্থত এটা সৰ্বভাৰতীয় জাতীয় অনুষ্ঠান গঢ়ি তোলাৰ পোষকতা কৰিছিল। বোম্বাইত এখন মহাসভা আয়োজন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ লৈ এটা জাতীয় অনুষ্ঠান গঠনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।
১৮৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৮ ডিচেম্বৰত বোম্বাইৰ গকুল দাস তেজপাল সংস্কৃত কলেজত মহাসভাখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা ৭২ জন প্ৰতিনিধিয়ে অধিবেশনস্থলীত উপস্থিত হৈছিল। সভাপতিৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল কলিকতাৰ বেৰিষ্টাৰ উমেশচন্দ্ৰ বন্দোপাধ্যায়ক। মহাসভাই প্ৰস্তাৱিত জাতীয় অনুষ্ঠানটোৰ নাম ‘ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ’ বুলি স্থিৰ কৰিছিল।
১৪) ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যাৱলী আৰু বিকাশ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ এই নৰমপন্থী অনুষ্ঠান হিচাপে পৰিচয় দি জাতীয় কংগ্ৰেছে আৰম্ভণিতে আবেদন- নিবেদনৰ মাজেৰে ভাৰতীয়ৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ প্ৰতি মনোযোগ দিবলৈ চৰকাৰক আহ্বান জনাইছিল। ইংৰাজ শাসক আৰু বৃটেইনৰ চৰকাৰৰ ওচৰত মধুৰ সম্পৰ্ক বৰ্তাই ৰাখি শাসনযন্ত্ৰত ভাৰতীয়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব বিচৰাটোৱেই জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এটা অন্যতম লক্ষ্য আছিল।
১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত বাৰাণসী জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সভাপতি গোপাল কৃষ্ণ গোখলেৰ নৰম সুৰৰ ভাষণ বিপিনচন্দ্ৰ পালে বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ অনুনয়-বিনয় ত্যাগ কৰি কেৱল স্বদেশী কাৰ্যসূচীক গুৰুত্ব দি কঠোৰ পন্থা অৱলম্বনেৰে জাতীয় কংগ্ৰেছক আগুৱাই যাবলৈ আহ্বান জনাইছিল। ১৯০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাস বিহাৰী ঘোষৰ সভাপতিত্বত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছৰ চুৰাট অধিবেশনত জাতীয় কংগ্ৰেছ দুটা শিবিৰত বিভক্ত হয় – এটা চৰমপন্থী আৰু আনটো নৰমপন্থী। চৰমপন্থী দলত আছিল বাল গংগাধৰ তিলক, লালা লাজপত ৰায় আৰু বিপিনচন্দ্ৰ পাল। চৰমপন্থীসকলে অৰবিন্দ ঘোষৰ নেতৃত্বত স্বৰাজ, স্বদেশী, জাতীয় শিক্ষা আদি বিষয়সমূহৰ ওপৰত আস্থা ৰাখি ভাৰতীয়ৰ মাজত ৰাজনৈতিক জাতীয়তাবাদৰ গতি বৰ্তাই ৰাখিছিল। ১৯১৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে চৰমপন্থীসকলে মূল জাতীয় কংগ্ৰেছৰ পৰা আঁতৰত আছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post