মোৱামৰীয়া গণ বিদ্ৰোহ
অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মায়ামৰা কি?
উত্তৰঃ মায়ামৰা হৈছে কাল সংহতিৰ অন্তৰ্গত এখন প্ৰখ্যাত বৈষ্ণৱ সত্ৰ। এই সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ ভিতৰত মৰাণসকলৰ সংখ্যা অধিক আছিল যদিও চুতীয়া, কছাৰী, কৈৱৰ্ত, আহোম আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকো ইয়াৰ শিষ্য আছিল।
২। মায়ামৰা সত্ৰ কোন সংহতিৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰঃ মায়ামৰা সত্ৰ কাল সংহতিৰ অন্তৰ্গত।
৩। সত্ৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে প্ৰচাৰ কৰা একশৰণ নামধৰ্মৰ চৰ্চা, প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবে গঢ়ি উঠা ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানক সত্ৰ বোলা হয়।
৪। বৈষ্ণৱ সত্ৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ শিক্ষা, নাম-কীৰ্তন, ধৰ্মচৰ্চা, সাহিত্য-সংস্কৃতি আৰু সামাজিক জীৱনৰ বিকাশৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠা অনুষ্ঠানক বৈষ্ণৱ সত্ৰ বোলা হয়।
৫। সংহতি কি?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পাছত তেওঁৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যসকলৰ মাজত মতভেদ সৃষ্টি হোৱাত সত্ৰীয় পৰম্পৰা চাৰিটা ভাগত বিভক্ত হয়। এই প্ৰতিটো ভাগকে সংহতি বোলা হয়।
৬। সত্ৰসমূহৰ চাৰিটা সংহতি কি কি?
উত্তৰঃ ব্ৰহ্ম সংহতি, পুৰুষ সংহতি, কাল সংহতি আৰু নিকা সংহতি।
৭। মোৱামৰীয়াসকল কোন?
উত্তৰঃ মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসকলক মোৱামৰীয়া বা মটক বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত মৰাণসকলৰ সংখ্যা সৰ্বাধিক আছিল।
৮। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কেতিয়া আৰু কোন আহোম ৰজাৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ ১৭৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ ৰাজত্বকালত আৰম্ভ হৈছিল।
৯। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোন ৰজাৰ দিনত শেষ হৈছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত ১৮০৫ চনত শেষ হৈছিল।
১০। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কিমান বছৰ ধৰি চলিছিল?
উত্তৰঃ ১৭৬৯ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ প্ৰায় ৩৬ বছৰ ধৰি বিভিন্ন পৰ্যায়ত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ চলিছিল।
১১। কোনজন আহোম ৰজাই প্ৰথম ‘স্বৰ্গনাৰায়ণ’ বা ‘স্বৰ্গদেউ’ উপাধি গ্ৰহণ কৰা বুলি ধৰা হয়?
উত্তৰঃ আহোম ৰজা চুহুংমুঙ বা দিহিঙীয়া ৰজাই প্ৰথম ‘স্বৰ্গনাৰায়ণ’ উপাধি গ্ৰহণ কৰা বুলি ধৰা হয়।
১২। চুৰুমফা ভগাৰজাৰ দিনত কোনজন মায়ামৰা সত্ৰাধিকাৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ মায়ামৰা সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা হৈছিল।
১৩। বৈকুণ্ঠদেৱ মহন্তক কাৰ নিৰ্দেশত হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ বৈকুণ্ঠদেৱ মহন্তক গদাধৰ সিংহৰ শাসনকালত ৰাজআজ্ঞাত হত্যা কৰা হৈছিল।
১৪। ৰুদ্ৰ সিংহৰ ৰাজসভাত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক অপমান কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ চতুৰ্ভুজদেৱ মহন্তক অপমান কৰা হৈছিল।
১৫। মোৱামৰীয়া মহন্তসকলক বলিৰ তেজৰ ফোঁট ল’বলৈ কোনে বাধ্য কৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ ৰাজত্বকালত বৰৰজা ফুলেশ্বৰীৰ নিৰ্দেশত মোৱামৰীয়া মহন্তসকলক শাক্ত পূজাত অংশ লৈ বলিৰ তেজৰ ফোঁট ল’বলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল।
১৬। আহোমসকলৰ পৰম্পৰাগত প্ৰধান উপাস্য দেৱতা কোন?
উত্তৰঃ আহোমসকলৰ পৰম্পৰাগত প্ৰধান উপাস্য দেৱতা আছিল ছোমদেউ।
১৭। জয়ধ্বজ সিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰঃ জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ নিৰঞ্জনদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।
১৮। ৰুদ্ৰ সিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰঃ ৰুদ্ৰ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।
১৯। শিৱসিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰঃ শিৱসিংহই নদীয়াৰ শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্যৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।
২০। কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য কোন আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য বংগদেশৰ নদীয়াৰ এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত আছিল। পাছলৈ তেওঁ ‘পৰ্বতীয়া গোঁসাই’ নামেৰে জনাজাত হয়।
২১। কোন আহোম ৰজাৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মই অধিক ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ ৰাজত্বকালত, বিশেষকৈ বৰৰজা ফুলেশ্বৰীৰ সময়ত, শাক্ত ধৰ্মই অধিক ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
২২। গাগিনি কোন আছিল?
উত্তৰঃ গাগিনি মায়ামৰা সত্ৰৰ মহন্ত অষ্টভুজদেৱৰ পুত্ৰ আছিল।
২৩। মোৱামৰীয়াসকলে প্ৰথমবাৰ আহোম ৰাজধানী দখল কৰি কাক ৰজা পাতিছিল?
উত্তৰঃ ১৭৬৯ চনত ৰাজধানী দখল কৰাৰ পাছত মোৱামৰীয়াসকলে নাহৰখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক ৰজা পাতিছিল। কিছুমান বিৱৰণত তেওঁৰ নাম ৰমানন্দ বুলিও উল্লেখ আছে।
২৪। ৰমাকান্তৰ পিতৃৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ ৰমাকান্তৰ পিতৃৰ নাম আছিল নাহৰখোৱা।
২৫। প্ৰথম মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহত অন্যতম মুখ্য নেতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰাঘৱ মৰাণ বা ৰাঘ নেওঁগ প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ অন্যতম মুখ্য নেতা আছিল। তেওঁক বৰবৰুৱাৰ পদো দিয়া হৈছিল।
২৬। কুৰঙ্গনয়নী কোন আছিল?
উত্তৰঃ কুৰঙ্গনয়নী আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ এগৰাকী মণিপুৰী ৰাজকুঁৱৰী আছিল। প্ৰথম মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনৰ সময়ত ৰাঘ মৰাণক হত্যা কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
২৭। লক্ষ্মী সিংহৰ উত্তৰাধিকাৰী কোন আছিল?
উত্তৰঃ লক্ষ্মী সিংহৰ পিছত গৌৰীনাথ সিংহ আহোম সিংহাসনত বহে।
২৮। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ আন এটা নাম কি?
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইক লাড়ি গোহাঁই বুলিও জনা যায়।
২৯। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পিতৃ কোন আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ পিতৃ আছিল ঘনশ্যাম বুঢ়াগোহাঁই।
৩০। ইংৰাজ সৈন্যবাহিনীক অসমলৈ কোনে নেতৃত্ব দি আনিছিল?
উত্তৰঃ কেপ্তেইন থমাছ ওৱেলছে ইংৰাজ সৈন্যবাহিনীক নেতৃত্ব দি অসমলৈ আনিছিল।
৩১। কেপ্তেইন ওৱেলছ কেতিয়াৰ পৰা কেতিয়ালৈ অসমত আছিল?
উত্তৰঃ কেপ্তেইন ওৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহলৈ অসমত আছিল। ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহত তেওঁক উভতি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়।
৩২। ওৱেলছ অসমলৈ অহাৰ সময়ত ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল কোন আছিল?
উত্তৰঃ সেই সময়ত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল আছিল লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ।
৩৩। লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ উত্তৰসূৰী ছাৰ জন ছোৰে কি নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ছাৰ জন ছোৰে পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ নকৰা নীতি বা Non-intervention Policy গ্ৰহণ কৰিছিল।
৩৪। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বাহিনীত প্ৰায় কিমানজন সৈনিক আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ লগত প্ৰায় ৫৫০ জন সু-প্ৰশিক্ষিত সৈনিক আছিল।
৩৫। গৌৰীনাথ সিংহ আৰু কেপ্তেইন ওৱেলছৰ মাজত বাণিজ্যিক চুক্তি কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ পাঠ্যপুথিত উল্লেখ কৰা তাৰিখ অনুসৰি ৮ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৭৯৩ তাৰিখে বাণিজ্যিক চুক্তি সম্পাদিত হৈছিল। কিছু ঐতিহাসিক নথিত ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীও উল্লেখ আছে।
৩৬। গৌৰীনাথ সিংহৰ মৃত্যু কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ গৌৰীনাথ সিংহৰ মৃত্যু ১৭৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল বুলি অসম ইতিহাসৰ বহু পাঠ্যত উল্লেখ আছে।
৩৭। চুক্লেনফা/চুক্লিংফাৰ হিন্দু নাম কি?
উত্তৰঃ তেওঁৰ হিন্দু নাম আছিল কমলেশ্বৰ সিংহ।
৩৮। বেংমৰাৰ বৰ্তমান স্থান কোন অঞ্চলত?
উত্তৰঃ ঐতিহাসিক বেংমৰা বৰ্তমানৰ তিনিচুকীয়া অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত।
৩৯। ১৭৮৮ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ বেংমৰা অঞ্চলত কোনে শাসন কৰিছিল?
উত্তৰঃ সৰ্বানন্দ সিংহই বেংমৰা কেন্দ্ৰ কৰি মটকসকলক নেতৃত্ব দিছিল আৰু পিছলৈ মটক ৰাজ্যৰ বৰসেনাপতি হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।
৪০। পাইকসকলৰ মুখ্য ভাগ দুটা কি কি?
উত্তৰঃ কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক।
৪১। চমুৱা কাক কোৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ যিসকল পাইকে ধন বা নিৰ্দিষ্ট কৰ দি বাধ্যতামূলক পাইক-শ্ৰমৰ পৰা ৰেহাই পাইছিল, তেওঁলোকক চমুৱা বোলা হৈছিল।
৪২। কাড়ী পাইক কাক কোৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰাজ্যৰ বাবে বাধ্যতামূলক শাৰীৰিক শ্ৰম আৰু সামৰিক সেৱা আগবঢ়োৱা সাধাৰণ পাইকসকলক কাড়ী পাইক বোলা হৈছিল।
৪৩। পাইক গোটৰ সদস্য চাৰিজনৰ পৰা তিনিজনলৈ হ্ৰাস কৰাৰ ফলত কি হৈছিল?
উত্তৰঃ পাইক গোটৰ সদস্য তিনিজন হোৱাত প্ৰতিজন পাইকৰ বাধ্যতামূলক সেৱাৰ বোজা বৃদ্ধি পায় আৰু তেওঁলোকৰ মাজত তীব্ৰ অসন্তোষ সৃষ্টি হয়।
৪৪। দ্বিতীয় মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকলে ১৭৮২ চনত পুনৰ বিদ্ৰোহ আৰম্ভ কৰে; পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত ই অধিক ব্যাপক ৰূপ লয়।
৪৫। অসমৰ ক’ত লোণ উৎপাদন হৈছিল?
উত্তৰঃ সেই সময়ত শদিয়া আৰু নগা পাহাৰৰ কিছু অঞ্চলত সীমিত পৰিমাণে লোণ উৎপাদন হৈছিল।
৪৬। অসমৰ সাধাৰণ মানুহে লোণ কিয় সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল?
উত্তৰঃ লোণৰ স্থানীয় উৎপাদন কম আছিল আৰু বাহিৰৰ পৰা আমদানি কৰিব লাগিছিল। ফলত ইয়াৰ দাম বেছি হোৱা বাবে দুখীয়া সাধাৰণ মানুহে নিয়মিতভাৱে লোণ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল।
৪৭। অসমৰ মানুহে বেহা-বেপাৰত কি কি বস্তু মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ মুদ্ৰাৰ সীমিত প্ৰচলনৰ বাবে বহু ক্ষেত্ৰত সোণ, লোণ আৰু বস্তু-বিনিময় ব্যৱস্থা ব্যৱহৃত হৈছিল।
৪৮। গৌৰীনাথ সিংহৰ সময়ত আহোম ৰাজশক্তিৰ নতুন কেন্দ্ৰ কোন ঠাইত গঢ়ি উঠিছিল?
উত্তৰঃ বিদ্ৰোহৰ সময়ত যোৰহাট আহোম ৰাজশক্তিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নতুন কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।
৪৯। দৰঙৰ হংসনাৰায়ণৰ পিছত কোনে বিদ্ৰোহী ভূমিকা লৈছিল?
উত্তৰঃ হংসনাৰায়ণৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ কৃষ্ণনাৰায়ণে বৰকান্দাজ সৈন্যৰ সহায়ত আহোম ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ অব্যাহত ৰাখিছিল।
৫০। বৰকান্দাজসকল কোন আছিল?
উত্তৰঃ বৰকান্দাজসকল আছিল মূলত বংগৰ পৰা নিয়োগ কৰা ভেৰোণীয়া সশস্ত্ৰ সৈনিক।
৫১। অসমলৈ মানসকলক কোনে আমন্ত্ৰণ কৰি আনিছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে নিজৰ ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰুদ্ধে সহায় বিচাৰি মানসকলক অসমলৈ আমন্ত্ৰণ কৰিছিল।
৫২। মানসকলে কেইবাৰ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ মানসকলে অসমত তিনিবাৰ মুখ্য আক্ৰমণ চলাইছিল।
৫৩। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী কোন আছিল?
উত্তৰঃ ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰী স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ পত্নী আছিল। তেওঁ ‘বৰৰজা’ উপাধি লৈ ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনত প্ৰবল প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।
৫৪। ‘বৰৰজা’ উপাধি কোনে গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীয়ে।
৫৫। ৰংপুৰ নগৰ কোনে স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰঃ আহোম স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই ৰংপুৰক ৰাজধানী হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।
চমু / দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মোৱামৰীয়াসকল কোন? এই বিদ্ৰোহক গণ অভ্যুত্থান বুলি ক’ব পৰা যায় নে?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকল আছিল কাল সংহতিৰ অন্তৰ্গত মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্য। মৰাণসকল তেওঁলোকৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বৃহৎ গোট আছিল যদিও চুতীয়া, সোণোৱাল কছাৰী, কৈৱৰ্ত, তাঁতী, হীৰা আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু পেছাজীৱী লোকো এই সত্ৰৰ সৈতে জড়িত আছিল।
মায়ামৰা সত্ৰই সমাজৰ নিম্নবৰ্গীয় আৰু জনজাতীয় লোকসকলক তুলনামূলক অধিক সামাজিক মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছিল। ফলত সত্ৰখনৰ শিষ্যৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায়।
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক গণ অভ্যুত্থান বুলি ক’ব পাৰি। কাৰণ ই কেৱল সত্ৰাধিকাৰ বা ধৰ্মগুৰুসকলৰ বিদ্ৰোহ হৈ থকা নাছিল। আহোম ৰাজশক্তিৰ অত্যাচাৰ, পাইক প্ৰথাৰ বোজা, সামাজিক বৈষম্য আৰু ৰাজনৈতিক স্বেচ্ছাচাৰত অসন্তুষ্ট কৃষক, কাৰিকৰ, পাইক আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সাধাৰণ মানুহ ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। বিদ্ৰোহ বিস্তাৰ লাভ কৰাৰ লগে লগে আহোম শাসনত অসন্তুষ্ট বহু লোক মোৱামৰীয়াসকলৰ লগত যোগ দিয়ে।
সেয়েহে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক কেৱল ধৰ্মীয় সংঘাত নহয়, এক ব্যাপক সামাজিক-ৰাজনৈতিক গণবিদ্ৰোহ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।
২। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণসমূহ বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পিছত ধৰ্মীয়, ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বহু কাৰণ জড়িত আছিল। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক কাৰণসমূহ হ’ল—
১. মায়ামৰা গুৰুৰ ওপৰত অত্যাচাৰঃ চুৰুমফা ভগাৰজাৰ সময়ত গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত অন্য মোৱামৰীয়া মহন্তৰ ওপৰত চলোৱা অত্যাচাৰে শিষ্যসকলৰ মনত ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে ক্ষোভ জন্মায়।
২. গদাধৰ সিংহৰ সত্ৰবিৰোধী নীতিঃ সত্ৰসমূহৰ বৰ্ধিত সম্পদ আৰু প্ৰভাৱৰ বাবে গদাধৰ সিংহ শংকিত হৈছিল। তেওঁ বহু সত্ৰৰ সম্পত্তি বাজেয়াপ্ত কৰে, ভকত-মহন্তসকলক বাধ্যতামূলক শ্ৰমত নিয়োগ কৰে আৰু কিছুমানক নিৰ্বাসিত বা শাস্তি দিয়ে।
৩. ফুলেশ্বৰীৰ ধৰ্মীয় হস্তক্ষেপঃ বৰৰজা ফুলেশ্বৰীয়ে শাক্ত পূজাত বৈষ্ণৱ মহন্তসকলক বাধ্যতামূলকভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাই বলিৰ তেজেৰে ফোঁট দিয়াই অপমান কৰা ঘটনাই মোৱামৰীয়াসকলৰ ক্ষোভ গভীৰ কৰে।
৪. কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ অত্যাচাৰঃ কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ উদ্ধত আচৰণ আৰু মৰাণ নেতাসকলৰ ওপৰত কৰা অপমানে বিদ্ৰোহৰ তাৎক্ষণিক পটভূমি সৃষ্টি কৰিছিল। ১৭৬৯ চনত ৰাঘ মৰাণক হাতী যোগানৰ বিষয়ত শাস্তি দিয়াৰ ঘটনাই বিদ্ৰোহক বিস্ফোৰিত কৰে।
এইবোৰৰ ফলত মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া ক্ষোভ সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহত পৰিণত হয়।
৩। আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাৰণ আছিল নে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ আহোম ৰজাসকল আৰম্ভণিতে নিজস্ব ধৰ্মীয় বিশ্বাস পালন কৰিছিল আৰু ছোমদেউ তেওঁলোকৰ প্ৰধান উপাস্য আছিল। সময়ৰ লগে লগে আহোম ৰাজপৰিয়ালে হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন মত-পন্থাৰ প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰে।
জয়ধ্বজ সিংহই বৈষ্ণৱ ধৰ্মত শৰণ লৈ সত্ৰসমূহক ভূমি আৰু সম্পদ দান কৰাৰ ফলত সত্ৰসমূহৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়। কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ সময়ত এই নীতি সলনি হয়। সত্ৰসমূহে অত্যধিক ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক শক্তি লাভ কৰিছে বুলি তেওঁ অনুভৱ কৰি দমনমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে।
ৰুদ্ৰ সিংহৰ সময়ত বামুণীয়া সত্ৰসমূহে অধিক মৰ্যাদা লাভ কৰাত মায়ামৰাৰ দৰে অ-ব্ৰাহ্মণ নেতৃত্বাধীন সত্ৰৰ মাজত অসন্তোষ বৃদ্ধি পায়।
শিৱসিংহৰ সময়ত বৰৰজা ফুলেশ্বৰীয়ে শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰতি অধিক পক্ষপাত দেখুৱাই বৈষ্ণৱ সত্ৰাধিকাৰসকলক শাক্ত পূজাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। এই ঘটনাই মোৱামৰীয়াসকলৰ ধৰ্মীয় আত্মমৰ্যাদাত গভীৰ আঘাত কৰে।
কিন্তু বিদ্ৰোহ কেৱল ধৰ্মীয় কাৰণত হোৱা নাছিল। পাইক শোষণ, সামাজিক বৈষম্য, ৰাজনৈতিক অত্যাচাৰ আৰু অৰ্থনৈতিক সংকটেও বিদ্ৰোহত সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। সেয়েহে ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তনক এটা প্ৰধান কাৰক, কিন্তু একমাত্ৰ কাৰক বুলি ক’ব নোৱাৰি।
৪। পাইক প্ৰথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে কিমান দূৰ জগৰীয়া আছিল?
উত্তৰঃ পাইক প্ৰথা আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰশাসন, উৎপাদন আৰু সামৰিক ব্যৱস্থাৰ মূল ভেটি আছিল। কিন্তু অষ্টাদশ শতিকালৈ এই ব্যৱস্থাত বহু সমস্যা দেখা দিয়ে।
পূৰ্বতে এটা গোটত চাৰিজন পাইক থাকিলে পালক্ৰমে ৰজাৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল। জনবলৰ সংকট বৃদ্ধি পোৱাত ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ সময়ত বহু ক্ষেত্ৰত গোটৰ সদস্যৰ সংখ্যা তিনিজনলৈ কমোৱা হয়। ফলত সাধাৰণ পাইকৰ ওপৰত বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বোজা বৃদ্ধি পায়।
পাইকসকলৰ ভিতৰত কাড়ী আৰু চমুৱা শ্ৰেণীৰ বৈষম্যও অসন্তোষৰ কাৰণ আছিল। ধনী পাইকে ধন দি বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ পৰা ৰেহাই লৈ চমুৱা হ’ব পাৰিছিল। কিন্তু দুখীয়া কাড়ী পাইকসকলে অধিক শ্ৰম বহন কৰিব লাগিছিল।
মোৱামৰীয়া শিষ্যসকলৰ অধিকাংশই কৃষক, কাৰিকৰ আৰু কাড়ী পাইক শ্ৰেণীৰ আছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বাবে তেওঁলোকৰ কৃষিকাৰ্য আৰু জীৱিকা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।
সেয়ে পাইক প্ৰথাৰ দুৰ্বলতা আৰু বৈষম্য মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক-অৰ্থনৈতিক কাৰণ আছিল।
৫। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ১৭৬৯ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ চলা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে অসমৰ ৰাজনীতি, অৰ্থনীতি আৰু সমাজত সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পেলাইছিল।
১. আহোম ৰাজশক্তিৰ দুৰ্বলতাঃ দীঘলীয়া গৃহযুদ্ধৰ ফলত আহোম ৰজাৰ কেন্দ্ৰীয় নিয়ন্ত্ৰণ ভাঙি পৰে। বহু অঞ্চলত স্থানীয় নেতা আৰু বিদ্ৰোহীয়ে পৃথকভাৱে শাসন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
২. জনসংখ্যা আৰু অৰ্থনীতিৰ ক্ষতিঃ যুদ্ধ, হত্যা, পলায়ন আৰু কৃষিকাৰ্যৰ ধ্বংসৰ ফলত বহু অঞ্চল জনশূন্য হৈ পৰে আৰু ৰাজ্যৰ অৰ্থনীতি গভীৰ সংকটত পৰে।
৩. পাইক ব্যৱস্থাৰ ভাঙনঃ আহোম শাসনৰ মূল ভিত্তি পাইক ব্যৱস্থা অধিক দুৰ্বল হয় আৰু আগৰ দৰে কাৰ্যক্ষম হৈ নাথাকে।
৪. মটক ৰাজ্যৰ স্বীকৃতিঃ বেংমৰা অঞ্চলত সৰ্বানন্দৰ নেতৃত্বত মটকসকলৰ এক প্ৰায় স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল বা মটক ৰাজ্য গঢ় লৈ উঠে।
৫. ব্ৰিটিছ হস্তক্ষেপঃ গৌৰীনাথ সিংহে বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ সহায় বিচৰাত কেপ্তেইন ওৱেলছৰ বাহিনী অসমলৈ আহে। ইয়াৰ ফলত ইংৰাজসকলে অসমৰ ৰাজনীতি আৰু বাণিজ্যৰ বিষয়ে প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।
৬. পৰৱৰ্তী বিদেশী আক্ৰমণৰ পথ সহজ হয়ঃ আহোম ৰাজ্য দুৰ্বল হোৱাৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত মানৰ আক্ৰমণ মোকাবিলা কৰাটো কঠিন হৈ পৰে। অৱশেষত এই ঘটনাক্ৰমে ব্ৰিটিছৰ অসম অধিকাৰৰ পথো সহজ কৰে।
৬। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ সফল নে বিফল? যুক্তি দিয়া।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক সম্পূৰ্ণ সফল বা সম্পূৰ্ণ বিফল বুলি কোৱাটো কঠিন। ইয়াৰ কিছুমান লক্ষ্য সফল হৈছিল যদিও সামগ্ৰিকভাৱে ই স্থায়ী নতুন শাসন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিব নোৱাৰিলে।
সফলতাৰ দিশঃ
- বিদ্ৰোহীয়ে দুবাৰকৈ আহোম ৰাজধানী দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
- ১৭৬৯ চনত ৰমাকান্তক ৰজা পাতিছিল।
- পিছত ভৰত সিংহ, সৰ্বানন্দ আদি নেতাই বিভিন্ন অঞ্চলত স্বাধীন বা অৰ্ধ-স্বাধীন শাসন স্থাপন কৰিছিল।
- মটক ৰাজ্যৰ স্বীকৃতি বিদ্ৰোহৰ এক স্থায়ী ৰাজনৈতিক ফল আছিল।
বিফলতাৰ দিশঃ
- বিদ্ৰোহীসকলৰ মাজত একক নেতৃত্ব আৰু সুসংগঠিত কেন্দ্ৰীয় নীতিৰ অভাৱ আছিল।
- আহোম শাসনৰ বিকল্প হিচাপে এটা উন্নত আৰু স্থায়ী সৰ্বঅসমীয় শাসন ব্যৱস্থা গঢ়িব নোৱাৰিলে।
- দীঘলীয়া সংঘাতে অসমক ভয়ংকৰভাৱে দুৰ্বল কৰি পেলালে।
সেয়ে বিদ্ৰোহে কিছু আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক সফলতা লাভ কৰিলেও সামগ্ৰিক লক্ষ্যৰ বিচাৰত আংশিক সফল কিন্তু পূৰ্ণ সফল নহয় বুলি কোৱাই অধিক যুক্তিসংগত।
৭। কেপ্তেইন ওৱেলছ কি পৰিস্থিতিত অসমলৈ আহিছিল? তেওঁ অভিযান আধৰুৱা কৰি কিয় উভতি গ’ল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত আহোম ৰাজশক্তি অত্যন্ত দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৭৮৮ চনত বিদ্ৰোহীয়ে পুনৰ ৰাজধানী দখল কৰাৰ পিছত গৌৰীনাথ সিংহে উজনি অসমৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাই পেলায়।
ইয়াৰ লগতে দৰং, কামৰূপ আৰু অন্যান্য অঞ্চলতো বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। উপায়হীন হৈ গৌৰীনাথ সিংহে বংগৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ ওচৰত সামৰিক সহায় বিচাৰে।
তেতিয়াৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড কৰ্ণৱালিছৰ অনুমতিত কেপ্তেইন থমাছ ওৱেলছ প্ৰায় ৫৫০ জন সৈনিক লৈ ১৭৯২ চনত অসমলৈ আহে।
ওৱেলছে গুৱাহাটী পুনৰুদ্ধাৰ কৰি বিদ্ৰোহী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলায় আৰু শেষত ৰংপুৰো পুনৰুদ্ধাৰ কৰে।
কিন্তু কৰ্ণৱালিছৰ পিছত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল হোৱা ছাৰ জন ছোৰে পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ নকৰা নীতি গ্ৰহণ কৰে। সেয়ে কোম্পানীৰ নিৰ্দেশত ওৱেলছক অসম অভিযান বন্ধ কৰি উভতি যাবলগীয়া হয়। তেওঁ ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহত অসম এৰি যায়।
৮। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত কেপ্তেইন ওৱেলছৰ ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা। তেওঁ কিমান দূৰ সফল হৈছিল?
উত্তৰঃ কেপ্তেইন ওৱেলছৰ আগমনে আহোম ৰাজশক্তিৰ সামৰিক অৱস্থা যথেষ্ট উন্নত কৰে। তেওঁৰ সু-প্ৰশিক্ষিত সৈন্যবাহিনী আহোম সৈন্যতকৈ অধিক শৃংখলাবদ্ধ আৰু উন্নত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে সজ্জিত আছিল।
প্ৰথমে তেওঁ গুৱাহাটী অঞ্চলত বিদ্ৰোহী শক্তিসমূহ দমন কৰি গৌৰীনাথ সিংহৰ অৱস্থান শক্তিশালী কৰে। তাৰ পিছত পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বাহিনীৰ সৈতে মিলি উজনি অসমলৈ অভিযান চলায়।
১৭৯৪ চনত ইংৰাজ-আহোম যৌথবাহিনীয়ে মোৱামৰীয়াসকলক পৰাস্ত কৰি ৰংপুৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু গৌৰীনাথ সিংহক পুনৰ ৰাজধানীত স্থাপন কৰে।
সামৰিক দিশত ওৱেলছ যথেষ্ট সফল আছিল। কিন্তু তেওঁ অসম এৰাৰ পিছতো মোৱামৰীয়া সমস্যা সম্পূৰ্ণ শেষ হোৱা নাছিল। বেংমৰা আদি অঞ্চলত বিদ্ৰোহী শক্তি অব্যাহত থাকে আৰু ১৮০৫ চনত সৰ্বানন্দৰ সৈতে ৰাজনৈতিক বন্দোবস্তৰ পিছতহে বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰে।
সেয়েহে ওৱেলছৰ সফলতা তাৎক্ষণিক আৰু সামৰিক আছিল; বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী সমাধান তেওঁ কৰিব পৰা নাছিল।
৯। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কেপ্তেইন ওৱেলছে অসমত থকা সময়ত অসমৰ ৰাজনৈতিক, প্ৰশাসনিক, সামৰিক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ বিষয়ে মূল্যবান বিৱৰণ লিখি থৈ যায়।
ৰাজনৈতিক অৱস্থাঃ তেওঁৰ বিৱৰণত আহোম ৰাজসভাৰ বিষয়াসকলৰ মাজৰ ক্ষমতাৰ প্ৰতিযোগিতা, ষড়যন্ত্ৰ আৰু দুৰ্বল কেন্দ্ৰীয় শাসনৰ উল্লেখ আছে। তেওঁ কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ স্বেচ্ছাচাৰিতা, মোৱামৰীয়া সমস্যাৰ বৃদ্ধি আৰু ৰাজসভাৰ অন্তৰ্দ্বন্দ্বক অসমৰ সংকটৰ অন্যতম কাৰণ বুলি দেখিছিল।
পাইক ব্যৱস্থাঃ আহোম শাসন আৰু উৎপাদনৰ মূল ভেটি হিচাপে পাইক প্ৰথাৰ কথাও তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল।
বাণিজ্যঃ অসম আৰু বংগৰ মাজত উল্লেখযোগ্য আমদানি-ৰপ্তানি চলিছিল। লোণ আছিল অসমলৈ আমদানি কৰা অন্যতম প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী।
প্ৰাকৃতিক সম্পদঃ ধান, সৰিয়হ, কুঁহিয়াৰ, আদা, তামোল-পাণ, মুগা, লা, সোণ, লো আদি অসমৰ উৎপাদন আৰু সম্পদৰ বিষয়ে তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল।
গুৱাহাটীঃ গুৱাহাটীক তেওঁ বিস্তৃত আৰু জনবহুল নগৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। তাত শক্তিশালী গড় আৰু বহু কামান আছিল।
ৰংপুৰঃ ৰংপুৰ আহোম ৰাজধানী আৰু কৃষি-সমৃদ্ধ অঞ্চল আছিল যদিও বিদ্ৰোহৰ ফলত নগৰ আৰু প্ৰশাসন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল।
ওৱেলছৰ টোকাসমূহে অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগৰ অসমৰ সমাজ, অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনীতি বুজিবলৈ মূল্যবান ঐতিহাসিক তথ্য প্ৰদান কৰে।
চমুটোকা
১। কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা
কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আহোম ৰাজসভাৰ এজন অত্যন্ত প্ৰভাৱশালী বিষয়া আছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহ আৰু লক্ষ্মী সিংহৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰভাৱ বিশেষভাৱে বৃদ্ধি পায়।
তেওঁৰ উদ্ধত আৰু কঠোৰ আচৰণে আহোম ডাঙৰীয়া আৰু সাধাৰণ প্ৰজাৰ মাজত অসন্তোষ সৃষ্টি কৰিছিল। বিশেষকৈ মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্য আৰু মৰাণ নেতাসকলৰ সৈতে তেওঁৰ আচৰণ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পটভূমি গঢ়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।
ৰাঘ মৰাণ আৰু নাহৰখোৱাৰ দৰে মৰাণ নেতাক অপমান আৰু শাস্তি দিয়াৰ ঘটনাই ১৭৬৯ চনৰ বিদ্ৰোহৰ তাৎক্ষণিক উত্তেজনা বৃদ্ধি কৰে।
২। মায়ামৰা সত্ৰ
মায়ামৰা সত্ৰ কাল সংহতিৰ অন্তৰ্গত এখন প্ৰখ্যাত বৈষ্ণৱ সত্ৰ। অনিৰুদ্ধদেৱৰ সৈতে এই সত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ইতিহাস জড়িত।
মৰাণসকল ইয়াৰ মুখ্য শিষ্য আছিল যদিও চুতীয়া, কছাৰী, কৈৱৰ্ত, তাঁতী, হীৰা আৰু আন বহু জনগোষ্ঠীৰ লোক সত্ৰখনৰ শিষ্য হৈছিল।
সত্ৰখনৰ সামাজিক সমতামূলক স্বভাৱৰ বাবে সমাজৰ নিম্নবৰ্গীয় আৰু জনজাতীয় লোক ইয়াৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। সত্ৰৰ শিষ্যসংখ্যা আৰু প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে আহোম ৰাজশক্তিৰ সৈতে সংঘাত বৃদ্ধি পায়।
এই সংঘাতেই পৰৱৰ্তী সময়ত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্যতম পটভূমি সৃষ্টি কৰে।
৩। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই
পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আহোম ৰাজ্যৰ শেষ সময়ছোৱাৰ অন্যতম শক্তিশালী আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজনীতিবিদ আছিল। তেওঁ ঘনশ্যাম বুঢ়াগোহাঁইৰ পুত্ৰ আৰু ‘লাড়ি গোহাঁই’ নামেও পৰিচিত আছিল।
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত আহোম ৰাজশক্তি বিপদত পৰিলে পূৰ্ণানন্দে যোৰহাট অঞ্চলত ৰাজপক্ষীয় শক্তিক সংগঠিত কৰি ৰাখে। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ আগমনৰ পাছত দুয়ো পক্ষৰ যৌথ অভিযানত ৰংপুৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।
পিছলৈ মোৱামৰীয়া সমস্যাৰ স্থায়ী সমাধানৰ বাবে সৰ্বানন্দৰ সৈতে বন্দোবস্ত কৰি বেংমৰাক কেন্দ্ৰ কৰি মটক ৰাজ্যৰ স্বীকৃতি দিয়াত পূৰ্ণানন্দৰ ভূমিকা উল্লেখযোগ্য।
কিন্তু তেওঁৰ ক্ষমতাকেন্দ্ৰিক নীতি আৰু বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ সৈতে সংঘাতেও পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম ৰাজ্যত নতুন সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।
৪। কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক
আহোম পাইক ব্যৱস্থাত সাধাৰণতে দুটা উল্লেখযোগ্য সামাজিক শ্ৰেণী আছিল—কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক।
কাড়ী পাইকসকলে ৰজাৰ বাবে বাধ্যতামূলক শাৰীৰিক আৰু সামৰিক সেৱা আগবঢ়াব লাগিছিল। তেওঁলোক কৃষক আৰু সাধাৰণ শ্ৰমজীৱী সমাজৰ বৃহৎ অংশ আছিল।
চমুৱা পাইকসকলে ধন বা নিৰ্দিষ্ট কৰ দি বাধ্যতামূলক শাৰীৰিক পাইক-সেৱাৰ পৰা ৰেহাই লাভ কৰিছিল। ফলত তেওঁলোকৰ সামাজিক মৰ্যাদা কাড়ী পাইকতকৈ তুলনামূলকভাৱে উচ্চ আছিল।
বহু সচ্ছল লোক চমুৱা শ্ৰেণীলৈ উঠাত কাড়ী পাইকৰ সংখ্যা কমি আৰু তেওঁলোকৰ ওপৰত শ্ৰমৰ বোজা বৃদ্ধি পাইছিল। এই বৈষম্য মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সামাজিক-অৰ্থনৈতিক কাৰণসমূহৰ অন্যতম আছিল।
৫। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী
ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰী স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ পত্নী আছিল। তেওঁ ৰাজনৈতিক ক্ষমতা লাভ কৰি ‘বৰৰজা’ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।
তেওঁ শাক্ত ধৰ্মৰ অনুগামী আছিল। তেওঁৰ শাসন-প্ৰভাৱৰ সময়ত শাক্ত ধৰ্মই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰে।
বৈষ্ণৱ মহন্ত আৰু সত্ৰাধিকাৰসকলক শাক্ত পূজাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা আৰু বলিৰ তেজেৰে ফোঁট দিয়াৰ ঘটনাই বিশেষকৈ মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ ধৰ্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰিছিল।
ফলত মোৱামৰীয়াসকলৰ মনত আহোম ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে জমা হৈ থকা ক্ষোভ অধিক বৃদ্ধি পায়।
৬। পৰ্বতীয়া গোঁসাই
কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য বংগদেশৰ নদীয়াৰ এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত আছিল। স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহই তেওঁক অসমলৈ মতাই আনিছিল।
পিছলৈ শিৱসিংহই তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লয়। কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্যক নীলাচল পাহাৰত বাস কৰিবলৈ দিয়াৰ পিছত তেওঁ আৰু তেওঁৰ উত্তৰপুৰুষসকল ‘পৰ্বতীয়া গোঁসাই’ নামেৰে জনাজাত হয়।
আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ মাজত শাক্ত ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ বিশেষ ভূমিকা আছিল।
৭। সৰ্বানন্দ সিংহ
সৰ্বানন্দ সিংহ মৰাণ-মোৱামৰীয়া শক্তিৰ অন্যতম প্ৰধান নেতা আছিল। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ বিদ্ৰোহত বেংমৰা অঞ্চলত তেওঁ শক্তিশালী শাসন গঢ়ি তোলে।
আহোম চৰকাৰে সামৰিক শক্তিৰে মোৱামৰীয়া সমস্যাৰ স্থায়ী সমাধান কৰিব নোৱাৰাত পিছলৈ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইয়ে তেওঁৰ সৈতে চুক্তি কৰে।
এই বন্দোবস্ত অনুসৰি বেংমৰা কেন্দ্ৰ কৰি মটক ৰাজ্য গঢ়ি উঠে আৰু সৰ্বানন্দক বৰসেনাপতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত গঢ় লৈ উঠা এই মটক ৰাজ্যই বিদ্ৰোহৰ আংশিক ৰাজনৈতিক সফলতাক প্ৰতিফলিত কৰে।
৮। ভৰত সিংহ
ভৰত সিংহ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ এজন উল্লেখযোগ্য নেতা আছিল। বিদ্ৰোহীসকলে ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰাৰ পিছত তেওঁক ৰজা হিচাপে স্থাপন কৰিছিল।
তেওঁৰ নামত মুদ্ৰাও প্ৰচলন কৰা হৈছিল। কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু আহোম বাহিনীৰ যৌথ অভিযানত বিদ্ৰোহী শক্তি পৰাস্ত হোৱাত ভৰত সিংহ ৰংপুৰ এৰিবলৈ বাধ্য হয়।
৯। ৰংপুৰ নগৰ
ৰংপুৰ আহোম ৰাজ্যৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজধানী আছিল। ৰুদ্ৰসিংহৰ সময়ত এই অঞ্চলক ৰাজধানী হিচাপে বিকশিত কৰা হৈছিল।
ৰংপুৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ বহু ৰাজকাৰেং, পুখুৰী আৰু স্থাপত্য গঢ়ি উঠিছিল।
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত ৰংপুৰ বহু সময় বিদ্ৰোহীৰ দখললৈ যায়। ১৭৯৪ চনত কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু আহোম বাহিনীয়ে ইয়াক পুনৰুদ্ধাৰ কৰে।
১০। কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ বাণিজ্য চুক্তি
১৭৯৩ চনত কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক বন্দোবস্ত হয়।
পাঠ্যপুথি অনুসৰি এই চুক্তিৰ মুখ্য চৰ্তসমূহ আছিল—
১. ইংৰাজ অধিকৃত অঞ্চলৰ পৰা অসমলৈ আমদানি কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০ শতাংশ শুল্ক।
২. অসমৰ পৰা ইংৰাজ অধিকৃত অঞ্চললৈ ৰপ্তানি কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰতো ১০ শতাংশ শুল্ক।
৩. ধান আৰু চাউলৰ ওপৰত শুল্ক নথকা।
৪. গুৱাহাটী আৰু কান্দাহাৰত শুল্ক চকী স্থাপন কৰা।
৫. অন্য ইউৰোপীয় বণিকে আহোম বা ইংৰাজ কৰ্তৃপক্ষৰ অনুমতি অবিহনে অসমত বেহা-বেপাৰ কৰিব নোৱাৰা।
এই চুক্তিয়ে অসম আৰু ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক অধিক আনুষ্ঠানিক কৰি তোলে।
বহু বিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
১। মায়ামৰা সত্ৰ কোন সংহতিৰ অন্তৰ্গত?
ক) ব্ৰহ্ম সংহতি
খ) পুৰুষ সংহতি
গ) কাল সংহতি
ঘ) নিকা সংহতি
উত্তৰঃ গ) কাল সংহতি
২। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
ক) ১৭৫৭
খ) ১৭৬৯
গ) ১৭৮২
ঘ) ১৭৯২
উত্তৰঃ খ) ১৭৬৯
৩। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোন আহোম ৰজাৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল?
ক) ৰাজেশ্বৰ সিংহ
খ) লক্ষ্মী সিংহ
গ) গৌৰীনাথ সিংহ
ঘ) কমলেশ্বৰ সিংহ
উত্তৰঃ খ) লক্ষ্মী সিংহ
৪। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কেতিয়া শেষ হৈছিল?
ক) ১৭৯৪
খ) ১৭৯৫
গ) ১৮০১
ঘ) ১৮০৫
উত্তৰঃ ঘ) ১৮০৫
৫। মোৱামৰীয়াসকল মূলত কোন সত্ৰৰ শিষ্য আছিল?
ক) আউনীআটী সত্ৰ
খ) দাক্ষিণপাট সত্ৰ
গ) মায়ামৰা সত্ৰ
ঘ) কমলাবাৰী সত্ৰ
উত্তৰঃ গ) মায়ামৰা সত্ৰ
৬। মায়ামৰা সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ ভিতৰত কোন জনগোষ্ঠীৰ সংখ্যা অধিক আছিল?
ক) মৰাণ
খ) মিচিং
গ) ৰাভা
ঘ) কাৰ্বি
উত্তৰঃ ক) মৰাণ
৭। আহোমসকলৰ পৰম্পৰাগত প্ৰধান উপাস্য কোন?
ক) বিষ্ণু
খ) শিৱ
গ) ছোমদেউ
ঘ) ইন্দ্ৰ
উত্তৰঃ গ) ছোমদেউ
৮। ১৭৬৯ চনত মোৱামৰীয়াসকলে কাক ৰজা পাতিছিল?
ক) ভৰত সিংহ
খ) ৰমাকান্ত
গ) সৰ্বানন্দ
ঘ) গাগিনি
উত্তৰঃ খ) ৰমাকান্ত
৯। ৰমাকান্ত কাৰ পুত্ৰ আছিল?
ক) ৰাঘ মৰাণ
খ) নাহৰখোৱা
গ) অষ্টভুজদেৱ
ঘ) পূৰ্ণানন্দ
উত্তৰঃ খ) নাহৰখোৱা
১০। প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ মুখ্য মৰাণ নেতা কোন আছিল?
ক) ৰাঘ মৰাণ
খ) ভৰত সিংহ
গ) হৰদত্ত
ঘ) বদনচন্দ্ৰ
উত্তৰঃ ক) ৰাঘ মৰাণ
১১। ৰাঘ মৰাণক হত্যা কৰাত কোনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল?
ক) ফুলেশ্বৰী
খ) কুৰঙ্গনয়নী
গ) অম্বিকা
ঘ) এনি বেছাণ্ট
উত্তৰঃ খ) কুৰঙ্গনয়নী
১২। কাড়ী আৰু চমুৱা কিহৰ দুটা ভাগ?
ক) সত্ৰ
খ) আহোম বিষয়া
গ) পাইক
ঘ) মোৱামৰীয়া নেতা
উত্তৰঃ গ) পাইক
১৩। ধন দি বাধ্যতামূলক পাইক সেৱাৰ পৰা ৰেহাই পোৱা পাইকক কি কোৱা হৈছিল?
ক) কাড়ী
খ) চমুৱা
গ) বৰকান্দাজ
ঘ) খেলে
উত্তৰঃ খ) চমুৱা
১৪। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী কাৰ পত্নী আছিল?
ক) ৰুদ্ৰ সিংহ
খ) শিৱসিংহ
গ) লক্ষ্মী সিংহ
ঘ) গৌৰীনাথ সিংহ
উত্তৰঃ খ) শিৱসিংহ
১৫। ‘পৰ্বতীয়া গোঁসাই’ বুলি কাক জনা যায়?
ক) কেশৱদেৱ
খ) নিৰঞ্জনদেৱ
গ) কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য
ঘ) নিত্যানন্দদেৱ
উত্তৰঃ গ) কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য
১৬। কেপ্তেইন ওৱেলছ অসমলৈ কেতিয়া আহিছিল?
ক) ১৭৬৯
খ) ১৭৮২
গ) ১৭৯২
ঘ) ১৮০৫
উত্তৰঃ গ) ১৭৯২
১৭। কেপ্তেইন ওৱেলছক অসমলৈ পঠিওৱাৰ সময়ত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল কোন আছিল?
ক) লৰ্ড ৱেলেছলি
খ) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ
গ) লৰ্ড ডেলহাউছী
ঘ) জন ছোৰ
উত্তৰঃ খ) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ
১৮। কোন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে ওৱেলছক অসম এৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল?
ক) লৰ্ড কৰ্ণৱালিছ
খ) ছাৰ জন ছোৰ
গ) লৰ্ড ৱেলেছলি
ঘ) লৰ্ড হেষ্টিংছ
উত্তৰঃ খ) ছাৰ জন ছোৰ
১৯। কেপ্তেইন ওৱেলছৰ সৈন্যবাহিনীত প্ৰায় কিমান সৈনিক আছিল?
ক) ২৫০
খ) ৩৫০
গ) ৫৫০
ঘ) ১,০০০
উত্তৰঃ গ) ৫৫০
২০। মটক ৰাজ্যৰ সৈতে কোনজন নেতাৰ নাম বিশেষভাৱে জড়িত?
ক) ৰমাকান্ত
খ) সৰ্বানন্দ সিংহ
গ) কীৰ্তিচন্দ্ৰ
ঘ) কুৰঙ্গনয়নী
উত্তৰঃ খ) সৰ্বানন্দ সিংহ
২১। বেংমৰা বৰ্তমান কোন অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত?
ক) বৰপেটা
খ) তিনিচুকীয়া
গ) গোৱালপাৰা
ঘ) নগাঁও
উত্তৰঃ খ) তিনিচুকীয়া
২২। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত কোন ৰাজশক্তি ভয়ংকৰভাৱে দুৰ্বল হৈছিল?
ক) কোচ ৰাজ্য
খ) আহোম ৰাজ্য
গ) কছাৰী ৰাজ্য
ঘ) মণিপুৰ
উত্তৰঃ খ) আহোম ৰাজ্য
২৩। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পিছত অসমত কোন বিদেশী শক্তিৰ আক্ৰমণৰ পথ সহজ হৈছিল?
ক) মোগল
খ) ফৰাচী
গ) মান
ঘ) পৰ্তুগীজ
উত্তৰঃ গ) মান
২৪। অসমলৈ মানসকলক কোনে আমন্ত্ৰণ কৰিছিল?
ক) পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই
খ) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন
গ) কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা
ঘ) গৌৰীনাথ সিংহ
উত্তৰঃ খ) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন
২৫। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ স্থায়ী ৰাজনৈতিক ফলসমূহৰ এটা কি?
ক) মোগল শাসন
খ) মটক ৰাজ্যৰ সৃষ্টি
গ) কোচ ৰাজ্যৰ সৃষ্টি
ঘ) ব্ৰিটিছ শাসনৰ তাৎক্ষণিক আৰম্ভণি
উত্তৰঃ খ) মটক ৰাজ্যৰ সৃষ্টি
Teacher Generate Question Answer
অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
১) মায়ামৰা কি?
উত্তৰঃ মায়ামৰা হৈছে মহাপুৰুষীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ কাল সংহতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত এখন প্ৰখ্যাত বৈষ্ণৱ সত্ৰৰ নাম। মূলত মৰাণসকল এই সত্ৰৰ প্ৰধান শিষ্য আছিল।
২) সত্ৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সত্ৰ হৈছে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰচাৰিত ‘একশৰণ নাম ধৰ্ম’ বা নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ চৰ্চা, প্ৰসাৰ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে গঢ়ি উঠা এক ধৰ্মীয় তথা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান।
৩) সংহতি কি?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱৰ মহাপ্ৰয়াণৰ পিছত তেওঁৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যসকলৰ মাজত হোৱা মতভেদৰ পৰিণতিত সত্ৰসমূহক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছিল। এই প্ৰতিটো ভাগকে ‘সংহতি’ বোলা হয় (যেনে— ব্ৰহ্ম, কাল, পুৰুষ আৰু নিকা সংহতি)।
৪) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম পৰ্যায় আহোম স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ দিনত (১৭৬৯ চনত) আৰম্ভ হৈছিল।
৫) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কোনজন ৰজাৰ দিনত শেষ হৈছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত সম্পূৰ্ণৰূপে শেষ হৈছিল।
৬) কোনজন আহোম ৰজাই প্ৰথম স্বৰ্গদেউ/স্বৰ্গনাৰায়ণ উপাধি গ্ৰহণ কৰা বুলি অনুমান কৰা হয়?
উত্তৰঃ আহোম ৰজা চুহুংমুঙ বা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে হিন্দুধৰ্মী ‘স্বৰ্গদেউ’ বা ‘স্বৰ্গনাৰায়ণ’ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।
৭) চুৰুমফা ভগাৰজাৰ দিনত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ চুৰুমফা ভগাৰজাৰ দিনত মায়ামৰা সত্ৰৰ চতুৰ্থজন সত্ৰাধিকাৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক ৰাজআজ্ঞাত হত্যা কৰা হৈছিল।
৮) ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত কোনজন মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক অপমান কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত সত্ৰাধিকাৰ চতুৰ্ভূজদেৱ মহন্তক অপমান কৰা হৈছিল।
৯) আহোমসকলৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম লিখা?
উত্তৰঃ আহোমসকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম অনুসৰি তেওঁলোকৰ প্ৰধান উপাস্য দেৱতাজনৰ নাম হ’ল ছোমদেউ।
১০) জয়ধ্বজ সিংহই কোনজন সত্ৰাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰঃ জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ নিৰঞ্জনদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।
১১) ৰুদ্ৰ সিংহই কাৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল।
১২) কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য কোন আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য আছিল বংগদেশৰ নদীয়াৰ পৰা অহা এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত। তেওঁক ৰুদ্ৰ সিংহই মতাই আনিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ পুত্ৰ শিৱসিংহই তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লৈছিল। তেওঁক ‘পৰ্বতীয়া গোঁসাই’ বুলিও জনা যায়।
১৩) কোনজন আহোম ৰজাৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মই অধিক গা কৰি উঠিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহ আৰু তেওঁৰ পত্নী ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মই ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।
১৪) গাগিনি কোন?
উত্তৰঃ গাগিনি হ’ল মোৱামৰীয়া মহন্ত অষ্টভুজৰ পুত্ৰ। বিদ্ৰোহৰ সময়ত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
১৫) মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে কাক ৰজা পাতিছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকলে পোনপ্ৰথমে নাহৰখোৱাৰ পুত্ৰ ৰমাকান্তক (ৰমানন্দ) ৰজা পাতিছিল।
১৬) কেপ্তেইন ওৱেলছ কেতিয়াৰ পৰা কেতিয়ালৈ অসমত আছিল?
উত্তৰঃ কেপ্তেইন ওৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহলৈ অসমত আছিল।
১৭) অসমৰ ক’ত লোণ উৎপাদন হৈছিল?
উত্তৰঃ মধ্যযুগৰ অসমত শদিয়া আৰু নগা পাহাৰৰ একাংশত লোণ উৎপাদন কৰা হৈছিল।
১৮) অসমৰ সৰ্বসাধাৰণ মানুহে লোণ কিয় ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল?
উত্তৰঃ সেই সময়ত অসমত লোণ অত্যন্ত বিৰল আৰু দামী বস্তু আছিল। ইয়াৰ উচ্চ মূল্যৰ বাবে সৰ্বসাধাৰণ দৰিদ্ৰ প্ৰজাই ইয়াক কিনি ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল।
চমু / দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:
১) মোৱামৰীয়াসকল কোন? এই বিদ্ৰোহক গণ অভ্যুথ্থান বুলি ক’ব পৰা যায় নে?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকল আছিল মূলত ‘মায়ামৰা’ সত্ৰৰ শিষ্য। তেওঁলোকৰ অধিক সংখ্যকেই আছিল মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ লোক, যদিও চুতীয়া, আহোম, কৈবৰ্ত্ত আদি লোকো ইয়াৰ শিষ্য আছিল।
এই বিদ্ৰোহক নিশ্চিতভাৱে এক গণ অভ্যুথ্থান বুলি ক’ব পাৰি। কাৰণ:
ই কেৱল এটা ধৰ্মীয় গোটৰ বিদ্ৰোহ নাছিল, বৰঞ্চ আহোম শাসনৰ শোষণ আৰু অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হোৱা হাজাৰ হাজাৰ সাধাৰণ প্ৰজা, কৃষক আৰু শ্ৰমিক ইয়াত জঁপিয়াই পৰিছিল।
এই বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজতন্ত্ৰৰ ভেটি কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াত সৰ্বসাধাৰণ মানুহে নিজৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিছিল।
২) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণ বিশ্লেষণ কৰা?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণসমূহ আছিল গভীৰ:
গুৰু হত্যা আৰু অপমান: চুৰুমফা ভগাৰজাৰ দিনত গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা, গদাধৰ সিংহৰ দিনত বৈকুণ্ঠদেৱক হত্যা আৰু ৰুদ্ৰ সিংহৰ দিনত চতুৰ্ভূজদেৱক অপমান কৰা কাৰ্যই শিষ্যসকলৰ মনত তীব্ৰ প্ৰতিশোধৰ জুই জ্বলাইছিল।
ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীৰ আতিশয্য: বৰৰজা ফুলেশ্বৰীয়ে মোৱামৰীয়া মহন্তক জোৰকৈ বলিৰ ফোট ল’বলৈ বাধ্য কৰা কাৰ্য আছিল বিদ্ৰোহৰ অন্যতম তাৎক্ষণিক কাৰণ।
বিষয়াৰ আতিশয্য: কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱাই নাহৰখোৱা শইকীয়া আৰু ৰাঘৱ নেওঁগক কৰা চৰম অপমানে মৰাণসকলক অস্ত্ৰ তুলি ল’বলৈ বাধ্য কৰিছিল।
৩) আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ কাৰক হিচাপে তুমি ভাবানে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ হয়, আহোমৰ ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন বিদ্ৰোহৰ এক অন্যতম প্ৰধান কাৰক আছিল। আহোমসকলে আৰম্ভণিতে নিজাববীয়া ধৰ্ম (ছোমদেউ উপাসনা) পালন কৰিছিল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত স্বৰ্গদেউসকলে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হয়।
গদাধৰ সিংহই সত্ৰসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰতিপত্তি দেখি দমন নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।
ৰুদ্ৰ সিংহই ব্ৰাহ্মণ সত্ৰক শ্ৰেষ্ঠতা দি শূদ্ৰ সত্ৰসমূহক অৱজ্ঞা কৰিছিল, যাৰ ফলত সামাজিক বিভাজন ঘটিছিল।
শিৱসিংহৰ দিনত শাক্ত ধৰ্মক ৰাজধৰ্ম হিচাপে জাপি দিয়াৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল। এই ধৰ্মীয় অসহিষ্ণুতা আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ওপৰত চলা আক্ৰমণে বিদ্ৰোহক তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছিল।
৪) পাইক প্ৰথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে কিমান দূৰ জগৰীয়া আছিল? তোমাৰ নিজস্ব মতামত দাঙি ধৰা।
উত্তৰঃ পাইক প্ৰথা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক কাৰক আছিল।
অধিক কামৰ বোজা: ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত এটা পাইক গোটৰ সংখ্যা চাৰিজনৰ পৰা তিনিজনলৈ হ্ৰাস কৰাত প্ৰতিজন পাইকে বছৰি ৪ মাহকৈ কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। এই অতিৰিক্ত শাৰীৰিক শ্ৰমে সাধাৰণ প্ৰজাক অতিষ্ঠ কৰিছিল।
শ্ৰেণী বিভাজন: কাড়ী পাইকৰ ওপৰত হোৱা শোষণ আৰু চমুৱা পাইকৰ তুলনাত তেওঁলোকৰ নিম্ন সামাজিক অৱস্থানে বিদ্ৰোহৰ বীজ সিঁচিছিল। অধিক সংখ্যক মোৱামৰীয়াই আছিল কাড়ী পাইক, যিয়ে এই শোষণৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিছিল।
৫) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ এই বিদ্ৰোহৰ ফলাফলসমূহ আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী:
ৰাজনৈতিক: আহোম শাসন ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণৰূপে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। গৃহযুদ্ধৰ ফলত ৰাজতন্ত্ৰৰ শক্তি কমি গৈছিল আৰু ইমান দিনে সুৰক্ষিত থকা অসমত ব্ৰিটিছৰ প্ৰৱেশৰ পথ সুগম হৈছিল।
আৰ্থ-সামাজিক: দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ ফলত খেতি-বাতি ধ্বংস হৈছিল আৰু দেশত ভয়ংকৰ দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিছিল। বহু দক্ষ শিল্পী আৰু কৃষকৰ মৃত্যু হোৱাত ৰাজ্যৰ উৎপাদন কমি গৈছিল।
মটক ৰাজ্যৰ সৃষ্টি: বিদ্ৰোহৰ এক যোগাত্মক ফলাফল আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞি আৰু সৰ্বানন্দ বৰসেনাপতিৰ মাজত হোৱা চুক্তি অনুসৰি ‘মটক ৰাজ্য’ৰ (বেংমৰা) গঠন।
৬) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক তুমি সফল নে বিফল বুলি ভাবা? যুক্তি দিয়া।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক মই বিফল বুলিয়েই ভাবো। ইয়াৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
এই বিদ্ৰোহে কোনো নতুন বা উন্নত শাসন ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিব নোৱাৰিলে। বিদ্ৰোহীসকলে ক্ষমতা পাইও পুৰণি সামন্তীয় ব্যৱস্থাকেই ধৰি ৰাখিছিল।
বিদ্ৰোহী নেতাসকলৰ মাজত ঐক্যৰ অভাৱ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজতে ক্ষমতাক কেন্দ্ৰ কৰি অৰিয়া-অৰি হৈছিল।
শেষত এই বিদ্ৰোহে অসমক ইমানেই দুৰ্বল কৰিলে যে ই মানৰ আক্ৰমণ আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ বলি হ’বলগীয়া হ’ল।
৭) কেপ্তেইন ওৱেলছে কি পৰিস্থিতিত অসমলৈ আহিছিল? কিয় তেওঁ আধৰুৱা অৱস্থাতে অভিযান সামৰি ঘূৰি গ’ল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ গৌৰীনাথ সিংহই সম্পূৰ্ণ ব্যৰ্থ হৈ ব্ৰিটিছৰ সহায় বিচাৰিছিল। সেই সময়ৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড কৰ্ণৱালিছে আহোম ৰজাক সহায় কৰিবলৈ আৰু অসমৰ বাণিজ্যিক সম্ভাৱনীয়তাৰ বুজ ল’বলৈ কেপ্তেইন ওৱেলছক ১৭৯২ চনত এদল সৈন্যসহ পঠিয়াইছিল।
কিন্তু নতুন গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল ছাৰ জন ছোৰে ‘পৰৰাজ্যত হস্তক্ষেপ নকৰা নীতি’ (Non-intervention policy) গ্ৰহণ কৰি ওৱেলছক ঘূৰি আহিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। সেয়েহে অভিযান আধৰুৱা অৱস্থাতে সামৰি তেওঁ ১৭৯৪ চনত ঘূৰি যাবলগীয়া হয়।
৮) মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত ওৱেলছৰ ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা। তেওঁ কিমান দূৰ সফল আছিল বুলি ভাবা?
উত্তৰঃ ওৱেলছে অসমলৈ আহি সামৰিক কুশলতাৰে বিদ্ৰোহ দমনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। তেওঁ গুৱাহাটী উদ্ধাৰ কৰি উজনিত বিদ্ৰোহীৰ কৱলৰ পৰা ৰংপুৰ নগৰ মুক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ আগমনে আহোম সৈন্যৰ মনোবল বৃদ্ধি কৰিছিল।
কিন্তু তেওঁক সম্পূৰ্ণ সফল বুলি ক’ব নোৱাৰি। কাৰণ তেওঁ ঘূৰি যোৱাৰ লগে লগে বিদ্ৰোহীসকলে পুনৰ মূৰ দাঙি উঠিছিল আৰু দেশত পুনৰ অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ সফলতা আছিল সাময়িক।
৯) কেপ্তেইন ওৱেলছৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আলোচনা কৰা?
উত্তৰঃ ওৱেলছৰ বিৱৰণীৰ পৰা ১৮ শতিকাৰ অসমৰ ৰাজনৈতিক আৰু আৰ্থিক অৱস্থাৰ এক স্বচ্ছ ছবি পোৱা যায়। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে:
আহোম শাসনতন্ত্ৰত দুৰ্নীতি আৰু ষড়যন্ত্ৰই দেশখন ধ্বংস কৰিছে।
অসমত লোণৰ বৰ আকাল আছিল আৰু ই এক বহুমূলীয়া বস্তু আছিল।
অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ যেনে— সোণ, লো, মুগা, হাতীৰ দাঁত আদিৰ বিষয়ে তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছিল।
গুৱাহাটী আৰু ৰংপুৰ নগৰৰ সুৰক্ষিত গড় আৰু সমৃদ্ধিৰ বিষয়েও তেওঁ টোকাত লিখিছিল।
১. কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা:
কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আছিল আহোম স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহ আৰু লক্ষ্মী সিংহৰ দিনৰ এজন অত্যন্ত প্ৰতাপী আৰু প্ৰভাৱশালী বিষয়া। তেওঁ দিহিং সত্ৰৰ শিষ্য আছিল। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ অন্তৰালত তেওঁৰ ভূমিকা আছিল নেতিবাচক। তেওঁৰ চৰিত্ৰত থকা অত্যাধিক অহংকাৰ আৰু স্বেচ্ছাচাৰী নীতিৰ বাবে মোৱামৰীয়া মহন্ত আৰু শিষ্যসকলৰ মাজত তীব্ৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। এবাৰ তেওঁ মোৱামৰীয়া সত্ৰাধিকাৰক ৰাজহুৱাকৈ অপমান কৰিছিল। আনকি মৰাণসকলৰ নেতা নাহৰখোৱা শইকীয়া আৰু ৰাঘৱ নেওঁগে ৰাজঘৰলৈ বাৰ্ষিক কৰ হিচাপে অনা হাতীৰ খুঁত উলিয়াই নাহৰখোৱাৰ কাণ কাটি দিছিল আৰু ৰাঘৱক সৌকাৰে কোবাই চৰম অপমান কৰিছিল। এই ব্যক্তিগত অপমান আৰু তেওঁৰ কঠোৰ শাসন নীতিয়েই মৰাণসকলক আহোম ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে অস্ত্ৰ তুলি ল’বলৈ বাধ্য কৰিছিল।
২. মায়ামৰা সত্ৰ:
মায়ামৰা সত্ৰ হৈছে শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ উত্তৰকালত গঢ়ি উঠা অসমৰ এক অন্যতম প্ৰভাৱশালী বৈষ্ণৱ সত্ৰ। এই সত্ৰখন ‘কাল সংহতি’ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ মূল বিশেষত্ব আছিল যে ইয়াৰ সত্ৰাধিকাৰসকল ব্ৰাহ্মণ নাছিল (শূদ্ৰ আছিল)। যাৰ ফলত মৰাণ, কছাৰী, চুতীয়া, আহোম আৰু কৈবৰ্ত্ত আদি জনজাতীয় তথা নিম্নবৰ্ণৰ লোকসকলৰ মাজত এই সত্ৰই অভূতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল। এই সত্ৰৰ শিষ্যসকলৰ মাজত গুৰুভক্তি আছিল অপৰিসীম। তেওঁলোকে নিজৰ গুৰুৰ বাহিৰে অন্য কাৰো ওচৰত, আনকি আহোম স্বৰ্গদেউৰ ওচৰতো মূৰ নোদোৱাইছিল। দিনক দিনে বাঢ়ি অহা এই সত্ৰৰ শিষ্য সংখ্যা আৰু গুৰুৰ প্ৰতি থকা আনুগত্যই আহোম ৰাজশক্তিৰ বাবে এটা সময়ত প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছিল, যিটোৱে পিছলৈ এক ভয়ংকৰ গৃহযুদ্ধৰ ৰূপ লৈছিল।
৩. পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞি:
পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁঞি (লাড়ি বুঢ়াগোহাঁঞি) আছিল আহোম বুৰঞ্জীৰ এজন অত্যন্ত দূৰদৰ্শী, কৰ্তব্যনিষ্ঠ আৰু শক্তিশালী ৰাজনীতিবিদ। তেওঁৰ কাৰ্যকাল আছিল আহোম ৰাজ্যৰ চৰম সংকটৰ সময়। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে যেতিয়া ৰাজ্যখনক ক্ষত-বিক্ষত কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ অতি তাকৰীয়া সৈন্য আৰু সীমিত সমলৰেই ৰাজ্য ৰক্ষাৰ আপ্রাণ চেষ্টা চলাইছিল। তেওঁ যোৰহাটত আহোমৰ নতুন ৰাজধানী পাতি প্ৰজাক একত্ৰিত কৰিছিল। বিদ্ৰোহৰ পৰিসমাপ্তি ঘটাবলৈ তেওঁ কেৱল সামৰিক শক্তিয়েই নহয়, কূটনৈতিক কৌশলৰো আশ্ৰয় লৈছিল। তেওঁ বুজি উঠিছিল যে বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ মিত্ৰতাৰো প্ৰয়োজন, সেয়েহে তেওঁ সৰ্বানন্দ বৰসেনাপতিৰ সৈতে চুক্তি কৰি ‘মটক ৰাজ্য’ গঠন কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতেই আহোম ৰাজ্যৰ পতন ত্বৰান্বিত হৈছিল।
৪. কাড়ী পাইক আৰু চমুৱা পাইক:
আহোমৰ পাইক প্ৰথাৰ দুটা মুখ্য শ্ৰেণী আছিল কাড়ী আৰু চমুৱা পাইক।
কাড়ী পাইক: এওঁলোক আছিল সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ পাইক। ৰাজ্যৰ প্ৰতিটো পাইক গোটৰ পৰা পাল পাতি এওঁলোকে ৰজাৰ ঘৰত কঠোৰ শাৰীৰিক শ্ৰম কৰিবলগীয়া হৈছিল। কৃষি কাৰ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি যুদ্ধৰ লৈকে সকলোতে এওঁলোকৰ শ্ৰম আছিল অপৰিহাৰ্য। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত এওঁলোকৰ ওপৰত কামৰ বোজা বৃদ্ধি হোৱাত এওঁলোক অতিষ্ঠ হৈ পৰিছিল।
চমুৱা পাইক: এওঁলোক কাড়ী পাইকতকৈ কিছু উচ্চ শ্ৰেণীৰ আছিল। এওঁলোকে শ্ৰমৰ পৰিৱৰ্তে ধন বা বস্তু দি ৰাজসেৱাৰ পৰা ৰেহাই পাইছিল।
বিদ্ৰোহৰ সময়ত কাড়ী পাইকসকলৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা আৰ্থিক আৰু মানসিক ক্ষোভেই বিদ্ৰোহক এক ব্যাপক ৰূপ দিছিল। কাড়ী আৰু চমুৱাৰ মাজত থকা এই সামাজিক বৈষম্যই বিদ্ৰোহৰ জুইত ঘিউ ঢালিছিল।
৫. ওৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজৰ বাণিজ্য চুক্তি (১৭৯৩):
১৭৯৩ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কেপ্তেইন ওৱেলছ আৰু স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত এখন ঐতিহাসিক বাণিজ্যিক চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই চুক্তিৰ মূল চৰ্তসমূহ আছিল:
ব্ৰিটিছ অধিকৃত অঞ্চলৰ পৰা অসমলৈ অহা আৰু অসমৰ পৰা যোৱা সকলো সামগ্ৰীৰ ওপৰত ১০ শতাংশ শুল্ক ধাৰ্য কৰা হৈছিল।
অৱশ্যে প্ৰজাৰ সুবিধাৰ বাবে চাউল আৰু ধানৰ ওপৰত কোনো শুল্ক আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল।
বাণিজ্যিক কাম-কাজ সুচাৰুৰূপে চলাবলৈ গুৱাহাটী আৰু কান্দাহাৰত দুটা শুল্ক চকী স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।
ইংৰাজৰ অনুমতি অবিহনে আন কোনো ইউৰোপীয় শক্তিয়ে অসমত বেপাৰ কৰিব নোৱাৰিব।
এই চুক্তিয়ে অসমত ব্ৰিটিছৰ অৰ্থনৈতিক আধিপত্য স্থাপনৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে কাম কৰিছিল।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post