স্থলাকৃতি বা ভূ-আকৃতি বিজ্ঞান
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। স্থলাকৃতি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ স্থলপৃষ্ঠত দেখা পোৱা বিভিন্ন আকাৰ-আকৃতি বা ভূ-অৱয়বক সামগ্ৰিকভাৱে স্থলাকৃতি বুলি কোৱা হয়। পৰ্বত, পাহাৰ, মালভূমি, সমভূমি, উপত্যকা, বালিয়াৰি আদি স্থলাকৃতিৰ উদাহৰণ। আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ভূ-আকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত এই স্থলাকৃতিসমূহৰ সৃষ্টি আৰু পৰিৱৰ্তন ঘটে।
২। ভূ-আকৃতিক বিজ্ঞানৰ সংজ্ঞা দিয়া।
উত্তৰঃ ভূগোলৰ যি শাখাত পৃথিৱীৰ স্থলাকৃতিসমূহৰ উৎপত্তি, গঠন, আকাৰ-আকৃতি, ক্ৰমবিকাশ, বিতৰণ আৰু সেইবোৰ সৃষ্টি কৰা প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাক ভূ-আকৃতিক বিজ্ঞান বা Geomorphology বুলি কোৱা হয়।
৩। ভূ-আকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰঃ যিবোৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত পৃথিৱীৰ ভূ-পৃষ্ঠৰ বিভিন্ন স্থলাকৃতিৰ সৃষ্টি, ক্ষয়, পৰিৱৰ্তন আৰু বিকাশ ঘটে, সেইবোৰক ভূ-আকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া বুলি কোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহক প্ৰধানকৈ আভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক—এই দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। ভূত্বকৰ গতি, আগ্নেয়গিৰি, ভূমিকম্প আদি আভ্যন্তৰীণ প্ৰক্ৰিয়া আৰু বিচূৰ্ণীভৱন, ক্ষয়, পৰিবহণ আৰু অৱক্ষেপণ আদি বাহ্যিক প্ৰক্ৰিয়াৰ উদাহৰণ।
৪। বাহ্যিক প্ৰক্ৰিয়া বা কাৰকৰ ভিতৰত কি কি পৰে লিখা।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ শক্তিৰ প্ৰভাৱত ভূ-পৃষ্ঠৰ ওপৰত যিবোৰ প্ৰক্ৰিয়া সংঘটিত হয়, সেইবোৰক বাহ্যিক ভূ-আকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া বোলে। ইয়াৰ ভিতৰত বিচূৰ্ণীভৱন, ক্ষয়, পৰিবহণ আৰু অৱক্ষেপণ প্ৰধান। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সম্পন্ন কৰা মুখ্য কাৰকসমূহ হ’ল—নদী বা প্ৰবাহিত পানী, বতাহ, হিমবাহ, ভূগৰ্ভস্থ পানী আৰু সামুদ্ৰিক ঢৌ। সূৰ্যৰ শক্তি আৰু মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়েও এই বাহ্যিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
৫। অৱনমন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ মৰুভূমি বা শুষ্ক অঞ্চলত বতাহে ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা ঢিলা ধূলি, বালি আৰু সৰু শিলকণা উৰুৱাই আঁতৰাই নিয়া ক্ষয় প্ৰক্ৰিয়াক অৱনমন বা Deflation বুলি কোৱা হয়। দীৰ্ঘদিন ধৰি অৱনমন চলি থাকিলে কোনো কোনো ঠাইৰ ভূমি ক্ৰমে নিম্ন হৈ গাঁত বা নিম্নভূমিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
৬। ইনছেলবাৰ্গ কি? ছবি আঁকি দেখুওৱা।
উত্তৰঃ মৰুভূমি বা শুষ্ক অঞ্চলৰ বিস্তৃত সমতল ভূমিৰ মাজত ক্ষয়ৰ পৰা ৰক্ষা পাই বিচ্ছিন্নভাৱে থিয় হৈ থকা কঠিন শিলৰ পাহাৰ বা টিলাক ইনছেলবাৰ্গ (Inselberg) বুলি কোৱা হয়। দীৰ্ঘদিনীয়া বতাহজনিত ক্ষয় আৰু অপঘৰ্ষণৰ ফলত চাৰিওফালৰ কোমল শিল ক্ষয় হৈ গ’লেও কঠিন শিলৰ অংশ অৱশিষ্ট থাকি ইনছেলবাৰ্গ সৃষ্টি হয়। পৰীক্ষাত চিত্ৰ আঁকোতে সমতল ভূমিৰ মাজত বিচ্ছিন্নভাৱে থিয় হৈ থকা এটা খাড়া শিল-পাহাৰ দেখুৱাব লাগে।
৭। মৰুদ্যান কাক বোলে? ইয়াৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ মৰুভূমিৰ মাজত যি ঠাইত ভূগৰ্ভস্থ পানী বা কোনো পানীৰ উৎস পোৱা যায় আৰু সেই পানীৰ বাবে গছ-গছনি, কৃষিকাৰ্য আৰু মানুহৰ বসতি গঢ়ি উঠে, সেই ঠাইক মৰুদ্যান বা Oasis বুলি কোৱা হয়।
মৰুদ্যানৰ প্ৰধান তাৎপৰ্যসমূহ হ’ল—
(১) মৰুভূমিত খোৱাপানীৰ উৎস যোগায়।
(২) কৃষিকাৰ্য সম্ভৱ কৰি তোলে।
(৩) মানুহ আৰু পশুৰ বাসস্থান গঢ়ি উঠাত সহায় কৰে।
(৪) মৰুভূমিৰ যাতায়াত আৰু বাণিজ্যিক পথত বিশ্ৰামস্থল হিচাপে কাম কৰে।
(৫) গছ-গছনি আৰু জীৱ-জন্তুৰ বাবে অনুকূল ক্ষুদ্ৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে।
৮। বালিয়াৰি কি আৰু ইয়াৰ সৃষ্টি কেনেদৰে হয় লিখা।
উত্তৰঃ বতাহে কঢ়িয়াই অনা বালি কোনো ঠাইত সঞ্চিত হৈ সৃষ্টি কৰা ঢিবি বা টিলাক বালিয়াৰি বা Sand Dune বুলি কোৱা হয়। মৰুভূমি আৰু বালিময় উপকূলীয় অঞ্চলত বালিয়াৰি অধিক দেখা যায়।
বতাহৰ বেগ অধিক হ’লে ই বালিকণা উৰুৱাই কঢ়িয়াই নিয়ে। কোনো বাধা পালে বা বতাহৰ বেগ হ্ৰাস পালে এই বালিকণাবোৰ জমা হ’বলৈ ধৰে। ক্ৰমে অধিক বালি জমা হৈ বালিয়াৰিৰ সৃষ্টি হয়।
বতাহৰ দিশ আৰু গতি, বালিৰ পৰিমাণ, উদ্ভিদ বা অন্যান্য বাধাৰ উপস্থিতি আদিৰ ওপৰত বালিয়াৰিৰ আকাৰ আৰু আকৃতি নিৰ্ভৰ কৰে। বাৰখান, অনুদৈৰ্ঘ্য বালিয়াৰি আৰু অনুপ্ৰস্থ বালিয়াৰি ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য প্ৰকাৰ।
৯। অপঘৰ্ষণ কি? ইয়াৰ ফলত কি ধৰণৰ অৱয়বৰ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ বতাহে কঢ়িয়াই নিয়া বালি আৰু শিলকণাই কোনো শিলৰ পৃষ্ঠত বাৰে বাৰে আঘাত আৰু ঘৰ্ষণ কৰাৰ ফলত হোৱা ক্ষয় প্ৰক্ৰিয়াক অপঘৰ্ষণ বা Abrasion বুলি কোৱা হয়। মৰুভূমিত এই প্ৰক্ৰিয়া অধিক সক্ৰিয়।
অপঘৰ্ষণৰ ফলত ইনছেলবাৰ্গ, ইয়াৰদাং, মাশৰুম শিলা আদি বিভিন্ন ক্ষয়জনিত ভূ-অৱয়বৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
১০। সংনিঘৰ্ষণৰ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰঃ বতাহ, নদী বা হিমবাহে কঢ়িয়াই নিয়া শিল আৰু শিলকণাবোৰ পৰস্পৰৰ সৈতে সংঘৰ্ষ আৰু ঘৰ্ষণ হৈ ক্ৰমে ভাঙি সৰু, মসৃণ আৰু ঘূৰণীয়া হৈ যোৱা প্ৰক্ৰিয়াক সংনিঘৰ্ষণ বা Attrition বুলি কোৱা হয়। অৰ্থাৎ সংনিঘৰ্ষণত শিলকণাবোৰে পৰস্পৰক আঘাত কৰি নিজেই ক্ষয়প্ৰাপ্ত হয়।
১১। হিমবাহ কাক বোলে? ইয়াৰ গতি অতি ধীৰ হোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ উচ্চ পৰ্বত বা অতি শীতল অঞ্চলত বহু বছৰ ধৰি জমা হোৱা তুষাৰ চাপৰ ফলত ঘন বৰফলৈ পৰিণত হৈ মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিৰ প্ৰভাৱত অতি ধীৰ গতিত আগবাঢ়িলে সেই বৃহৎ চলমান বৰফৰ স্তূপক হিমবাহ বা Glacier বুলি কোৱা হয়।
হিমবাহৰ গতি অতি ধীৰ হোৱাৰ মুখ্য কাৰণ হ’ল—বৰফ কঠিন আৰু ঘন পদাৰ্থ, আৰু হিমবাহৰ তলৰ ভূমিৰ সৈতে যথেষ্ট ঘৰ্ষণ থাকে। ফলত মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়ে তললৈ টানি নিলেও ই নদীৰ পানীৰ দৰে দ্রুত গতি কৰিব নোৱাৰে। ভূমিৰ ঢাল, বৰফৰ বেধ আৰু তলৰ শিলৰ অৱস্থাৰ ওপৰতো ইয়াৰ গতি নিৰ্ভৰ কৰে।
১২। হিমবাহ কেই প্ৰকাৰৰ? প্ৰত্যেকৰে বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ অৱস্থান আৰু আকৃতিৰ ভিত্তিত হিমবাহক সাধাৰণতে তিনিটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হয়—
(১) মহাদেশীয় হিমবাহঃ বৃহৎ মহাদেশীয় অঞ্চলক ঢাকি থকা বিশাল বৰফৰ স্তূপক মহাদেশীয় হিমবাহ বোলে। এণ্টাৰ্কটিকা আৰু গ্ৰীণলেণ্ডত ইয়াৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ পোৱা যায়।
(২) পাৰ্বত্য বা উপত্যকা হিমবাহঃ উচ্চ পৰ্বতত জমা হোৱা বৰফ উপত্যকাৰে ধীৰে ধীৰে তললৈ নামি আহিলে তাক পাৰ্বত্য বা উপত্যকা হিমবাহ বোলে। হিমালয়, আল্পছ আদি পৰ্বতমালাত এনে হিমবাহ দেখা যায়।
(৩) গিৰিপদ বা Piedmont হিমবাহঃ পাৰ্বত্য হিমবাহ পাহাৰৰ উপত্যকাৰ পৰা নামি আহি পৰ্বতৰ পাদদেশৰ বিস্তৃত সমভূমিত বিয়পি পৰিলে তাক গিৰিপদ হিমবাহ বোলে। আলাস্কাত এনে হিমবাহৰ উদাহৰণ দেখা যায়।
১৩। ওলোমা উপত্যকা কি লিখা।
উত্তৰঃ মূল হিমবাহৰ উপত্যকাৰ সৈতে সংযোগ হোৱা উপহিমবাহৰ সৰু আৰু কম গভীৰ উপত্যকা যদি মূল উপত্যকাৰ ওপৰত ওলমি থকা যেন দেখা যায়, তাক ওলোমা উপত্যকা বা Hanging Valley বুলি কোৱা হয়।
মূল হিমবাহৰ ক্ষয়শক্তি অধিক হোৱা বাবে ইয়াৰ উপত্যকা অধিক গভীৰ হয়। আনহাতে উপহিমবাহৰ উপত্যকা তুলনামূলকভাৱে কম গভীৰ। সেয়েহে দুয়োটা মিলিত হোৱা স্থানত উপহিমবাহৰ উপত্যকাটো মূল উপত্যকাৰ ওপৰত ওলমি থকা যেন দেখা যায়।
১৪। গ্ৰাৱ কি? ই কেই প্ৰকাৰৰ?
উত্তৰঃ হিমবাহে চলাৰ সময়ত কঢ়িয়াই অনা শিল, শিলকণা, বালি, মাটি আদি পদাৰ্থ কোনো ঠাইত জমা হৈ সৃষ্টি কৰা অৱক্ষেপক সামগ্ৰী বা অৱয়বক গ্ৰাৱ বা Moraine বুলি কোৱা হয়।
গ্ৰাৱ প্ৰধানকৈ চাৰি প্ৰকাৰৰ—
(১) পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ (Lateral Moraine): হিমবাহৰ দুয়ো কাষে জমা হোৱা শিল-মাটি আৰু ধ্বংসাৱশেষক পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ বোলে।
(২) ভূমি গ্ৰাৱ (Ground Moraine): হিমবাহৰ তলৰ ভূমিত জমা হোৱা পদাৰ্থক ভূমি গ্ৰাৱ বোলে।
(৩) মধ্য গ্ৰাৱ (Medial Moraine): দুটা হিমবাহ মিলিত হ’লে সিহঁতৰ সংযোগস্থলৰ মাজভাগত জমা হোৱা গ্ৰাৱক মধ্য গ্ৰাৱ বোলে।
(৪) প্ৰান্ত গ্ৰাৱ বা অন্তিম গ্ৰাৱ (Terminal/End Moraine): হিমবাহৰ শেষ বা প্ৰান্তীয় অংশত জমা হোৱা শিল-মাটি আৰু ধ্বংসাৱশেষক প্ৰান্ত গ্ৰাৱ বোলে।
১৫। গোলকীয় উত্তাপ বৃদ্ধিয়ে হিমবাহৰ ওপৰত কি ধৰণৰ প্ৰভাৱ পেলায়? সাধাৰণ জ্ঞানৰ ভিত্তিত এটি আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ গোলকীয় গড় উষ্ণতা বৃদ্ধি পালে পৃথিৱীৰ বহু অঞ্চলত হিমবাহৰ বৰফ গলনৰ হাৰ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত হিমবাহৰ আকাৰ, বেধ আৰু বিস্তৃতি ক্ৰমে হ্ৰাস পাব পাৰে।
গোলকীয় উত্তাপ বৃদ্ধিৰ ফলত হিমবাহৰ ওপৰত পৰা প্ৰধান প্ৰভাৱসমূহ হ’ল—
(১) হিমবাহ দ্রুত গলিবলৈ ধৰে।
(২) হিমবাহৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু আয়তন হ্ৰাস পায়।
(৩) বহু হিমবাহ পিছ হুহকি যায় বা Retreat কৰে।
(৪) স্থলভাগত থকা বৰফ গলি সাগৰত মিলাৰ ফলত সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগায়।
(৫) হিমবাহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নদীৰ পানীৰ প্ৰবাহত পৰিৱৰ্তন ঘটিব পাৰে।
(৬) পাৰ্বত্য অঞ্চলত হিমবাহীয় হ্ৰদ সৃষ্টি বা বৃদ্ধি হৈ হঠাৎ বানপানীৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
(৭) শীতল পৰিৱেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তুৰ বাসস্থানত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
সেয়েহে গোলকীয় উত্তাপ বৃদ্ধি হিমবাহৰ সংকোচন আৰু সংশ্লিষ্ট জলবায়ু, জলসম্পদ আৰু পৰিৱেশগত পৰিৱৰ্তনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ।
MCQ
১। ভূ-আকৃতিক বিজ্ঞানক ইংৰাজীত কি বুলি কোৱা হয়?
A. Geology
B. Geomorphology
C. Climatology
D. Hydrology
উত্তৰঃ B. Geomorphology
২। তলৰ কোনটো বাহ্যিক ভূ-আকৃতিক কাৰক?
A. ভূমিকম্প
B. আগ্নেয়গিৰি
C. বতাহ
D. ভূত্বকৰ গতি
উত্তৰঃ C. বতাহ
৩। বতাহে ঢিলা বালি আৰু ধূলি উৰুৱাই আঁতৰাই নিয়া প্ৰক্ৰিয়াক কি কোৱা হয়?
A. অপঘৰ্ষণ
B. অৱনমন
C. সংনিঘৰ্ষণ
D. অৱক্ষেপণ
উত্তৰঃ B. অৱনমন
৪। ইনছেলবাৰ্গ সাধাৰণতে ক’ত দেখা যায়?
A. সাগৰৰ তলত
B. মৰুভূমি বা শুষ্ক অঞ্চলত
C. নদীৰ মোহনাত
D. হিমাঞ্চলত
উত্তৰঃ B. মৰুভূমি বা শুষ্ক অঞ্চলত
৫। মৰুদ্যান কি?
A. বালিৰ পাহাৰ
B. মৰুভূমিৰ পানী আৰু উদ্ভিদ থকা স্থান
C. হিমবাহ
D. নদীৰ মোহনা
উত্তৰঃ B. মৰুভূমিৰ পানী আৰু উদ্ভিদ থকা স্থান
৬। বালিয়াৰি সৃষ্টি কৰা প্ৰধান কাৰক কোনটো?
A. নদী
B. হিমবাহ
C. বতাহ
D. ভূমিকম্প
উত্তৰঃ C. বতাহ
৭। অৰ্ধচন্দ্ৰাকৃতিৰ বালিয়াৰিক কি কোৱা হয়?
A. ইয়াৰদাং
B. বাৰখান
C. গ্ৰাৱ
D. ইনছেলবাৰ্গ
উত্তৰঃ B. বাৰখান
৮। বতাহে কঢ়িয়াই নিয়া বালিকণাই শিলত আঘাত কৰি কৰা ক্ষয়ক কি কোৱা হয়?
A. অৱক্ষেপণ
B. অপঘৰ্ষণ
C. ভূমিকম্প
D. সঞ্চয়
উত্তৰঃ B. অপঘৰ্ষণ
৯। পৰস্পৰৰ সৈতে সংঘৰ্ষৰ ফলত শিলকণা সৰু আৰু ঘূৰণীয়া হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক কি কোৱা হয়?
A. অৱনমন
B. সংনিঘৰ্ষণ
C. সঞ্চয়
D. ভাঁজ
উত্তৰঃ B. সংনিঘৰ্ষণ
১০। তলৰ কোনটো অপঘৰ্ষণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভূ-অৱয়ব?
A. ইনছেলবাৰ্গ
B. ডেল্টা
C. গ্ৰাৱ
D. এস্কাৰ
উত্তৰঃ A. ইনছেলবাৰ্গ
১১। হিমবাহ কি?
A. স্থিৰ বৰফৰ সৰু টুকুৰা
B. অতি ধীৰ গতিত চলা বৃহৎ বৰফৰ স্তূপ
C. বৰষুণৰ পানী
D. সাগৰৰ বৰফমাত্ৰ
উত্তৰঃ B. অতি ধীৰ গতিত চলা বৃহৎ বৰফৰ স্তূপ
১২। এণ্টাৰ্কটিকাত প্ৰধানকৈ কোন ধৰণৰ হিমবাহ দেখা যায়?
A. গিৰিপদ হিমবাহ
B. মহাদেশীয় হিমবাহ
C. নদী হিমবাহ
D. উপকূলীয় হিমবাহ
উত্তৰঃ B. মহাদেশীয় হিমবাহ
১৩। ওলোমা উপত্যকা কোন কাৰকে সৃষ্টি কৰে?
A. বতাহ
B. নদী
C. হিমবাহ
D. সামুদ্ৰিক ঢৌ
উত্তৰঃ C. হিমবাহ
১৪। গ্ৰাৱ কি ধৰণৰ ভূ-অৱয়ব?
A. হিমবাহৰ ক্ষয়জনিত অৱয়ব
B. হিমবাহৰ অৱক্ষেপণজনিত অৱয়ব
C. নদীৰ ক্ষয়জনিত অৱয়ব
D. বতাহৰ ক্ষয়জনিত অৱয়ব
উত্তৰঃ B. হিমবাহৰ অৱক্ষেপণজনিত অৱয়ব
১৫। হিমবাহৰ দুয়ো কাষে জমা হোৱা গ্ৰাৱক কি কোৱা হয়?
A. মধ্য গ্ৰাৱ
B. ভূমি গ্ৰাৱ
C. পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ
D. প্ৰান্ত গ্ৰাৱ
উত্তৰঃ C. পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ
১৬। দুটা হিমবাহ মিলিত হোৱাৰ ফলত মাজভাগত সৃষ্টি হোৱা গ্ৰাৱক কি কোৱা হয়?
A. মধ্য গ্ৰাৱ
B. ভূমি গ্ৰাৱ
C. প্ৰান্ত গ্ৰাৱ
D. পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ
উত্তৰঃ A. মধ্য গ্ৰাৱ
১৭। হিমবাহৰ শেষ অংশত জমা হোৱা গ্ৰাৱক কি কোৱা হয়?
A. ভূমি গ্ৰাৱ
B. মধ্য গ্ৰাৱ
C. প্ৰান্ত গ্ৰাৱ
D. পাৰ্শ্ব গ্ৰাৱ
উত্তৰঃ C. প্ৰান্ত গ্ৰাৱ
১৮। গোলকীয় উত্তাপ বৃদ্ধি পালে হিমবাহ সাধাৰণতে—
A. অধিক ডাঙৰ হয়
B. সংকুচিত আৰু গলিবলৈ ধৰে
C. একেবাৰে নসলায়
D. শিললৈ পৰিণত হয়
উত্তৰঃ B. সংকুচিত আৰু গলিবলৈ ধৰে
Teacher Generate Question Answer
স্থলাকৃতি বা ভূ-আকৃতি বিজ্ঞান
১। স্থলাকৃতি বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰঃ স্থলাকৃতি পৃথিৱীৰ ভূমিৰ বৰ্ণনা, গঠন আৰু আকাৰক বুজায়। ইয়াৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰণৰ ভূ-ৰূপ, যেনে- পাহাৰ: উচ্চভূমি, যাৰ শৃংগবোৰ সাধাৰণতে কাঁটাচামুচযুক্ত আৰু শ্বেভ কৰা হয়।
সমতল: কম উচ্চতা থকা সৰল ভূমি, যেনে সমতল বা মজবুত মাটি।
উপত্যকা: পাহাৰ বা উচ্চভূমিৰ মাজৰ নিম্নভূমি য’ত নদী বৈ যায়।
দ্বীপ: পানীৰে আগুৰি থকা ভূমি।
বালিৰ টিলা: বালি জমা হোৱাৰ ফলত গঠিত টিলা।
ভূ-প্ৰকৃতিৰ এই সকলোবোৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ বিৱৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিবোৰে পৃথিৱীৰ ভূগোল আৰু পৰিৱেশৰ গঠনৰ বৈশিষ্ট্য।
২। ভূ – আকৃতিক বিজ্ঞানৰ সংজ্ঞা দিয়া ।
উত্তৰঃ ভূ-আকৃতিক বিজ্ঞানৰ হৈছে পৃথিৱীৰ মাটিৰ গঠন, আকৃতি আৰু পৰিৱৰ্তনৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা বিজ্ঞানৰ শাখা। এই শাখাত জলবায়ু প্ৰক্ৰিয়া, জলবায়ু, নদী, বৰফ, মাটি আদি ভূ-ৰূপগত প্ৰক্ৰিয়াৰ গঠন আৰু প্ৰভাৱৰ ওপৰত গৱেষণা কৰা হয়। সাধাৰণতে ভূ-ৰূপবিজ্ঞানৰ কিছুমান মূল দিশ হ’ল- স্থানীয় আৰু আঞ্চলিক ভূ-ৰূপ: বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ভূমিৰ আকৃতি আৰু গঠন।
প্ৰক্ৰিয়া: ভূমি গঠন আৰু পৰিৱৰ্তনৰ বাবে দায়বদ্ধ প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া, যেনে খহনীয়া, পলস, আৰু টেকটনিক গতি।
ঐতিহাসিক পৰিকল্পনা: ভূ-ৰূপৰ ইতিহাস আৰু পৰিৱৰ্তনৰ অধ্যয়ন।
গতিকে ভূ-ৰূপবিজ্ঞান হৈছে পৃথিৱীৰ গঠন আৰু ইয়াৰ বাবে দায়ী কাৰণসমূহৰ সামূহিক অধ্যয়ন।
৩। ভূ – আকৃতিক প্রক্রিয়াৰ অৰ্থ লিখা ।
উত্তৰঃ ভূ –আকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া (Geomorphic process) হৈছে পৃথিৱীৰ মাটিৰ গঠন আৰু পৰিবৰ্তনৰ কাৰণ হোৱা প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনা আৰু প্ৰক্ৰিয়া। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহ মূলতঃ এনে কাৰ্য্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল:
খহনীয়াঃ মাটি আৰু শিলৰ কিছু অংশ আঁতৰাই বীজ সিঁচা বা পানী দিয়া প্ৰক্ৰিয়া। বতাহ, পানী আৰু বৰফৰ দ্বাৰা এইবোৰ ঘটে। পলস (Sedimentation): খহনীয়াৰ ফলত পৃথক হোৱা শিল আৰু মাটিৰ কণাবোৰ একত্ৰিত হৈ নতুন ঠাইত জমা হোৱা প্ৰক্ৰিয়া। এইবোৰ নদী, হ্ৰদ, আৰু সাগৰত দেখা যায়। টেকটনিক গতি: পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰীণ অংশত এনে শক্তি যিয়ে ভূমিৰ উত্থান, খহনীয়া আৰু নতুন ভূ-ৰূপ গঠনত সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰ আৰু উপত্যকাৰ সৃষ্টি হয়। জলবায়ুৰ প্ৰভাৱঃ বতাহৰ গতি আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনেও মাটিৰ গঠন আৰু ৰূপত প্ৰভাৱ পেলায়। এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহৰ ফলত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ধৰণৰ ভূ-ৰূপ, যেনে পৰ্বত, সমভূমি, উপত্যকা, দ্বীপ আদিৰ সৃষ্টি হয়। গতিকে ভূ-ৰূপী প্ৰক্ৰিয়াই ভূ-ৰূপ গঠন আৰু পৰিৱৰ্তনৰ মূল উৎস।
৪। বাহ্যিক প্রক্রিয়া বা কাৰকৰ ভিতৰত কি কি পৰে লিখা ।
উত্তৰঃ বাহ্যিক প্ৰক্ৰিয়া হৈছে পৃথিৱীৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ গঢ় আৰু পৰিৱৰ্তন কৰা প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া। কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ বাহ্যিক প্ৰক্ৰিয়া হ’ল- 1. খহনীয়াঃ ভূমিৰ পৰা শিল আৰু মাটি পৃথক কৰি বীজ সিঁচাৰ প্ৰক্ৰিয়া। বায়ু, পানী, বৰফৰ দ্বাৰা এই কাম কৰা হয়। 2. পলস (Sedimentation): খহনীয়াৰ ফলত পৃথক হোৱা শিল আৰু মাটিৰ কণাবোৰ একত্ৰিত হৈ নতুন ঠাইত জমা হোৱা প্ৰক্ৰিয়া। সাধাৰণতে নদী, হ্ৰদ, মহাসাগৰত দেখা দিয়ে। 3. পৰিবহণঃ খহনীয়াৰ দ্বাৰা পৃথক হোৱা উপাদানসমূহ যি প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা স্থানান্তৰিত হয়। পানী, বায়ু বা হিমবাহৰ দ্বাৰা এনে হয়। 4. প্ৰাকৃতিক ভাঙন: বতাহ, পানী আৰু অন্যান্য কাৰণত শিল আৰু মাটি খহনীয়া হয়। যেনে- বৰফৰ কিছু অংশ যিবোৰ গলি গৈছে। 5. বৰফ আৰু হিমবাহৰ প্ৰভাৱঃ হিমবাহ আৰু বৰফৰ গতিবিধিৰ ফলত ভূমিৰ আকৃতি সলনি হয়। হিমবাহৰ দ্বাৰা খহনীয়া আৰু পলস। 6. বতাহৰ প্ৰভাৱঃ বতাহৰ গতি আৰু চাপৰ ফলত ভূমি গঠন আৰু খহনীয়া হয়। যেনে আকাশী খহনীয়া। 7. জলবায়ুৰ প্ৰভাৱ: বৰষুণ, উষ্ণতা আৰু অন্যান্য জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ভূ-ৰূপ গঠন আৰু বিকাশ হয়। এই সকলোবোৰ প্ৰক্ৰিয়াই একেলগে পৃথিৱীৰ ভূ-প্ৰকৃতিৰ গঠন আৰু পৰিৱৰ্তনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
৫৷ অৱনমন বুলিলে কি বুজা ?
উত্তৰঃ অৱনমন হৈছে ভূমিৰ পৰা শিল, মাটি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী স্থানান্তৰিত কৰা প্ৰক্ৰিয়া। এই প্ৰক্ৰিয়া সাধাৰণতে বতাহ, পানী আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক শক্তিৰ দ্বাৰা কৰা হয়।
অৱনমন মূল দিশসমূহ:
1. কাৰক: পানীঃ নদী, বৰষুণ আৰু সাগৰৰ ঢৌৱে শিল আৰু মাটিক ভূমিৰ পৰা পৃথক কৰে।
বতাহ: বতাহৰ গতি আৰু চাপৰ ফলত শিলৰ খহনীয়া হয়।
হিমঃ বৰফ আৰু বৰফ গলি যোৱাৰ লগে লগে মাটিৰ পৰা মৌলবোৰ আঁতৰি যায়।
প্ৰক্ৰিয়া: বিচ্ছিন্নতা: মাটিৰ পৰা মৌল বিচ্ছিন্ন হোৱা।
পৰিবহণঃ পৃথক হোৱা উপাদানসমূহক বিভিন্ন ঠাইলৈ স্থানান্তৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়া।
প্ৰভাৱ:
অৱনমনৰ ফলত ভূমিৰ আকৃতি, উচ্চতা আৰু স্থানীয় পৰিৱেশত প্ৰভাৱ পৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, নদীৰ পৰ্বতৰ প্ৰান্ত আৰু উপত্যকা গঠনত অৱনমণৰ গুৰুত্ব আছে।
গতিকে অৱনমন মাটি গঠন আৰু পৰিৱৰ্তনৰ এক স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া।
৬। ইনছেলবার্গ কি ? ছবি আঁকি দেখুওৱা ।
উত্তৰঃ ইনচেলবাৰ্গ হৈছে সমতল ভূমিৰ মাজত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উচ্চতাৰ বাবে চাৰিওফালৰ অঞ্চলত দেখা পোৱা এটা বিচ্ছিন্ন শিল বা পৰ্বত। এইবোৰ সাধাৰণতে স্থানীয় ভূমিপৃষ্ঠৰ পৰা যথেষ্ট উচ্চতাত থাকে আৰু ইয়াৰ শিলৰ গঠন বিভিন্ন ধৰণৰ হ’ব পাৰে। সাধাৰণতে প্ৰাকৃতিক খহনীয়াৰ ফলত আৰু সময়ৰ লগে লগে ইনচেলবাৰ্গ গঠন হয়, য’ত মাটিৰ খহনীয়াই সাৰ আৰু স্থান পৃথক কৰে।
৭। মৰুদ্যান কাক বােলে ? ইয়াৰ তাৎপর্য কি ?
উত্তৰঃ মৰুদ্যান হৈছে বৰষুণৰ পৰিমাণ অতি কম, মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা কম আৰু সাধাৰণতে গ্ৰীষ্মকালীন উষ্ণতা বেছি থকা অঞ্চল বা অঞ্চল। এই ধৰণৰ অঞ্চলত গছ-গছনিৰ বৃদ্ধি সীমিত হয়। মৰুভূমিৰ তাৎপৰ্য্য:
জৈৱ বৈচিত্ৰ্য: মৰুভূমি অঞ্চলত বিশেষ পৰিৱেশৰ বাবে বিশেষ ধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী থাকে। যেনে, কেঁচা আৰু শসাৰে ভৰা। বাসস্থান আৰু আৰ্থ-সামাজিক গঠন: এই অঞ্চলসমূহত বাস কৰা লোকসকলৰ জীৱনশৈলী আৰু কৃষি পদ্ধতি সেই অনুসৰি ভিন্ন হয়। পানী সংৰক্ষণ আৰু কৃষিৰ বাবে চুপাৰিৰ প্ৰয়োজন। আকৰ্ষণৰ স্থানঃ কিছুমান পৰ্যটকে মৰুভূমি অঞ্চললৈ ঘূৰি আশে-পাশে থকা গছ-গছনি আৰু জীৱ-জন্তুৰ বাবে ভ্ৰমণ কৰে। পৰিৱেশ আৰু জলবায়ুঃ মৰুভূমি অঞ্চলৰ পৰিৱেশ আৰু জলবায়ুৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰাটো মানৱ জীৱন আৰু উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। গতিকে মৰুভূমি হৈছে এক বিশেষ পৰিৱেশ যিয়ে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ জলবায়ুৰ গঠন আৰু জীৱনশৈলীৰ ব্যাখ্যাত সহায় কৰে।
৮। বালিয়াৰি কি আৰু ইয়াৰ সৃষ্টি কেনেদৰে হয় লিখা ।
উত্তৰঃ বালিয়াৰি হৈছে বালিৰে গঠিত উচ্চ আৰু ঢালযুক্ত ভূ-ৰূপ, সাধাৰণতে বতাহৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত হোৱা। সাধাৰণতে বালিৰ সঞ্চয়ৰ ফলত বালিচহীয়া শিল গঠন হয় আৰু ইয়াৰ আকৃতি আৰু আকাৰ বতাহৰ গতি আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
বালিয়াৰি কেনেকৈ গঠন হয়:
বায়ুৰ গতি: বায়ুৰ গতিৰ দ্বাৰা বালি গতি কৰে। কোনো অঞ্চলত বতাহ গতি কৰিলে মাটিৰ পৰা বালি ভাঙি আন ঠাইলৈ লৈ যায়। সঞ্চয়: বতাহৰ বেগ কমি গ’লেহে বালি জমা হয়। সাধাৰণতে বালিৰ তলত বস্তুৰ উপস্থিতিয়ে (যেনে গছ, শিল ইত্যাদি) বালি জমা হোৱাত সহায় কৰে। আকৃতি: বালিৰ আকৃতি বতাহৰ গতি, জমা স্থান আৰু স্থানীয় পৰিৱেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। বিভিন্ন ধৰণৰ বালিয়াৰি:
পাৰ্বতী বলিয়াৰী: পোন আৰু দীঘল।
ফ্ৰাইয়াৰ (বৰচন): বৰচন, অৰ্ধচন্দ্ৰ আকৃতিৰ।
তৰাৰ টিলা: বিভিন্ন দিশৰ পৰা বতাহ বলিলে গঠন হয়।
বালিচহীয়া অঞ্চল সাধাৰণতে মৰুভূমি, উপকূলীয় অঞ্চল, বালিচহীয়া সমভূমিত পোৱা যায়।
৯। অপঘর্ষণ কি ? ইয়াৰ ফলত কি ধৰণৰ অৱয়বৰ সৃষ্টি হয় ?
উত্তৰঃ অপঘৰ্ষণ হৈছে এনে এক প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া, য’ত কোনো বস্তুৰ পৃষ্ঠভাগ শিল, বালি বা অন্যান্য পদাৰ্থৰ দ্বাৰা ক্ষয়িষ্ণু হৈ পৰে। এই প্ৰক্ৰিয়া সাধাৰণতে পানী, বায়ু বা হিমবাহৰ গতিৰ ফলত হয়, য’ত চলন্ত মৌলবোৰে বস্তুটোৰ পৃষ্ঠৰ সৈতে ঘৰ্ষণ কৰে। অপঘৰ্ষণৰ দ্বাৰা গঠিত বস্তুৰ প্ৰকাৰ:
শিলৰ ক্ষয়: ঘৰ্ষণে শিলৰ সৰলতা হ্ৰাস কৰে আৰু ই মসৃণ আৰু পৰিষ্কাৰ ৰূপ লয়। পাহাৰৰ আকৃতি: পাহাৰৰ কিছুমান অংশ ঘৰ্ষণৰ ফলত খহনীয়া হৈ নতুন আকৃতি লাভ কৰে, যেনে ভংগুৰ বা খহনীয়া ঢাল। নদী আৰু প্ৰবাহঃ নদীৰ পৃষ্ঠত খহনীয়াৰ ফলত মাটি আৰু বালি খহনীয়া হয়, যাৰ ফলত নদীৰ আকৃতি আৰু গতিপথৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। প্ৰাকৃতিক গুহাঃ মাটিৰ খোলা বেদখল কৰাৰ ফলত হোৱা খহনীয়াৰ ফলত বতাহ আৰু পানীৰ দ্বাৰা গুহা গঠন হ’ব পাৰে। চৰা গঠন: হিমবাহৰ গতিৰ সময়ত খহনীয়াৰ ফলত মাটি আৰু শিল খহনীয়া হয়, যাৰ ফলত বিশেষ গঠনৰ সৃষ্টি হয়। ভূ-ৰূপৰ বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত খহনীয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
১০। সংনিঘৰ্ষণৰ অৰ্থ লিখা ।
উত্তৰঃ মাটি বা পলসৰ সংকোচন বা সংকোচন প্ৰক্ৰিয়াক সংনিঘৰ্ষণৰ বোলে, যিয়ে মাটিৰ গঠন আৰু স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। সাধাৰণতে ঘৰ্ষণৰ অৰ্থ হ’ল:চাপত মাটি বা পলসৰ সংকোচন: মাটি বা পলসত উচ্চ চাপ প্ৰয়োগ কৰিলে ইয়াৰ উপাদানসমূহ একত্ৰিত হৈ একত্ৰিত হয়। পানী উলংঘা: ভূগৰ্ভস্থ পানী দ্ৰুতগতিত পাৰ হৈ গ’লে পলসৰ কণিকাৰ মাজৰ ফাঁকবোৰ সংকীৰ্ণ হৈ ঘৰ্ষণ ঘটে। মাটিৰ শক্তিঃ ঘৰ্ষণে মাটিৰ স্থিৰতা আৰু শক্তি বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে, যিটো উদ্ভিদৰ বৃদ্ধি আৰু স্থায়ী নিৰ্মাণত গুৰুত্বপূৰ্ণ। সাধাৰণতে যিকোনো নিৰ্মাণ কামত সংনিঘৰ্ষণৰ প্ৰক্ৰিয়াটো গুৰুত্বপূৰ্ণ, যাৰ পৰা মাটি বা পলস প্ৰভাৱিত হয়।
১১। হিমবাহ কাক বােলে ? ইয়াৰ গতি অতি ধীৰ হােৱাৰ কাৰণ কি ?
উত্তৰঃ হিমবাহ হৈছে বৰফ সঞ্চয়ৰ ফলত গঠিত আৰু সময়ৰ লগে লগে ঢালৰ দ্বাৰা গতি কৰা বৰফৰ বৃহৎ গোট। সাধাৰণতে পাহাৰৰ পৰা হিমবাহৰ বীজ সিঁচি তলৰ অংশলৈ বৈ যায়। হিমবাহ অতি লেহেমীয়া হোৱাৰ কাৰণসমূহ:
বিশাল বৰফৰ মাচা: বিপুল পৰিমাণৰ বৰফৰ মাচাৰ পৰা হিমবাহ গঠন হয়, যিয়ে মাটি আৰু শিলৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰে আৰু ইয়াক লেহেমীয়া কৰে। কাৰ্যকৰী শক্তিঃ হিমবাহৰ উপৰিও চাপযুক্ত মাটিত থকা বৰফৰ বাধাই হিমবাহৰ গতি বহু পৰিমাণে লেহেমীয়া কৰে। জলবায়ুৰ অৱস্থা: ঠাণ্ডা উষ্ণতা আৰু বৰফৰ পিছৰ ৰাসায়নিক গঠন যিয়ে হিমবাহৰ ভিতৰৰ কিছুমান অঞ্চলত বৰফৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত গতিবিধিত বাধাৰ সৃষ্টি হয়। নিচৰ তলত অৱস্থান: যদি কোনো হিমবাহৰ তলত কোমল মাটি, শিল বা বৰফ থাকে, তেন্তে ই অতি লাহে লাহে গতি কৰে। এই সকলোবোৰ কাৰকৰ ফলত হিমবাহৰ গতি সাধাৰণতে লেহেমীয়া আৰু নিয়মীয়া হয়।
১২। হিমবাহ কেই প্ৰকাৰৰ ? প্রত্যেকৰে বিষয়ে চমুকৈ লিখা ।
উত্তৰঃ হিমবাহ কেইটামান প্ৰকাৰৰ, যিবোৰ মূলতঃ গঠন, স্থান আৰু গতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিৰোধী। তলত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাৰৰ চমু আলোচনা কৰা হ’ল। ১.গেলেচিয়া হিমবাহ (ভেলী হিমবাহ)
বিৱৰণ: সাধাৰণতে পাহাৰীয়া উপত্যকাৰ ভিতৰত আৰু পাহাৰৰ ফালৰ পৰা নিম্নভূমিলৈ বৈ যায়।
গঠন: উচ্চভূমিত জমা হোৱা বৰফৰ পৰা গঠিত, যিয়ে ক্ৰমান্বয়ে চাপত হিমবাহ গঠন কৰে।
২) আকৰ্ষণীয় হিমবাহ (পিডমন্ট হিমবাহ)
বিৱৰণ: হাইলেণ্ডৰ পৰা পোনে পোনে নামি সমভূমিলৈ বিস্ফোৰণ ঘটে।
গঠন: পাহাৰৰ পৰা ওলোৱা নিমখীয়া বৰফ সমভূমিত পৰে, আৰু এনে পৰিস্থিতিত বৃহৎ পৃষ্ঠত গঠন হয়।
৩) হিমবাহৰ আৱৰণ (আইচ কেপ) ৷
বিৱৰণ: সাধাৰণতে বৃহৎ সমতল অঞ্চলত বিয়পি থাকে আৰু গলিলে বৰফেৰে পাহাৰবোৰ আবৰি ধৰে।
গঠন: মাটিত বৰফৰ দীঘলীয়া তৰপ, যি দুয়োফালে হিমবাহৰ দৰে গতি কৰে।
৪/ মেৰু হিমবাহ
বিৱৰণ: আৰ্টাবোড অঞ্চলৰ হিমবাহ, যি সাধাৰণতে বৰফ আৰু শিলৰ মাচাত বাস কৰে।
গঠন: ঠাণ্ডা অঞ্চলত উচ্চ চাপৰ পৰা গঠন হয় আৰু ইয়াৰ গতি লেহেমীয়া হয়।
5. নাতিশীতোষ্ণ হিমবাহ .
বিৱৰণ: অৰ্ধঠাণ্ডা আৰু তাত্ত্বিক অঞ্চলত অৱস্থিত হিমবাহ, যিবোৰত সাধাৰণতে গতিৰ সময়ত বৰফৰ পানী থাকে।
গঠন: ই গৰম আৰু ঠাণ্ডাৰ মাজৰ অঞ্চলত পোৱা যায় আৰু ই অধিক গতিশীল।
এই হিমবাহবোৰে পৃথিৱীৰ গঠন, জলবায়ু আৰু পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
১৩। ওলােমা উপত্যকা কি লিখা ।
উত্তৰঃ ওলােমা উপত্যকা এটা বিশেষ ভৌগোলিক অঞ্চল, সাধাৰণতে বীজ সিঁচা হিচাপে গঠিত। নদী আৰু হিমবাহৰ খহনীয়া আদি কিছুমান প্ৰাকৃতিক ক্ৰিয়াৰ ফলত এই উপত্যকা গঠন হৈছে। বৈশিষ্ট্য:
প্ৰাকৃতিক গঠন: অলেমা উপত্যকাৰ সাধাৰণতে পানী বা বৰফৰ বিভাগৰ পৰা মাটি আৰু শিলৰ খহনীয়া দেখা যায়। জলবায়ুঃ জলবায়ু আৰু ভূমিৰ ৰূপৰ বাবে এই অঞ্চলত বিশেষ প্ৰভাৱ পৰে। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য: উপত্যকাটোত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বাসস্থান।
সৃষ্টি:
সাধাৰণতে নদী বা হিমবাহৰ গতিবিধিৰ ফলত ওলামা উপত্যকা গঠন হয়। নদীৰ খহনীয়া হ’লে সেই অঞ্চলত নিম্নভূমিৰ সৃষ্টি হয়। এই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বাবে পৃথিৱীৰ ভূগোল আৰু পৰিৱেশৰ ক্ষেত্ৰত ওলামা উপত্যকা গুৰুত্বপূৰ্ণ।
১৪। গ্ৰাৱ কি ? ই কেই প্রকাৰৰ ?উত্তৰঃ গ্ৰাৱ হৈছে গছ-গছনিৰ সৰু বা মজলীয়া গোট, য’ত কেইবাটাও গছ একেলগে গজে। সাধাৰণতে মাটিৰ গঠন, জলবায়ু আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বাগিচাত বিভিন্ন ধৰণৰ গছ থাকে।গ্ৰাৱৰ প্ৰকাৰ:
১. প্ৰাকৃতিক বাগিচা: বিৱৰণ: এইবোৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্টি হোৱা আৰু ইয়াত কোনো ধৰণৰ মানৱসৃষ্ট হস্তক্ষেপৰ অভাৱ।
উদাহৰণ: অৰণ্যৰ ভিতৰত সৰু সৰু গছৰ এটা দল।
২. মানৱসৃষ্ট গ্ৰাৱ: বিৱৰণ: মানুহে সজাই তোলা বা নিৰ্মাণ কৰা গ্ৰেব। ইয়াত গছ ৰোপণ কৰা হয় বিশেষ উদ্দেশ্যৰ বাবে, যেনে স্কেল বা সৌন্দৰ্য্য যোগ কৰিবলৈ।
উদাহৰণ: উদ্যান, বাগিচা, ফলৰ বাগিচাৰ ক্ষেত্ৰত।
৩. ফলপ্ৰসূ বাগিচা: বিৱৰণ: এইবোৰ কেৱল ফলমূলৰ গছৰে গঠিত।
উদাহৰণ: আপেল, কমলা, বা পেকান গছৰ গ্ৰাব।
৪. ফৰেষ্ট গ্ৰ’ভ: বিৱৰণ: বৰষুণৰ তলত সৰু সৰু গছৰ গোট, যিটো মাটি সুৰক্ষা আৰু পৰিৱেশৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
উদাহৰণ: শীতল অৰণ্য বা চিৰসেউজ বাগিচা।
পৃথিৱীৰ পৰিৱেশ, জৈৱ বৈচিত্ৰ্য, মাটিৰ গুণাগুণ আদিত গ্ৰাৱয়ে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে।
১৫। গােলকীয় উত্তাপ বৃদ্ধিয়ে হিমবাহৰ ওপৰত কি ধৰণৰ প্রভাৱ পেলায় সাধাৰণ জ্ঞানৰ ভিত্তিত তাৰ এটি আভাস দিয়া ।
উত্তৰঃ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে হিমবাহৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়। সাধাৰণ জ্ঞানৰ ভিত্তিত এই প্ৰভাৱসমূহৰ কিছুমান তলত উল্লেখ কৰা হৈছে: ১/ হিমবাহৰ গলনা:
উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’লে হিমবাহৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত বৰফ গলি যায়। যদিও ই অতি লেহেমীয়া, এই প্ৰক্ৰিয়া ক্ৰমান্বয়ে হয়।
২) হিমবাহৰ অঞ্চলৰ সংকোচন:
হিমবাহৰ বৰফৰ পৰিমাণ কমিছে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত উষ্ণ অঞ্চলত হিমবাহৰ অঞ্চল সৰু হৈ পৰিছে।
৩/ সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি:
গলি যোৱা হিমবাহে সাগৰত পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে, যাৰ ফলত সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ ফলত উপকূলীয় অঞ্চলৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়।
৪/ পৰিৱেশৰ পৰিৱৰ্তন:
হিমবাহৰ গলনাংক আৰু হ্ৰাসৰ ফলত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ ওপৰত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰিৱেশ প্ৰভাৱ পৰে।
এই প্ৰভাৱৰ ফলত গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে হিমবাহৰ অৱস্থা আৰু পৃথিৱীৰ জলবায়ু গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post