সমুদ্ৰ বিজ্ঞান

চমু আৰু বহলাই লিখা প্ৰশ্নোত্তৰ

১। সমুদ্ৰবিজ্ঞান কাক বোলে?

উত্তৰঃ মহাসাগৰ আৰু সমুদ্ৰৰ ভৌতিক, ৰাসায়নিক, জৈৱিক আৰু ভূতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নক সমুদ্ৰবিজ্ঞান বা Oceanography বুলি কোৱা হয়। সমুদ্ৰবিজ্ঞানত সমুদ্ৰৰ গভীৰতা, তলদেশৰ ভূ-আকৃতি, পানীৰ উষ্ণতা, লৱণতা, ঢৌ, জোৱাৰ-ভাটা, সামুদ্ৰিক সোঁত, সামুদ্ৰিক জীৱ আৰু সমুদ্ৰৰ সম্পদ আদিৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়। লগতে মহাসাগৰ আৰু বায়ুমণ্ডলৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক তথা জলবায়ুৰ ওপৰত সমুদ্ৰৰ প্ৰভাৱো এই বিজ্ঞানৰ অন্তৰ্গত।

২। মহাসাগৰ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ বৃহৎ অংশ মহাসাগৰে আৱৰি আছে আৰু মহাসাগৰে জলবায়ু, জীৱজগত, অৰ্থনীতি আৰু মানৱ জীৱনৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। সেয়েহে মহাসাগৰ অধ্যয়নৰ গুৰুত্ব অতি বেছি।

মহাসাগৰ অধ্যয়নৰ প্ৰধান গুৰুত্বসমূহ হ’ল—

(১) মহাসাগৰে পৃথিৱীৰ তাপ সঞ্চয় আৰু বিতৰণ কৰি জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণত সহায় কৰে।

(২) সামুদ্ৰিক সোঁত, উষ্ণতা আৰু বাষ্পীভৱনে বৰষুণ আৰু বতৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।

(৩) মহাসাগৰত মাছ, শামুক, সামুদ্ৰিক উদ্ভিদ আদি বহু জীৱ সম্পদ পোৱা যায়।

(৪) মহীসোপান অঞ্চলত পেট্ৰ’লিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু অন্যান্য খনিজ সম্পদ পোৱা যায়।

(৫) সমুদ্ৰীয় পৰিবহণ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ বাবে মহাসাগৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

(৬) চুনামী, ঘূৰ্ণীবতাহ, উপকূলীয় ক্ষয় আদি বিপদ বুজিবলৈ মহাসাগৰ অধ্যয়ন প্ৰয়োজন।

(৭) সামুদ্ৰিক প্ৰদূষণ, প্লাষ্টিক আৱৰ্জনা আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ নিৰ্ণয়ত সহায় কৰে।

(৮) বিশ্বৰ কাৰ্বন চক্ৰ আৰু জলচক্ৰ বুজিবলৈ মহাসাগৰ অধ্যয়ন অতি প্ৰয়োজনীয়।

৩। সমুদ্ৰতলৰ গভীৰতা আৰু অৱস্থান অনুসৰি সমুদ্ৰতলৰ ভূ-অৱয়ৱসমূহক কেইটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে?

উত্তৰঃ সমুদ্ৰতলৰ গভীৰতা আৰু অৱস্থান অনুসৰি ইয়াৰ মুখ্য ভূ-অৱয়ৱসমূহক সাধাৰণতে চাৰিটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰা হয়—

(১) মহীসোপান বা Continental Shelf

(২) মহীঢাল বা Continental Slope

(৩) গভীৰ সমুদ্ৰীয় সমভূমি বা Abyssal Plain

(৪) সমুদ্ৰীয় গৰ্ত বা Oceanic Trench

ইয়াৰ উপৰি মধ্য-মহাসাগৰীয় শৈলশিৰা, সামুদ্ৰিক পৰ্বত, গায়ট আদি বিশেষ ভূ-অৱয়ৱো সমুদ্ৰতলত দেখা যায়।

৪। মহীসোপান কাক বোলে?

উত্তৰঃ মহাদেশৰ উপকূলৰ পৰা সাগৰৰ ফালে অতি মৃদু ঢালে বিস্তৃত হৈ থকা অগভীৰ নিমজ্জিত ভূখণ্ডক মহীসোপান বা Continental Shelf বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে মহীসোপানৰ শেষ প্ৰান্তৰ গভীৰতা প্ৰায় ২০০ মিটাৰৰ ওচৰত থাকে যদিও অঞ্চলভেদে ইয়াৰ গভীৰতা আৰু প্ৰস্থ বেলেগ হ’ব পাৰে।

মহীসোপানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে, কাৰণ—

(১) ইয়াত সূৰ্যৰ পোহৰ তুলনামূলকভাৱে সহজে প্ৰৱেশ কৰে।

(২) প্লাংকটন আৰু মাছৰ উৎপাদন অধিক হয়।

(৩) পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ বহু ভাণ্ডাৰ পোৱা যায়।

(৪) সামুদ্ৰিক মৎস্য সম্পদৰ বাবে এই অঞ্চল অতি উপযোগী।

৫। মহীসোপান কিহেৰে গঠিত?

উত্তৰঃ মহীসোপান মূলত মহাদেশীয় ভূত্বকৰ নিমজ্জিত অংশ। ইয়াৰ ওপৰত নদীয়ে কঢ়িয়াই অনা পলি, বালি, বোকা, শিলকণা, সামুদ্ৰিক জীৱৰ অৱশেষ আৰু অন্যান্য অৱক্ষেপিত পদাৰ্থ জমা হৈ থাকে।

মহীসোপান গঠনত প্ৰধানকৈ তলৰ কাৰকসমূহে ভূমিকা পালন কৰে—

(১) মহাদেশীয় ভূত্বকৰ গঠন আৰু টেকটনিক প্ৰক্ৰিয়া।

(২) নদীয়ে সমুদ্ৰলৈ কঢ়িয়াই অনা পলস।

(৩) সাগৰপৃষ্ঠৰ উত্থান-পতন।

(৪) ঢৌ আৰু সামুদ্ৰিক সোঁতৰ অৱক্ষেপণমূলক কাৰ্য।

অৰ্থাৎ মহীসোপান কেৱল পলসৰ দ্বাৰা সৃষ্টি নহয়; ই মূলত মহাদেশৰ সাগৰত নিমজ্জিত প্ৰান্তীয় অংশ।

৬। গভীৰ সমুদ্ৰতল বা বিতল কি? ইয়াৰ গভীৰতা কিমান?

উত্তৰঃ মহীঢালৰ পিছত বিস্তৃত, অতি গভীৰ আৰু তুলনামূলকভাৱে সমতল সমুদ্ৰতলীয় অঞ্চলক গভীৰ সমুদ্ৰতল বা Abyssal Plain বুলি কোৱা হয়। ই মহাসাগৰীয় তলদেশৰ এক বৃহৎ অংশ আৱৰি আছে।

ইয়াৰ গভীৰতা সাধাৰণতে প্ৰায় ৩,০০০ মিটাৰৰ পৰা ৬,০০০ মিটাৰৰ ভিতৰত থাকে।

গভীৰ সমুদ্ৰতলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—

(১) ই অতি গভীৰ।

(২) তলভাগ তুলনামূলকভাৱে সমতল।

(৩) সূৰ্যৰ পোহৰ ইয়ালৈ নাপায়।

(৪) পানীৰ উষ্ণতা অতি কম।

(৫) সূক্ষ্ম পলস আৰু সামুদ্ৰিক জীৱৰ অতি সূক্ষ্ম অৱশেষে তলদেশ আবৰি থাকে।

৭। সাগৰৰ ঢৌ কাক বোলে?

উত্তৰঃ সাগৰ বা মহাসাগৰৰ পৃষ্ঠত পানীৰ কণাবোৰৰ দোলনমূলক গতিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা উত্থান-পতনক সাগৰৰ ঢৌ বা Sea Wave বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণ সাগৰীয় ঢৌৰ প্ৰধান কাৰণ হৈছে পানীৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে বোৱা বতাহ।

ঢৌৰ প্ৰধান অংশসমূহ হ’ল—

(১) শিখৰ বা Crest: ঢৌৰ সৰ্বোচ্চ অংশ।

(২) খাত বা Trough: দুটা শিখৰৰ মাজৰ আটাইতকৈ তলৰ অংশ।

(৩) তৰংগ দৈৰ্ঘ্য: দুটা ক্ৰমাগত শিখৰ বা খাতৰ মাজৰ দূৰত্ব।

(৪) ঢৌৰ উচ্চতা: শিখৰ আৰু খাতৰ মাজৰ উলম্ব দূৰত্ব।

ঢৌৰ আকাৰ বতাহৰ বেগ, বতাহ বলি থকা সময় আৰু সাগৰৰ ওপৰত বতাহে অতিক্ৰম কৰা দূৰত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

৮। সামুদ্ৰিক সোঁতৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে লিখা।

উত্তৰঃ মহাসাগৰৰ পানী নিৰ্দিষ্ট দিশে দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ নিয়মিতভাৱে প্ৰবাহিত হোৱা গতিক সামুদ্ৰিক সোঁত বা Ocean Current বুলি কোৱা হয়। বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক কাৰকৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফলত সামুদ্ৰিক সোঁতৰ সৃষ্টি হয়।

সামুদ্ৰিক সোঁত সৃষ্টিৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—

(১) প্ৰধান বতাহঃ স্থায়ী বতাহে সমুদ্ৰৰ পৃষ্ঠীয় পানীক ঠেলি সোঁতৰ সৃষ্টি কৰে।

(২) উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্যঃ গৰম পানী তুলনামূলকভাৱে লঘু আৰু ঠাণ্ডা পানী অধিক ঘন। এই ঘনত্বৰ পাৰ্থক্যই পানীৰ চলাচল সৃষ্টি কৰে।

(৩) লৱণতাৰ পাৰ্থক্যঃ অধিক লৱণযুক্ত পানী অধিক ঘন হোৱা বাবে তললৈ নামে আৰু কম লৱণযুক্ত পানী ওপৰলৈ উঠিব পাৰে।

(৪) পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনঃ ক’ৰিঅ’লিছ বলৰ প্ৰভাৱত সোঁতৰ দিশ বেঁকা হয়।

(৫) উপকূল আৰু মহাদেশৰ আকৃতিঃ মহাদেশ আৰু দ্বীপসমূহে সামুদ্ৰিক সোঁতৰ দিশ সলনি কৰে।

(৬) সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ উচ্চতাৰ পাৰ্থক্যঃ পানীৰ স্তৰৰ পাৰ্থক্যই পানীৰ গতিত প্ৰভাৱ পেলায়।

এই সকলো কাৰকৰ সমন্বয়ত উষ্ণ আৰু শীতল সামুদ্ৰিক সোঁতৰ সৃষ্টি হয়।

৯। সামুদ্ৰিক সোঁতৰ কাৰকবোৰ কি কি?

উত্তৰঃ সামুদ্ৰিক সোঁতৰ উৎপত্তি আৰু গতিপথ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰধান কাৰকসমূহ হ’ল—

(১) স্থায়ী আৰু প্ৰধান বতাহ।

(২) সমুদ্ৰৰ পানীৰ উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্য।

(৩) লৱণতাৰ পাৰ্থক্য।

(৪) পানীৰ ঘনত্বৰ পাৰ্থক্য।

(৫) পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণন আৰু ক’ৰিঅ’লিছ বল।

(৬) মহাদেশ, দ্বীপ আৰু উপকূলৰ অৱস্থান।

(৭) সমুদ্ৰতলৰ ভূ-আকৃতি।

(৮) সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ উচ্চতাৰ পাৰ্থক্য।

(৯) ঋতুভিত্তিক বতাহৰ পৰিৱৰ্তন।

এই কাৰকসমূহৰ প্ৰভাৱত সামুদ্ৰিক সোঁতৰ দিশ, গতি আৰু প্ৰকৃতি নিৰ্ধাৰিত হয়।

১০। সাগৰীয় পানীৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা কাৰকসমূহৰ বিষয়ে বহলাই আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ সাগৰীয় পানীৰ উষ্ণতা সকলো ঠাইতে একে নহয়। অক্ষাংশ, ঋতু, গভীৰতা, সামুদ্ৰিক সোঁত, বতাহ আদি বিভিন্ন কাৰকৰ ওপৰত সাগৰৰ পানীৰ উষ্ণতা নিৰ্ভৰ কৰে।

সাগৰীয় পানীৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰধান কাৰকসমূহ হ’ল—

(১) অক্ষাংশঃ বিষুৱীয় অঞ্চলত সূৰ্যৰ ৰশ্মি অধিক লম্বভাৱে পৰে বাবে সাগৰৰ পানী অধিক উষ্ণ হয়। মেৰু অঞ্চললৈ যোৱাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়।

(২) ঋতুঃ গ্ৰীষ্মকালত সৌৰ বিকিৰণ অধিক হোৱাৰ বাবে পৃষ্ঠীয় পানীৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায় আৰু শীতকালত হ্ৰাস পায়।

(৩) সামুদ্ৰিক সোঁতঃ উষ্ণ সোঁতে ঠাণ্ডা অঞ্চললৈ গৰম পানী কঢ়িয়াই নিয়ে আৰু শীতল সোঁতে উষ্ণ অঞ্চললৈ ঠাণ্ডা পানী কঢ়িয়াই আনে।

(৪) প্ৰধান বতাহঃ বতাহে পানীৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা, মিশ্ৰণ আৰু সোঁতৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।

(৫) গভীৰতাঃ সাধাৰণতে সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ পৰা গভীৰলৈ যোৱাৰ লগে লগে উষ্ণতা হ্ৰাস পায়। গভীৰ সমুদ্ৰৰ পানী সাধাৰণতে অতি ঠাণ্ডা।

(৬) ডাৱৰঃ ডাৱৰে সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ পৰিমাণ হ্ৰাস কৰি পানীৰ উত্তাপন কমাব পাৰে।

(৭) বৰফ গলনঃ মেৰু অঞ্চলত বৰফ গলিলে ঠাণ্ডা পানী সাগৰত মিহলি হৈ স্থানীয় উষ্ণতা হ্ৰাস কৰে।

(৮) উপকূল আৰু স্থলভাগৰ প্ৰভাৱঃ উপকূলীয় অগভীৰ পানী গভীৰ সাগৰতকৈ দ্রুত গৰম বা ঠাণ্ডা হ’ব পাৰে।

(৯) Upwelling বা গভীৰ পানীৰ উত্থানঃ গভীৰ ঠাণ্ডা পানী পৃষ্ঠলৈ উঠি আহিলে পৃষ্ঠীয় পানীৰ উষ্ণতা হ্ৰাস পায়।

সেয়েহে সাগৰীয় পানীৰ উষ্ণতা বহুতো ভৌগোলিক আৰু সামুদ্ৰিক কাৰকৰ সমন্বয়ত নিয়ন্ত্ৰিত হয়।

১২। মহাসাগৰীয় পানীৰ লৱণতা কম-বেছি হোৱাৰ কাৰণবোৰ কি কি?

উত্তৰঃ মহাসাগৰীয় পানীত দ্ৰৱীভূত নিমখৰ পৰিমাণক লৱণতা বা Salinity বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণ সাগৰীয় পানীৰ গড় লৱণতা প্ৰায় ৩৫‰ বা প্ৰতি হাজাৰ ভাগ পানীত প্ৰায় ৩৫ ভাগ দ্ৰৱীভূত লৱণ।

মহাসাগৰীয় পানীৰ লৱণতা কম-বেছি হোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—

(১) বাষ্পীভৱনঃ বাষ্পীভৱন অধিক হ’লে পানীৰ পৰিমাণ কমে কিন্তু নিমখ ৰৈ যায়। ফলত লৱণতা বৃদ্ধি পায়।

(২) বৰষুণঃ অধিক বৰষুণে সমুদ্ৰত মিঠা পানী যোগ কৰে, ফলত লৱণতা হ্ৰাস পায়।

(৩) নদীৰ পানীঃ বৃহৎ নদীয়ে অধিক মিঠা পানী সমুদ্ৰলৈ কঢ়িয়াই আনিলে নদীৰ মোহনা অঞ্চলত লৱণতা কম হয়।

(৪) বৰফ গলনঃ হিমবাহ বা সামুদ্ৰিক বৰফ গলিলে মিঠা পানী যোগ হয় আৰু লৱণতা হ্ৰাস পায়।

(৫) বৰফ জমাঃ সাগৰৰ পানী বৰফলৈ পৰিণত হোৱাৰ সময়ত অধিকাংশ নিমখ পানীত ৰৈ যায়। ফলত চাৰিওফালৰ পানীৰ লৱণতা বৃদ্ধি পাব পাৰে।

(৬) সামুদ্ৰিক সোঁতঃ সোঁতে অধিক বা কম লৱণযুক্ত পানী এটা অঞ্চলৰ পৰা আন অঞ্চললৈ কঢ়িয়াই লৈ যায়।

(৭) বায়ুৰ উষ্ণতা আৰু শুষ্কতাঃ উষ্ণ আৰু শুষ্ক অঞ্চলত বাষ্পীভৱন অধিক হোৱা বাবে লৱণতা সাধাৰণতে বেছি।

(৮) সাগৰৰ আবদ্ধতাঃ যিবোৰ সাগৰৰ খোলা মহাসাগৰৰ সৈতে সংযোগ সীমিত, তাত বাষ্পীভৱন অধিক হ’লে লৱণতা অতি বেছি হ’ব পাৰে।

অৰ্থাৎ বাষ্পীভৱন বৃদ্ধি পালে সাধাৰণতে লৱণতা বৃদ্ধি পায়, আনহাতে বৰষুণ, নদীৰ পানী আৰু বৰফ গলন বৃদ্ধি পালে লৱণতা হ্ৰাস পায়।

MCQ

১। সমুদ্ৰবিজ্ঞানক ইংৰাজীত কি বুলি কোৱা হয়?

A. Geology
B. Oceanography
C. Climatology
D. Hydrology

উত্তৰঃ B. Oceanography

২। মহাদেশৰ সাগৰত নিমজ্জিত প্ৰান্তীয় অংশক কি কোৱা হয়?

A. মহীসোপান
B. সমুদ্ৰীয় গৰ্ত
C. মধ্য-মহাসাগৰীয় শৈলশিৰা
D. দ্বীপ

উত্তৰঃ A. মহীসোপান

৩। মহীসোপানৰ শেষ প্ৰান্ত সাধাৰণতে প্ৰায় কিমান গভীৰতাৰ ওচৰত থাকে?

A. 20 মিটাৰ
B. 200 মিটাৰ
C. 2,000 মিটাৰ
D. 6,000 মিটাৰ

উত্তৰঃ B. 200 মিটাৰ

৪। মহীসোপানৰ পিছত কোনটো অংশ থাকে?

A. মহীঢাল
B. নদী উপত্যকা
C. মৰুভূমি
D. হ্ৰদ

উত্তৰঃ A. মহীঢাল

৫। গভীৰ সমুদ্ৰীয় সমভূমিৰ সাধাৰণ গভীৰতা কিমান?

A. 0–200 মিটাৰ
B. 200–500 মিটাৰ
C. প্ৰায় 3,000–6,000 মিটাৰ
D. 50–100 মিটাৰ

উত্তৰঃ C. প্ৰায় 3,000–6,000 মিটাৰ

৬। সাগৰৰ সাধাৰণ ঢৌ সৃষ্টি কৰা মুখ্য কাৰক কোনটো?

A. বতাহ
B. আগ্নেয়গিৰি
C. বৰফ
D. উদ্ভিদ

উত্তৰঃ A. বতাহ

৭। ঢৌৰ সৰ্বোচ্চ অংশক কি কোৱা হয়?

A. Trough
B. Crest
C. Shelf
D. Current

উত্তৰঃ B. Crest

৮। দুটা ক্ৰমাগত ঢৌৰ শিখৰৰ মাজৰ দূৰত্বক কি কোৱা হয়?

A. ঢৌৰ উচ্চতা
B. তৰংগ দৈৰ্ঘ্য
C. গভীৰতা
D. লৱণতা

উত্তৰঃ B. তৰংগ দৈৰ্ঘ্য

৯। সামুদ্ৰিক সোঁতৰ দিশত পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনৰ ফলত হোৱা প্ৰভাৱক কি কোৱা হয়?

A. Greenhouse Effect
B. Coriolis Effect
C. Albedo Effect
D. Tidal Effect

উত্তৰঃ B. Coriolis Effect

১০। উত্তৰ গোলাৰ্ধত ক’ৰিঅ’লিছ বলৰ ফলত গতিশীল পানী সাধাৰণতে কোনফালে বেঁকা হয়?

A. বাওঁফালে
B. সোঁফালে
C. ওপৰলৈ
D. তললৈ

উত্তৰঃ B. সোঁফালে

১১। পানীৰ উষ্ণতা আৰু লৱণতাৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে সৃষ্টি হোৱা গভীৰ সঞ্চালনক কি কোৱা হয়?

A. Thermohaline Circulation
B. Monsoon Circulation
C. Wave Motion
D. Tidal Current

উত্তৰঃ A. Thermohaline Circulation

১২। বিষুৱীয় অঞ্চলৰ সাগৰীয় পানী সাধাৰণতে—

A. অধিক উষ্ণ
B. অতি ঠাণ্ডা
C. সদায় বৰফযুক্ত
D. সম্পূৰ্ণ স্থিৰ

উত্তৰঃ A. অধিক উষ্ণ

১৩। সাগৰৰ গভীৰতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পানীৰ উষ্ণতা সাধাৰণতে—

A. বৃদ্ধি পায়
B. হ্ৰাস পায়
C. সদায় একে থাকে
D. দুগুণ হয়

উত্তৰঃ B. হ্ৰাস পায়

১৪। সাগৰীয় পানীৰ গড় লৱণতা প্ৰায় কিমান?

A. 5‰
B. 15‰
C. 35‰
D. 75‰

উত্তৰঃ C. 35‰

১৫। অধিক বাষ্পীভৱনে সাগৰীয় পানীৰ লৱণতাত কি প্ৰভাৱ পেলায়?

A. হ্ৰাস কৰে
B. বৃদ্ধি কৰে
C. কোনো প্ৰভাৱ নাই
D. সম্পূৰ্ণ শূন্য কৰে

উত্তৰঃ B. বৃদ্ধি কৰে

১৬। অধিক বৰষুণ হ’লে লৱণতা সাধাৰণতে—

A. বৃদ্ধি পায়
B. হ্ৰাস পায়
C. একে থাকে
D. দুগুণ হয়

উত্তৰঃ B. হ্ৰাস পায়

১৭। নদীৰ মোহনা অঞ্চলত লৱণতা সাধাৰণতে কিয় কম?

A. অধিক মিঠা পানী যোগ হয়
B. বাষ্পীভৱন অতি বেছি
C. কোনো নদী নাথাকে
D. পানী জমি বৰফ হয়

উত্তৰঃ A. অধিক মিঠা পানী যোগ হয়

১৮। গভীৰ ঠাণ্ডা পানী পৃষ্ঠলৈ উঠি অহা প্ৰক্ৰিয়াক কি কোৱা হয়?

A. Downwelling
B. Upwelling
C. Evaporation
D. Condensation

উত্তৰঃ B. Upwelling

১৯। মহীসোপান অঞ্চল কোন সম্পদৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ?

A. পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ
B. কেৱল কয়লা
C. কেৱল সোণ
D. কেৱল লোহা

উত্তৰঃ A. পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ

২০। কোনটো কাৰকে লৱণতা হ্ৰাস কৰে?

A. অধিক বাষ্পীভৱন
B. অধিক বৰষুণ
C. অধিক শুষ্কতা
D. পানীৰ বাষ্পীভৱন

উত্তৰঃ B. অধিক বৰষুণ