শব্দ
অনুশীলনী
১। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা।
শব্দ সঞ্চাৰিত হ’ব পৰা মাধ্যম হৈছে—
(ক) একমাত্ৰ গেছীয় পদাৰ্থ।
(খ) কেৱল গোটা পদাৰ্থ।
(গ) কেৱল জুলীয়া পদাৰ্থ।
(ঘ) গোটা, জুলীয়া আৰু গেছীয় পদাৰ্থ।
উত্তৰঃ (ঘ) গোটা, জুলীয়া আৰু গেছীয় পদাৰ্থ।
২। কাৰ মাত কম কম্পনাংকৰ হ’ব?
(ক) কেঁচুৱা ছোৱালীৰ।
(খ) কেঁচুৱা ল’ৰাৰ।
(গ) পুৰুষৰ।
(ঘ) মহিলাৰ।
উত্তৰঃ (গ) পুৰুষৰ।
৩। তলৰ উক্তিসমূহ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা।
(ক) বায়ুশূন্য স্থানত শব্দ সঞ্চাৰিত হ’ব নোৱাৰে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(খ) এটা কম্পমান বস্তুৰ প্ৰতি ছেকেণ্ডত হোৱা দোলনৰ সংখ্যাকেই ইয়াৰ পৰ্যায়কাল বোলে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
প্ৰতি ছেকেণ্ডত হোৱা দোলনৰ সংখ্যাক কম্পনাংক বোলে।
(গ) কম্পনৰ বিস্তাৰ বেছি হ’লে শব্দ দুৰ্বল হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
কম্পনৰ বিস্তাৰ বেছি হ’লে শব্দ অধিক তীব্ৰ হয়।
(ঘ) মানুহৰ বাবে শ্ৰাব্য সীমা 20 Hz ৰ পৰা 20,000 Hz।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(ঙ) কম্পনৰ কম্পনাংক কম হ’লে শব্দৰ তীক্ষ্ণতা বেছি হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
কম্পনাংক বেছি হ’লে শব্দৰ তীক্ষ্ণতা বেছি হয়।
(চ) অবাঞ্ছিত বা অস্বস্তিকৰ শব্দক সংগীত বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
অবাঞ্ছিত বা অস্বস্তিকৰ শব্দক কোলাহল বোলে।
(ছ) শব্দ প্ৰদূষণে আংশিক শ্ৰৱণ বিসংগতি সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৪। উপযুক্ত শব্দৰ সহায়ত খালী ঠাই পূৰ কৰা।
(ক) এটা দোলন সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা সময়ক বস্তুটোৰ ______ বোলে।
উত্তৰঃ পৰ্যায়কাল।
(খ) কম্পনৰ ______ দ্বাৰা শব্দৰ তীব্ৰতা নিৰ্ণয় হয়।
উত্তৰঃ বিস্তাৰৰ।
(গ) কম্পনাংকৰ একক হৈছে ______।
উত্তৰঃ হাৰ্টজ (Hz)।
(ঘ) অবাঞ্ছিত শব্দক ______ বোলে।
উত্তৰঃ কোলাহল।
(ঙ) কম্পনৰ ______ দ্বাৰা শব্দৰ তীক্ষ্ণতা নিৰূপণ হয়।
উত্তৰঃ কম্পনাংকৰ।
৫। এটা দোলকে ৪ ছেকেণ্ডত ৪০টা দোলন সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ পৰ্যায়কাল আৰু কম্পনাংক নিৰ্ণয় কৰা।
উত্তৰঃ
দিয়া আছে,
দোলনৰ সংখ্যা,
n = 40
সময়,
t = 4 ছেকেণ্ড
আমি জানো,
কম্পনাংক = দোলনৰ সংখ্যা ÷ সময়
অৰ্থাৎ,
f = 40 ÷ 4
= 10 Hz
আকৌ,
পৰ্যায়কাল (T) = 1 ÷ কম্পনাংক
T = 1 ÷ 10
= 0.1 ছেকেণ্ড
উত্তৰঃ
কম্পনাংক = 10 Hz
পৰ্যায়কাল = 0.1 ছেকেণ্ড
৬। মহে প্ৰতি ছেকেণ্ডত গড়ে ৫০০ বাৰকৈ পাখি কঁপাই শব্দৰ সৃষ্টি কৰে। এই কম্পনৰ পৰ্যায়কাল কিমান?
উত্তৰঃ
প্ৰতি ছেকেণ্ডত কম্পনৰ সংখ্যা = 500
সেয়েহে কম্পনাংক,
f = 500 Hz
আমি জানো,
পৰ্যায়কাল (T) = 1 ÷ কম্পনাংক (f)
অৰ্থাৎ,
T = 1 ÷ 500
= 0.002 ছেকেণ্ড
উত্তৰঃ এই কম্পনৰ পৰ্যায়কাল = 0.002 ছেকেণ্ড।
৭। তলৰ বাদ্যযন্ত্ৰসমূহত কম্পিত হৈ শব্দ উৎপন্ন কৰা অংশসমূহ চিনাক্ত কৰা।
(ক) ঢোলকঃ টানি ৰখা চামৰাৰ আৱৰণ।
(খ) চেতাৰঃ টানি ৰখা তাঁৰ।
(গ) বাঁহীঃ বাঁহীৰ ভিতৰৰ বায়ুস্তম্ভ।
৮। কোলাহল আৰু সংগীতৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি? সংগীত কেতিয়াবা কোলাহল হ’ব পাৰেনে?
উত্তৰঃ শুনিবলৈ অবাঞ্ছিত, অস্বস্তিকৰ আৰু বিৰক্তিকৰ শব্দক কোলাহল বোলে। আনহাতে, শুনিবলৈ শুৱলা, সুললিত আৰু আনন্দদায়ক শব্দক সংগীত বোলে।
হয়, সংগীত কেতিয়াবা কোলাহল হ’ব পাৰে। যদি সংগীত অতি উচ্চ স্বৰত বজোৱা হয় বা এনে সময়ত বজোৱা হয় যেতিয়া ই আন মানুহক অস্বস্তি দিয়ে, তেন্তে সেই সংগীত কোলাহলত পৰিণত হয়।
৯। তোমাৰ চাৰিওফালে হোৱা শব্দ প্ৰদূষণৰ উৎসসমূহৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ আমাৰ চাৰিওফালে শব্দ প্ৰদূষণৰ কিছুমান প্ৰধান উৎস হ’ল—
১। গাড়ী-মটৰ আৰু যান-বাহনৰ হৰ্ণৰ শব্দ।
২। ফটকা আৰু আতচবাজীৰ শব্দ।
৩। উচ্চ স্বৰত বজোৱা টেলিভিছন, ৰেডিঅ’ আৰু লাউডস্পিকাৰৰ শব্দ।
৪। কল-কাৰখানা আৰু বিভিন্ন যন্ত্ৰপাতিৰ শব্দ।
৫। পাকঘৰৰ মিক্সাৰ-গ্ৰাইণ্ডাৰ আদি সঁজুলিৰ শব্দ।
৬। কুলাৰ আৰু শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰণ যন্ত্ৰৰ শব্দ।
৭। নিৰ্মাণকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰপাতিৰ শব্দ।
১০। মানুহৰ বাবে শব্দ প্ৰদূষণ কিয় অপকাৰী? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ শব্দ প্ৰদূষণে মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত বিভিন্ন ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱ পেলায়। অত্যধিক শব্দৰ ফলত টোপনিৰ ব্যাঘাত, মানসিক অশান্তি, উৎকণ্ঠা আৰু উচ্চ ৰক্তচাপ আদি সমস্যা হ’ব পাৰে।
দীৰ্ঘ সময় ধৰি অতি উচ্চ স্বৰৰ শব্দ শুনি থাকিলে মানুহৰ শ্ৰৱণ ক্ষমতা ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অস্থায়ী বা স্থায়ীভাৱে শ্ৰৱণ বিসংগতি সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
১১। তোমাৰ মা-দেউতাই ঘৰ এটা কিনিবলৈ ওলাইছে। তেওঁলোকক এটা মূল পথৰ দাঁতিত আৰু আনটো মূল পথৰ পৰা তিনিটা উপপথ আঁতৰত থকা ঘৰ দেখুওৱা হৈছে। তুমি কোনটো ঘৰ কিনিবলৈ পৰামৰ্শ দিবা? কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ মই মা-দেউতাক মূল পথৰ পৰা তিনিটা উপপথ আঁতৰত থকা ঘৰটো কিনিবলৈ পৰামৰ্শ দিম।
কাৰণ মূল পথত গাড়ী-মটৰ, বাছ, ট্ৰাক আদিৰ চলাচল অধিক হয়। ফলত যান-বাহনৰ ইঞ্জিন আৰু হৰ্ণৰ শব্দৰ বাবে অধিক শব্দ প্ৰদূষণ সৃষ্টি হয়।
মূল পথৰ পৰা তিনিটা উপপথ আঁতৰত থকা ঠাইত যান-বাহনৰ চলাচল তুলনামূলকভাৱে কম হোৱাৰ বাবে শব্দ প্ৰদূষণো কম হ’ব। সেয়েহে সেই ঘৰটো বাস কৰাৰ বাবে অধিক শান্তিপূৰ্ণ আৰু উপযোগী হ’ব।
১২। স্বৰযন্ত্ৰৰ চিত্ৰ আঁকি ইয়াৰ কাৰ্য নিজৰ ভাষাত বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ মানুহৰ ক্ষেত্ৰত স্বৰযন্ত্ৰ বা Larynx-ৰ সহায়ত শব্দৰ সৃষ্টি হয়। স্বৰযন্ত্ৰ আমাৰ ডিঙিৰ এটা অংশ আৰু ই বায়ুনলীৰ ওপৰৰ অংশত অৱস্থিত।
স্বৰযন্ত্ৰত দুডাল স্বৰতন্ত্ৰী টানি ৰখা অৱস্থাত থাকে। স্বৰতন্ত্ৰী দুডালৰ মাজত এটা ঠেক ফাঁক থাকে।
হাওঁফাওঁৰ পৰা অহা বায়ু এই ফাঁকৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ সময়ত স্বৰতন্ত্ৰী দুডাল কম্পিত হয়। এই কম্পনৰ ফলতেই শব্দৰ সৃষ্টি হয়।
স্বৰতন্ত্ৰীৰ দৈৰ্ঘ্য, ডাঠত্ব আৰু টানৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিভিন্ন মানুহৰ মাতৰ তীক্ষ্ণতাও বেলেগ বেলেগ হয়।
১৩। আকাশত বিজুলী আৰু ঢেৰেকনি একে সময়তে সৃষ্টি হয়। কিন্তু প্ৰথমে বিজুলী দেখা যায় আৰু তাৰ পাছতহে ঢেৰেকনিৰ শব্দ শুনা যায়। ইয়াৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ বিজুলীৰ পোহৰ আৰু ঢেৰেকনিৰ শব্দ প্ৰায় একে সময়তে সৃষ্টি হয়। কিন্তু পোহৰৰ দ্ৰুতি শব্দৰ দ্ৰুতিতকৈ বহু বেছি।
পোহৰে প্ৰতি ছেকেণ্ডত প্ৰায় 3 × 10⁸ মিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰিব পাৰে, আনহাতে বায়ুত শব্দৰ দ্ৰুতি প্ৰায় 340 মিটাৰ প্ৰতি ছেকেণ্ড।
সেয়েহে বিজুলীৰ পোহৰ আমাৰ চকুত অতি সোনকালে আহি পৰে, কিন্তু ঢেৰেকনিৰ শব্দ আমাৰ কাণলৈ আহিবলৈ তুলনামূলকভাৱে অধিক সময় লাগে। সেইবাবে আমি প্ৰথমে বিজুলী দেখা পাওঁ আৰু তাৰ পাছতহে ঢেৰেকনিৰ শব্দ শুনিবলৈ পাওঁ।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post