কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়াম
১। চি. এন. জি. আৰু এল. পি. জি. ক ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধাসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ চি. এন. জি. (CNG) আৰু এল. পি. জি. (LPG) ক ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুবিধাসমূহ হ’ল—
(i) ইহঁত তুলনামূলকভাৱে পৰিষ্কাৰ ইন্ধন আৰু দহনৰ সময়ত অতি কম ধোঁৱা উৎপন্ন কৰে।
(ii) ইহঁতৰ দহনত যথেষ্ট পৰিমাণে তাপশক্তি উৎপন্ন হয়।
(iii) ইহঁত সহজে জ্বলে আৰু ব্যৱহাৰ কৰাটো সুবিধাজনক।
(iv) CNG নলীৰে সহজে যোগান ধৰিব পাৰি আৰু LPG চিলিণ্ডাৰত সংৰক্ষণ আৰু পৰিবহণ কৰিব পাৰি।
(v) কয়লা বা কাঠৰ তুলনাত ইহঁতে কম বায়ু প্ৰদূষণ কৰে।
২। ৰাস্তা বনাওঁতে ওপৰৰ তৰপত ব্যৱহাৰ কৰা পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰীটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ৰাস্তা বনাওঁতে ওপৰৰ তৰপত ব্যৱহাৰ কৰা পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰীটোৰ নাম বিটুমেন।
৩। মৃত গছ-গছনিৰ পৰা কয়লা কেনেকৈ সৃষ্টি হৈছিল বৰ্ণনা কৰা। এই প্ৰক্ৰিয়াটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰায় ৩০০ নিযুত বছৰৰ আগতে পৃথিৱীৰ নিম্নভূমিৰ জলাহ অঞ্চলবোৰত ঘন অৰণ্য আছিল। বানপানী, ভূমিকম্প আদি প্ৰাকৃতিক কাৰণত এই অৰণ্যসমূহ মাটিৰ তলত পোত খাই গৈছিল।
কালক্ৰমত ইয়াৰ ওপৰত মাটিৰ তৰপ জমা হৈ মৃত উদ্ভিদসমূহ অধিক গভীৰলৈ সোমাই গৈছিল। ফলত ইহঁতৰ ওপৰত চাপ আৰু উষ্ণতা বৃদ্ধি পাইছিল। বহু নিযুত বছৰ ধৰি উচ্চ চাপ আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ প্ৰভাৱত এই মৃত উদ্ভিদসমূহ ধীৰে ধীৰে কয়লালৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।
মৃত উদ্ভিদসমূহ ধীৰে ধীৰে কয়লালৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা এই প্ৰক্ৰিয়াটোক অংগাৰীকৰণ (Carbonisation) বোলা হয়।
৪। খালী ঠাই পূৰ কৰা।
(ক) ________, ________ আৰু ________ হৈছে জীৱাশ্ম ইন্ধন।
উত্তৰঃ কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ হৈছে জীৱাশ্ম ইন্ধন।
(খ) পেট্ৰ’লিয়ামৰ বিভিন্ন উপাদান পৃথক কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক ________ বোলা হয়।
উত্তৰঃ পেট্ৰ’লিয়ামৰ বিভিন্ন উপাদান পৃথক কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক শোধন বোলা হয়।
(গ) আটাইতকৈ কম প্ৰদূষণ কৰা যান-বাহনৰ ইন্ধন হ’ল ________।
উত্তৰঃ আটাইতকৈ কম প্ৰদূষণ কৰা যান-বাহনৰ ইন্ধন হ’ল চি. এন. জি. (CNG)।
৫। তলত দিয়া উক্তিসমূহ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা।
(ক) পৰীক্ষাগাৰত জীৱাশ্ম ইন্ধন প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
(খ) পেট্ৰ’লতকৈ CNG বেছি প্ৰদূষক ইন্ধন।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
(গ) ক’ক হৈছে কাৰ্বনৰ প্ৰায় বিশুদ্ধ ৰূপ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(ঘ) আলকতৰা বিভিন্ন পদাৰ্থৰ এটা মিশ্ৰণ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(ঙ) কেৰাচিন জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ পৰা পোৱা নহয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ।
৬। জীৱাশ্ম ইন্ধনসমূহ কিয় নিঃশেষীয় প্ৰাকৃতিক সম্পদ? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ দৰে জীৱাশ্ম ইন্ধন সৃষ্টি হ’বলৈ বহু নিযুত বছৰৰ প্ৰয়োজন হয়। প্ৰকৃতিত ইহঁতৰ ভাণ্ডাৰ সীমিত আৰু মানুহে ব্যৱহাৰ কৰা গতিৰ তুলনাত এইবোৰ পুনৰ সৃষ্টি হোৱাৰ গতি অত্যন্ত মন্থৰ।
সেয়েহে একেৰাহে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলে এদিন এই সম্পদসমূহ শেষ হৈ যাব পাৰে। সেইবাবে জীৱাশ্ম ইন্ধনসমূহক নিঃশেষীয় প্ৰাকৃতিক সম্পদ বোলা হয়।
৭। ক’কৰ বৈশিষ্ট্য আৰু ব্যৱহাৰ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
ক’কৰ বৈশিষ্ট্যঃ
(i) ক’ক এবিধ টান পদাৰ্থ।
(ii) ই ছিদ্ৰযুক্ত।
(iii) ই ক’লা ৰঙৰ।
(iv) ই কাৰ্বনৰ প্ৰায় বিশুদ্ধ ৰূপ।
ক’কৰ ব্যৱহাৰঃ
(i) তীখা উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(ii) বহুতো ধাতু নিষ্কাশনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(iii) কিছুমান ঔদ্যোগিক প্ৰক্ৰিয়াত ইন্ধন আৰু বিজাৰক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৮। কি প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা পেট্ৰ’লিয়াম সৃষ্টি হৈছিল? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ বহু নিযুত বছৰৰ আগতে সমুদ্ৰত বাস কৰা অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ জীৱ আৰু উদ্ভিদৰ মৃত্যু হৈছিল। সিহঁতৰ মৃতদেহ সমুদ্ৰৰ তলিত সঞ্চিত হৈ বালি আৰু বোকাৰ তৰপেৰে ঢাক খাইছিল।
কালক্ৰমত অধিক তৰপ জমা হোৱাৰ ফলত এই মৃত জীৱসমূহ উচ্চ চাপ আৰু উচ্চ উষ্ণতাৰ অধীন হৈছিল। অক্সিজেনৰ অনুপস্থিতিত বহু নিযুত বছৰ ধৰি হোৱা ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তনৰ ফলত ইহঁত পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।
৯। তলৰ তালিকাত ভাৰতত ১৯৯১–১৯৯৭ চনৰ ভিতৰত হোৱা মুঠ বিদ্যুৎ নাটনিৰ পৰিমাণ দেখুওৱা হৈছে। তথ্যখিনি লেখচিত্ৰৰ সহায়ত প্ৰকাশ কৰা।
উত্তৰঃ লেখচিত্ৰ আঁকোঁতে—
- X-অক্ষত বছৰসমূহ ল’ব লাগে।
- Y-অক্ষত বিদ্যুৎ নাটনিৰ শতাংশ ল’ব লাগে।
- প্ৰতিটো বছৰৰ corresponding শতাংশ অনুসৰি বিন্দু চিহ্নিত কৰি ৰেখাৰে সংযোগ কৰিব লাগে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post