SCERT Class 8 Social Science (History) Solution

Assamese Medium

অধ্যায়–১৬ : নব্য ধৰ্মীয় ভাবধাৰাৰ উত্থান

---

A. ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ভক্তিবাদ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ ঈশ্বৰৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰেম, বিশ্বাস, শ্ৰদ্ধা আৰু একান্ত ভক্তিৰ জৰিয়তে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰি বুলি কোৱা ধৰ্মীয় মতবাদক ভক্তিবাদ বোলে।

২। ভক্তি আন্দোলনৰ আৰম্ভণি ভাৰতৰ কোন অঞ্চলত হৈছিল?

উত্তৰঃ দক্ষিণ ভাৰতৰ তামিল অঞ্চলত।

৩। আলভাৰসকল কোন দেৱতাৰ উপাসক আছিল?

উত্তৰঃ ভগৱান বিষ্ণুৰ।

৪। নায়নাৰসকল কোন দেৱতাৰ উপাসক আছিল?

উত্তৰঃ ভগৱান শিৱৰ।

৫। ‘দিব্য প্ৰবন্ধম’ কি?

উত্তৰঃ আলভাৰসকলৰ ভক্তিমূলক গীত আৰু সাহিত্যৰ সংকলনক ‘দিব্য প্ৰবন্ধম’ বোলে।

৬। শংকৰাচাৰ্য কোন মতবাদত বিশ্বাসী আছিল?

উত্তৰঃ অদ্বৈতবাদত।

৭। অদ্বৈতবাদৰ মূল কথা কি?

উত্তৰঃ আত্মা আৰু পৰমাত্মা মূলত এক।

৮। মহাৰাষ্ট্ৰত ভক্তি আন্দোলনৰ প্ৰধান সাধক কোন আছিল?

উত্তৰঃ জ্ঞানদেৱ।

৯। জ্ঞানদেৱ কোন শতিকাৰ সাধক আছিল?

উত্তৰঃ ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ।

১০। উত্তৰ ভাৰতত ভক্তিবাদৰ এজন প্ৰধান প্ৰচাৰক কোন?

উত্তৰঃ ৰামানন্দ।

১১। ৰামানন্দৰ মূল উপাস্য দেৱতা কোন আছিল?

উত্তৰঃ বিষ্ণুৰ অৱতাৰ ৰাম।

১২। কবীৰ কাৰ শিষ্য আছিল?

উত্তৰঃ ৰামানন্দৰ।

১৩। কবীৰৰ কবিতাসমূহক কি বুলি কোৱা হয়?

উত্তৰঃ দোহা।

১৪। কবীৰে ঈশ্বৰক কি কি নামেৰে অভিহিত কৰিছিল?

উত্তৰঃ ৰাম, হৰি, খোদা, আল্লা আদি নামেৰে।

১৫। গুৰু নানকৰ মতে ঈশ্বৰ কেনেকুৱা?

উত্তৰঃ ঈশ্বৰ এজন, অদ্বিতীয় আৰু নিৰাকাৰ।

১৬। গুৰু নানকৰ শিষ্যসকল পৰৱৰ্তী সময়ত কি নামেৰে জনাজাত হয়?

উত্তৰঃ শিখ।

১৭। মীৰাবাঈ কাৰ ভক্ত আছিল?

উত্তৰঃ ভগৱান কৃষ্ণৰ।

১৮। চুফীবাদৰ মূলমন্ত্ৰ কি?

উত্তৰঃ এক ঈশ্বৰৰ উপাসনা আৰু প্ৰেম-ভক্তিৰ জৰিয়তে ঈশ্বৰ লাভ।

১৯। ভাৰতৰ এগৰাকী বিখ্যাত চুফী সাধকৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ নিজামুদ্দিন আউলিয়া।

২০। মইনুদ্দিন চিস্তি কোন ধৰ্মীয় ধাৰাৰ সাধক আছিল?

উত্তৰঃ চুফীবাদৰ।

২১। অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ সূচনা কোনে কৰিছিল?

উত্তৰঃ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে।

২২। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল?

উত্তৰঃ ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত।

২৩। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান কি?

উত্তৰঃ বৰদোৱাৰ ওচৰৰ আলিপুখুৰী।

২৪। শংকৰদেৱে কোন ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল?

উত্তৰঃ একশৰণ নামধৰ্ম বা বৈষ্ণৱ ধৰ্ম।

২৫। শংকৰদেৱৰ মতে মুক্তিৰ পথ কি?

উত্তৰঃ ঈশ্বৰৰ প্ৰতি একান্ত বিশ্বাস আৰু নাম-ভক্তি।

---

B. খালী ঠাই পূৰ কৰা

১। শংকৰাচাৰ্য __________ মতবাদত বিশ্বাসী আছিল।
উত্তৰঃ অদ্বৈতবাদ

২। আলভাৰসকল __________ উপাসক আছিল।
উত্তৰঃ বিষ্ণুৰ

৩। নায়নাৰসকল __________ উপাসক আছিল।
উত্তৰঃ শিৱৰ

৪। আলভাৰসকলৰ সাহিত্যৰ সংকলনক __________ বোলে।
উত্তৰঃ দিব্য প্ৰবন্ধম

৫। ৰামানন্দৰ মূল উপাস্য দেৱতা আছিল __________।
উত্তৰঃ ৰাম

৬। কবীৰে ৰচনা কৰা ভক্তিমূলক কবিতাক __________ বোলে।
উত্তৰঃ দোহা

৭। গুৰু নানকৰ শিষ্যসকলক __________ বুলি জনা যায়।
উত্তৰঃ শিখ

৮। মীৰাবাঈ __________ ভক্ত আছিল।
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰ

৯। নিজামুদ্দিন আউলিয়া এগৰাকী __________ সাধক আছিল।
উত্তৰঃ চুফী

১০। অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ গুৰি ধৰিছিল __________।
উত্তৰঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে

---

C. ২ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ভক্তিবাদৰ দুটা বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰঃ
১) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি একান্ত প্ৰেম আৰু ভক্তিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
২) জাতিভেদ, উচ্চ-নীচ আৰু বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিৰোধিতা কৰা হৈছিল।

২। ভক্তি আন্দোলন গঢ়ি উঠাৰ দুটা কাৰণ লিখা।

উত্তৰঃ
১) হিন্দু সমাজত জাতিভেদ, উচ্চ-নীচ আৰু কঠোৰ ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান বৃদ্ধি পাইছিল।
২) ইছলাম ধৰ্ম আৰু চুফীবাদৰ প্ৰভাৱে এক ঈশ্বৰবাদ, সমতা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ চিন্তা শক্তিশালী কৰিছিল।

৩। আলভাৰসকলৰ দুটা ধৰ্মীয় বিশ্বাস লিখা।

উত্তৰঃ
১) বিষ্ণুৱেই সৃষ্টিৰ মূল আৰু শ্ৰেষ্ঠ ঈশ্বৰ।
২) অহংকাৰ ত্যাগ কৰি ঈশ্বৰৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰিলে মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰি।

৪। শংকৰাচাৰ্যৰ মতে মানুহে কেনেকৈ মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে?

উত্তৰঃ শংকৰাচাৰ্যৰ মতে আত্মা আৰু পৰমাত্মা এক। সৎজ্ঞান আৰু সৎকৰ্মৰ যোগেদি মানুহে এই সত্য উপলব্ধি কৰি মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।

৫। জ্ঞানদেৱে সমাজ সংস্কাৰৰ বাবে কি কি শিক্ষা দিছিল?

উত্তৰঃ জ্ঞানদেৱে জাতিভেদ, ধনী-দুখীয়াৰ বৈষম্য পৰিহাৰ কৰি সকলো মানুহে সহজ, সৰল আৰু বন্ধুত্বপূৰ্ণ জীৱন যাপন কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।

৬। ৰামানন্দৰ দুটা অৱদান লিখা।

উত্তৰঃ
১) তেওঁ সকলো জাতি আৰু শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে ধৰ্মৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছিল।
২) স্থানীয় ভাষাৰ মাধ্যমেৰে ভক্তিবাদ প্ৰচাৰ কৰিছিল।

৭। কবীৰ কিয় জনপ্ৰিয় হৈছিল?

উত্তৰঃ কবীৰে হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত কোনো ভেদাভেদ কৰা নাছিল। তেওঁ ৰাম আৰু আল্লাক এক ঈশ্বৰৰ বিভিন্ন নাম বুলি মানিছিল। সেইবাবে উভয় ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত তেওঁ জনপ্ৰিয় হৈছিল।

৮। নানকৰ দুটা ধৰ্মীয় মত লিখা।

উত্তৰঃ
১) ঈশ্বৰ এজন, অদ্বিতীয় আৰু নিৰাকাৰ।
২) তেওঁ জাতিভেদ আৰু মূৰ্তিপূজাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।

৯। চুফীবাদৰ দুটা মূল শিক্ষা লিখা।

উত্তৰঃ
১) ঈশ্বৰ এজন।
২) প্ৰেম, ভক্তি আৰু মানৱসেৱাৰ জৰিয়তে ঈশ্বৰ লাভ কৰিব পাৰি।

১০। ভাৰতৰ দুগৰাকী চুফী সাধকৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ মইনুদ্দিন চিস্তি আৰু নিজামুদ্দিন আউলিয়া।

১১। শংকৰদেৱে সমাজত প্ৰচাৰ কৰা দুটা মূল্যবোধ কি?

উত্তৰঃ সমতা আৰু সহিষ্ণুতা।

১২। ভক্তি আন্দোলনে আঞ্চলিক ভাষাৰ বিকাশত কেনেকৈ সহায় কৰিছিল?

উত্তৰঃ ভক্তি সাধকসকলে সংস্কৃতৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় ভাষাত গীত, পদ আৰু ধৰ্মীয় বাণী প্ৰচাৰ কৰিছিল। ফলত আঞ্চলিক ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশ ঘটিছিল।

---

D. ৫ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

১। আলভাৰসকল কোন? তেওঁলোকৰ ধৰ্মমত আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত দক্ষিণ ভাৰতৰ তামিল অঞ্চলত ভক্তি আন্দোলনৰ বিকাশত আলভাৰসকলে বিশেষ ভূমিকা লৈছিল। তেওঁলোক বিষ্ণুৰ উপাসক আছিল।

আলভাৰসকলৰ মূল মতসমূহ আছিল—
১) বিষ্ণুৱেই শ্ৰেষ্ঠ আৰু সৃষ্টিৰ মূল।
২) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি একান্ত ভক্তি আৰু আত্মসমৰ্পণৰ জৰিয়তে মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰি।
৩) অহংকাৰ পৰিত্যাগ কৰা উচিত।
৪) মানুহৰ মাজতেই ঈশ্বৰ বিদ্যমান।
৫) জীৱৰ প্ৰতি প্ৰেম দেখুওৱাটো ভগৱানৰ প্ৰতি প্ৰেম দেখুওৱাৰ সমান।

তেওঁলোকৰ ভক্তিমূলক গীত আৰু সাহিত্যসমূহ পিছত ‘দিব্য প্ৰবন্ধম’ নামেৰে সংকলিত হয়।

---

২। শংকৰাচাৰ্যৰ বিষয়ে চমু টোকা লিখা।

উত্তৰঃ
শংকৰাচাৰ্য দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা অঞ্চলৰ এগৰাকী মহান দাৰ্শনিক আৰু ধৰ্ম সংস্কাৰক আছিল। তেওঁ অদ্বৈতবাদৰ প্ৰধান প্ৰচাৰক আছিল। তেওঁৰ মতে আত্মা আৰু পৰমাত্মাৰ মাজত প্ৰকৃততে কোনো পাৰ্থক্য নাই। মানুহৰ মাজতেই ঈশ্বৰ বিদ্যমান। অজ্ঞানতাৰ বাবে মানুহে নিজকে ঈশ্বৰৰ পৰা পৃথক বুলি ভাবে। সৎজ্ঞান, সৎকৰ্ম আৰু আধ্যাত্মিক উপলব্ধিৰ জৰিয়তে মানুহে এই অজ্ঞানতা দূৰ কৰি মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। ভাৰতীয় ধৰ্ম আৰু দৰ্শনৰ বিকাশত শংকৰাচাৰ্যৰ অৱদান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

---

৩। জ্ঞানদেৱৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ
ত্ৰয়োদশ শতিকাত মহাৰাষ্ট্ৰত জ্ঞানদেৱৰ নেতৃত্বত ভক্তি আন্দোলনে শক্তিশালী ৰূপ লাভ কৰে। তেওঁ গীত-মাত আৰু সহজ ভাষাৰ জৰিয়তে ভগৱানৰ ভক্তিৰ বাণী জনসাধাৰণৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰিছিল।

জ্ঞানদেৱে জাতিভেদ, উচ্চ-নীচ আৰু ধনী-দুখীয়াৰ বৈষম্যৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ সকলো মানুহৰ মাজতেই ঈশ্বৰ বিদ্যমান বুলি কৈ সমতা আৰু ভ্ৰাতৃত্বৰ শিক্ষা দিছিল। তেওঁৰ মতে সহজ, সৰল আৰু বন্ধুত্বপূৰ্ণ জীৱনেই আদৰ্শ জীৱন। পৰৱৰ্তী সময়ত টুকাৰাম, ৰামদাস আদি সাধকে তেওঁৰ বাণী অধিক বিস্তাৰ কৰিছিল।

---

৪। ৰামানন্দৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক অৱদান আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
ৰামানন্দ উত্তৰ ভাৰতৰ হিন্দীভাষী অঞ্চলৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত ভক্তি সাধক আৰু সমাজ সংস্কাৰক আছিল। তেওঁৰ মূল উপাস্য দেৱতা আছিল বিষ্ণুৰ অৱতাৰ ৰাম।

তেওঁৰ অৱদানসমূহ—
১) সকলো জাতি আৰু শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে ধৰ্মৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছিল।
২) জাতিভেদ আৰু উচ্চ-নীচ ভাৱৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।
৩) সাধাৰণ মানুহে বুজিব পৰা ভাষাত ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।
৪) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তিক ধৰ্মৰ মূল বুলি গণ্য কৰিছিল।
৫) কবীৰসহ বহুতো সাধক তেওঁৰ শিষ্য হৈছিল।

---

৫। গুৰু নানকৰ ধৰ্মীয় মতবাদ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ
গুৰু নানক উত্তৰ ভাৰতৰ ভক্তি আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান সাধক আছিল। কবীৰৰ ধৰ্মীয় চিন্তাধাৰাই তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।

নানকৰ মতে—
১) ঈশ্বৰ এজন।
২) ঈশ্বৰ অদ্বিতীয় আৰু নিৰাকাৰ।
৩) জাতিভেদ প্ৰথা ভুল।
৪) বাহ্যিক ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু অন্ধবিশ্বাস পৰিহাৰ কৰিব লাগে।
৫) সৎ জীৱন, পৰিশ্ৰম, ভক্তি আৰু মানুহৰ সেৱা কৰা উচিত।

পৰৱৰ্তী সময়ত গুৰু নানকৰ অনুগামীসকল ‘শিখ’ নামেৰে জনাজাত হয়।

---

৬। কবীৰ কিয় হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়ৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল?

উত্তৰঃ
কবীৰ এগৰাকী মহান ভক্তি সাধক আৰু সমাজ সংস্কাৰক আছিল। তেওঁ মুছলমান তাঁতী পৰিয়ালত ডাঙৰ হৈছিল যদিও হিন্দু আৰু ইছলাম দুয়ো ধৰ্মৰ ভাল দিশসমূহ গ্ৰহণ কৰিছিল।

তেওঁ ৰাম, হৰি, খোদা আৰু আল্লাক একেই ঈশ্বৰৰ বিভিন্ন নাম বুলি কৈছিল। কবীৰে জাতিভেদ, ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতা, অন্ধবিশ্বাস আৰু বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁৰ সহজ ভাষাৰ ‘দোহা’সমূহ সাধাৰণ মানুহৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল। তেওঁ সকলো মানুহকে সমান বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে হিন্দু আৰু মুছলমান উভয় সম্প্ৰদায়ৰ লোক তেওঁৰ অনুগামী হৈছিল।

---

৭। চুফীবাদৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।

উত্তৰঃ
চুফীবাদ ইছলাম ধৰ্মৰ এক উদাৰ আধ্যাত্মিক ধাৰা।

ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
১) ঈশ্বৰ এজন।
২) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰেম আৰু ভক্তি কৰা উচিত।
৩) মানৱসেৱাক ঈশ্বৰ সেৱা বুলি গণ্য কৰা হয়।
৪) ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতা আৰু বাহ্যিক আড়ম্বৰ পৰিহাৰ কৰা হয়।
৫) সকলো মানুহৰ মাজত সমতা আৰু ভ্ৰাতৃত্ব স্থাপনত গুৰুত্ব দিয়া হয়।

ভাৰতত মইনুদ্দিন চিস্তি আৰু নিজামুদ্দিন আউলিয়াই চুফীবাদ প্ৰচাৰত বিশেষ ভূমিকা লৈছিল।

---

৮। ভক্তি আন্দোলনৰ নেতাসকলে কিয় সমাজ সংস্কাৰৰ কাম হাতত লৈছিল?

উত্তৰঃ
মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় সমাজত জাতিভেদ, উচ্চ-নীচ, অস্পৃশ্যতা, ধনী-দুখীয়াৰ বৈষম্য, কঠোৰ ধৰ্মীয় নিয়ম আৰু অন্ধবিশ্বাস বৃদ্ধি পাইছিল। সমাজৰ নিম্নশ্ৰেণীৰ মানুহে ইয়াৰ বাবে বহু কষ্ট ভোগ কৰিছিল।

ভক্তি সাধকসকলে বুজি পাইছিল যে কেৱল ধৰ্মীয় উপদেশে সমাজৰ উন্নতি সম্ভৱ নহয়। সেইবাবে তেওঁলোকে জাতিভেদ, ধৰ্মীয় কুসংস্কাৰ আৰু সামাজিক বৈষম্য দূৰ কৰি সমতা, ভ্ৰাতৃত্ব, সহিষ্ণুতা আৰু মানৱপ্ৰেমৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এখন সমাজ গঢ়াৰ চেষ্টা কৰিছিল।

---

৯। ভাৰতবৰ্ষত ভক্তি আন্দোলন জনপ্ৰিয় হোৱাৰ পাঁচটা কাৰণ লিখা।

উত্তৰঃ
১) ভক্তিবাদৰ ধৰ্মীয় মত সহজ আৰু বোধগম্য আছিল।
২) জাতিভেদ আৰু উচ্চ-নীচ ভাৱৰ বিৰোধিতা কৰা হৈছিল।
৩) সকলো মানুহক সমান মৰ্যাদা দিয়া হৈছিল।
৪) স্থানীয় ভাষাত ধৰ্মীয় বাণী প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।
৫) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি প্ৰেম আৰু ভক্তিক মুক্তিৰ সহজ পথ হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।
৬) হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত সম্প্ৰীতি বৃদ্ধিত সহায় কৰিছিল।
৭) নাৰী আৰু নিম্নশ্ৰেণীৰ লোকৰ ধৰ্মচৰ্চাৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰিছিল।

---

১০। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ অসমীয়া সমাজলৈ আগবঢ়োৱা অৱদান লিখা।

উত্তৰঃ
মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে পঞ্চদশ শতিকাত অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁ একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰি অসমীয়া সমাজত সমতা, সহিষ্ণুতা, ভ্ৰাতৃত্ব আৰু অহিংসাৰ আদৰ্শ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

তেওঁ সংস্কৃতৰ পৰিৱৰ্তে অসমীয়া আৰু ব্ৰজাৱলী ভাষাত কীৰ্তন, বৰগীত, নাট আদি ৰচনা কৰি ধৰ্মক সাধাৰণ মানুহৰ কাষলৈ লৈ আহিছিল। নামঘৰ আৰু সত্ৰৰ মাধ্যমেৰে সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐক্য গঢ়ি তুলিছিল। অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, সংগীত, নাট্যকলা আৰু সমাজ সংস্কাৰত তেওঁৰ অৱদান অতুলনীয়।

---

E. ১০ নম্বৰৰ দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ভাৰতত ভক্তি আন্দোলনৰ উৎপত্তি, বিকাশ আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক ইতিহাসত ভক্তি আন্দোলন এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা। ঈশ্বৰৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰেম, বিশ্বাস আৰু একান্ত ভক্তিক ধৰ্মীয় জীৱনৰ মূল বুলি ধৰা হৈছিল।

ভক্তি আন্দোলনৰ উৎপত্তি

খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাত দক্ষিণ ভাৰতৰ তামিল অঞ্চলত আলভাৰ আৰু নায়নাৰ সাধকসকলৰ নেতৃত্বত ভক্তিবাদে শক্তিশালী ৰূপ লাভ কৰে। আলভাৰসকল বিষ্ণুৰ আৰু নায়নাৰসকল শিৱৰ উপাসক আছিল।

আন্দোলন গঢ়ি উঠাৰ কাৰণ

১) জাতিভেদ আৰু উচ্চ-নীচৰ কঠোৰতা।
২) জটিল ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান।
৩) নিম্নশ্ৰেণীৰ লোকৰ ওপৰত সামাজিক বৈষম্য।
৪) ইছলাম ধৰ্মৰ আগমন।
৫) চুফীবাদৰ প্ৰেম, ভ্ৰাতৃত্ব আৰু সমতাৰ আদৰ্শৰ প্ৰভাৱ।

আন্দোলনৰ বিকাশ

দক্ষিণ ভাৰতৰ পৰা ভক্তি আন্দোলন ক্ৰমে ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ বিস্তাৰিত হয়।

শংকৰাচাৰ্যই অদ্বৈতবাদ প্ৰচাৰ কৰে। মহাৰাষ্ট্ৰত জ্ঞানদেৱ, টুকাৰাম, ৰামদাস আদিয়ে ভক্তি আন্দোলন প্ৰচাৰ কৰে। উত্তৰ ভাৰতত ৰামানন্দ, কবীৰ, গুৰু নানক, তুলসীদাস আদিয়ে এই আন্দোলন জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। ৰাজস্থান আৰু গুজৰাটত মীৰাবাঈয়ে কৃষ্ণভক্তি প্ৰচাৰ কৰে। অসমত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে।

ভক্তি আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ

১) জাতিভেদ প্ৰথা কিছু পৰিমাণে দুৰ্বল হয়।
২) উচ্চ-নীচ আৰু সৰু-বৰ ভাৱৰ বিৰুদ্ধে জনমত সৃষ্টি হয়।
৩) হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত সম্প্ৰীতি বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
৪) নাৰী আৰু নিম্নশ্ৰেণীৰ লোকেও ধৰ্মচৰ্চাৰ অধিক সুযোগ লাভ কৰে।
৫) আঞ্চলিক ভাষা আৰু সাহিত্যৰ বিকাশ ঘটে।
৬) অন্ধবিশ্বাস আৰু বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ গুৰুত্ব কমে।
৭) মানৱপ্ৰেম, ভ্ৰাতৃত্ব আৰু সহিষ্ণুতাৰ আদৰ্শ জনপ্ৰিয় হয়।

উপসংহাৰঃ ভক্তি আন্দোলন কেৱল ধৰ্মীয় আন্দোলন নাছিল; ই ভাৰতীয় সমাজত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পুনৰজাগৰণৰ পথ প্ৰস্তুত কৰিছিল।

---

২। ভক্তি আন্দোলনে ভাৰতীয় সমাজ আৰু সংস্কৃতিত পেলোৱা প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
ভক্তি আন্দোলনে ভাৰতীয় সমাজ, ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতিত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

প্ৰথমতে, এই আন্দোলনে জাতিভেদ আৰু উচ্চ-নীচৰ বিৰুদ্ধে শক্তিশালী মত গঢ়ি তোলে। সাধকসকলে ঈশ্বৰৰ চকুত সকলো মানুহ সমান বুলি শিক্ষা দিছিল।

দ্বিতীয়তে, নিম্নশ্ৰেণীৰ লোক আৰু নাৰীয়ে ধৰ্মচৰ্চাত অংশগ্ৰহণৰ অধিক সুযোগ লাভ কৰে।

তৃতীয়তে, হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত ধৰ্মীয় সহিষ্ণুতা আৰু সম্প্ৰীতি বৃদ্ধিত ভক্তি আৰু চুফী আন্দোলনে সহায় কৰে।

চতুৰ্থতে, সাধকসকলে সংস্কৃতৰ পৰিৱৰ্তে হিন্দী, মাৰাঠী, পাঞ্জাবী, অসমীয়া আদি স্থানীয় ভাষাত ধৰ্মীয় বাণী প্ৰচাৰ কৰিছিল। ফলত আঞ্চলিক ভাষা আৰু সাহিত্যৰ দ্ৰুত বিকাশ ঘটে।

পঞ্চমতে, ভক্তি আন্দোলনে গীত, ভজন, কীৰ্তন, দোহা, বৰগীত, নাট আদি সাংস্কৃতিক ৰূপৰ বিকাশতো অৰিহণা যোগায়।

ষষ্ঠতে, বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ পৰিৱৰ্তে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি সত্য বিশ্বাস আৰু ভক্তিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।

সেইবাবে ভক্তি আন্দোলনে মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় সমাজত এক সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পুনৰজাগৰণৰ সৃষ্টি কৰিছিল।

---

৩। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদান আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ
মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ অসমৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাসৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ব্যক্তিত্ব। তেওঁৰ জন্ম ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত আলিপুখুৰীত হৈছিল।

ধৰ্মীয় অৱদান

তেওঁ অসমত একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে। তেওঁৰ মতে এজন ঈশ্বৰৰ প্ৰতি একান্ত বিশ্বাস আৰু নাম-ভক্তিৰ জৰিয়তে মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। তেওঁ ধৰ্মীয় কুসংস্কাৰ আৰু বাহ্যিক আড়ম্বৰ পৰিহাৰ কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।

সামাজিক অৱদান

তেওঁ জাতি, বৰ্ণ আৰু শ্ৰেণীৰ ভেদাভেদৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। সমতা, সহিষ্ণুতা, ভ্ৰাতৃত্ব আৰু অহিংসাৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰিছিল। নামঘৰক সামাজিক মিলন আৰু ঐক্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।

সাহিত্যিক অৱদান

তেওঁ কীৰ্তন-ঘোষা, গুণমালা, বৰগীত আৰু বহুতো অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল। অসমীয়া আৰু ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ বিকাশত তেওঁৰ অৱদান অসাধাৰণ।

সাংস্কৃতিক অৱদান

তেওঁ বৰগীত, অংকীয়া নাট, ভাওনা আৰু সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটায়। সত্ৰ আৰু নামঘৰৰ মাধ্যমেৰে অসমীয়া সমাজৰ সাংস্কৃতিক ঐক্য মজবুত কৰে।

উপসংহাৰঃ ধৰ্ম, সমাজ, ভাষা, সাহিত্য, সংগীত আৰু নাট্যকলাৰ সকলো ক্ষেত্ৰতে তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে শংকৰদেৱক অসমীয়া জাতিৰ অন্যতম মহান নিৰ্মাতা বুলি কোৱা হয়।

---

F. চমু টোকা

শংকৰাচাৰ্য

শংকৰাচাৰ্য দক্ষিণ ভাৰতৰ এগৰাকী মহান দাৰ্শনিক আৰু অদ্বৈতবাদৰ প্ৰচাৰক আছিল। তেওঁৰ মতে আত্মা আৰু পৰমাত্মা এক। সৎজ্ঞান আৰু সৎকৰ্মৰ জৰিয়তে মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।

জ্ঞানদেৱ

ত্ৰয়োদশ শতিকাত মহাৰাষ্ট্ৰত জ্ঞানদেৱে ভক্তি আন্দোলন প্ৰচাৰ কৰিছিল। তেওঁ জাতিভেদ আৰু ধনী-দুখীয়াৰ বৈষম্যৰ বিৰোধিতা কৰি সহজ ভাষাত ঈশ্বৰভক্তিৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰিছিল।

ৰামানন্দ

ৰামানন্দ উত্তৰ ভাৰতৰ এগৰাকী ভক্তি সাধক আৰু সমাজ সংস্কাৰক আছিল। ৰাম আছিল তেওঁৰ উপাস্য দেৱতা। তেওঁ সকলো জাতি আৰু শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে ধৰ্মৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছিল।

কবীৰ

কবীৰ এক ঈশ্বৰবাদী সাধক আছিল। তেওঁ ৰাম আৰু আল্লাক এক ঈশ্বৰৰ বিভিন্ন নাম বুলি কৈ জাতিভেদ, কুসংস্কাৰ আৰু ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁৰ কবিতাক ‘দোহা’ বোলে।

গুৰু নানক

গুৰু নানক ঈশ্বৰ এজন, অদ্বিতীয় আৰু নিৰাকাৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল। তেওঁ জাতিভেদ আৰু মূৰ্তিপূজাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁৰ অনুগামীসকল পৰৱৰ্তী সময়ত শিখ নামেৰে জনাজাত হয়।

মীৰাবাঈ

মীৰাবাঈ কৃষ্ণভক্ত সাধিকা আছিল। তেওঁ ভজন-কীৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে কৃষ্ণভক্তিৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰি ৰাজস্থান আৰু গুজৰাটত ভক্তি আন্দোলন জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।

---

G. MCQ – ৬০টা বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন

১। ভক্তি আন্দোলনৰ প্ৰাৰম্ভিক বিকাশ কোন অঞ্চলত হৈছিল?

A) অসম
B) তামিল অঞ্চল
C) পঞ্জাব
D) কাশ্মীৰ
উত্তৰঃ B) তামিল অঞ্চল

২। আলভাৰসকল কাৰ উপাসক আছিল?

A) শিৱ
B) বিষ্ণু
C) ব্ৰহ্মা
D) সূৰ্য
উত্তৰঃ B) বিষ্ণু

৩। নায়নাৰসকল কাৰ উপাসক আছিল?

A) শিৱ
B) বিষ্ণু
C) কৃষ্ণ
D) ৰাম
উত্তৰঃ A) শিৱ

৪। ‘দিব্য প্ৰবন্ধম’ কাৰ সাহিত্যৰ সংকলন?

A) নায়নাৰ
B) আলভাৰ
C) কবীৰ
D) নানক
উত্তৰঃ B) আলভাৰ

৫। শংকৰাচাৰ্য কোন মতবাদৰ প্ৰচাৰক আছিল?

A) দ্বৈতবাদ
B) অদ্বৈতবাদ
C) চুফীবাদ
D) শৈৱবাদ
উত্তৰঃ B) অদ্বৈতবাদ

৬। অদ্বৈতবাদ অনুসৰি—

A) আত্মা আৰু পৰমাত্মা পৃথক
B) আত্মা আৰু পৰমাত্মা এক
C) ঈশ্বৰ নাই
D) কেৱল কৰ্মই ঈশ্বৰ
উত্তৰঃ B) আত্মা আৰু পৰমাত্মা এক

৭। জ্ঞানদেৱ কোন অঞ্চলৰ সাধক আছিল?

A) অসম
B) মহাৰাষ্ট্ৰ
C) পঞ্জাব
D) বংগ
উত্তৰঃ B) মহাৰাষ্ট্ৰ

৮। জ্ঞানদেৱ কোন শতিকাত ভক্তি আন্দোলন প্ৰচাৰ কৰিছিল?

A) সপ্তম
B) নৱম
C) ত্ৰয়োদশ
D) ষোড়শ
উত্তৰঃ C) ত্ৰয়োদশ

৯। ৰামানন্দৰ উপাস্য দেৱতা কোন?

A) ৰাম
B) কৃষ্ণ
C) শিৱ
D) গণেশ
উত্তৰঃ A) ৰাম

১০। কবীৰ কাৰ শিষ্য আছিল?

A) জ্ঞানদেৱ
B) ৰামানন্দ
C) নানক
D) শংকৰাচাৰ্য
উত্তৰঃ B) ৰামানন্দ

১১। কবীৰৰ ভক্তিমূলক কবিতাসমূহক কি বোলে?

A) বৰগীত
B) দোহা
C) ভাওনা
D) কীৰ্তন
উত্তৰঃ B) দোহা

১২। কবীৰে ঈশ্বৰক কোন নামেৰে মাতিছিল?

A) কেৱল ৰাম
B) কেৱল আল্লা
C) ৰাম, হৰি, খোদা, আল্লা
D) কেৱল কৃষ্ণ
উত্তৰঃ C) ৰাম, হৰি, খোদা, আল্লা

১৩। গুৰু নানক কোন অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত?

A) পঞ্জাব
B) অসম
C) কেৰালা
D) তামিলনাডু
উত্তৰঃ A) পঞ্জাব

১৪। নানকৰ মতে ঈশ্বৰ—

A) বহুজন
B) এজন আৰু নিৰাকাৰ
C) কেৱল মূৰ্তিৰূপী
D) নাই
উত্তৰঃ B) এজন আৰু নিৰাকাৰ

১৫। গুৰু নানকৰ অনুগামীসকলক কি বোলে?

A) শিখ
B) জৈন
C) চুফী
D) আলভাৰ
উত্তৰঃ A) শিখ

১৬। মীৰাবাঈ কাৰ ভক্ত আছিল?

A) শিৱ
B) কৃষ্ণ
C) ব্ৰহ্মা
D) ইন্দ্ৰ
উত্তৰঃ B) কৃষ্ণ

১৭। মীৰাবাঈয়ে মূলত কি মাধ্যমেৰে ভক্তি প্ৰচাৰ কৰিছিল?

A) যুদ্ধ
B) ভজন-কীৰ্তন
C) ৰাজনীতি
D) বাণিজ্য
উত্তৰঃ B) ভজন-কীৰ্তন

১৮। চুফীবাদ কোন ধৰ্মৰ আধ্যাত্মিক ধাৰা?

A) হিন্দু
B) ইছলাম
C) বৌদ্ধ
D) জৈন
উত্তৰঃ B) ইছলাম

১৯। চুফীবাদৰ মূল ভিত্তি কি?

A) ধন
B) যুদ্ধ
C) প্ৰেম আৰু ভক্তি
D) ৰাজশক্তি
উত্তৰঃ C) প্ৰেম আৰু ভক্তি

২০। তলৰ কোনজন চুফী সাধক?

A) নিজামুদ্দিন আউলিয়া
B) ৰামানন্দ
C) তুলসীদাস
D) জ্ঞানদেৱ
উত্তৰঃ A) নিজামুদ্দিন আউলিয়া

২১। মইনুদ্দিন চিস্তি কোন ধৰ্মীয় ধাৰাৰ সৈতে জড়িত?

A) ভক্তিবাদ
B) চুফীবাদ
C) জৈনবাদ
D) বৌদ্ধবাদ
উত্তৰঃ B) চুফীবাদ

২২। ভক্তি আন্দোলনে কিহৰ বিৰোধিতা কৰিছিল?

A) শিক্ষা
B) জাতিভেদ
C) কৃষি
D) ব্যৱসায়
উত্তৰঃ B) জাতিভেদ

২৩। ভক্তি আন্দোলনে কিহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল?

A) সম্পদ
B) যুদ্ধ
C) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি
D) ৰাজনীতি
উত্তৰঃ C) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি

২৪। ভক্তি সাধকসকলে সাধাৰণতে কোন ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল?

A) কেৱল সংস্কৃত
B) আঞ্চলিক ভাষা
C) গ্ৰীক
D) লেটিন
উত্তৰঃ B) আঞ্চলিক ভাষা

২৫। আঞ্চলিক ভাষাৰ বিকাশত কোন আন্দোলনে সহায় কৰিছিল?

A) ভক্তি আন্দোলন
B) অসহযোগ আন্দোলন
C) ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন
D) স্বদেশী আন্দোলন
উত্তৰঃ A) ভক্তি আন্দোলন

২৬। অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ গুৰি ধৰিছিল—

A) মাধৱ কন্দলী
B) শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ
C) আজান ফকীৰ
D) চিলাৰায়
উত্তৰঃ B) শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ

২৭। শংকৰদেৱৰ জন্ম কেতিয়া?

A) ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ
B) ১৫৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ
C) ১৩৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ
D) ১৬৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ
উত্তৰঃ A) ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ

২৮। শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান—

A) মাজুলী
B) আলিপুখুৰী
C) শিৱসাগৰ
D) তেজপুৰ
উত্তৰঃ B) আলিপুখুৰী

২৯। শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা ধৰ্মীয় মত কি?

A) শাক্ত ধৰ্ম
B) একশৰণ নামধৰ্ম
C) চুফীবাদ
D) জৈনবাদ
উত্তৰঃ B) একশৰণ নামধৰ্ম

৩০। শংকৰদেৱৰ মতে মুক্তি লাভৰ উপায়—

A) ধন
B) যুদ্ধ
C) নাম-ভক্তি
D) ৰাজক্ষমতা
উত্তৰঃ C) নাম-ভক্তি

৩১। শংকৰদেৱে কোন ভাষাত সাহিত্য ৰচনা কৰিছিল?

A) কেৱল ইংৰাজী
B) অসমীয়া আৰু ব্ৰজাৱলী
C) আৰবী
D) ফাৰ্ছী
উত্তৰঃ B) অসমীয়া আৰু ব্ৰজাৱলী

৩২। শংকৰদেৱে অসমীয়া সমাজত কিহৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল?

A) বৈষম্য
B) সমতা
C) যুদ্ধ
D) বিচ্ছিন্নতা
উত্তৰঃ B) সমতা

৩৩। ভক্তি আন্দোলনৰ ফলত হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত—

A) সংঘাত বৃদ্ধি পায়
B) সম্প্ৰীতি বৃদ্ধি পায়
C) কোনো প্ৰভাৱ নপৰে
D) বাণিজ্য বন্ধ হয়
উত্তৰঃ B) সম্প্ৰীতি বৃদ্ধি পায়

৩৪। কবীৰ মূলত কি বিষয়ৰ বিৰোধী আছিল?

A) ভক্তি
B) জাতিভেদ আৰু কুসংস্কাৰ
C) সাহিত্য
D) সংগীত
উত্তৰঃ B) জাতিভেদ আৰু কুসংস্কাৰ

৩৫। নানকে কিহৰ বিৰোধিতা কৰিছিল?

A) মানৱপ্ৰেম
B) জাতিভেদ আৰু মূৰ্তিপূজা
C) সৎকৰ্ম
D) পৰিশ্ৰম
উত্তৰঃ B) জাতিভেদ আৰু মূৰ্তিপূজা

৩৬। ভক্তিবাদৰ মতে ঈশ্বৰ লাভৰ সহজ পথ—

A) একান্ত ভক্তি
B) যুদ্ধ
C) ধন-সম্পত্তি
D) ৰাজশক্তি
উত্তৰঃ A) একান্ত ভক্তি

৩৭। আলভাৰসকলৰ মতে মোক্ষ লাভ কৰিবলৈ কি কৰিব লাগে?

A) সম্পত্তি সঞ্চয়
B) ঈশ্বৰৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ
C) যুদ্ধ
D) দেশত্যাগ
উত্তৰঃ B) ঈশ্বৰৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ

৩৮। আলভাৰসকলৰ মতে জীৱপ্ৰেম কি?

A) ভগৱৎ প্ৰেমৰ আধাৰ
B) সময়ৰ অপচয়
C) বাণিজ্য
D) ৰাজনীতি
উত্তৰঃ A) ভগৱৎ প্ৰেমৰ আধাৰ

৩৯। তলৰ কোনজন উত্তৰ ভাৰতৰ ভক্তি সাধক?

A) ৰামানন্দ
B) আলভাৰ
C) নায়নাৰ
D) শংকৰাচাৰ্য
উত্তৰঃ A) ৰামানন্দ

৪০। তলৰ কোনজনৰ ওপৰত কবীৰৰ প্ৰভাৱ আছিল?

A) গুৰু নানক
B) শংকৰাচাৰ্য
C) আলভাৰ
D) নায়নাৰ
উত্তৰঃ A) গুৰু নানক

৪১। তুলসীদাসক কাৰ অৱতাৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল?

A) বাল্মিকী
B) ব্যাস
C) কালিদাস
D) কৌটিল্য
উত্তৰঃ A) বাল্মিকী

৪২। ভক্তি আন্দোলনে নাৰীক কি সুবিধা দিছিল?

A) ধৰ্মচৰ্চাৰ অধিক সুযোগ
B) শিক্ষা নিষিদ্ধ কৰিছিল
C) ঘৰৰ পৰা ওলোৱা নিষিদ্ধ কৰিছিল
D) কোনো সুবিধা দিয়া নাছিল
উত্তৰঃ A) ধৰ্মচৰ্চাৰ অধিক সুযোগ

৪৩। চুফীসকলৰ মতে ঈশ্বৰ লাভ কৰিব পাৰি—

A) প্ৰেম আৰু একান্ত ভক্তিৰে
B) কেৱল যুদ্ধৰে
C) কেৱল সম্পদেৰে
D) কেৱল ৰাজশক্তিৰে
উত্তৰঃ A) প্ৰেম আৰু একান্ত ভক্তিৰে

৪৪। ভক্তি আন্দোলনৰ অন্যতম সামাজিক লক্ষ্য—

A) উচ্চ-নীচ বৃদ্ধি
B) সমাজত সমতা স্থাপন
C) যুদ্ধ বৃদ্ধি
D) বৰ্ণভেদ শক্তিশালী কৰা
উত্তৰঃ B) সমাজত সমতা স্থাপন

৪৫। তলৰ কোনটো ভক্তি আন্দোলনৰ ফল নহয়?

A) আঞ্চলিক ভাষাৰ বিকাশ
B) সামাজিক সমতা
C) ধৰ্মীয় সহিষ্ণুতা
D) জাতিভেদ অধিক কঠোৰ কৰা
উত্তৰঃ D) জাতিভেদ অধিক কঠোৰ কৰা

৪৬। জ্ঞানদেৱৰ অনুগামী সাধক কোন?

A) টুকাৰাম
B) আকবৰ
C) বাবৰ
D) বলবন
উত্তৰঃ A) টুকাৰাম

৪৭। ৰামদাস কোন ভক্তি পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত?

A) মহাৰাষ্ট্ৰৰ ভক্তি ধাৰা
B) তামিল শৈৱ ধাৰা
C) চুফীবাদ
D) শিখ ধৰ্ম
উত্তৰঃ A) মহাৰাষ্ট্ৰৰ ভক্তি ধাৰা

৪৮। ভক্তি আন্দোলনৰ শিক্ষা সাধাৰণ মানুহে সহজে বুজাৰ মূল কাৰণ—

A) স্থানীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ
B) কেৱল সংস্কৃত ব্যৱহাৰ
C) জটিল দৰ্শন
D) লিখিত ভাষা ব্যৱহাৰ নকৰা
উত্তৰঃ A) স্থানীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ

৪৯। ভক্তি সাধকসকলে কিহৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰৰ পবিত্ৰতাক গুৰুত্ব দিছিল?

A) বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠান
B) শিক্ষা
C) সংগীত
D) সমাজসেৱা
উত্তৰঃ A) বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠান

৫০। ভক্তি আন্দোলনক কিহৰ এক অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়?

A) সামাজিক-ধৰ্মীয় পুনৰজাগৰণ
B) সামৰিক বিপ্লৱ
C) বাণিজ্যিক বিপ্লৱ
D) ঔদ্যোগিক বিপ্লৱ
উত্তৰঃ A) সামাজিক-ধৰ্মীয় পুনৰজাগৰণ

৫১। ভক্তিবাদে মানুহৰ মাজত কি মনোভাৱ গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল?

A) ভেদাভেদ
B) ভ্ৰাতৃত্ব
C) হিংসা
D) অহংকাৰ
উত্তৰঃ B) ভ্ৰাতৃত্ব

৫২। শংকৰাচাৰ্যৰ মতে মুক্তিৰ বাবে কোনটো গুৰুত্বপূৰ্ণ?

A) সৎজ্ঞান
B) ধন
C) যুদ্ধ
D) ক্ষমতা
উত্তৰঃ A) সৎজ্ঞান

৫৩। মীৰাবাঈৰ ভক্তিমূলক ৰচনাৰ মুখ্য ৰূপ—

A) ভজন
B) দোহা
C) গজল
D) মহাকাব্য
উত্তৰঃ A) ভজন

৫৪। ভক্তি আৰু চুফীবাদ উভয়ৰ এক সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য কি?

A) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি প্ৰেম
B) জাতিভেদ
C) সামৰিক শক্তি
D) বৰ্ণব্যৱস্থা
উত্তৰঃ A) ঈশ্বৰৰ প্ৰতি প্ৰেম

৫৫। ভক্তি আন্দোলনৰ ফলত কোনটো অধিক শক্তিশালী হৈছিল?

A) মানৱীয় মূল্যবোধ
B) জাতিভেদ
C) ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতা
D) সামাজিক বৈষম্য
উত্তৰঃ A) মানৱীয় মূল্যবোধ

৫৬। শংকৰদেৱে সামাজিক একতাৰ বাবে কোন অনুষ্ঠানক শক্তিশালী কৰিছিল?

A) নামঘৰ
B) ৰাজসভা
C) যুদ্ধশিবিৰ
D) বজাৰ
উত্তৰঃ A) নামঘৰ

৫৭। শংকৰদেৱৰ সৈতে কোন সাংস্কৃতিক ৰূপ জড়িত?

A) ভাওনা
B) কথক
C) কুচিপুড়ি
D) ভাংৰা
উত্তৰঃ A) ভাওনা

৫৮। ভক্তি আন্দোলনে সমাজৰ কোন শ্ৰেণীক ধৰ্মীয় জীৱনত অধিক সুযোগ দিলে?

A) কেৱল ৰাজা
B) কেৱল পুৰোহিত
C) সকলো শ্ৰেণীৰ লোক
D) কেৱল ধনী লোক
উত্তৰঃ C) সকলো শ্ৰেণীৰ লোক

৫৯। ভক্তিবাদৰ মূলত কোনটো মূল্যবোধ আছিল?

A) উদাৰ মানৱীয় দৃষ্টিভংগী
B) সামৰিক শক্তি
C) বৰ্ণ বৈষম্য
D) ৰাজনৈতিক আধিপত্য
উত্তৰঃ A) উদাৰ মানৱীয় দৃষ্টিভংগী

৬০। “মানুহৰ মাজতে ভগৱান বিদ্যমান”—এই চিন্তাৰ লগত কোনটো আদৰ্শ জড়িত?

A) মানৱপ্ৰেম
B) জাতিভেদ
C) সাম্ৰাজ্যবাদ
D) যুদ্ধনীতি
উত্তৰঃ A) মানৱপ্ৰেম

---

H. পৰীক্ষাৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন

১ নম্বৰ

• ভক্তিবাদ কি?

• দিব্য প্ৰবন্ধম কি?

• আলভাৰসকল কাৰ উপাসক?

• নায়নাৰসকল কাৰ উপাসক?

• কবীৰৰ কবিতাক কি বোলে?

• ৰামানন্দৰ উপাস্য দেৱতা কোন?

• নানকৰ মতে ঈশ্বৰ কেনেকুৱা?

• অসমত ভক্তি আন্দোলনৰ গুৰি কোনে ধৰিছিল?

• চুফীবাদৰ মূলমন্ত্ৰ কি?

২ নম্বৰ

• ভক্তি আন্দোলন গঢ়ি উঠাৰ দুটা কাৰণ।

• ভক্তিবাদৰ দুটা বৈশিষ্ট্য।

• কবীৰৰ দুটা শিক্ষা।

• নানকৰ দুটা মতবাদ।

• চুফীবাদৰ দুটা শিক্ষা।

• শংকৰদেৱৰ দুটা সামাজিক অৱদান।

৫ নম্বৰ

• আলভাৰসকল আৰু তেওঁলোকৰ ধৰ্মমত।

• শংকৰাচাৰ্যৰ চমু পৰিচয়।

• জ্ঞানদেৱৰ অৱদান।

• ৰামানন্দৰ অৱদান।

• কবীৰ কিয় জনপ্ৰিয় হৈছিল?

• চুফীবাদৰ বৈশিষ্ট্য।

• ভক্তি আন্দোলন জনপ্ৰিয় হোৱাৰ কাৰণ।

• শংকৰদেৱৰ অসমীয়া সমাজলৈ অৱদান।

১০ নম্বৰ

• ভক্তি আন্দোলনৰ উৎপত্তি, বিকাশ আৰু প্ৰভাৱ।

• ভক্তি আন্দোলনে ভাৰতীয় সমাজ আৰু সংস্কৃতিত পেলোৱা প্ৰভাৱ।

• শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ ধৰ্মীয়, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অৱদান।

---

I. অতি চমু Revision Notes

ভক্তিবাদ → ঈশ্বৰৰ প্ৰতি প্ৰেম + ভক্তি + আত্মসমৰ্পণ
আলভাৰ → বিষ্ণুৰ ভক্ত
নায়নাৰ → শিৱৰ ভক্ত
দিব্য প্ৰবন্ধম → আলভাৰসকলৰ ভক্তিমূলক সাহিত্য
শংকৰাচাৰ্য → অদ্বৈতবাদ
জ্ঞানদেৱ → মহাৰাষ্ট্ৰ
ৰামানন্দ → ৰামভক্ত, কবীৰৰ গুৰু
কবীৰ → দোহা, এক ঈশ্বৰবাদ
গুৰু নানক → এজন নিৰাকাৰ ঈশ্বৰ, শিখ ধৰ্মৰ প্ৰথম গুৰু
মীৰাবাঈ → কৃষ্ণভক্ত
চুফীবাদ → প্ৰেম আৰু এক ঈশ্বৰবাদ
মইনুদ্দিন চিস্তি → চুফী সাধক
নিজামুদ্দিন আউলিয়া → চুফী সাধক
শংকৰদেৱ → অসমত ভক্তি আন্দোলন, একশৰণ নামধৰ্ম, সমতা আৰু সমাজ সংস্কাৰ