Unit 2
গ্ৰন্থাগাৰৰ প্ৰাথমিক ধাৰণা
অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰ (Depository Library) মানে কি?
উত্তৰ: ‘ডেলিভাৰী অৱ বুকছ এক্ট’ৰ অধীনত দেশত প্ৰকাশিত সকলো প্ৰকাশনৰ বিনামূলীয়া কপি লাভ কৰিবলৈ আইনীভাৱে অধিকাৰপ্ৰাপ্ত গ্ৰন্থাগাৰক ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰ বোলে।
প্ৰশ্ন ২: ‘লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছ’ (Library of Congress) কোন দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ?
উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ (USA)।
প্ৰশ্ন ৩: ‘Library’ শব্দটো কোনটো লেটিন শব্দৰ পৰা আহিছে?
উত্তৰ: লেটিন শব্দ ‘Liber’ ৰ পৰা ‘Library’ শব্দটো আহিছে।
প্ৰশ্ন ৪: আৰ্কাইভ বা আলেখাগাৰ (Archives) ত মূলতঃ কেনেধৰণৰ সমল ৰখা হয়?
উত্তৰ: আৰ্কাইভত চৰকাৰী আৰু প্ৰশাসনিক নথি-পত্ৰ, ঐতিহাসিক ৰেকৰ্ড, চুক্তিপত্ৰ আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাথমিক নথি সংৰক্ষণ কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতৰ ‘ডেলিভাৰী অৱ বুকছ এক্ট’ (Delivery of Books Act) কেতিয়া প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৫৪ চনত প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল আৰু ১৯৫৬ চনত সংশোধন কৰি সংবাদপত্ৰকো ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৬: শৈক্ষিক গ্ৰন্থাগাৰৰ (Academic Library) এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: বিশ্ববিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰ, যেনে— গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ‘কৃষ্ণা কান্ত সন্দিকৈ গ্ৰন্থাগাৰ’।
প্ৰশ্ন ৭: ভাৰতত প্ৰথমখন ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ আইন (Public Libraries Act) কোনখন ৰাজ্যত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: মাদ্ৰাজ ৰাজ্যত (বৰ্তমান তামিলনাডু) ১৯৪৮ চনত প্ৰথম ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ আইন গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৮: প্ৰাচ্য গ্ৰন্থাগাৰ (Oriental Library) ৰ এটা মুখ্য কাৰ্য কি?
উত্তৰ: প্ৰাচীন আৰু দুৰ্লভ পাণ্ডুলিপি, সাঁচিপাত আৰু প্ৰাচ্য ভাষাৰ ঐতিহাসিক পুথি সংৰক্ষণ কৰা।
প্ৰশ্ন ৯: RRRLF ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো কি?
উত্তৰ: Raja Rammohun Roy Library Foundation।
প্ৰশ্ন ১০: সংগ্ৰহালয় (Museum) আৰু গ্ৰন্থাগাৰৰ মূল পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: গ্ৰন্থাগাৰে মূলতঃ কিতাপ, পুথি আৰু লিখিত জ্ঞানৰ সমল সংৰক্ষণ কৰে। আনহাতে, সংগ্ৰহালয়ে ঐতিহাসিক, সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰাকৃতিক বস্তু বা নিদৰ্শন সংৰক্ষণ কৰে।
প্ৰশ্ন ১১: এছিয়াটিক ছচাইটি লাইব্ৰেৰী (Asiatic Society Library) ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: কলকাতাত অৱস্থিত। ১৭৮৪ চনত ছাৰ উইলিয়াম জোনছে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১২: ভাৰতত ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰৰ সংখ্যা কেইখন?
উত্তৰ: ৪ খন— কলকাতা, মুম্বাই, চেন্নাই আৰু নতুন দিল্লীত অৱস্থিত।
প্ৰশ্ন ১৩: দৃষ্টিহীনসকলৰ বাবে উপযোগী প্ৰিণ্ট শৈলীটোক কি বোলা হয়?
উত্তৰ: ব্ৰেইল লিপি (Braille Script)।
প্ৰশ্ন ১৪: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ (National Library of India) ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: কলকাতাৰ আলিপুৰত থকা বেলভেডেৰ ভৱনত অৱস্থিত।
প্ৰশ্ন ১৫: ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰসমূহ ভাৰত চৰকাৰৰ কোনটো মন্ত্ৰালয়ৰ স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা RRRLF ৰ সহায়ত পৰিচালিত হয়?
উত্তৰ: সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয় (Ministry of Culture)।
২. চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: শৈক্ষিক গ্ৰন্থাগাৰ (Academic Library) ৰ সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ প্ৰকাৰসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: শিক্ষানুষ্ঠানৰ শিক্ষাৰ্থী, শিক্ষক আৰু গৱেষকসকলৰ শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে স্থাপন কৰা গ্ৰন্থাগাৰক শৈক্ষিক গ্ৰন্থাগাৰ বোলে। ইয়াৰ প্ৰধান প্ৰকাৰ তিনিটা— বিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰ, মহাবিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰ আৰু বিশ্ববিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰ।
প্ৰশ্ন ২: ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ (Public Library) ৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি?
উত্তৰ: ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ সমাজৰ সকলো লোকৰ বাবে মুকলি থাকে। জাতি, ধৰ্ম, লিংগ বা সামাজিক অৱস্থাৰ ভিত্তিত কোনো বৈষম্য নকৰে। ইয়াত বিনামূলীয়াকৈ বা সামান্য মাচুলত গ্ৰন্থ আৰু তথ্য সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। সাধাৰণতে চৰকাৰী সাহায্য আৰু স্থানীয় পুঁজিৰে ইয়াক পৰিচালনা কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: বিশেষ গ্ৰন্থাগাৰ (Special Library) বোলেতে কি বুজা?
উত্তৰ: কোনো নিৰ্দিষ্ট বিষয়, প্ৰতিষ্ঠান বা বিশেষ ব্যৱহাৰকাৰীৰ তথ্যৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে স্থাপন কৰা গ্ৰন্থাগাৰক বিশেষ গ্ৰন্থাগাৰ বোলে। ইয়াত বিশেষ বিষয়ৰ গ্ৰন্থ, গৱেষণা-পত্ৰ, জাৰ্নেল আৰু সাম্প্ৰতিক তথ্যৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।
প্ৰশ্ন ৪: ৰাজা ৰামমোহন ৰায় লাইব্ৰেৰী প্ৰতিষ্ঠান (RRRLF) ৰ মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: RRRLF-ৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে ভাৰতৰ ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ উন্নতি আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা। ই গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ, আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন, আধুনিকীকৰণ আৰু বিভিন্ন গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ বাবে সাহায্য আগবঢ়ায়।
প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতত ‘ডেলিভাৰী অৱ বুকছ এক্ট, ১৯৫৪’ (Delivery of Books Act) ৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: এই আইনৰ জৰিয়তে ভাৰতত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য প্ৰকাশনৰ কপি নিৰ্দিষ্ট ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰত জমা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত দেশৰ প্ৰকাশনসমূহ সংৰক্ষণ কৰা আৰু জাতীয় গ্ৰন্থপঞ্জী প্ৰস্তুত কৰাত সহায় হয়।
প্ৰশ্ন ৬: ভাৰতৰ ৪ খন ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰ (Depository Libraries) ৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতৰ চাৰিখন ডিপজিটৰী গ্ৰন্থাগাৰ হ’ল—
১. ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ, কলকাতা।
২. কনমেৰা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী, চেন্নাই।
৩. এছিয়াটিক ছচাইটি লাইব্ৰেৰী, মুম্বাই।
৪. দিল্লী পাব্লিক লাইব্ৰেৰী, নতুন দিল্লী।
প্ৰশ্ন ৭: বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলৰ (Differently Abled Persons) বাবে গ্ৰন্থাগাৰ সেৱা কেনেকুৱা হ’ব লাগে?
উত্তৰ: বিশেষভাৱে সক্ষম লোকসকলৰ সুবিধাৰ বাবে গ্ৰন্থাগাৰত ৰেম্প, ব্ৰেইল গ্ৰন্থ, অডিঅ’ বুক, স্ক্ৰীন ৰীডাৰ আৰু উপযুক্ত কম্পিউটাৰৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে। এনে সুবিধাই তেওঁলোকক সহজে গ্ৰন্থাগাৰ ব্যৱহাৰ আৰু তথ্য আহৰণত সহায় কৰে।
প্ৰশ্ন ৮: জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকলৰ বাবে গ্ৰন্থাগাৰে কেনেধৰণৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব লাগে?
উত্তৰ: জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকলৰ বাবে ডাঙৰ আখৰৰ কিতাপ, আৰামদায়ক আসন, সহজে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা পঢ়া কোঠা আৰু অডিঅ’ সামগ্ৰীৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ঘৰলৈ কিতাপ যোগান ধৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ৯: সংগ্ৰহালয় (Museum) ৰ সংগ্ৰহ আৰু কাৰ্যাৱলী কি?
উত্তৰ: সংগ্ৰহালয়ে ঐতিহাসিক, সাংস্কৃতিক, বৈজ্ঞানিক আৰু প্ৰাকৃতিক গুৰুত্বসম্পন্ন বিভিন্ন বস্তু সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান কাম হৈছে সেইবোৰ বস্তু সংৰক্ষণ, সুৰক্ষিত ৰখা আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে মানুহে ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু বিজ্ঞানৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰে।
প্ৰশ্ন ১০: অরিয়েন্টেল বা প্ৰাচ্য গ্ৰন্থাগাৰ (Oriental Library) ৰ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰ: প্ৰাচ্য গ্ৰন্থাগাৰত প্ৰাচীন পূবদেশীয় ভাষা আৰু সভ্যতাৰ সৈতে জড়িত দুৰ্লভ পাণ্ডুলিপি, সাঁচিপাত, তালপাতৰ পুথি আৰু ঐতিহাসিক নথি সংৰক্ষণ কৰা হয়। সংস্কৃত, পালি, আৰবী, ফাৰ্চী আদি ভাষাৰ পুৰণি গ্ৰন্থ ইয়াত পোৱা যায়।
প্ৰশ্ন ১১: ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰৰ (National Library) মূল দায়িত্ব কি?
উত্তৰ: ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰৰ মূল দায়িত্ব হৈছে দেশত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য জ্ঞান-সম্পদ সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰি ৰখা। ইয়াৰ উপৰি জাতীয় গ্ৰন্থপঞ্জী প্ৰস্তুত কৰা আৰু দেশৰ গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ বিকাশত সহায় কৰাও ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম।
প্ৰশ্ন ১২: বিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰৰ (School Library) মূল উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰ: বিদ্যালয় গ্ৰন্থাগাৰৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত সৰুৰে পৰা কিতাপ পঢ়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলা। ই পাঠ্যক্ৰমৰ জ্ঞান বৃদ্ধি কৰে, স্ব-অধ্যয়নত সহায় কৰে আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ কল্পনাশক্তি, চিন্তাশক্তি আৰু সৃষ্টিশীলতা বিকশিত কৰে।
প্ৰশ্ন ১৩: ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ দুখন প্ৰধান গ্ৰন্থাগাৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ প্ৰধান গ্ৰন্থাগাৰৰ দুটা উদাহৰণ হ’ল—
১. ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ, কলকাতা।
২. ৰামপুৰ ৰাজা লাইব্ৰেৰী, উত্তৰ প্ৰদেশ।
প্ৰশ্ন ১৪: আলেখাগাৰ বা আৰ্কাইভ (Archives) ত ‘প্ৰাথমিক উৎস’ (Primary Sources) ৰ সংৰক্ষণ কিয় কৰা হয়?
উত্তৰ: প্ৰাথমিক উৎসসমূহ অতীতৰ মৌলিক আৰু বিশ্বাসযোগ্য তথ্যৰ ভাণ্ডাৰ। চৰকাৰী নথি, চিঠি-পত্ৰ, চুক্তি আদি সংৰক্ষণ কৰাৰ ফলত ইতিহাসৰ সঠিক অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা কৰা সহজ হয়। লগতে এই নথিসমূহ ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰমাণ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ১৫: গ্ৰন্থাগাৰ কৰ্তৃত্ব (Library Authority) মানে কি?
উত্তৰ: গ্ৰন্থাগাৰ কৰ্তৃত্ব হৈছে গ্ৰন্থাগাৰৰ পৰিচালনা আৰু নীতি নিৰ্ধাৰণৰ দায়িত্বত থকা ব্যক্তি বা সংস্থা। ই গ্ৰন্থাগাৰৰ নীতি-নিয়ম নিৰ্ধাৰণ, বাজেট অনুমোদন, কৰ্মচাৰী নিয়োগ আৰু সামগ্ৰিক উন্নয়নৰ কাম পৰিচালনা কৰে।
দীঘল প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: ভাৰতত গ্ৰন্থাগাৰ আইন (Library Legislation/Acts in India) ৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু ইয়াৰ ক্ৰমবিকাশ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতত সুসংগঠিত আৰু স্থায়ী ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ সেৱা গঢ়ি তুলিবলৈ গ্ৰন্থাগাৰ আইন অতি প্ৰয়োজনীয়। এই আইনে গ্ৰন্থাগাৰৰ বাবে চৰকাৰী পুঁজি, প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা আৰু জনসাধাৰণৰ তথ্য লাভৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰাত সহায় কৰে।
গ্ৰন্থাগাৰ আইনৰ প্ৰয়োজনীয়তা:
১. বিত্তীয় ব্যৱস্থা: গ্ৰন্থাগাৰৰ বাবে নিয়মিত চৰকাৰী পুঁজি বা লাইব্ৰেৰী চেছ সংগ্ৰহৰ সুবিধা হয়।
২. সুশৃংখল ব্যৱস্থা: ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চলত গ্ৰন্থাগাৰৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।
৩. জনসেৱা: সকলো নাগৰিকৰ বাবে জ্ঞান আৰু তথ্য লাভৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰে।
ক্ৰমবিকাশ: ১৯৩০ চনত ড° এছ. আৰ. ৰংগনাথনে গ্ৰন্থাগাৰ আইনৰ এখন খচৰা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৪৮ চনত মাদ্ৰাজ ৰাজ্যত প্ৰথম ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়। তাৰ পিছত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক, মহাৰাষ্ট্ৰ, পশ্চিমবংগ আদি ৰাজ্যতো গ্ৰন্থাগাৰ আইন প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। এইদৰে ভাৰতত ৰাজহুৱা গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ ক্ৰমাগত বিকাশ ঘটিছে।
প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰৰ (National Library of India) ইতিহাস, গুৰুত্ব আৰু মূল কাৰ্যাৱলীৰ বিষয়ে বহলাই লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ কলকাতাৰ আলিপুৰৰ বেলভেডেৰ এষ্টেটত অৱস্থিত। ই দেশৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থাগাৰ আৰু ভাৰতৰ প্ৰকাশিত জ্ঞান-সম্পদ সংৰক্ষণৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ।
ইতিহাস: ১৮৩৬ চনত কলকাতা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী হিচাপে ইয়াৰ আৰম্ভণি হৈছিল। পিছলৈ ইম্পেৰিয়েল লাইব্ৰেৰীৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৪৮ চনত ইয়াক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয় আৰু ১৯৫৩ চনত জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।
মূল কাৰ্য আৰু গুৰুত্ব:
১. ভাৰতত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য প্ৰকাশন সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰা।
২. ভাৰতীয় জাতীয় গ্ৰন্থপঞ্জী প্ৰস্তুত কৰাত সহায় কৰা।
৩. পুৰণি পাণ্ডুলিপি, মানচিত্ৰ আৰু দুৰ্লভ গ্ৰন্থ সংৰক্ষণ কৰা।
৪. দেশ-বিদেশৰ গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে তথ্য বিনিময় কৰা।
প্ৰশ্ন ৩: বিশেষ গ্ৰুপসমূহ— যেনে শিশু, মহিলা, আৰু আৱাসিক/জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকলৰ বাবে গ্ৰন্থাগাৰ সেৱাৰ পৰিকল্পনা কেনেদৰে কৰিব লাগে?
উত্তৰ: গ্ৰন্থাগাৰে সমাজৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মানুহৰ পৃথক প্ৰয়োজন বিবেচনা কৰি উপযুক্ত সেৱা আগবঢ়াব লাগে।
১. শিশুসকলৰ বাবে: ছবিযুক্ত কিতাপ, সাধুকথাৰ পুথি, শিক্ষামূলক খেল আৰু শিশুবান্ধৱ পঢ়া কোঠাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। গল্প কোৱা আৰু পঠন কাৰ্যসূচীও আয়োজন কৰিব পাৰি।
২. মহিলাসকলৰ বাবে: স্বাস্থ্য, শিক্ষা, শিশু যত্ন, স্ব-নিয়োজন, গৃহশিল্প আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় বিষয়ৰ গ্ৰন্থ উপলব্ধ কৰিব লাগে। সুবিধাজনক সময়ত পঢ়াৰ সুযোগো দিব লাগে।
৩. জ্যেষ্ঠ নাগৰিকসকলৰ বাবে: ডাঙৰ আখৰৰ কিতাপ, বাতৰি কাকত, আৰামদায়ক আসন আৰু সহজে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা পঢ়া স্থানৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ঘৰলৈ কিতাপ যোগান ধৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ৪: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ‘লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছ’ (Library of Congress) ৰ গঠন, সংগ্ৰহ আৰু বিশ্বৰ গ্ৰন্থাগাৰ খণ্ডত ইয়াৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ত অৱস্থিত লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ জাতীয় গ্ৰন্থাগাৰ আৰু বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ গ্ৰন্থাগাৰ।
প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংগ্ৰহ: ১৮০০ চনত আমেৰিকান কংগ্ৰেছৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। পিছলৈ থমাছ জেফাৰছনৰ ব্যক্তিগত গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ ক্ৰয় কৰি ইয়াৰ সংগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াত কিতাপ, পাণ্ডুলিপি, মানচিত্ৰ, ফটোগ্ৰাফ আৰু বিভিন্ন ভাষাৰ বহুতো তথ্য-সম্পদ সংৰক্ষিত আছে।
বিশ্বব্যাপী ভূমিকা:
১. Library of Congress Classification (LCC) পদ্ধতিৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
২. MARC ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে গ্ৰন্থাগাৰৰ তথ্য কম্পিউটাৰভিত্তিকভাৱে আদান-প্ৰদান সহজ কৰিছে।
৩. বিশ্বৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদ ডিজিটেল ৰূপত সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰত সহায় কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৫: আলেখাগাৰ (Archives) আৰু সংগ্ৰহালয় (Museum) ৰ ধাৰণা, কাৰ্যাৱলী আৰু গ্ৰন্থাগাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক ব্যৱচ্ছেদ কৰা।
উত্তৰ: আলেখাগাৰ, সংগ্ৰহালয় আৰু গ্ৰন্থাগাৰ—এই তিনিওটা জ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা প্ৰতিষ্ঠান। সেয়েহে ইহঁতক সামূহিকভাৱে ‘Memory Institutions’ বুলি কোৱা হয়।
আলেখাগাৰ: চৰকাৰী নথি, চিঠি-পত্ৰ, মানচিত্ৰ, চুক্তি আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক প্ৰাথমিক উৎস সংৰক্ষণ কৰে।
সংগ্ৰহালয়: ঐতিহাসিক, সাংস্কৃতিক, বৈজ্ঞানিক আৰু প্ৰাকৃতিক বস্তু, যেনে মূৰ্তি, শিল্পকৰ্ম, জীৱাশ্ম আদি সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ আৰু প্ৰদৰ্শন কৰে।
গ্ৰন্থাগাৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক:
১. তিনিওটা প্ৰতিষ্ঠানৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে জ্ঞান আৰু ঐতিহ্য ভৱিষ্যতৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা।
২. গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত ইহঁতে পৰস্পৰক সহায় কৰে।
৩. আধুনিক যুগত তিনিওটা প্ৰতিষ্ঠানেই ডিজিটেল প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য সংৰক্ষণ আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে উপলব্ধ কৰি তুলিছে।
*****
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post