Chapter 3
নাৰী শিক্ষা, ৰাজনীতি আৰু সাহিত্য (Women Education, Politics and Literature)
অতি চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: অসমত আধুনিক নাৰী শিক্ষাৰ সূচনা প্ৰথম কোনে কৰিছিল?
উত্তৰ: ১৮৩৬ চনত অসমলৈ অহা আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে অসমত আধুনিক নাৰী শিক্ষাৰ সূচনা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে প্ৰথম ছোৱালী স্কুল ক’ত স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰ: ১৮৪০ চনত শিৱসাগৰত বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে প্ৰথম ছোৱালী স্কুল স্থাপন কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩: শিৱসাগৰত প্ৰথম ছোৱালী বিদ্যালয়খন কাৰ তত্ত্বাৱধানত স্থাপন কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: আমেৰিকান মিছনাৰী মেছেছ ব্ৰাউন (Mrs. Eliza Brown)ৰ তত্ত্বাৱধানত স্থাপন কৰা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৪: অসম প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতিৰ প্ৰথমগৰাকী সম্পাদক কোন আছিল?
উত্তৰ: পদ্মশ্ৰী চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী।
প্ৰশ্ন ৫: ‘অসম প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতি’ কেইচনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯২৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৬: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে কাৰ ছাত্ৰীবাসৰ নীতি-নিয়মৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল?
উত্তৰ: নগাঁও খ্ৰীষ্টান মিছন স্কুলৰ ছাত্ৰীবাসত ছাত্ৰীসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ বাধ্য কৰোৱা নিয়মৰ বিৰুদ্ধে।
প্ৰশ্ন ৭: আমলপ্ৰভা দাস মূলতঃ কোনগৰাকী মহান নেতাৰ আদৰ্শৰে অনুপ্ৰাণিত আছিল?
উত্তৰ: মহাত্মা গান্ধীৰ গান্ধীবাদী আদৰ্শ আৰু গঠনমূলক কাৰ্যসূচীৰে অনুপ্ৰাণিত আছিল।
প্ৰশ্ন ৮: আমলপ্ৰভা দাসে গুৱাহাটীত স্থাপন কৰা মূল আশ্ৰমখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: শৰণীয়াস্থিত ‘কস্তুৰবা আশ্ৰম’ (কস্তুৰবা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক ন্যাসৰ অসম শাখা)।
প্ৰশ্ন ৯: ৰাজবালা দাস কোনখন বিখ্যাত শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল?
উত্তৰ: গুৱাহাটীৰ ‘হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয়’ (Handique Girls’ College)।
প্ৰশ্ন ১০: হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয় কেইচনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৩৯ চনত (প্ৰথম অৱস্থাত গুৱাহাটী গাল্ৰ্ছ কলেজ নামেৰে)।
প্ৰশ্ন ১১: ‘অসম লেখিকা সমাৰোহ’ কেইচনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৭৪ চনত।
প্ৰশ্ন ১২: অসম লেখিকা সমাৰোহৰ প্ৰথম উদ্যোগী বা প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি/সম্পাদক কোন আছিল?
উত্তৰ: প্ৰতিষ্ঠাপক মূল উদ্যোক্তা আৰু প্ৰথম ধাৰাবাহিক নেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত পদ্মশ্ৰী শীলভদ্ৰ আৰু প্ৰীতি বৰুৱাৰ নাম উল্লেখযোগ্য; পৰৱৰ্তী সময়ত পৰিশ্ৰমী সাহিত্যিকসকলে ইয়াক শক্তিশালী ৰূপ দিয়ে।
প্ৰশ্ন ১৩: বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম অসমীয়া আলোচনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: অৰুণোদই (১৮৪৬ চন)।
প্ৰশ্ন ১৪: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে নাৰী মুক্তিৰ বাবে লিখা প্ৰথম উপন্যাসখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: ‘পিতৃভিঠা’।
প্ৰশ্ন ১৫: ৰাজবালা দাসে ৰচনা কৰা আত্মজীৱনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: ‘মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ’।
২. চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: অসমত নাৰী শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলৰ ভূমিকা চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: ১৯ শতিকাৰ প্ৰথমভাগত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে অসমত অন্ধবিশ্বাস আঁতৰাই নাৰী শিক্ষাৰ ভেটি স্থাপন কৰে। ১৮৪০ চনত শিৱসাগৰ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত নগাঁও, গুৱাহাটী আদিত ছোৱালীৰ বাবে সুকীয়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয় খুলি তেওঁলোকে অসমীয়া নাৰীক আখৰ-চিনা কৰাৰ উপৰি স্বাস্থ্য আৰু গৃহবিজ্ঞানৰ মৌলিক শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: বেপ্টিষ্ট মিছনাৰী মেৰী ব্ৰনছনৰ (Mary Bronson) বৰঙণি সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰ: মিছনাৰী মাইলছ ব্ৰনছনৰ পত্নী মেৰী ব্ৰনছনে ১৮৩৬ চনৰ পাছৰ পৰাই নগাঁৱত স্থানীয় ছোৱালীসকলক একত্ৰিত কৰি শিক্ষা প্ৰদানৰ কামত মনোনিৱেশ কৰিছিল। তেওঁ অসমীয়া নাৰীৰ মাজত শিক্ষা বিস্তাৰ কৰিবলৈ ঘৰে ঘৰে গৈ পিতৃ-মাতৃক বুজাই ছোৱালীক বিদ্যালয়লৈ অহাত উৎসাহিত কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে ‘অসম প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতি’ গঠনত কি ভূমিকা লৈছিল?
উত্তৰ: ১৯২৬ চনৰ পাণ্ডু কংগ্ৰেছ অধিৱেশনৰ সময়ত চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ বলিষ্ঠ নেতৃত্বত ‘অসম প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতি’ গঠন হয়। তেওঁ গাওঁ-ভূঞে ঘূৰি মহিলাসকলক সংগঠিত কৰি পর্থা প্ৰথা, বাল্যবিবাহ আৰু সামাজিক কুসংস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে সজাগতা সৃষ্টি কৰাত মুখ্য ভূমিকা লৈছিল।
প্ৰশ্ন ৪: ১৯২৬ চনৰ পাণ্ডু কংগ্ৰেছত চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে কৰা বৈপ্লৱিক কাৰ্যসূচীটি কি আছিল?
উত্তৰ: পাণ্ডু কংগ্ৰেছ মহাসভাতে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত দিয়া পৰ্দা (কাণপৰ্দা/পৰ্দা প্ৰথা) উঠাই দিবলৈ চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে থিয় হৈ তীব্র প্ৰতিবাদ কৰে। তেওঁ মহিলাসকলক পৰ্দাৰ পিছৰ পৰা ওলাই আহি পুৰুষৰ সমানে মূল মঞ্চত বহিবলৈ আহ্বান জনায়, যিটো অসমীয়া নাৰী মুক্তি আন্দোলনৰ এক ঐতিহাসিক পদক্ষেপ আছিল।
প্ৰশ্ন ৫: সামাজিক সংস্কাৰক হিচাপে আমলপ্ৰভা দাসৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: আমলপ্ৰভা দাস আছিল অসমৰ অন্যতম বিশিষ্ট গান্ধীবাদী সংস্কাৰক। তেওঁ অস্পৃশ্যতা দূৰীকৰণ, সূতা কটা (খাদী প্ৰচাৰ), গ্ৰাম্য স্বাস্থ্য পুনৰুদ্ধাৰ আৰু মহিলাসকলক স্বাৱলম্বী কৰাত জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁ ধন-সম্পত্তিৰ মোহ ত্যাগ কৰি সম্পূৰ্ণ জীৱন সমাজসেৱাত নিয়োজিত কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৬: শৰণীয়াৰ কস্তুৰবা আশ্ৰম আৰু আমলপ্ৰভা দাসৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰ: মহাত্মা গান্ধীৰ অসম ভ্ৰমণৰ পিছত ১৯৪৬ চনত আমলপ্ৰভা দাসৰ প্ৰচেষ্টাত গুৱাহাটীৰ শৰণীয়া পাহাৰত ‘কস্তুৰবা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক ন্যাস’ৰ শাখা স্থাপিত হয়। ইয়াত আমলপ্ৰভা দাসে গ্ৰাম্য নাৰীক স্বাস্থ্য, শিক্ষা, কুটিৰ উদ্যোগ আৰু সামাজিক নেতৃত্বৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ এক কেন্দ্ৰ গঢ়ি তোলে।
প্ৰশ্ন ৭: উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজবালা দাসৰ প্ৰধান অৱদান কি আছিল?
উত্তৰ: ৰাজবালা দাস আছিল অসমত নাৰীৰ উচ্চ শিক্ষাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। সেই সময়ত অসমত ছোৱালীৰ বাবে সুকীয়া মহাবিদ্যালয় নথকাৰ বাবে তেওঁৰ অপ্ৰাণ প্ৰচেষ্টাত ১৯৩৯ চনত গুৱাহাটীত ‘হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয়’ প্ৰতিষ্ঠা হয়, যিয়ে অসমৰ নাৰী শিক্ষাৰ ইতিহাসত যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তন আনে।
প্ৰশ্ন ৮: ৰাজবালা দাসে নাৰী মুক্তি আন্দোলনত কেনেকৈ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: ৰাজবালা দাসে শিক্ষা সংস্কাৰৰ উপৰিও স্বাধীনতা সংগ্ৰাম আৰু মহিলা সংগঠনৰ লগত সক্ৰিয় হৈ পৰিছিল। তেওঁ নাৰীসকলক কুসংস্কাৰমুক্ত কৰিবলৈ, উচ্চ শিক্ষাৰে শিক্ষিত কৰিবলৈ আৰু নিজৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কে সচেতন কৰিবলৈ সমাজত নিৰৱিচ্ছিন্নভাৱে জনসজাগতা সৃষ্টি কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৯: ‘অসম লেখিকা সমাৰোহ’ প্ৰতিষ্ঠাৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯৭৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা ‘অসম লেখিকা সমাৰোহ’ৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল অসমীয়া নাৰী সাহিত্যিকসকলক একত্ৰিত কৰা, তেওঁলোকৰ মেধা আৰু প্ৰতিভাক বিকাশ কৰিবলৈ এখন মুক্ত মঞ্চ প্ৰদান কৰা আৰু নাৰীভিত্তিক সাহিত্য আৰু চিন্তা-চৰ্চাক উৎসাহিত কৰা।
প্ৰশ্ন ১০: ‘অসম লেখিকা সমাৰোহে’ অসমীয়া সাহিত্যত কেনেদৰে অৰিহণা যোগাইছে?
উত্তৰ: এই সংগঠনে গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া মহিলা লেখিকাসকলৰ প্ৰবন্ধ, গল্প, কবিতা আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশত সহায় কৰিছে। নিয়মীয়াকৈ আলোচনা চক্ৰ, সাহিত্য সভা অনুষ্ঠিত কৰি নাৰীৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা সমাজখনক মূল্যাংকন কৰাত লেখিকা সমাৰোহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
প্ৰশ্ন ১১: ১৯ শতকৰ শেষভাগত অসমত নাৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়া প্ৰধান সামাজিক বাধা কি আছিল?
উত্তৰ: প্ৰধান বাধাসমূহ আছিল অতি কম বয়সতে ছোৱালীক বিবাহ দিয়া (বাল্যবিবাহ), পৰ্দা প্ৰথা, কুসংস্কাৰ, আৰু নাৰীক কেৱল গৃহস্থালী কামতে সীমাৱদ্ধ ৰখাৰ ৰক্ষণশীল মানসিকতা। শিক্ষা লাভ কৰিলে ছোৱালী বিধৱা হ’ব বা কুলক্ষিত হ’ব বুলিও এটা ভ্ৰান্ত বিশ্বাস সমাজত আছিল।
প্ৰশ্ন ১২: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ সাহিত্য কৰ্মত নাৰী চেতনা কেনেকৈ প্ৰতিফলিত হৈছিল?
উত্তৰ: চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ সাহিত্যত (যেনে: ‘পিতৃভিঠা’ উপন্যাস আৰু বিভিন্ন প্ৰবন্ধ) নাৰী নিৰ্যাতন, বাল্যবিবাহৰ অভিশাপ আৰু নাৰী স্বাবলম্বনৰ দাবী প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁৰ লেখাত নাৰীক অবলা হিচাপে নহয়, সমাজৰ এক সবল আৰু সমঅধিকাৰপ্ৰাপ্ত সত্তা হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৩: বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলে নাৰী শিক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পাঠ্যপুথিৰ বৈশিষ্ট্য কি আছিল?
উত্তৰ: মিছনাৰীসকলে সৰল অসমীয়া ভাষাত আখৰ চিনা, চুটি নীতিশিক্ষা, ধৰ্মীয় উপদেশ আৰু দৈনন্দিন পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা প্ৰসংগ সন্নিৱিষ্ট কৰি পাঠ্যপুথি প্ৰস্তুত কৰিছিল। ই অতি সহজ আৰু ব্যৱহাৰিক আছিল, যাতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পঢ়াশালিলৈ অহা ছোৱালীসকলে সহজে বুজি পায়।
প্ৰশ্ন ১৪: আমলপ্ৰভা দাসৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন আৰু গান্ধী নীতিৰ অভিজ্ঞতা সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰ: ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত আমলপ্ৰভা দাসে সক্ৰিয় ভূমিকা লৈছিল। তেওঁ পোনপটীয়াকৈ অহিংস আন্দোলনত জাঁপ দিছিল আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ ‘গঠনমূলক কাৰ্যসূচী’ ব্যৱহাৰ কৰি কাৰাগাৰৰ বাহিৰতো স্বদেশী বস্তু প্ৰচাৰ আৰু নাৰী সংগঠনৰ কাম চলাই গৈছিল।
প্ৰশ্ন ১৫: ৰাজবালা দাসৰ শিক্ষামূলক চিন্তাধাৰাত জাতীয়তাবাদী দৃষ্টিভংগী কিদৰে প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰ: ৰাজবালা দাসে বিশ্বাস কৰিছিল যে মাতৃসকল শিক্ষিত নহ’লে এখন শক্তিশালী জাতি গঠন হ’ব নোৱাৰে। তেওঁ বিদেশী শিক্ষা পদ্ধতিৰ পৰিৱৰ্তে ভাৰতীয় কৃষ্টি-সংবাৰ্তা আৰু উচ্চ নৈতিক মূল্যবোধৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অসমৰ ছোৱালীসকলক শিক্ষা প্ৰদান কৰাত গুৰুত্ব দিছিল।
৩. দীঘলীয়া প্ৰশ্ন-উত্তৰ :
প্ৰশ্ন ১: অসমত আধুনিক নাৰী শিক্ষাৰ পাতনি তৰাত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলৰ ঐতিহাসিক অৱদান আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ১৯ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত অসমীয়া সমাজখন যেতিয়া অন্ধবিশ্বাস, কুসংস্কাৰ আৰু ৰক্ষণশীলতাৰে আৱৃত আছিল, ঠিক তেনে সময়তে ১৮৩৬ চনত আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকল অসমলৈ আহে। তেওঁলোকৰ মূল উদ্দেশ্য খ্ৰীষ্টধৰ্ম প্ৰচাৰ আছিল যদিও, অসমৰ সমাজ-সংস্কৃতি, ভাষা আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে এক বিৰাট বিপ্লৱৰ সূচনা কৰে। এই বিপ্লৱৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ আছিল নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন।
সেই সময়ত অসমত ছোৱালীক পঢ়াশালিলৈ পঠোৱাটো এক ডাঙৰ সামাজিক পাপ বা নিয়মবিৰুদ্ধ কাম বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই সামাজিক প্ৰতিবন্ধকতা ভাঙি ১৮৪০ চনত শিৱসাগৰত এলিজা ব্ৰাউনৰ নেতৃত্বত প্ৰথমখন ছোৱালী স্কুল স্থাপন কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত মাইলছ ব্ৰনছন আৰু তেওঁৰ পত্নী মেৰী ব্ৰনছনৰ চেষ্টাত নগাঁৱতো ১৮৪৩ চনত ছোৱালীৰ বাবে আৱাসিক বিদ্যালয় গঢ়ি উঠে। গুৱাহাটীতো একেদৰে মিছনাৰীসকলে শিক্ষা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে।
মিছনাৰীসকলে কেৱল আখৰ চিনোৱাতে সীমাবদ্ধ নাথাকি নাৰীসকলক প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য শিক্ষা, গৃহবিজ্ঞান, চিলাই-কাটি আদি ব্যৱহাৰিক শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ‘অৰুণোদই’ আলোচনীৰ জৰিয়তে নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰি জনমানসত সজাগতা আনিছিল। সংস্কাৰমুক্ত চিন্তাৰে অসমীয়া নাৰীক আধুনিকতাৰ পোহৰ দেখুওৱাৰ ক্ষেত্ৰত বেপ্টিষ্ট মিছনাৰীসকলৰ অৱদান আছিল অনস্বীকাৰ্য।
প্ৰশ্ন ২: অসমীয়া নাৰী মুক্তি আন্দোলন আৰু সমাজ সংস্কাৰত অগ্নিকন্যা চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীৰ ভূমিকা আৰু সংগ্ৰামৰ মূল্যাংকন কৰা।
উত্তৰ: পদ্মশ্ৰী চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী (১৯০১-১৯৭২) আছিল অসমৰ নাৰী মুক্তি আন্দোলন আৰু সামাজিক পুনৰগঠনৰ মূল ধ্ৰুৱতৰা। তেওঁক ‘অগ্নিকন্যা’ বুলি জনা যায়, কাৰণ সমাজৰ কুসংস্কাৰ, নাৰী নিৰ্যাতন আৰু অস্পৃশ্যতাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ প্ৰতিবাদ আছিল অতিকে তীক্ষ্ণ আৰু নিৰ্ভীক।
চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণীয়ে শৈশৱৰে পৰাই লিংগ বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছিল। নিজে কষ্টৰে উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ নগাঁও খ্ৰীষ্টান মিছন স্কুলত প্ৰাৰ্থনা সংক্ৰান্তীয় বাধ্যবাধকতাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম কৰি ছাত্ৰীসকলৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিছিল। ১৯২৬ চনত তেওঁৰ অপ্ৰাণ প্ৰচেষ্টাত ‘অসম প্ৰাদেশিক মহিলা সমিতি’ প্ৰতিষ্ঠা হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ গাঁৱে-ভূঞে ঘূৰি নাৰীক সংগঠিত কৰিছিল, বাল্যবিবাহ বন্ধ কৰা, পৰ্দা প্ৰথা উচ্ছেদ কৰা আৰু নাৰী শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ব্যাপক জনমত গঢ়ি তুলিছিল।
১৯২৬ চনৰ পাঞ্চু কংগ্ৰেছৰ মুকলি মঞ্চত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত দিয়া কাপাৰৰ পৰ্দা ফালি পেলাই তেওঁ যি ঐতিহাসিক ভাষণ দিছিল, সি নাৰী সমাজক জাগ্ৰত কৰি তুলিছিল। ইয়াৰ উপৰিও স্বাধীনতা সংগ্ৰামত সক্ৰিয় অংশ লৈ তেওঁ কাৰাবাসো খাটিছিল। সাহিত্য সৃষ্টিৰ জৰিয়তেও (যেনে ‘পিতৃভিঠা’) তেওঁ নাৰীৰ আত্মমৰ্যাদাৰ প্ৰশ্নটো দাঙি ধৰিছিল। সংক্ষেপতে, অসমত নাৰীৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক স্বাধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ মূল স্থপতি আছিল চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়াণী।
প্ৰশ্ন ৩: গান্ধীবাদী নেত্ৰী আমলপ্ৰভা দাসৰ সামাজিক আৰু গঠনমূলক কাৰ্যসূচী সম্পৰ্কে এক বিস্তৃত টোকা লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ সমাজ সেৱাৰ ইতিহাসত আমলপ্ৰভা দাস (১৯১১-১৯৯৮) এক উজ্জ্বল ব্যক্তিত্ব। তেওঁ আছিল মহাত্মা গান্ধীৰ পৰম অনুগামী আৰু অহিংস নীতিৰে সমাজ পৰিৱৰ্তনৰ পক্ষধৰ এক মহান সংস্কাৰক। অসমত গান্ধীবাদী ‘গঠনমূলক কাৰ্যসূচী’ (Constructive Programme) সফলতাৰে ৰূপায়ণ কৰাৰ মুখ্য কৃতিত্ব আমলপ্ৰভা দাসকেই দিয়া হয়।
১৯৩৪ চনত গান্ধীজী অসমলৈ অহাৰ সময়ত তেওঁৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি আমলপ্ৰভা দাসে নিজৰ বিলাসী জীৱন ত্যাগ কৰে আৰু বৈজ্ঞানিক শিক্ষা (মেট্ৰিক আৰু বিজ্ঞানত স্নাতক) থকা স্বত্বেও নিজক সম্পূৰ্ণৰূপে সমাজসেৱাত উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৪৬ চনত গান্ধীজীৰ নিৰ্দেশত তেওঁ গুৱাহাটীৰ শৰণীয়া পাহাৰত ‘কস্তুৰবা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক ন্যাস’ৰ অসম শাখা স্থাপন কৰে। এই আশ্ৰমখন গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ বাবে সৰ্বাংগীণ বিকাশৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে।
আমলপ্ৰভা দাসে গ্ৰাম্য অঞ্চলত সূতা কটা (খাদী প্ৰচাৰ), কুটিৰ উদ্যোগ প্ৰতিষ্ঠা, চফাই অভিযান, অস্পৃশ্যতা দূৰীকৰণ আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক শিক্ষাৰ বাবে কাম কৰিছিল। তেওঁ মহিলাসকলক ধাত্রী প্ৰশিক্ষণ (Midwifery) আৰু গ্ৰাম্য স্বাস্থ্যৰ বিষয়ে শিকাই স্বাৱলম্বী কৰি তুলিছিল। লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈৰ সমৰ্থনত তেওঁ অসমৰ পিছপৰা আৰু জনজাতীয় এলেকাত নাৰী কল্যাণৰ বিস্তাৰ ঘটাইছিল। তেওঁৰ নিষ্কাম সমাজসেৱাৰ বাবে তেওঁক ‘পদ্মবিভূষণ’ সন্মানেৰে ভূষিত কৰিব বিচৰা হৈছিল যদিও প্ৰচাৰবিমুখ আমলপ্ৰভা দাসে সেয়া বিনম্ৰভাৱে প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৪: অসমত নাৰী শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু ‘হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয়’ প্ৰতিষ্ঠাত ৰাজবালা দাসৰ অৱদান আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত অসমত নাৰী সমাজক উচ্চ শিক্ষাৰ পোহৰ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাবিদ ৰাজবালা দাসৰ অৱদান অদ্বিতীয়। সেই সময়ত অসমত মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ পিছত ছোৱালীসকলৰ বাবে সুকীয়া কোনো উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান নাছিল, যাৰ বাবে বেছিভাগ ছোৱালীৰে পঢ়া-শুনা সিমানতে সামৰণি পৰিছিল। এই অভাৱ দূৰ কৰিবলৈ ৰাজবালা দাসে দৃঢ় সংকল্প গ্ৰহণ কৰে।
ৰাজবালা দাসে নিজৰ প্ৰচেষ্টাত ১৯৩৯ চনৰ ৬ জুলাইত গুৱাহাটীত ‘প্ৰথম গুৱাহাটী গাল্ৰ্ছ কলেজ’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত কোনো স্থায়ী ভৱন বা ধন নথকাত অতি কষ্টৰে নৱগ্ৰহৰ কাষত মাত্ৰ কেইগৰাকীমান ছাত্ৰীৰে এই মহাবিদ্যালয়খন আৰম্ভ হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত দানবীৰ ৰাধাকান্ত হাণ্ডিকে দিয়া পুঁজিৰ সহায়ত এই মহাবিদ্যালয়খন স্থায়ী ভৱনলৈ তুলি অনা হয় আৰু নাম ‘হাণ্ডিক ছোৱালী মহাবিদ্যালয়’ (Handique Girls’ College) ৰখা হয়। ৰাজবালা দাস আছিল ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ।
ৰাজবালা দাসে কেৱল মহাবিদ্যালয়খন গঢ়িয়েই ক্ষান্ত থকা নাছিল, তেওঁ ঘৰে ঘৰে গৈ অভিভাৱকসকলক বুজাই নিজৰ কন্যা সন্তানক মহাবিদ্যালয়লৈ অহাত উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে এগৰাকী শিক্ষিত মহিলাই সমগ্ৰ পৰিয়াল তথা সমাজখনক শিক্ষিত কৰিব পাৰে। অসমত নাৰী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, মহিলাসকলৰ মাজত বৌদ্ধিক চৰ্চাৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰাত ৰাজবালা দাসৰ এই বৰঙণি চিৰস্মৰণীয় হৈ থাকিব।
প্ৰশ্ন ৫: অসমৰ সামাজিক আৰু সাহিত্যিক প্ৰেক্ষাপটত ‘অসম লেখিকা সমাৰোহ’ৰ ঐতিহাসিক ভূমিকা আৰু গুৰুত্ব পৰ্যালোচনা কৰা।
উত্তৰ: ১৯৭৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰা ‘অসম লেখিকা সমাৰোহ’ অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু সাহিত্যিক ইতিহাসৰ এক অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠান। ই কেৱল এটা সাহিত্যিক সংগঠন নহয়, বৰঞ্চ ই আছিল অসমীয়া সাহিত্যত নাৰীৰ নিজস্ব চিন্তা, সংগ্ৰাম আৰু সৃষ্টিশীলতাক প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ এক সংগঠিত আত্মপ্ৰকাশ।
অসমীয়া সাহিত্যৰ মূলসুঁতিত দীৰ্ঘদিন ধৰি পুৰুষ সাহিত্যিকসকলৰে প্ৰাধান্য আছিল। মহিলা লেখিকাসকলৰ বাবে নিজৰ সৃষ্টিসমূহ প্ৰকাশ কৰা বা সাহিত্যিক আলোচনাৰ বাবে এখন সুকীয়া মঞ্চৰ অভাৱ ঘটিছিল। এই অভাৱ পূৰণ কৰিবলৈ গঠিত হোৱা ‘অসম লেখিকা সমাৰোহে’ ৰাজ্যৰ চুকে-কোণে সিঁচৰতি হৈ থকা প্ৰতিভাবান মহিলাসকলক বিচাৰি উলিয়াই একত্ৰিত কৰে। গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া – উভয় অঞ্চলৰে নাৰীক গল্প, কবিতা, প্ৰবন্ধ, উপন্যাস আৰু আত্মজীৱনী লিখিবলৈ সমাৰোহে উৎসাহিত কৰে।
এই সংগঠনে নিয়মীয়াকৈ সাহিত্য সভা, আলোচনা চক্ৰ, পুথি প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰাৰ উপৰিও অসংখ্য মহিলা লেখিকাৰ গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ দায়িত্ব লৈছে। নাৰীৰ স্বাস্থ্য, অধিকাৰ, আইনী সচেতনতা আৰু লিংগ সমতা সংক্ৰান্তীয় বিষয়সমূহতো এই সংগঠনে সাহিত্যৰ মাধ্যমেৰে মাত মাতি আহিছে। অসমীয়া সাহিত্যত নাৰীবাদী চিন্তাৰ বিকাশ ঘটোৱাত আৰু বহুসংখ্যক ন-লেখিকাক জন্ম দিয়াত অসম লেখিকা সমাৰোহৰ ভূমিকা অতিশয় প্ৰশংসনীয়।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post