Chapter 2
“জাতীয়তাবাদৰ ভাৰতীয় ধাৰণা আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম (Indian concept of Nationalism and the Freedom Movement of India)”
চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :
১. জালিয়ানৱালাবাগৰ হত্যাকাণ্ড কিমান চনত আৰু ক’ত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত পঞ্জাবৰ অমৃতসৰত জালিয়ানৱালাবাগৰ হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল।
২. ‘আনন্দমঠ’ উপন্যাসখন কোনে লিখিছিল?
উত্তৰ: ‘আনন্দমঠ’ উপন্যাসখন বংকিমচন্দ্র চট্টোপাধ্যায়ে লিখিছিল, যিয়ে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ বিকাশ ঘটাইছিল।
৩. ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ কিমান চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮৮৫ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
৪. ‘ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন’ কিমান চনত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৪২ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত ‘ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন’ আৰম্ভ হৈছিল।
৫. ‘বন্দে মাতৰম’ গীতটি কাৰ ৰচনা?
উত্তৰ: ‘বন্দে মাতৰম’ গীতটি বংকিমচন্দ্র চট্টোপাধ্যায়ৰ ৰচনা।
৬. মহাত্মা গান্ধীয়ে কাৰাগাৰৰ পৰা আন্দোলন আৰম্ভ কৰাৰ উদ্দেশ্যে কৰা প্ৰথমটো ঐতিহাসিক সমদল কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯৩০ চনত চলোৱা ‘দণ্ডী যাত্ৰা’ বা নিমখ সত্যাগ্ৰহ।
২ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (প্ৰতিটো উত্তৰ সৰ্বোচ্চ ৫০ টা শব্দৰ ভিতৰত) :
১. ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ মূল ধাৰণাটো কি?
উত্তৰ: ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ মূল ভিত্তি হৈছে দেশৰ প্ৰতি একতা, সংহতি আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাবনা। ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষা, ধৰ্ম, জাতি আৰু সংস্কৃতিৰ লোকসকলক একত্ৰিত কৰি এখন শক্তিশালী জাতি গঠন কৰাই ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য।
২. স্বদেশী আন্দোলন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জন কৰি দেশীয় সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ আৰু দেশীয় উদ্যোগক উৎসাহিত কৰাৰ আন্দোলনক স্বদেশী আন্দোলন বোলে। ১৯০৫ চনত বঙ্গভঙ্গৰ প্ৰতিবাদৰ সময়ত এই আন্দোলনে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত স্বাৱলম্বিতা আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাব বৃদ্ধি পাইছিল।
৩. ৰোলাট আইন (Rowlatt Act) কি আছিল?
উত্তৰ: ১৯১৯ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰৱৰ্তন কৰা এক দমনমূলক আইন আছিল ৰোলাট আইন। এই আইনৰ জৰিয়তে চৰকাৰে কোনো ব্যক্তিক বিচাৰ নকৰাকৈ গ্ৰেপ্তাৰ আৰু কাৰাবন্দী কৰিব পাৰিছিল। সেয়েহে ভাৰতীয়সকলে ইয়াক অন্যায় আইন বুলি গণ্য কৰি ইয়াৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন কৰিছিল।
৪. অসংযোগ আন্দোলনৰ মুখ্য উদ্দেশ্যসমূহ কি কি আছিল?
উত্তৰ: অসংযোগ আন্দোলনৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতা বন্ধ কৰা আৰু অহিংস পদ্ধতিৰে স্বৰাজ লাভ কৰা। চৰকাৰী বিদ্যালয়, আদালত, উপাধি আৰু অনুষ্ঠান বৰ্জন কৰা, বিদেশী বস্তু পৰিহাৰ কৰা আৰু দেশীয় সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰাটো এই আন্দোলনৰ উল্লেখযোগ্য কাৰ্যসূচী আছিল।
৫. সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আৰু আজাদ হিন্দ ফৌজৰ মূল অৱদান কি আছিল?
উত্তৰ: সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে আজাদ হিন্দ ফৌজৰ নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰি সশস্ত্ৰ সংগ্ৰামৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ স্বাধীনতা লাভৰ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁ ভাৰতীয়সকলক স্বাধীনতাৰ বাবে সাহসেৰে আগবাঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। আজাদ হিন্দ ফৌজে স্বাধীনতা আন্দোলনত নতুন উদ্যম আৰু দেশপ্ৰেমৰ সৃষ্টি কৰিছিল।
৬. ১৯৪২ চনৰ ‘ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন’ৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় আছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে ‘কৰিম কিম্বা মৰিম’ ধ্বনিৰে ব্ৰিটিছক ভাৰত ত্যাগ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। এই আন্দোলনে সমগ্ৰ দেশৰ জনসাধাৰণক স্বাধীনতাৰ দাবীত একত্ৰিত কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ ওপৰত গভীৰ চাপ সৃষ্টি কৰিছিল।
৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (বিতং প্ৰশ্ন আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :
প্ৰশ্ন ১: ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামত মহাত্মা গান্ধীৰ অহিংসা আৰু সত্যাগ্ৰহ নীতিৰ ভূমিকা আৰু প্ৰভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনত মহাত্মা গান্ধীৰ অহিংসা আৰু সত্যাগ্ৰহ নীতিয়ে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। তেওঁ সত্য আৰু অহিংসাৰ জৰিয়তে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে জনসাধাৰণক সংগঠিত কৰিছিল।
- সত্যাগ্ৰহৰ অৰ্থ: সত্যাগ্ৰহ মানে সত্যৰ ওপৰত অটল থকা আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে অহিংসভাৱে প্ৰতিবাদ কৰা। গান্ধীজীৰ মতে সত্য আৰু নৈতিক শক্তিৰে অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিব পাৰি।
- অহিংস আন্দোলন: গান্ধীজীয়ে হিংসাৰ পৰিৱৰ্তে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ, অসহযোগ আৰু আইন অমান্যৰ দৰে পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছিল।
- গণ-অংশগ্ৰহণ: তেওঁৰ নেতৃত্বত কৃষক, শ্ৰমিক, মহিলা, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সাধাৰণ জনতাই স্বাধীনতা আন্দোলনত ব্যাপকভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।
- প্ৰধান আন্দোলন: চম্পাৰণ সত্যাগ্ৰহ, খেদা সত্যাগ্ৰহ, অসংযোগ আন্দোলন, আইন অমান্য আন্দোলন আৰু ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনে স্বাধীনতা সংগ্ৰামক শক্তিশালী কৰিছিল।
- ব্ৰিটিছ শাসনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ: অহিংস গণ-আন্দোলনৰ ফলত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক আৰু নৈতিক চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ইয়াৰ ফলত স্বাধীনতাৰ দাবী অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিছিল।
সেয়েহে গান্ধীজীৰ অহিংসা আৰু সত্যাগ্ৰহ নীতিয়ে ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনক গণভিত্তি প্ৰদান কৰাৰ লগতে স্বাধীনতাৰ সংগ্ৰামক এক নৈতিক শক্তি প্ৰদান কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ২: ১৯ শতিকাৰ নবজাগৰণ আৰু সামাজিক-ধৰ্মীয় সংস্কাৰ আন্দোলনে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ বিকাশত কেনেদৰে অৰিহণা যোগাইছিল?
উত্তৰ: ১৯ শতিকাত ভাৰতত সংঘটিত নবজাগৰণ আৰু সামাজিক-ধৰ্মীয় সংস্কাৰ আন্দোলনে ভাৰতীয় সমাজত নতুন চিন্তা আৰু চেতনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই আন্দোলনসমূহে সমাজৰ কু-প্ৰথা দূৰ কৰাৰ লগতে মানুহৰ মাজত আত্মবিশ্বাস আৰু জাতীয় চেতনা বৃদ্ধি কৰিছিল।
- সামাজিক কু-প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন: ৰাজা ৰামমোহন ৰায়, স্বামী দয়ানন্দ সৰস্বতী আৰু অন্যান্য সংস্কাৰকসকলে সতীদাহ, বাল্যবিবাহ, জাতিভেদ আদি সামাজিক কু-প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঢ়ি তুলিছিল।
- শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ: সংস্কাৰ আন্দোলনৰ ফলত আধুনিক শিক্ষা আৰু যুক্তিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰসাৰ ঘটিছিল। শিক্ষিত শ্ৰেণীৰ মাজত দেশ আৰু সমাজৰ বিষয়ে নতুন ধাৰণা গঢ় লৈ উঠিছিল।
- ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰতি গৌৰৱ: সংস্কাৰকসকলে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু দাৰ্শনিক চিন্তাৰ গুৰুত্ব প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ভাৰতীয়সকলৰ আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পাইছিল।
- মহিলাৰ উন্নতি: নাৰী শিক্ষা আৰু মহিলাৰ সামাজিক অধিকাৰৰ বাবে সংস্কাৰকসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
- জাতীয় চেতনাৰ বিকাশ: এই আন্দোলনসমূহে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত ঐক্য, আত্মসন্মান আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাব বৃদ্ধি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত জাতীয় আন্দোলনৰ বাবে এক শক্তিশালী সামাজিক ভিত্তি গঢ়ি উঠিছিল।
সেয়েহে ১৯ শতিকাৰ নবজাগৰণ আৰু সামাজিক-ধৰ্মীয় সংস্কাৰ আন্দোলনে ভাৰতীয় সমাজক আধুনিক কৰি তোলাৰ লগতে জাতীয়তাবাদৰ বিকাশৰ বাবে উপযুক্ত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছিল।
*****
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post