FYUGP GU BA 3rd Sem VAC “Traditional Knowledge System Of The Bodos” Chapter 3 “কৃষিৰ সৈতে জৰিত বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা (Bodo Traditional knowledge system related to agriculture)” Solution | BA 3rd Sem VAC “Traditional Knowledge System Of The Bodos” Chapter 3 “কৃষিৰ সৈতে জৰিত বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা (Bodo Traditional knowledge system related to agriculture)” Question Answer

 Chapter 3 

“কৃষিৰ সৈতে জৰিত বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা (Bodo Traditional knowledge system related to agriculture)” 

অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ :

১. বড়োসকলৰ কৃষিভিত্তিক প্ৰধান উৎসব কি?

উত্তৰ: বৈশাগু (Bwisagu) হৈছে বড়োসকলৰ প্ৰধান কৃষিভিত্তিক বসন্ত উৎসৱ।

২. বড়োসকলে পথাৰৰ মাটি সমান কৰিবলৈ কি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰ: মৈ (Mai)।

৩. বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা কি?

উত্তৰ: বড়োসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা হৈছে কৃষি।

৪. বড়োসকলে গুটি বা শস্য সাঁচি ৰখা ব্যৱস্থাক কি বোলে?

উত্তৰ: বাঁহেৰে তৈয়াৰী ‘বাখ্ৰি’ (Bakhri) বা ভঁৰাল ঘৰ।

৫. বড়োসকলৰ ধান্য লক্ষ্মী/কৃষিৰ দেৱী হিচাপে কাক পূজা কৰা হয়?

উত্তৰ: আই মাইনাও (Mainao) দেৱীক।

৬. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক কি বুলি জনা যায়?

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাক ‘দং’ (Dong) বুলি জনা যায়।

৭. বড়োসকলে খেতিত ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ পৰম্পৰাগত সাৰৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: গোবৰ সাৰ বা পচা জাবৰ-জোঁথৰৰ জৈৱিক সাৰ।

৮. বড়োসকলৰ সামাজিক ব্যৱস্থাত কৃষিকাজত সহায় কৰা ‘হেওৰা’ (Mawra/Hebra) কি?

উত্তৰ: ই হৈছে কৃষিকাজত ইজনে সিজনক বিনামূলীয়াকৈ সহায় কৰা এক পাৰস্পৰিক সহযোগিতামূলক ব্যৱস্থা।

৯. বড়োসকলে কৃষি পথাৰত পানী বোৱাই নিবলৈ খন্দা সৰু নলাক কি বোলে?

উত্তৰ: ইয়াক ‘দং’ বা ‘জান’ (Jan) বুলি কোৱা হয়।

১০. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ধানৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ কি কি?

উত্তৰ: মাইছালী (আহু ধান) আৰু মাইগং (শালি ধান)।

১১. বড়োসকলে ধান চপোৱাৰ পিছত পালন কৰা উৎসৱটোৰ নাম কি?

উত্তৰ: মাইনাও বুথিনায় বা খেতি চপোৱা উৎসৱ।

১২. খেতি পথাৰত পোক-পৰুৱা নিবাৰণৰ বাবে বড়োসকলে কি পৰম্পৰাগত পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰ: পথাৰত গছৰ ডাল পোতা (খ্ৰোবনায়) আৰু তিতা-তিয়ঁহ বা নিমজাতীয় গছৰ পাত ব্যৱহাৰ কৰে।

১৩. বড়োসকলে মাটি চাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত সঁজুলিটো কি?

উত্তৰ: নাঙল (Nangal / Gongar)।

১৪. বড়োসকলৰ ‘দং সংগঠন’ (Dong Bandh Committee)-ৰ কাম কি?

উত্তৰ: জলসিঞ্চনৰ বাবে নালা বা বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানীৰ সুষম বিতৰণ পৰিচালনা কৰা।

১৫. খেতিত ব্যৱহৃত ‘জৌথা’ (Jotha) মানে কি?

উত্তৰ: যৌথভাৱে কেইবাটাও পৰিয়ালে মিলি কৃষি প্ৰচেষ্টা চলোৱা পদ্ধতি।

২ নম্বৰীয়া চমু প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ  :

১. বড়োসকলৰ ‘দং’ (Dong) জলসিঞ্চন প্ৰণালী কি?

উত্তৰ: ‘দং’ হৈছে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত সেচ ব্যৱস্থা। পাহাৰীয়া জুৰি, নলা বা নদীৰ পানী সৰু কৃত্ৰিম নলাৰ মাধ্যমেৰে খেতিপথাৰলৈ লৈ যোৱা হয়। সাধাৰণতে গাঁওবাসীয়ে মিলি এই নলা নিৰ্মাণ, পৰিষ্কাৰ আৰু পানী বণ্টনৰ কাম কৰে।

২. আই মাইনাও পূজাৰ তাৎপৰ্য কি?

উত্তৰ: আই মাইনাওক বড়োসকলে শস্য, সম্পদ আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱী হিচাপে মান্য কৰে। কৃষিৰ উন্নতি, ভাল ফলন আৰু শস্যৰ সুৰক্ষাৰ কামনাৰে মাইনাও দেৱীৰ পূজা কৰা হয়। এই পূজা বড়োসকলৰ কৃষিনিৰ্ভৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।

৩. বড়ো সমাজত কৃষিত ‘হেওৰা’ বা ‘ডাৱৰি’ (Mawra/Daori) সামাজিক প্ৰথাৰ ভূমিকা কি?

উত্তৰ: ‘হেওৰা’ বা ‘ডাৱৰি’ হৈছে কৃষিকাৰ্যত পৰস্পৰে সহায় কৰাৰ এক সামাজিক পৰম্পৰা। ধান ৰোৱা, কটা বা আন কৃষিকামত কোনো পৰিয়ালক অধিক মানুহৰ প্ৰয়োজন হ’লে গাঁওবাসীয়ে মজুৰি নোলোৱাকৈ একেলগে কাম কৰি সহায় কৰে। ইয়াৰ ফলত সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱ বৃদ্ধি পায়।

৪. বড়োসকলে শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে কি ধৰণৰ পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰ: বড়োসকলে ধান আৰু অন্যান্য শস্য সংৰক্ষণৰ বাবে বাঁহ, কাঠ আদি সামগ্ৰীৰে ভঁৰাল বা ‘বাখ্ৰি’ সাজে। শস্য ভালদৰে শুকুৱাই তাত সাঁচি ৰখা হয়। পোক-পৰুৱা কমাবলৈ কিছুমান ক্ষেত্ৰত ছাই বা স্থানীয় উদ্ভিদজাত উপাদান ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰম্পৰাও আছে।

৫. খেতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে বড়োসকলে কি কি পৰম্পৰাগত জৈৱিক উপায় অৱলম্বন কৰে?

উত্তৰ: খেতি সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ বড়োসকলে বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰে। পথাৰত ডাল বা বাঁহৰ কামী পুতি চৰাই বহাৰ সুবিধা কৰা হয়, যাতে চৰাইয়ে ক্ষতিকাৰক পোক খায়। তিতা গছৰ পাত, নিমজাতীয় উদ্ভিদ বা অন্য স্থানীয় উদ্ভিদজাত উপাদানো পোক-পৰুৱা নিয়ন্ত্ৰণত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৬. বড়োসকলৰ কৃষি ব্যৱস্থাত ঋতু বা বতৰৰ মূল্যাংকন কেনেদৰে কৰা হয়?

উত্তৰ: বড়োসকলে প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন লক্ষণ লক্ষ্য কৰি বতৰ আৰু ঋতু সম্পৰ্কে অনুমান কৰে। চৰাইৰ মাত, পিঁপৰাৰ আচৰণ, গছত ফুল ধৰা, মেঘৰ অৱস্থা আদি প্ৰাকৃতিক সংকেতৰ সহায়ত বৰষুণ বা খেতিৰ উপযুক্ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পৰম্পৰা আছে।

৭. ‘খ্ৰোবনায়’ (Khrobnay) প্রথা কি?

উত্তৰ: ‘খ্ৰোবনায়’ হৈছে খেতিপথাৰ সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত এক পৰম্পৰাগত পদ্ধতি। ইয়াত পথাৰৰ চাৰিওফালে বা বিশেষ স্থানত বাঁহৰ কামী, ডাল আদি পুতি শস্যক পোক-পৰুৱা বা অশুভ প্ৰভাৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ বিশ্বাস আৰু ব্যৱহাৰ দেখা যায়।

৮. বড়ো সমাজত পৰম্পৰাগত খেতিৰ সঁজুলিসমূহ কি কি?

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষিকাৰ্যত নাঙল, মৈ, কোৰ, কাঁচি আদি সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মাটি চহোৱা, সমান কৰা, ধান কটা আৰু শস্য মৰা আদি কামত এই সঁজুলিসমূহৰ বিশেষ ভূমিকা আছে।

৯. ‘বৈশাগু’ উৎসৱ আৰু কৃষিৰ সম্পৰ্ক কি?

উত্তৰ: বৈশাগু বড়োসকলৰ প্ৰধান বসন্তকালীন উৎসৱ আৰু কৃষিজীৱনৰ সৈতে ইয়াৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। নতুন কৃষিবৰ্ষৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত গৰু-ম’হৰ যত্ন, আনন্দ-উৎসৱ আৰু ভাল শস্যৰ কামনাৰে বিভিন্ন পৰম্পৰাগত আচাৰ পালন কৰা হয়।

১০. বড়োসকলৰ ঝুম খেতি (Shift Cultivation) সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰ: অতীতত কিছুমান পাহাৰীয়া অঞ্চলত বড়োসকলে ঝুম বা স্থানান্তৰিত খেতি কৰিছিল। এই পদ্ধতিত নিৰ্দিষ্ট ভূমিৰ গছ-জোপোহা পৰিষ্কাৰ কৰি কিছু সময়লৈ বিভিন্ন শস্যৰ খেতি কৰা হৈছিল। সময়ৰ লগে লগে বহু ঠাইত এই পদ্ধতিৰ সলনি স্থায়ী কৃষিকাৰ্য অধিক প্ৰচলিত হৈছে।

১১. বড়োসকলৰ ‘মাইসালি’ আৰু ‘মাইগং’ ধানৰ পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: ‘মাইসালি’ আৰু ‘মাইগং’ বড়োসকলৰ মাজত পৰিচিত দুবিধ ধান। মাইসালি সাধাৰণতে তুলনামূলক আগতীয়া বা কম পানীৰ পৰিৱেশত কৰা হয়, আনহাতে মাইগং বাৰিষাকালীন আৰু অধিক পানীযুক্ত পথাৰত কৰা শালি ধানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।

১২. ‘কাতি গাসাই’ বা কাতি বিহু বড়ো কৃষিসংস্কৃতিত কেনেকৈ পালন কৰা হয়?

উত্তৰ: কাতি মাহত ধান পথাৰৰ শস্য যাতে ভালদৰে বৃদ্ধি পায় তাৰ কামনাৰে বিভিন্ন কৃষিমূলক আচাৰ পালন কৰা হয়। পথাৰ বা ঘৰৰ চৌহদত চাকি জ্বলোৱা, প্ৰাৰ্থনা কৰা আদি কাৰ্যৰ মাধ্যমেৰে শস্যৰ সুৰক্ষা আৰু ভাল ফলনৰ কামনা কৰা হয়।

১৩. বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি পদ্ধতি কি?

উত্তৰ: মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বড়োসকলে গোবৰ, ছাই, পচা পাত আৰু অন্যান্য জৈৱিক পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰে। একে মাটিত সদায় একে শস্য নকৰি শস্যৰ পৰিৱৰ্তন কৰিও মাটিৰ গুণাগুণ বজাই ৰখাৰ চেষ্টা কৰা হয়।

১৪. ‘দং বন্ধ সমিতি’ৰ গঠন আৰু কাৰ্যৱলী কি?

উত্তৰ: দং জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা সঠিকভাৱে চলাবলৈ গাঁওবাসীয়ে এখন সমিতি গঠন কৰে। এই সমিতিয়ে নলা বা বান্ধ নিৰ্মাণ, মেৰামতি, পৰিষ্কাৰ আৰু কৃষকসকলৰ মাজত পানীৰ ন্যায়সংগত বণ্টনৰ কাম তদাৰক কৰে।

১৫. বড়োসকলৰ কৃষিত নাৰীৰ ভূমিকা কেনেকুৱা?

উত্তৰ: বড়ো কৃষিজীৱনত নাৰীসকলে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বীজ বাছনি, কঠিয়া তোলা, ধান ৰোৱা, আগাছা পৰিষ্কাৰ কৰা, শস্য কটা আৰু ঘৰত ধান সংৰক্ষণ কৰা আদি বহু কৃষিকামত নাৰীসকলে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে।

৫ নম্বৰীয়া প্ৰশ্ন (বিতং প্ৰশ্ন আৰু স্পষ্ট উত্তৰ) :

প্ৰশ্ন ১: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত ‘দং’ (Dong) জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাৰ গঠন, পৰিচালনা আৰু গুৰুত্ব বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰক।

উত্তৰ: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থাত ‘দং’ জলসিঞ্চন পদ্ধতিৰ বিশেষ স্থান আছে। পাহাৰীয়া অঞ্চল বা পাহাৰৰ পাদদেশত থকা পানীৰ উৎসক কৃষিকাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এই প্ৰণালী গঢ় লৈ উঠিছিল।

• গঠন আৰু কাৰ্যপদ্ধতি: পাহাৰীয়া জুৰি, নলা বা নদীৰ পানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বাঁহ, কাঠ, শিল আৰু মাটিৰ সহায়ত সৰু বান্ধ তৈয়াৰ কৰা হয়। তাৰ পৰা সৰু নলা কাটি খেতিপথাৰলৈ পানী বোৱাই নিয়া হয়। ভূমিৰ স্বাভাৱিক ঢাল ব্যৱহাৰ কৰি পানী এটা পথাৰৰ পৰা আন এটা পথাৰলৈ প্ৰৱাহিত কৰা হয়।
• সামূহিক পৰিচালনা: এই ব্যৱস্থা এজন ব্যক্তিৰ নহয়, সমগ্ৰ গাঁওবাসীৰ সহযোগিতাৰে চলোৱা হয়। দং পৰিষ্কাৰ কৰা, ভাঙি যোৱা অংশ মেৰামতি কৰা আৰু পানী ভাগ কৰি দিয়াৰ দায়িত্ব গাঁওবাসীয়ে মিলিজুলি পালন কৰে। কিছুমান ঠাইত এই কাম পৰিচালনাৰ বাবে স্থানীয় সমিতিও থাকে।
• গুৰুত্ব:
  ১. বৰষুণ কম হোৱা সময়তো কৃষিৰ বাবে পানীৰ যোগান বজাই ৰাখে।
  ২. ইয়াত ডাঙৰ যন্ত্ৰ বা অধিক খৰচৰ প্ৰয়োজন নহয়।
  ৩. স্থানীয় পানীৰ সম্পদ সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাত সহায় কৰে।
  ৪. গাঁওবাসীৰ মাজত সহযোগিতা, সমূহীয়া দায়িত্ব আৰু সামাজিক ঐক্য বৃদ্ধি কৰে।

সেয়ে ‘দং’ ব্যৱস্থাক বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত জল ব্যৱস্থাপনা আৰু কৃষিজ্ঞানৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ বুলি ক’ব পাৰি।

প্ৰশ্ন ২: বড়ো সংস্কৃতি আৰু লোকবিশ্বাসৰ সৈতে কৃষিৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা? বিভিন্ন উৎসৱ-পাৰ্বণৰ আধাৰত ব্যাখ্যা কৰক।

উত্তৰ: বড়োসকলৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱন কৃষিৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। কৃষি তেওঁলোকৰ বাবে কেৱল জীৱিকা নহয়; উৎসৱ, পূজা-পাৰ্বণ আৰু বহু লোকবিশ্বাসো কৃষিচক্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।

• বৈশাগু (Bwisagu): বসন্তৰ আগমনৰ সময়ত পালন কৰা বৈশাগু উৎসৱ নতুন কৃষি ঋতুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই সময়ত গৰু-ম’হৰ যত্ন লোৱা, আনন্দ-উৎসৱ কৰা আৰু আগন্তুক কৃষিবৰ্ষৰ মংগল কামনা কৰা হয়।
• মাইনাও পূজা (Mainao Puja): আই মাইনাওক শস্য, ধন-সম্পদ আৰু প্ৰাচুৰ্যৰ সৈতে জড়িত দেৱী হিচাপে মান্য কৰা হয়। ভাল ফলন আৰু ভঁৰাল শস্যৰে পূৰ্ণ হোৱাৰ কামনাৰে তেওঁক পূজা কৰা হয়।
• কাতি গাসাই (Kati Gasai): ধান গছ বৃদ্ধি পোৱাৰ সময়ত শস্যৰ সুৰক্ষা আৰু ভাল ফলনৰ কামনাৰে বিভিন্ন পৰম্পৰাগত আচাৰ পালন কৰা হয়। চাকি জ্বলোৱা আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰা ইয়াৰ অন্যতম অংশ।
• মাইনাও বুথিনায়: নতুন শস্য ঘৰলৈ অনাৰ সৈতে এই পৰম্পৰা জড়িত। নতুন ধান বা শস্যক কৃতজ্ঞতা আৰু পবিত্ৰতাৰ ভাবৰে গ্ৰহণ কৰা হয়।

এইবোৰৰ পৰা স্পষ্ট যে বড়ো সমাজৰ কৃষি, ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু উৎসৱ-পাৰ্বণ একে সাংস্কৃতিক জীৱনধাৰাৰ বিভিন্ন দিশ।

প্ৰশ্ন ৩: বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত শস্য সুৰক্ষা আৰু কীট-পতংগ নিবাৰণৰ লোকজ্ঞানসমূহ চমুকৈ বৰ্ণনা কৰক।

উত্তৰ: বড়ো কৃষকসকলে আধুনিক কীটনাশকৰ আগৰ পৰা স্থানীয় অভিজ্ঞতা আৰু প্ৰাকৃতিক উপাদান ব্যৱহাৰ কৰি শস্য সুৰক্ষাৰ বিভিন্ন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি আহিছে।

• উদ্ভিদজাত উপাদানৰ ব্যৱহাৰ: তিতা বা তীব্ৰ গন্ধযুক্ত কিছুমান গছৰ পাত আৰু ৰস পোক-পৰুৱা দূৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নিমজাতীয় উদ্ভিদৰ ব্যৱহাৰ ইয়াৰ উদাহৰণ।
• খ্ৰোবনায় পদ্ধতি: পথাৰত বাঁহ বা গছৰ ডাল পুতি থোৱা হয়। এই ডালত চৰাই বহি পথাৰৰ পোক-পৰুৱা খোৱাৰ ফলত স্বাভাৱিকভাৱে কীট নিয়ন্ত্ৰণত সহায় হয়।
• ছাইৰ ব্যৱহাৰ: ঘৰুৱা চৌকাৰ ছাই কেতিয়াবা পথাৰ বা গছত ছটিয়াই দিয়া হয়। ইয়াৰ জৰিয়তে কিছুমান পোকৰ আক্ৰমণ কমাবলৈ চেষ্টা কৰা হয়।
• ভঁৰালত শস্য সুৰক্ষা: শস্য ভালদৰে শুকুৱাই ভঁৰালত ৰখা হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত শুকান পাত, ছাই বা অন্য স্থানীয় উপাদান ব্যৱহাৰ কৰি পোকৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰাৰ পৰম্পৰাও দেখা যায়।

এই কৌশলসমূহ স্থানীয় সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খোৱা পৰম্পৰাগত কৃষিজ্ঞানৰ অংশ।

প্ৰশ্ন ৪: বড়ো সমাজৰ পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ প্রথা ‘হেওৰা’ (Mawra) আৰু ‘জৌথা’ (Jotha)-ই কৃষি উৎপাদনত কেনেদৰে সহায় কৰে?

উত্তৰ: বড়ো সমাজৰ কৃষি ব্যৱস্থাত সমূহীয়া সহযোগিতাৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। ‘হেওৰা’ আৰু ‘জৌথা’ৰ দৰে প্ৰথাই কৃষিকাজ সহজ কৰাৰ লগতে সামাজিক বন্ধনো শক্তিশালী কৰে।

• হেওৰা / মাওৰা (Mawra / Hebra): ধান ৰোৱা, ধান কটা বা অন্য অধিক শ্ৰমৰ কামত কোনো পৰিয়ালৰ মানুহ কম হ’লে গাঁওবাসীয়ে একেলগে সহায় কৰে। সাধাৰণতে নগদ মজুৰিৰ সলনি পাৰস্পৰিক শ্ৰম বিনিময়ৰ মনোভাৱ দেখা যায়। আজি এজনৰ পথাৰত সহায় কৰা ব্যক্তিয়ে পাছত নিজৰ কামৰ সময়ত আনৰ সহায় লাভ কৰে।
• জৌথা (Jotha): জৌথা পদ্ধতিত কেইবাটাও পৰিয়ালে কৃষিকাৰ্যত একেলগে সহযোগিতা কৰে। সঁজুলি, গৰু-ম’হ, শ্ৰম বা অন্য কৃষি সম্পদ ভাগ-বতৰা কৰি কাম কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত সৰু কৃষক বা সীমিত সম্পদ থকা পৰিয়ালেও সুবিধা লাভ কৰে।
• কৃষিত প্ৰভাৱ:
  ১. শ্ৰমিকৰ অভাৱ কমায়।
  ২. সময়মতে কৃষিকাজ সম্পন্ন কৰাত সহায় কৰে।
  ৩. উৎপাদনৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
  ৪. গাঁওবাসীৰ মাজত সহায়-সহযোগিতা আৰু সম্প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰে।

এই প্ৰথাসমূহে কৃষিক কেৱল অৰ্থনৈতিক কাম হিচাপে নহয়, এক সামাজিক সহযোগিতামূলক প্ৰক্ৰিয়া হিচাপেও গঢ়ি তোলে।

প্ৰশ্ন ৫: বড়ো সকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থা আৰু সঁজুলিসমূহৰ ওপৰত আধুনিকতাই পেলোৱা প্ৰভাৱ মূল্যাংকন কৰক।

উত্তৰ: আধুনিক প্ৰযুক্তি, যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু নতুন কৃষি পদ্ধতিৰ প্ৰসাৰে বড়োসকলৰ পৰম্পৰাগত কৃষি ব্যৱস্থাত উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন আনিছে। ইয়াৰ ইতিবাচক আৰু নেতিবাচক দুয়োটা প্ৰভাৱ দেখা যায়।

• সঁজুলিৰ পৰিৱৰ্তন: আগতে নাঙল, মৈ, কাঁচি আদি হাতে চলোৱা বা পশুশক্তিনিৰ্ভৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান ট্ৰেক্টৰ, পাৱাৰ টিলাৰ, পানীৰ পাম্প আৰু ধান কটা যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত সময় আৰু শ্ৰম দুয়োটাই ৰাহি হৈছে।
• জলসিঞ্চনত পৰিৱৰ্তন: পৰম্পৰাগত দং ব্যৱস্থাৰ লগতে এতিয়া পাম্প, টিউবৱেল আৰু আধুনিক সেচ ব্যৱস্থাও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত পানীৰ যোগান সহজ হৈছে যদিও কিছুমান ঠাইত দংকেন্দ্ৰিক সামূহিক ব্যৱস্থা দুৰ্বল হৈছে।
• সাৰ আৰু কীটনাশক: গোবৰ, ছাই আৰু উদ্ভিদজাত উপাদানৰ ঠাইত বহু কৃষকে ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ ফলত উৎপাদন বৃদ্ধি হ’ব পাৰে, কিন্তু অতিরিক্ত ব্যৱহাৰে মাটি আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত প্ৰতিকূল প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
• সামাজিক সহযোগিতাৰ হ্ৰাস: যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু মজুৰিভিত্তিক কৃষিকাজ বৃদ্ধিৰ ফলত ‘হেওৰা’ৰ দৰে পাৰস্পৰিক শ্ৰমদানৰ পৰম্পৰা বহু ঠাইত কমি আহিছে।
• পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ সংকট: নতুন প্ৰজন্মে আধুনিক পদ্ধতি বেছি ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত পুৰণি সঁজুলি তৈয়াৰ, মাটি চিনাক্তকৰণ, প্ৰাকৃতিক কীট নিয়ন্ত্ৰণ আদি বহু লোকজ্ঞান লাহে লাহে হেৰাই যোৱাৰ আশংকা আছে।

সেয়ে আধুনিক কৃষি প্ৰযুক্তিৰ সুবিধা গ্ৰহণ কৰাৰ লগতে পৰিৱেশ-অনুকূল পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু স্থানীয় কৃষি সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰাটোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ।

*****