হাতী
১। অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘হাতী’ গল্পটোৰ লেখক কোন?
উত্তৰঃ হোমেন বৰগোহাঞি।
২। হোমেন বৰগোহাঞিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰা উপন্যাসখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘পিতাপুত্ৰ’।
৩। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে কিমান চনত সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯৭৮ চনত।
৪। হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন উপন্যাসৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘পিতাপুত্ৰ’।
৫। হোমেন বৰগোহাঞিৰ দুখন উপন্যাসৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘সুবালা’ আৰু ‘পিতাপুত্ৰ’।
৬। হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন গল্পপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘প্ৰেম আৰু মৃত্যুৰ কাৰণে’।
৭। হোমেন বৰগোহাঞিৰ দুখন গল্পপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘প্ৰেম আৰু মৃত্যুৰ কাৰণে’ আৰু ‘বিভিন্ন কোৰাছ’।
৮। হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘আত্মানুসন্ধান’।
৯। হোমেন বৰগোহাঞিৰ আন এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘মোৰ সাংবাদিক জীৱন’।
১০। হোমেন বৰগোহাঞিৰ একমাত্ৰ কাব্যসংকলনখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘হৈমন্তী’।
১১। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে কোনখন উপন্যাসৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ‘পিতাপুত্ৰ’ উপন্যাসৰ বাবে।
১২। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা কিমান চনত লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯৯১ চনত।
১৩। ‘হাতী’ গল্পটোৰ আৰম্ভণিতে কোনটো অসমীয়া মাহৰ উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ আহাৰ মাহৰ।
১৪। বলোৰাম মেধি কোন?
উত্তৰঃ মৌজাখনৰ এজন ধনী, প্ৰতিপত্তিশালী আৰু সমৃদ্ধ খেতিয়ক।
১৫। বলোৰাম মেধিয়ে কিমান বছৰ বয়সত হাতী কিনিছিল?
উত্তৰঃ পঁচিশ বছৰ বয়সত।
১৬। বলোৰাম মেধিয়ে হাতী কিনিবলৈ কি বিক্ৰী কৰিছিল?
উত্তৰঃ চাৰি-কুঠলীয়া ধানৰ ভঁৰাল এটা।
১৭। বলোৰাম মেধিৰ হাতীটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বাপধন।
১৮। বাপধন কোন?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিৰ অতি মৰমৰ হাতী।
১৯। বাপধনৰ মাউতজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ৰাতিয়া।
২০। ৰাতিয়া কোন?
উত্তৰঃ বাপধনৰ মাউত।
২১। বলোৰাম মেধিৰ পুতেক কেইজন আৰু জীয়েক কেইগৰাকী আছিল?
উত্তৰঃ সাতজন পুতেক আৰু তিনিগৰাকী জীয়েক।
২২। বৰমইনা কোন?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিৰ ডাঙৰ পুতেক।
২৩। কণমইনা কোন?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিৰ সৰু পুতেক।
২৪। হৰিচৰণ কোন আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁলোকৰ মটৰগাড়ীৰ ড্ৰাইভাৰ।
২৫। বৰমইনাই হৰিচৰণক কি নিৰ্দেশ দিছিল?
উত্তৰঃ গাড়ীখন ভালদৰে চাফা নকৰাকৈ নাযাবলৈ কৈছিল।
২৬। গল্পটোত বলোৰাম মেধিৰ বয়স কিমান হৈছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ বয়স চাৰি-কুৰি অৰ্থাৎ আশী বছৰৰ ওপৰ হৈছিল।
২৭। চকুৰে কম দেখা আৰু কাণেৰে কম শুনা বলোৰাম মেধিয়ে ৰাতিয়াক কেনেকৈ চিনি পাইছিল?
উত্তৰঃ খোজৰ শব্দ শুনি।
২৮। বলোৰাম মেধিয়ে শেষত বাপধনক কাক দান কৰিছিল?
উত্তৰঃ মাউত ৰাতিয়াক।
২৯। “কি ক’লি? বাপধনক বেচি মটৰ কিনিব খোজ?”— কথাষাৰ কোনে কৈছিল?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিয়ে পুতেকসকলক কৈছিল।
৩০। “নতুনৰ শোভাযাত্ৰাত ঠাই নোপোৱা, প্ৰাচীন হৈ যাব ধৰা পৃথিৱীৰ দুটা অথৰ্ব প্ৰতিনিধি”— প্ৰতিনিধি দুটা কোন?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধি আৰু বাপধন।
২। চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। “তেওঁৰ মুখত সকলো সময়তে এটা অভিমানৰ ভাব লাগিয়েই থাকে”— ইয়াত কাৰ কথা কোৱা হৈছে? কিয়?
উত্তৰঃ ইয়াত বৃদ্ধ বলোৰাম মেধিৰ কথা কোৱা হৈছে। বয়স চাৰি-কুৰি পাৰ হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ চকু আৰু কাণৰ শক্তি কমি আহিছিল। তেওঁৰ লগত কথা পাতিবলৈ আন মানুহে ওচৰলৈ গৈ জোৰেৰে ক’ব লাগিছিল। সেই অসুবিধাৰ বাবে নিতান্ত প্ৰয়োজন নহ’লে ঘৰৰ মানুহেও তেওঁৰ লগত বিশেষ কথা নাপাতিছিল।
ফলত বলোৰাম মেধিয়ে নিজকে ঘৰখনত অৱহেলিত আৰু অপ্রয়োজনীয় যেন অনুভৱ কৰিছিল। এই নিঃসংগতা আৰু অবহেলাৰ অনুভূতিৰ বাবেই তেওঁৰ মুখত সদায় এটা অভিমানৰ ভাব লাগি থাকিছিল।
২। “এনেকুৱা নিমখ হাৰামী মানুহ আৰু মই দেখা নাই”— কোনে, কাক উদ্দেশ্য কৰি আৰু কিয় কৈছিল?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনৰ মাউত ৰাতিয়াৰ প্ৰতি ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰি এই কথাষাৰ কৈছিল।
এদিন বাপধনে শুঁৰেৰে বুঢ়াৰ কপাল স্পৰ্শ কৰাত বলোৰামে মৰমেৰে তাৰ শুঁৰত হাত বুলাইছিল। সেই সময়ত তেওঁ বাপধনৰ গাত ঘা দেখিবলৈ পাই ভাবিছিল যে ৰাতিয়াই নিশ্চয় তাক কাঁইটীয়া জংঘললৈ লৈ গৈছিল। বাপধনৰ গা ভাল নথকাৰ বাবে তাক জংঘললৈ নিবলৈ মানা কৰাৰ পিছতো নিজৰ কথা নুশুনা বুলি ভাবি তেওঁ ৰাতিয়াৰ ওপৰত খং কৰি এই মন্তব্য কৰিছিল।
৩। “তোমাক আৰু এসপ্তাহ সময় দিলোঁ”— কোনে কাক আৰু কিয় কৈছিল?
উত্তৰঃ বৰমইনাই তেওঁৰ পিতৃ বলোৰাম মেধিক এই কথা কৈছিল।
বৰমইনাৰ মতে মটৰগাড়ীৰ যুগত বাপধন আছিল অনাৱশ্যক আৰু খৰচী সম্পদ। আনহাতে, বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনক নিজৰ সন্তানৰ দৰে মৰম কৰিছিল। পিতৃৰ এই অত্যধিক মোহ বৰমইনাই ভাল নাপাইছিল।
সেয়ে তেওঁ বলোৰাম মেধিক আৰু এসপ্তাহ বাপধনৰ সৈতে মন ভৰাই থাকিবলৈ সময় দি তাৰ পিছত হাতীটো বিক্ৰী কৰা অথবা শদিয়ালৈ কাঠ টানিবলৈ পঠোৱাৰ সিদ্ধান্তৰ কথা জনাইছিল।
৪। গাড়ীৰ যুগত বাপধনৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰয়োজন নাই বুলি বৰমইনাই কিয় ভাবিছিল?
উত্তৰঃ আগৰ দিনত ভাল ৰাস্তা-পদূলি আৰু মটৰগাড়ী নথকাত হাতী আছিল যাতায়াত, মাল-বস্তু কঢ়িওৱা আৰু আভিজাত্য প্ৰকাশৰ অন্যতম মাধ্যম। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে ৰাস্তা-পদূলি উন্নত হ’ল আৰু মটৰগাড়ীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পালে।
মটৰগাড়ী হাতীতকৈ বহু বেছি দ্ৰুত, সুবিধাজনক আৰু আধুনিক বাহন। সেয়েহে বৰমইনাৰ মতে কেৱল খুৱাই-পুৱাই ৰাখিবলগীয়া বাপধনৰ কোনো ব্যৱহাৰিক প্ৰয়োজন নাছিল। তেওঁ মটৰগাড়ীক নতুন যুগৰ আভিজাত্যৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰিছিল।
৫। কণমইনাৰ বিয়াৰ বাবে বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনক কেনেদৰে সাজিছিল?
উত্তৰঃ কণমইনাৰ বিয়াৰ দিনা ৰাতিপুৱাই বলোৰাম মেধিয়ে মাউত ৰাতিয়াৰ সৈতে বাপধনক নৈৰ ঘাটলৈ লৈ গৈ ভালদৰে গা ধুৱাইছিল।
তাৰ পিছত নিজে অত্যন্ত যত্নেৰে হাতীটোৰ কপালত কল্কা আঁকিছিল, শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশত নক্সা আঁকি সজাইছিল আৰু ভৰিত জুনুকা পিন্ধাইছিল। দৰাই বহিবৰ বাবে গাদীখনো সুন্দৰকৈ সজাই ৰখা হৈছিল।
এই কাৰ্যৰ মাজেৰে বাপধনৰ প্ৰতি বলোৰাম মেধিৰ গভীৰ মৰম আৰু সৰু পুতেকৰ বিয়াক পুৰণি পাৰিবাৰিক পৰম্পৰাৰে সম্পন্ন কৰাৰ আকাঙ্ক্ষা প্ৰকাশ পাইছে।
৬। “কিনো কাণৰ কাষত চিঞৰি চিঞৰি কথা ক’ৱ অ’? মোক কলা বুলি ভাবিছ নেকি?”— কথাষাৰ কোনে কাক কৈছিল?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিয়ে ডাঙৰ বোৱাৰীয়েকক এই কথা কৈছিল।
বৃদ্ধ বয়সত তেওঁৰ শুনা শক্তি কমি যোৱা বাবে বোৱাৰীয়েকে জোৰেৰে কথা কৈছিল। কিন্তু নিজৰ দুৰ্বলতা স্বীকাৰ কৰিবলৈ নোখোজা আৰু আত্মসম্মানী বলোৰাম মেধিয়ে তেওঁক কলা বুলি ভাবিছে যেন অনুভৱ কৰি অভিমানত এই কথা কৈছিল।
৭। “ঘটনাটো ঘটিল বুঢ়াৰ সৰু পুতেকৰ বিয়া উপলক্ষে”— কি ঘটনাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত কণমইনাৰ বিয়াৰ দিনা বলোৰাম মেধিৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে দৰা বাপধনৰ পিঠিত নুঠি এম্বেছেডৰ গাড়ীত উঠি কইনাঘৰলৈ যোৱা ঘটনাটোৰ কথা কোৱা হৈছে।
বলোৰাম মেধিয়ে পুৰণি পৰম্পৰা অনুসৰি সৰু পুতেকেও বাপধনৰ পিঠিত উঠি বিয়ালৈ যাব বুলি আশা কৰিছিল। কিন্তু নতুন যুগৰ প্ৰতিনিধি কণমইনা আৰু বৰমইনাই মটৰগাড়ীকে আধুনিকতা আৰু আভিজাত্যৰ প্ৰতীক বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল। এই ঘটনাই পিতা-পুত্ৰৰ মূল্যবোধৰ সংঘাতক চৰম পৰ্যায়লৈ লৈ যায়।
৮। “নতুনৰ শোভাযাত্ৰাত ঠাই নোপোৱা, প্ৰাচীন হৈ যাব ধৰা পৃথিৱীৰ দুটা অথৰ্ব প্ৰতিনিধি”— কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘নতুনৰ শোভাযাত্ৰা’ বুলি কণমইনাৰ মটৰগাড়ীৰে কৰা বিয়াযাত্ৰাক বুজোৱা হৈছে। এই নতুন যান্ত্ৰিক যুগত বলোৰাম মেধি আৰু তেওঁৰ মৰমৰ হাতী বাপধন দুয়ো পুৰণি জীৱনবোধ আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতিনিধি।
বৰযাত্ৰীসকল গাড়ীত উঠি গুচি যোৱাৰ পিছত তেওঁলোক দুয়ো পদূলিমুখত অকলশৰে ৰৈ যায়। সেয়েহে গল্পকাৰে দুয়োকে নতুন যুগৰ শোভাযাত্ৰাত ঠাই নোপোৱা পুৰণি পৃথিৱীৰ দুটা অসহায় প্ৰতিনিধি বুলি চিত্ৰিত কৰিছে।
৩। ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘হাতী’ গল্পত মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ চিত্ৰ কেনেদৰে অংকিত হৈছে? আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ হোমেন বৰগোহাঞিৰ ‘হাতী’ গল্পটো কেৱল এটা হাতীৰ কাহিনী নহয়; ই পুৰণি আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা মূল্যবোধৰ সংঘাতৰ এক মৰ্মস্পৰ্শী কাহিনী। বাপধন নামৰ হাতীটোক কেন্দ্ৰ কৰি গল্পকাৰে সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে মানুহৰ মানসিকতা, সম্পৰ্ক আৰু মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন দেখুৱাইছে।
বলোৰাম মেধিৰ যৌৱনত হাতী আছিল আভিজাত্য, সন্মান আৰু প্ৰতিপত্তিৰ প্ৰতীক। পঁচিশ বছৰ বয়সত তেওঁ চাৰি-কুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি এটা হাতী কিনি আনি মৰমেৰে নাম ৰাখিছিল ‘বাপধন’। বাপধনৰ আগমনৰ পিছতে নিজৰ প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধি হোৱা বুলি তেওঁৰ বিশ্বাস জন্মিছিল। জিলাৰ ইংৰাজ বৰচাহাবেও বাপধনৰ পিঠিত উঠিছিল। ডাঙৰ ডাঙৰ হাকিম-বিষয়া তেওঁৰ ঘৰত আলহী হৈছিল। সেয়েহে বাপধন তেওঁৰ বাবে ‘ঘৰৰ লক্ষ্মী’ আৰু জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল।
কিন্তু সময় সলনি হ’ল। মটৰগাড়ীৰ যুগ আহিল। বলোৰামৰ পুতেকসকলৰ দৃষ্টিত হাতী আৰু আভিজাত্যৰ প্ৰতীক নহ’ল। তেওঁলোকৰ মতে ঘৰৰ পদূলিত চকচকীয়া মটৰগাড়ী থকাটোৱেই ধন-সম্পদ আৰু আধুনিকতাৰ পৰিচয়। বাপধন তেওঁলোকৰ বাবে হৈ পৰিল অনাৱশ্যক খৰচ।
পুতেকসকলে আনকি বাপধনক বিক্ৰী কৰি গাড়ী কিনিব বিচাৰিলে অথবা শদিয়ালৈ কাঠ টানিবলৈ পঠিয়াব বিচাৰিলে। যি বাপধনক বলোৰামে সন্তানৰ দৰে মৰম কৰিছিল, তাক নতুন প্ৰজন্মে কেৱল আৰ্থিক লাভ-লোকচানৰ দৃষ্টিৰে বিচাৰিবলৈ ধৰিলে।
মূল্যবোধৰ এই সংঘাতৰ চৰম প্ৰকাশ ঘটে কণমইনাৰ বিয়াত। বলোৰামৰ আন ছয়জন পুতেকে বাপধনৰ পিঠিত উঠি বিয়ালৈ গৈছিল। সেয়ে কণমইনাও হাতীতে যাব বুলি তেওঁ আশা কৰিছিল। তেওঁ নিজ হাতে বাপধনক ধুৱাই-পখলাই সুন্দৰকৈ সজাই ৰাখিছিল। কিন্তু কণমইনাই বাপেকৰ ইচ্ছাক উপেক্ষা কৰি এম্বেছেডৰ গাড়ীত উঠি গুচি যায়।
বৰযাত্ৰীসকলো গাড়ীত উঠি গুচি যোৱাৰ পিছত পদূলিমুখত মাথোঁ বলোৰাম আৰু বাপধন ৰৈ যায়। এই দৃশ্যই কেৱল এটা পুৰণি বাহনৰ পৰাজয় নহয়, পিতৃৰ অনুভূতি, পৰম্পৰা আৰু স্মৃতিৰ প্ৰতিও নতুন প্ৰজন্মৰ অনাগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে।
শেষত বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনক মাউত ৰাতিয়াৰ হাতত দান কৰি দিয়ে। নিজৰ সন্তানসকলৰ মাজত য’ত বাপধনৰ মৰ্যাদা ৰক্ষা নহ’ল, তাত তাক ৰাখিবলৈ তেওঁৰ মন নাযায়।
এইদৰে ‘হাতী’ গল্পত আধুনিকতাৰ আগমনৰ লগে লগে বস্তুৰ ব্যৱহাৰিক মূল্য সলনি হোৱাৰ লগতে মানুহৰ সম্পৰ্ক, কৃতজ্ঞতা, স্মৃতি আৰু অনুভূতিৰ মূল্যও কেনেদৰে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হ’ব পাৰে, তাৰ গভীৰ আৰু বেদনাদায়ক চিত্ৰ অংকিত হৈছে।
২। প্ৰজন্মৰ ব্যৱধানে মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ত কেনেদৰে অৰিহণা যোগাইছে—‘হাতী’ গল্পৰ আধাৰত বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ ‘হাতী’ গল্পৰ মূল সংঘাতটো হৈছে দুটা প্ৰজন্মৰ দৃষ্টিভংগীৰ সংঘাত। বলোৰাম মেধিয়ে পুৰণি প্ৰজন্মক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পুতেকসকলে নতুন যান্ত্ৰিক যুগক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে।
বলোৰাম মেধিৰ যৌৱনত হাতী-ঘোঁৰা আছিল আভিজাত্যৰ বাহন। সেয়েহে তেওঁ পঁচিশ বছৰ বয়সতে চাৰি-কুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি বাপধনক কিনিছিল। তেওঁৰ জীৱনৰ বহু সুখ-সমৃদ্ধি আৰু সামাজিক সন্মান বাপধনৰ লগত জড়িত। ফলত হাতীটো তেওঁৰ বাবে জীৱন্ত স্মৃতি, পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু সৌভাগ্যৰ প্ৰতীক।
কিন্তু তেওঁৰ পুতেকসকলে সম্পূৰ্ণ বেলেগ যুগত ডাঙৰ হৈছে। তেওঁলোকৰ যুগত মটৰগাড়ী হৈছে দ্ৰুত, সুবিধাজনক আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ বাহন। তেওঁলোকৰ দৃষ্টিত বাপধন কোনো আবেগৰ প্ৰতীক নহয়; ই অপ্রয়োজনীয় আৰু খৰচী জন্তু।
এই দুটা দৃষ্টিভংগীৰ মূল পাৰ্থক্য হ’ল—বলোৰাম বস্তুটোৰ সৈতে জড়িত স্মৃতি আৰু অনুভূতিক মূল্য দিয়ে, কিন্তু পুতেকসকলে তাৰ বৰ্তমান ব্যৱহাৰিক আৰু আৰ্থিক মূল্যকহে গুৰুত্ব দিয়ে।
এই কাৰণেই বাপধনক বিক্ৰী কৰাৰ কথা উঠিলেই বলোৰামৰ মনত সেয়া কেৱল এটা হাতী বিক্ৰী কৰা কথা নহয়; যেন তেওঁৰ জীৱনৰ এটা অমূল্য অংশ বিক্ৰী কৰাৰ কথা। বিপৰীতে পুতেকসকলৰ বাবে বাপেকৰ এই মোহ অযুক্তিকৰ।
কণমইনাৰ বিয়াত এই প্ৰজন্মগত সংঘাত চৰম ৰূপ লয়। বলোৰামে পুতেকক বাপধনত উঠাই পুৰণি পৰম্পৰা বজাই ৰাখিব বিচাৰে; কিন্তু পুতেকসকলে এম্বেছেডৰ গাড়ী বাছি লয়।
সেয়েহে গল্পটোৱে দেখুৱাইছে যে সময়ৰ পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিক হ’লেও নতুন প্ৰজন্মই যদি পুৰণি প্ৰজন্মৰ অনুভূতি, স্মৃতি আৰু মানসিক মূল্যবোধক সম্পূৰ্ণ অৱজ্ঞা কৰে, তেন্তে প্ৰজন্মৰ ব্যৱধান মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় আৰু পাৰিবাৰিক সংঘাতৰ কাৰণ হ’ব পাৰে।
৩। “এন্ধাৰত নিবিড় মিলন সম্ভাষণত মগ্ন অৱস্থাত হাতে হাতে ধৰা পৰি যোৱা প্ৰণয়ী যুগলৰ দৰে…”— ইয়াত ‘বুঢ়া’ বুলি কাৰ কথা কোৱা হৈছে? বাপধন কোন? পৰিস্থিতিটো বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ উদ্ধৃত অংশত ‘বুঢ়া’ বুলি বলোৰাম মেধিক বুজোৱা হৈছে আৰু বাপধন হৈছে তেওঁৰ অতি মৰমৰ হাতী।
আহাৰ মাহৰ এটা গধূলি বলোৰাম মেধি পিৰালিত জুপুকা মাৰি বহি আছিল। বয়সৰ বাবে তেওঁৰ চকু-কাণ দুয়োটাৰে শক্তি কমি গৈছিল। ঘৰৰ মানুহেও বিশেষ প্ৰয়োজন নহ’লে তেওঁৰ লগত কথা নাপাতিছিল। ফলত তেওঁ নিজকে নিঃসংগ আৰু অৱহেলিত অনুভৱ কৰিছিল।
এনেতে তেওঁৰ কাষেৰে কোনোবা পাৰ হোৱা যেন পাই তেওঁ ৰাতিয়াক মাতিছিল। ৰাতিয়া উত্তৰ নিদি ভিতৰলৈ সোমাই যায়। কিন্তু কাষতে থকা বাপধনে যেন ৰাতিয়াৰ হৈ উত্তৰ দিলে—শুঁৰডাল মেলি বলোৰামৰ কপাল স্পৰ্শ কৰিলে।
সেই চিৰপৰিচিত স্পৰ্শ পাই বলোৰাম মেধিৰ মন আবেগেৰে ভৰি পৰিল। তেওঁ বাপধনৰ শুঁৰডাল ধৰি মৰমেৰে হাত বুলাই গা-মূৰৰ খবৰ ল’বলৈ ধৰিলে। বাপধনৰ গাত ঘা দেখি মাউত ৰাতিয়াৰ ওপৰত খং কৰিলে। মানুহৰ সন্তানৰ সৈতে কথা পতাৰ দৰে তেওঁ বাপধনৰ সৈতে মৰমেৰে কথা পাতিবলৈ ধৰিলে।
ঠিক সেই সময়তে বৰমইনাৰ মটৰগাড়ী আহি চোতালত সোমাল আৰু তাৰ তীব্ৰ হেডলাইটে বলোৰাম আৰু বাপধনৰ ওপৰত পোহৰ পেলালে।
নতুন যুগৰ প্ৰতীক সেই মটৰৰ পোহৰত নিজৰ মৰম আৰু মিতিৰালি যেন গোপনে ধৰা পৰিল বুলি অনুভৱ কৰি বুঢ়া আৰু বাপধন দুয়ো সংকুচিত আৰু আড়ষ্ট হৈ ৰ’ল। গল্পকাৰে এই দৃশ্যক এন্ধাৰত গোপনে মিলি থকা প্ৰণয়ী যুগল হঠাতে ধৰা পৰাৰ সৈতে তুলনা কৰি অত্যন্ত মৰ্মস্পৰ্শী কৰি তুলিছে।
৪। বাপধনক কেন্দ্ৰ কৰি বাপেক-পুতেকৰ মাজত কেনেধৰণৰ সংঘাতৰ সূত্ৰপাত হৈছিল?
উত্তৰঃ বাপধনক কেন্দ্ৰ কৰি বলোৰাম মেধি আৰু তেওঁৰ পুতেকসকলৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা সংঘাত মূলত পুৰণি আৰু নতুন মূল্যবোধৰ সংঘাত।
বলোৰাম মেধিৰ যুগত হাতী আছিল সামাজিক প্ৰতিপত্তি আৰু আভিজাত্যৰ প্ৰতীক। চাৰি-কুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি কিনা বাপধন তেওঁৰ জীৱনত বহু স্মৃতি আৰু গৌৰৱৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ বাপধনক ঘৰৰ লক্ষ্মী, বৰপুত্ৰ আৰু নিজৰ জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক বুলি ভাবিছিল।
কিন্তু বৰমইনাকে ধৰি পুতেকসকলে মটৰগাড়ীৰ যুগত ডাঙৰ হৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে গাড়ী নাথাকিলে মানুহক আচল ধনী বুলি গণ্য কৰা নহয়। আনহাতে, হাতী ৰখাত খৰচ বেছি আৰু ব্যৱহাৰিক লাভ কম।
সেয়েহে পুতেকসকলে বাপধনক বিক্ৰী কৰি গাড়ী কিনাৰ কথা উলিয়ালে। এই কথা শুনি বলোৰাম তীব্ৰভাৱে ক্ষুব্ধ হৈ উঠিল। পুতেকসকলৰ বাবে বিষয়টো আৰ্থিক আৰু ব্যৱহাৰিক আছিল, কিন্তু বলোৰামৰ বাবে সেয়া নিজৰ মৰমৰ সন্তান আৰু জীৱনৰ গৌৰৱক বিক্ৰী কৰাৰ সমান।
পিছত বৰমইনাই বাপধনক বিক্ৰী কৰা অথবা শদিয়ালৈ কাঠ টানিবলৈ পঠোৱাৰ কথা কোৱাত সংঘাত আৰু তীব্ৰ হৈ উঠে।
এইদৰে আবেগ আৰু ব্যৱহাৰিকতা, পৰম্পৰা আৰু আধুনিকতা, পুৰণি আৰু নতুন মূল্যবোধৰ সংঘাতেই বাপেক-পুতেকৰ কাজিয়াৰ মূল কাৰণ।
৫। বলোৰাম মেধি কোন? তেওঁ কিয় হাতী কিনিছিল? হাতীটো পিছত কি হ’ল?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধি আছিল মৌজাখনৰ ভিতৰত ধনে-ধানে, মাটিয়ে-বাৰীয়ে জাকত জিলিকা এজন সমৃদ্ধ আৰু প্ৰতিপত্তিশালী খেতিয়ক।
পঁচিশ বছৰ বয়সত তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে ধন-সম্পত্তিত তেওঁৰ ঘৰখন যথেষ্ট সমৃদ্ধ হৈছে। সেই সময়ত হাতী আছিল আভিজাত্য আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰতীক। সেয়েহে পদূলিমুখত এটা দঁতাল হাতী বান্ধিব পাৰিলে তেওঁৰ আভিজাত্যৰ গৰিমা পূৰ্ণ হ’ব বুলি তেওঁ ভাবিলে।
এই উদ্দেশ্যে তেওঁ চাৰি-কুঠলীয়া ধানৰ ভঁৰাল এটা বিক্ৰী কৰি হাতী কিনি আনিলে আৰু আদৰেৰে নাম দিলে বাপধন।
বাপধন অহাৰ পিছত বলোৰামৰ সামাজিক প্ৰতিপত্তি অধিক বৃদ্ধি পায়। জিলাৰ ইংৰাজ বৰচাহাবে বাপধনৰ পিঠিত উঠিছিল, ডাঙৰ বিষয়া তেওঁৰ ঘৰত আলহী হৈছিল আৰু ঘৰখনত সমৃদ্ধিও বাঢ়িছিল। ফলত বলোৰামৰ মনত বাপধন ঘৰৰ লক্ষ্মী বুলি বিশ্বাস জন্মে।
কিন্তু নতুন প্ৰজন্মৰ পুতেকসকলে বাপধনৰ মূল্য বুজি নাপালে। তেওঁলোকৰ মতে হাতীটো অপ্রয়োজনীয় হৈ পৰিছিল। সৰু পুতেক কণমইনাৰ বিয়াতো হাতীটো উপেক্ষিত হ’ল।
এই অপমান সহ্য কৰিব নোৱাৰি শেষত বলোৰাম মেধিয়ে মাউত ৰাতিয়াক কৈ দিলে যে বাপধনক তেওঁ তাৰ হাতত দান কৰিলে। সেইদিনৰ পৰা ৰাতিয়া মাউত নহয়, বাপধনৰ গৰাকী।
৬। “সিতো কেৱল এটা হাতী নহয়, কেৱল এটা অভিজাত বাহনো নহয়, সি যে তেওঁৰ জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক”— তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ কথাখিনি বলোৰাম মেধিৰ জীৱনৰ প্ৰসংগত কোৱা হৈছে।
যৌৱনত বলোৰাম মেধিয়ে নিজৰ ধন-সম্পত্তি আৰু সামাজিক প্ৰতিপত্তিৰ পৰিপূৰ্ণ প্ৰকাশ হিচাপে বাপধনক কিনি আনিছিল। সেই সময়ত হাতী আছিল সম্ভ্ৰান্ততা আৰু ঐশ্বৰ্যৰ প্ৰতীক।
বাপধন অহাৰ পিছত তেওঁৰ ঘৰৰ মান-সম্মান বাঢ়ি গৈছিল। জিলাৰ ইংৰাজ বৰচাহাবে বাপধনকে নিজৰ বাহন হিচাপে বাছি লোৱাটো বলোৰামৰ বাবে বিশেষ গৌৰৱৰ বিষয় আছিল। তাৰ পিছৰ পৰা ডাঙৰ ডাঙৰ বিষয়াও তেওঁৰ ঘৰত আলহী হ’বলৈ ধৰিলে।
একেদৰে ঘৰখনত ধন-সম্পত্তি বৃদ্ধি পালে আৰু সন্তান-সন্ততিৰে পৰিয়াল পূৰ্ণ হ’ল। মানুহে বাপধনৰ যহতেই এই সকলো শুভ ফল হোৱা বুলি ক’বলৈ ধৰাত বলোৰামেও সেয়া বিশ্বাস কৰিবলৈ ল’লে।
ফলত বাপধন তেওঁৰ বাবে সাধাৰণ জীৱ-জন্তু হৈ নাথাকিল। সি তেওঁৰ যৌৱনৰ গৌৰৱ, সামাজিক উত্থান, পাৰিবাৰিক সমৃদ্ধি আৰু সাফল্যৰ স্মাৰক হৈ পৰিল।
সেয়েহে গল্পকাৰৰ ভাষাত বাপধন কেৱল এটা হাতী বা বাহন নহয়; ই বলোৰাম মেধিৰ সমগ্ৰ জীৱনৰ সাফল্য আৰু আত্মপৰিচয়ৰ প্ৰতীক।
৭। “শূন্য বিয়াঘৰৰ পদূলিমুখত স্তব্ধ-স্তম্ভিত হৈ ৰ’ল কেৱল বলোৰাম বুঢ়া আৰু বাপধন”— তেওঁলোক তেনে অৱস্থাত ৰোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ বলোৰাম মেধিৰ ছয়জন পুতেকে আগতে বাপধনৰ পিঠিত উঠিয়েই বিয়া কৰিবলৈ গৈছিল। সেয়েহে সৰু পুতেক কণমইনাৰ বিয়াতো সেই পৰম্পৰা ৰক্ষা হ’ব বুলি তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল।
বিয়াৰ দিনা পুৱাৰে পৰা তেওঁ বাপধনক ধুৱাই-পখলাই, কল্কা আঁকি, জুনুকা পিন্ধাই আৰু দৰাৰ গাদী সজাই পদূলিমুখত সাজু কৰি ৰাখিছিল।
কিন্তু বৰমইনাই আগতেই ঠিক কৰি থোৱা এম্বেছেডৰ গাড়ীতহে কণমইনাই উঠিল। বলোৰামে চিঞৰি ক’লে—কণমইনা যেন গাড়ীৰ পৰা নামি হাতীত উঠে। কিন্তু তেওঁৰ কথা কোনেও নুশুনিলে।
দৰাৰ গাড়ী যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে আৰু আন বৰযাত্ৰীসকলো গাড়ী-মটৰত উঠি পিছে পিছে গুচি গ’ল। মুহূৰ্ততে বিয়াঘৰৰ পদূলি শূন্য হৈ পৰিল।
বলোৰামৰ বহু বছৰৰ পৰম্পৰা, আশা আৰু অনুভূতি এক মুহূৰ্ততে উপেক্ষিত হ’ল। বাপধনো যেন নতুন যুগৰ ওচৰত মূল্যহীন হৈ পৰিল।
সেয়েহে নতুনৰ শোভাযাত্ৰাত স্থান নোপোৱা পুৰণি যুগৰ দুটা প্ৰতিনিধিৰ দৰে বলোৰাম আৰু বাপধন পদূলিমুখত স্তব্ধ-স্তম্ভিত হৈ ৰ’ল।
৪। প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা
১। “নতুনৰ শোভাযাত্ৰাত ঠাই নোপোৱা, প্ৰাচীন হৈ যাব ধৰা পৃথিৱীৰ দুটা অথৰ্ব প্ৰতিনিধি।”
প্ৰসংগঃ উক্ত কথাষাৰ হোমেন বৰগোহাঞিৰ ‘হাতী’ গল্পৰ পৰা লোৱা হৈছে।
সংগতিঃ কণমইনাৰ বিয়াত বলোৰাম মেধিৰ ইচ্ছা উপেক্ষা কৰি দৰা আৰু বৰযাত্ৰীসকলে গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰাৰ পিছত বলোৰাম আৰু বাপধন অকলশৰে ৰৈ যোৱা অৱস্থাটোক বুজাবলৈ গল্পকাৰে এই মন্তব্য কৰিছে।
ব্যাখ্যাঃ বলোৰাম মেধি পুৰণি সমাজৰ মূল্যবোধ, স্মৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ প্ৰতীক। বাপধনো সেই পুৰণি যুগৰ আভিজাত্য আৰু গৌৰৱৰ প্ৰতীক।
কিন্তু নতুন যুগত মটৰগাড়ীয়ে হাতীৰ ঠাই ল’লে। কণমইনাৰ বিয়াত পুৰণি পাৰিবাৰিক পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰাৰ সলনি এম্বেছেডৰ গাড়ী ব্যৱহাৰ কৰা হ’ল।
বৰযাত্ৰীৰ গাড়ীবোৰ গুচি যোৱাৰ লগে লগে বলোৰাম আৰু বাপধন পদূলিত অকলশৰে ৰৈ যায়। যেন নতুন যুগৰ দ্ৰুত শোভাযাত্ৰাই তেওঁলোকক পিছ পেলাই থৈ গ’ল।
সেয়েহে গল্পকাৰে মৰ্মস্পৰ্শীভাৱে দুয়োকে নতুন যুগত স্থান হেৰুৱাই পেলোৱা পুৰণি পৃথিৱীৰ দুটা অসহায় প্ৰতিনিধি বুলি অভিহিত কৰিছে।
২। “কি ক’লি? বাপধনক বেচি মটৰ কিনিব খোজ?”
প্ৰসংগঃ কথাষাৰ হোমেন বৰগোহাঞিৰ ‘হাতী’ গল্পত বলোৰাম মেধিয়ে তেওঁৰ পুতেকসকলক কৈছিল।
সংগতিঃ পুতেকসকলে বাপধনক বিক্ৰী কৰি তাৰ টকাৰে মটৰগাড়ী কিনাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াত বলোৰাম মেধি তীব্ৰ ক্ষোভত এই কথা কৈছিল।
ব্যাখ্যাঃ পুতেকসকলৰ দৃষ্টিত বাপধন আছিল অপ্রয়োজনীয় আৰু ব্যয়বহুল পুৰণি বাহন। কিন্তু বলোৰামৰ বাবে বাপধন আছিল ঘৰৰ লক্ষ্মী, বৰপুত্ৰৰ দৰে আপোন আৰু তেওঁৰ জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক।
সেয়েহে বাপধন বিক্ৰীৰ প্ৰস্তাৱ তেওঁৰ বাবে সাধাৰণ সম্পত্তি বিক্ৰীৰ কথা নাছিল; ই তেওঁৰ জীৱনৰ এটা অতি আপোন অংশক ত্যাগ কৰাৰ সমান আছিল।
এই উক্তিৰ মাজেৰে পুৰণি আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ মূল্যবোধৰ গভীৰ সংঘাত প্ৰকাশ পাইছে।
৫। হোমেন বৰগোহাঞিৰ চমু পৰিচয়
হোমেন বৰগোহাঞি অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী বিশিষ্ট ঔপন্যাসিক, গল্পকাৰ, প্ৰবন্ধকাৰ, কবি আৰু সাংবাদিক। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তি-জীৱন, সমাজ, মানসিক সংঘাত, মূল্যবোধৰ পৰিৱৰ্তন আৰু আধুনিক জীৱনৰ জটিলতা গভীৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য উপন্যাসৰ ভিতৰত ‘সুবালা’, ‘পিতাপুত্ৰ’, ‘হালধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়’ আদি উল্লেখযোগ্য। ‘প্ৰেম আৰু মৃত্যুৰ কাৰণে’, ‘বিভিন্ন কোৰাছ’ আদি তেওঁৰ গল্প-সাহিত্যৰ উল্লেখযোগ্য সৃষ্টি।
তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক ৰচনাৰ ভিতৰত ‘আত্মানুসন্ধান’ আৰু ‘মোৰ সাংবাদিক জীৱন’ বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ কাব্যসংকলন ‘হৈমন্তী’।
‘পিতাপুত্ৰ’ উপন্যাসৰ বাবে তেওঁ ১৯৭৮ চনত সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে।
৬। অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। বাপধন বলোৰাম মেধিৰ বাবে কিয় ‘ঘৰৰ লক্ষ্মী’ আছিল?
উত্তৰঃ বাপধন ঘৰলৈ অহাৰ পিছত নিজৰ ধন-সম্পত্তি, সন্তান-সন্ততি আৰু সামাজিক প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধি হোৱা বুলি বলোৰাম মেধিয়ে বিশ্বাস কৰিছিল। সেইবাবে তেওঁ বাপধনক ঘৰৰ লক্ষ্মী বুলি ভাবিছিল।
২। বাপধনক বলোৰাম মেধিয়ে ভাৰবাহী পশু হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিলনে?
উত্তৰঃ নাই। তেওঁ বাপধনক ভাৰবাহী পশু নহয়, ঘৰৰ মহামূল্য অলংকাৰ আৰু সন্তানৰ দৰে গণ্য কৰিছিল।
৩। বাপধনে গল্পত কিহৰ প্ৰতীক বহন কৰিছে?
উত্তৰঃ পুৰণি যুগৰ আভিজাত্য, পৰম্পৰা, স্মৃতি আৰু বলোৰাম মেধিৰ জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক।
৪। মটৰগাড়ীয়ে গল্পত কিহৰ প্ৰতীক বহন কৰিছে?
উত্তৰঃ নতুন যুগ, আধুনিকতা, যান্ত্ৰিকতা আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ পৰিৱৰ্তিত মূল্যবোধৰ প্ৰতীক।
৫। কণমইনাৰ বিয়াৰ ঘটনাটোৰ মূল তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ এই ঘটনাটোৱে পুৰণি পৰম্পৰা আৰু আধুনিক মূল্যবোধৰ সংঘাতক চৰম ৰূপত প্ৰকাশ কৰিছে।
৬। বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনক শেষত কিয় দান কৰি দিলে?
উত্তৰঃ নিজৰ ঘৰত বাপধনক সন্মান আৰু মৰ্যাদা নোপোৱা দেখি তেওঁ গভীৰভাৱে আহত হৈছিল। সেয়েহে বাপধনক অপমানৰ মাজত ৰাখিব নোখোজি মাউত ৰাতিয়াক দান কৰি দিলে।
৭। বলোৰাম মেধিৰ মনত বাপধনৰ স্থান কেনে আছিল?
উত্তৰঃ বৰপুত্ৰৰ দৰে আপোন আৰু নয়নৰ মণিৰ দৰে প্ৰিয়।
৮। গল্পটোৰ মূল সংঘাত কি?
উত্তৰঃ পুৰণি আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ মূল্যবোধৰ সংঘাত।
৭। ২০টা MCQ
১। ‘হাতী’ গল্পটোৰ লেখক কোন?
A) যোগেশ দাস
B) ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া
C) হোমেন বৰগোহাঞি
D) মহিম বৰা
উত্তৰঃ C) হোমেন বৰগোহাঞি
২। বলোৰাম মেধিৰ হাতীটোৰ নাম কি?
A) বাপধন
B) ৰতন
C) গজৰাজ
D) বাপুকন
উত্তৰঃ A) বাপধন
৩। বলোৰাম মেধিয়ে হাতী কিনিবলৈ কি বিক্ৰী কৰিছিল?
A) খেতিমাটি
B) ঘৰ
C) গৰুৰ জাক
D) চাৰি-কুঠলীয়া ভঁৰাল
উত্তৰঃ D) চাৰি-কুঠলীয়া ভঁৰাল
৪। বাপধনৰ মাউতজনৰ নাম কি?
A) হৰিচৰণ
B) ৰাতিয়া
C) বৰমইনা
D) কণমইনা
উত্তৰঃ B) ৰাতিয়া
৫। বৰমইনা কোন?
A) মাউত
B) বলোৰাম মেধিৰ ডাঙৰ পুতেক
C) সৰু পুতেক
D) ড্ৰাইভাৰ
উত্তৰঃ B) বলোৰাম মেধিৰ ডাঙৰ পুতেক
৬। কণমইনা বিয়ালৈ কিহত উঠি গৈছিল?
A) বাপধনত
B) ঘোঁৰাত
C) বাছত
D) এম্বেছেডৰ গাড়ীত
উত্তৰঃ D) এম্বেছেডৰ গাড়ীত
৭। বলোৰাম মেধিয়ে কিমান বছৰ বয়সত বাপধন কিনিছিল?
A) ২৫ বছৰ
B) ৩০ বছৰ
C) ২০ বছৰ
D) ৩৫ বছৰ
উত্তৰঃ A) ২৫ বছৰ
৮। বাপধন বলোৰাম মেধিৰ বাবে কিহৰ প্ৰতীক?
A) দুখৰ
B) পৰাজয়ৰ
C) জীৱনৰ সাফল্যৰ
D) দৰিদ্ৰতাৰ
উত্তৰঃ C) জীৱনৰ সাফল্যৰ
৯। বলোৰাম মেধিয়ে শেষত বাপধনক কাক দান কৰিছিল?
A) বৰমইনাক
B) কণমইনাক
C) হৰিচৰণক
D) ৰাতিয়াক
উত্তৰঃ D) ৰাতিয়াক
১০। ‘পিতাপুত্ৰ’ কি?
A) গল্পপুথি
B) আত্মজীৱনী
C) উপন্যাস
D) কবিতাপুথি
উত্তৰঃ C) উপন্যাস
১১। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে সাহিত্য অকাডেমী বঁটা কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে লাভ কৰিছিল?
A) সুবালা
B) পিতাপুত্ৰ
C) হৈমন্তী
D) আত্মানুসন্ধান
উত্তৰঃ B) পিতাপুত্ৰ
১২। গল্পটোৰ আৰম্ভণিতে কোন মাহৰ উল্লেখ আছে?
A) আহাৰ
B) বহাগ
C) মাঘ
D) কাতি
উত্তৰঃ A) আহাৰ
১৩। বলোৰাম মেধিৰ পুতেক কেইজন আছিল?
A) সাতজন
B) পাঁচজন
C) ছয়জন
D) আঠজন
উত্তৰঃ A) সাতজন
১৪। নতুন যুগৰ প্ৰতীক হিচাপে গল্পত কি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে?
A) হাতী
B) ভঁৰাল
C) ঘোঁৰা
D) মটৰগাড়ী
উত্তৰঃ D) মটৰগাড়ী
১৫। হৰিচৰণ কোন আছিল?
A) মাউত
B) পুতেক
C) গাড়ীৰ ড্ৰাইভাৰ
D) চাকৰ
উত্তৰঃ C) গাড়ীৰ ড্ৰাইভাৰ
১৬। বাপধনক বলোৰাম মেধিয়ে কেনেদৰে গণ্য কৰিছিল?
A) ভাৰবাহী জন্তু
B) ঘৰৰ লক্ষ্মী
C) অপ্রয়োজনীয় জন্তু
D) বিক্ৰীৰ বস্তু
উত্তৰঃ B) ঘৰৰ লক্ষ্মী
১৭। ‘হৈমন্তী’ কি?
A) উপন্যাস
B) কাব্যসংকলন
C) গল্পসংকলন
D) আত্মজীৱনী
উত্তৰঃ B) কাব্যসংকলন
১৮। কণমইনা কোন?
A) বৰমইনাৰ বন্ধু
B) মাউতৰ পুতেক
C) বলোৰাম মেধিৰ সৰু পুতেক
D) ড্ৰাইভাৰ
উত্তৰঃ C) বলোৰাম মেধিৰ সৰু পুতেক
১৯। পদূলিমুখত শেষত কোন দুজন স্তব্ধ হৈ ৰৈছিল?
A) বৰমইনা আৰু কণমইনা
B) ৰাতিয়া আৰু বাপধন
C) বলোৰাম আৰু বৰমইনা
D) বলোৰাম মেধি আৰু বাপধন
উত্তৰঃ D) বলোৰাম মেধি আৰু বাপধন
২০। ‘হাতী’ গল্পটোৰ মূল বিষয় কি?
A) প্ৰজন্মগত মূল্যবোধৰ সংঘাত
B) যুদ্ধৰ কাহিনী
C) প্ৰেমৰ কাহিনী
D) কৃষিজীৱনৰ বৰ্ণনা
উত্তৰঃ A) প্ৰজন্মগত মূল্যবোধৰ সংঘাত
Teacher Generate Question Answer
হাতী
১। ‘হাতী’ গল্পত মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ চিত্ৰ কেনেদৰে অঙ্কিত হৈছে? আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ ‘হাতী’ গল্পত গল্পকাৰ হোমেন বৰগোহাঞিয়ে সমাজত হোৱা মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ এক হৃদয়স্পৰ্শী ছবি অঙ্কন কৰিছে। এই অৱক্ষয় মূলত পুৰণি প্ৰজন্ম আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ চিন্তাধাৰাৰ পাৰ্থক্যৰ ফলত দেখা যায়।
গল্পত বলোৰাম মেধি পুৰণি মূল্যবোধৰ প্ৰতিনিধি। তেওঁ নিজৰ মৰমৰ হাতী ‘বাপধন’ক অত্যন্ত স্নেহেৰে ৰাখিছিল আৰু ইয়াক নিজৰ ঘৰৰ সৌভাগ্যৰ প্ৰতীক বুলি ভাবিছিল। তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে বাপধনৰ আগমনৰ পিছতেই তেওঁৰ ধন-সম্পত্তি আৰু প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধি পাইছিল।
কিন্তু সময়ৰ পৰিবর্তনৰ লগে লগে নতুন প্ৰজন্মৰ দৃষ্টিভংগী সলনি হয়। বলোৰাম মেধিৰ পুতেকসকল আধুনিক চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতিনিধি। তেওঁলোকৰ মতে হাতী এখন পুৰণি যুগৰ বস্তু, যাৰ কোনো ব্যৱহাৰ নাই। তেওঁলোকে হাতীটো বিক্ৰী কৰি তাৰ টকাৰে মটৰ গাড়ী কিনিবলৈ বিচাৰে।
গল্পত মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ আন এটা স্পষ্ট উদাহৰণ দেখা যায় সৰু পুতেকৰ বিয়াৰ সময়ত। বলোৰাম মেধিয়ে ইচ্ছা কৰিছিল যে দৰা হাতীত উঠি কইনাঘৰলৈ যাব। কিন্তু কণমইনাই হাতীত উঠিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি এম্বেছেডৰ গাড়ীতহে যাত্ৰা কৰে।
এই ঘটনাবোৰৰ মাজেদি দেখা যায় যে পুৰণি পৰম্পৰা আৰু মূল্যবোধক নতুন প্ৰজন্মে গুৰুত্ব নিদিয়ে। এইদৰে গল্পটোত মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ চিত্ৰ সুস্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
২। প্ৰজন্মৰ ব্যৱধানে মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ত কেনে অৰিহণা যোগাইছে — ‘হাতী’ গল্পৰ আধাৰত বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ ‘হাতী’ গল্পত প্ৰজন্মৰ ব্যৱধানৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় সুন্দৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছে। গল্পটোৰ পুৰণি প্ৰজন্মৰ প্ৰতিনিধি বলোৰাম মেধি আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ প্ৰতিনিধি তেওঁৰ পুতেকসকল।
বলোৰাম মেধি পুৰণি সমাজব্যৱস্থাৰ মানুহ। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে হাতী এখন ঘৰৰ আভিজাত্য আৰু প্ৰতিপত্তিৰ প্ৰতীক। সেই কাৰণে তেওঁ চাৰিকুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি ‘বাপধন’ নামৰ হাতী এখন কিনি আনিছিল। তেওঁ বাপধনক ঘৰৰ লক্ষ্মী বুলি ভাবিছিল আৰু বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁৰ উন্নতিৰ মূল কাৰণো বাপধন।
কিন্তু নতুন প্ৰজন্মৰ চিন্তাধাৰা সম্পূৰ্ণ ভিন্ন। বলোৰাম মেধিৰ পুতেকসকল আধুনিক শিক্ষাৰে শিক্ষিত আৰু নতুন যুগৰ প্ৰভাৱত গঢ় লৈ উঠা। তেওঁলোকৰ মতে হাতী এখন পুৰণি যুগৰ বাহন, যাৰ আধুনিক সমাজত কোনো প্ৰয়োজন নাই। তেওঁলোকে মটৰ গাড়ীক অধিক সুবিধাজনক আৰু গৌৰৱৰ প্ৰতীক বুলি ভাবে।
এই প্ৰজন্মগত পাৰ্থক্য স্পষ্টভাৱে দেখা যায় কণমইনাৰ বিয়াৰ দিনাখন। বলোৰাম মেধিয়ে দৰাজনে হাতীত উঠি বিয়া কৰিবলৈ যোৱাটো বিচাৰিছিল। কিন্তু কণমইনাই সেই পৰম্পৰা মানি নল’লে আৰু এম্বেছেডৰ গাড়ীতহে যাত্ৰা কৰিলে।
এই ঘটনাৰ জৰিয়তে স্পষ্ট হয় যে পুৰণি আৰু নতুন প্ৰজন্মৰ চিন্তাধাৰা আৰু মূল্যবোধৰ মাজত ডাঙৰ ব্যৱধান সৃষ্টি হৈছে। এই ব্যৱধানেই গল্পটোৰ মাজত সংঘাত আৰু মূল্যবোধৰ অৱক্ষয়ৰ মূল কাৰণ হিচাপে প্ৰকাশ পাইছে।
৩। “এন্ধাৰত নিবিড় মিলন সম্ভাষণত মগ্ন অৱস্থাত হাতে হাতে ধৰা পৰি যোৱা প্ৰণয়ী যুগলৰ দৰে বুঢ়া আৰু বাপধন দুয়ো অতি সংকুচিত দৃষ্টিৰে…” — ইয়াত ‘বুঢ়া’ বুলি কাৰ কথা কোৱা হৈছে? বাপধন কোন? পৰিস্থিতিটো বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
ইয়াত ‘বুঢ়া’ বুলি বলোৰাম মেধিৰ কথা কোৱা হৈছে। বাপধন হৈছে বলোৰাম মেধিৰ অত্যন্ত মৰমৰ হাতীটোৰ নাম।
এদিন আহাৰ মাহৰ গধূলি সময়ত বলোৰাম মেধি পিৰালিতে বহি আছিল। বয়সৰ লগে লগে তেওঁৰ চকু-কাণৰ শক্তি কমি গৈছিল। সেই কাৰণে ঘৰৰ মানুহে তেওঁৰে লগত কম কথা পাতিছিল আৰু তেওঁ নিজকে কিছু অৱহেলিত অনুভৱ কৰিছিল।
এসময়ত হাতীৰ মাউত ৰাতিয়া তেওঁৰ ওচৰেৰে পাৰ হৈ ভিতৰলৈ সোমাই গ’ল। বুঢ়াই মাত দিলেও ৰাতিয়াই উত্তৰ নিদিলে। কিন্তু বাপধনে শুঁৰডাল মেলি বুঢ়াৰ কপাল স্পৰ্শ কৰিলে। সেই চিৰপৰিচিত স্নেহৰ স্পৰ্শ পাই বলোৰাম মেধি অতি আৱেগাকুল হৈ পৰিল আৰু তেওঁ বাপধনৰ শুঁৰত হাত বুলাই মৰম কৰিবলৈ ধৰিলে।
ঠিক সেই সময়তে বৰমইনাৰ মটৰ গাড়ীখনৰ তীব্ৰ হেডলাইটেৰে চোতালখন উজলি উঠিল। তেতিয়া বুঢ়া আৰু বাপধন যেন গোপনে মিলি থকা প্ৰণয়ী যুগলৰ দৰে লাজত সংকুচিত হৈ গ’ল আৰু দুয়ো কিংকৰ্তব্যবিমূঢ় হৈ থিয় হৈ থাকিল।
৪। বাপধনক কেন্দ্ৰ কৰি বাপেক-পুতেকৰ মাজত কেনেধৰণৰ কাজিয়াৰ সূত্ৰপাত হৈছিল?
উত্তৰঃ
‘হাতী’ গল্পত বাপধন নামৰ হাতীটোক কেন্দ্ৰ কৰি বলোৰাম মেধি আৰু তেওঁৰ পুতেকসকলৰ মাজত সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত মূলত পুৰণি আৰু নতুন মূল্যবোধৰ সংঘাত।
বলোৰাম মেধিয়ে নিজৰ ঘৰৰ আভিজাত্য বৃদ্ধি কৰিবলৈ চাৰিকুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি বাপধন নামৰ হাতীটো কিনিছিল। তেওঁৰ দৃষ্টিত বাপধন কেৱল এটা বাহন নহয়, ই আছিল তেওঁৰ জীৱনৰ সাফল্য আৰু সন্মানৰ প্ৰতীক।
কিন্তু তেওঁৰ পুতেকসকল আধুনিক যুগৰ চিন্তাধাৰাৰে গঢ় লৈ উঠা। তেওঁলোকৰ মতে হাতী এখন ৰখাটো অপ্রয়োজনীয় খৰচ। তেওঁলোকে হাতীটো বিক্ৰী কৰি তাৰ টকাৰে মটৰ গাড়ী কিনিবলৈ বিচাৰিছিল।
এইদৰে বাপধনক লৈ বাপেক আৰু পুতেকসকলৰ মাজত পুৰণি আৰু নতুন মূল্যবোধৰ সংঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল।
৫। বলোৰাম মেধি কোন? তেওঁ কিয় হাতী কিনিছিল? হাতীটো পিছত কি হ’ল?
উত্তৰঃ
বলোৰাম মেধি মৌজাখনৰ ভিতৰত ধনে-ধানে আৰু মাটিয়ে-বাৰীয়ে সমৃদ্ধ এজন ধনী খেতিয়ক আছিল।
যুৱ অৱস্থাত তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁৰ ঘৰৰ ধন-সম্পত্তি আৰু প্ৰতিপত্তি যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। সেয়ে তেওঁ ভাবিছিল যে যদি ঘৰৰ পদূলিমুখত এটা দঁতাল হাতী বান্ধি ৰাখিব পাৰে তেন্তে তেওঁৰ আভিজাত্য আৰু গৌৰৱ সম্পূৰ্ণ হ’ব।
এই চিন্তাৰে তেওঁ চাৰিকুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি এটা হাতী কিনি আনিলে আৰু তাৰ নাম দিলে বাপধন।
পিছত এক মৰ্মস্পৰ্শী পৰিস্থিতিত বলোৰাম মেধিয়ে বাপধনক হাতীৰ মাউত ৰাতিয়াৰ হাতত দান কৰি দিলে।
৬। “সিতো কেৱল এটা হাতী নহয়, কেৱল অভিজাত বাহনো নহয়, সি যে তেওঁৰ জীৱনৰ সাফল্যৰ প্ৰতীক।” — এই কথাখিনিৰ তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
এই কথাখিনি বলোৰাম মেধিৰ জীৱনৰ প্ৰসংগত কোৱা হৈছে।
যুৱ অৱস্থাত বলোৰাম মেধি ধনে-ধানে আৰু সম্পত্তিৰ ক্ষেত্ৰত মৌজাখনৰ ভিতৰতে অতি সমৃদ্ধ হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁ চাৰিকুঠলীয়া ভঁৰাল বিক্ৰী কৰি বাপধন নামৰ হাতী এটা কিনি আনিছিল।
বাপধনক তেওঁ অত্যন্ত মৰমেৰে ৰাখিছিল আৰু তাক পৰিয়ালৰ সদস্যৰ দৰে মানিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে বাপধনৰ আগমনৰ পিছতেই তেওঁৰ জীৱনত ধন-সম্পত্তি, সন্মান আৰু প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধি পাইছে।
সেয়ে বাপধন তেওঁৰ বাবে কেৱল এটা হাতী বা বাহন নহয়, বৰং তেওঁৰ জীৱনৰ সফলতা আৰু গৌৰৱৰ প্ৰতীক আছিল।
৭। “শূন্য বিয়া ঘৰৰ পদূলিমুখত স্তব্ধ স্তম্ভিত হৈ ৰ’ল কেৱল বলোৰাম বুঢ়া আৰু বাপধন।” — বুঢ়া আৰু বাপধন তেনে অৱস্থাত ৰোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ
বলোৰাম মেধিয়ে সৰু পুতেক কণমইনাৰ বিয়াৰ দিনাখন দৰাজনে হাতীত উঠি কইনাঘৰলৈ যাব বুলি আশা কৰিছিল। সেই উদ্দেশ্যে তেওঁ নিজে বাপধনক সজাই-পৰাই পদূলিমুখত সাজু কৰি ৰাখিছিল।
কিন্তু নতুন প্ৰজন্মৰ চিন্তাধাৰাৰে গঢ়ি উঠা কণমইনাই হাতীত উঠিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি ককায়েক বৰমইনাৰ এম্বেছেডৰ গাড়ীত উঠি বিয়ালৈ ৰাওনা হৈছিল। তেওঁৰ লগত বাকী বৰযাত্ৰীসকলেও গাড়ী আৰু বাছত উঠি গুচি গৈছিল।
ফলত বিয়াঘৰৰ পদূলিমুখত কেৱল বলোৰাম বুঢ়া আৰু বাপধন থিয় হৈ ৰ’ল। বাপেকৰ আশা ভঙ্গ হোৱা আৰু অপমানৰ বেদনাত দুয়ো স্তব্ধ আৰু নিস্তব্ধ হৈ ৰৈ গ’ল।
(ক) অতি চমু প্রশ্ন
১। হোমেন বৰগোহাঞিৰ সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰা উপন্যাসখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘পিতাপুত্ৰ’।
২। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে ৰচনা কৰা এখন গল্প সংকলনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘প্ৰেম আৰু মৃত্যুৰ কাৰণে’।
৩। বলোৰাম মেধিয়ে শেষত হাতীটো কাক দান কৰিছিল?
উত্তৰঃ মাউত ৰাতিয়াক।
৪। হোমেন বৰগোহাঞিৰ কাব্য সংকলনখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘হৈমন্তী’।
৫। হোমেন বৰগোহাঞিৰ এখন আত্মজীৱনীমূলক গ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘মোৰ সাংবাদিক জীৱন’।
৬। হোমেন বৰগোহাঞিয়ে কোনখন উপন্যাসৰ বাবে অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ‘পিতাপুত্ৰ’ উপন্যাসৰ বাবে।
(খ) চমু প্রশ্ন
১। হোমেন বৰগোহাঞিৰ দুখন গল্পপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘প্ৰেম আৰু মৃত্যুৰ কাৰণে’ আৰু ‘গল্প আৰু নক্সা’।
২। বৰগোহাঞিৰ দুখন উপন্যাসৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘সুবালা’ আৰু ‘পিতাপুত্ৰ’।
৩। ‘হাতী’ গল্পটোৰ আৰম্ভণীতে কোনটো অসমীয়া মাহৰ উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ আহাৰ মাহ।
৪। গল্পটোত বুঢ়াৰ বয়স কিমান হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ বুঢ়াৰ বয়স চাৰি-কুৰি পাৰ হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।
৫। চকুৰে কম দেখা আৰু কাণেৰে কম শুনা বুঢ়াই ৰাতিয়াক কেনেকৈ চিনি পাইছিল?
উত্তৰঃ ভৰিৰ খোজৰ শব্দৰ দ্বাৰা চিনি পাইছিল।
৬। বৰমইনা কোন আছিল?
উত্তৰঃ বৰমইনা বুঢ়াৰ ডাঙৰ পুতেক।
৭। হৰিচৰণ কোন আছিল?
উত্তৰঃ হৰিচৰণ তেওঁলোকৰ গাড়ীৰ ড্ৰাইভাৰ আছিল।
৮। বৰমইনাই হৰিচৰণক কি নিৰ্দেশ দিছিল?
উত্তৰঃ গাড়ীখন চাফা নকৰাকৈ নাযাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।
৯। কণমইনা কোন আছিল?
উত্তৰঃ কণমইনা বুঢ়াৰ সৰু পুতেক।
বৰ্ণনামূলক প্রশ্ন
১। “কিনো কাণৰ কাষত চিঞৰি চিঞৰি কথা ক’ৱ অ’? মোক কলা বুলি ভাবিছ নেকি?” — কথাষাৰ কোনে কাক আৰু কি প্ৰসংগত কৈছিল?
উত্তৰঃ
এই কথাষাৰ বলোৰাম মেধি (বুঢ়া)ই তেওঁৰ ডাঙৰ বোৱাৰীয়েকক কৈছিল।
এদিন বুঢ়া বাহিৰত বহি আছিল। সেই সময়ত ডাঙৰ বোৱাৰীয়েকে তেওঁক ভাত খাবলৈ মাতিবলৈ আহিছিল আৰু ডাঙৰকৈ মাতিছিল। বুঢ়াই শুনি এইদৰে ক’লে যে তেওঁক কাণৰ কাষত চিঞৰি চিঞৰি কথা নক’বলৈ, কাৰণ তেওঁ নিজকে কলা বুলি গণ্য কৰা হৈছে বুলি ভাবিছিল।
এই ঘটনাৰ দ্বাৰা বুঢ়াৰ আত্মসম্মানবোধ আৰু তেওঁৰ সংবেদনশীল মানসিক অৱস্থা প্ৰকাশ পাইছে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post