মানৱ বন্দনা
অতি চমু উত্তৰ:
(ক) ‘প্ৰতিমাৰ খনিকৰ’ কাক আখ্যা দিয়া হৈছে?
উত্তৰঃ ‘প্ৰতিমাৰ খনিকৰ’ বুলি কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক আখ্যা দিয়া হৈছে।
(খ) ‘প্ৰতিমাখন সৰু, কিন্তু নিভাঁজ সোণৰ।’— কোনে এনেদৰে মন্তব্য দিছিল?
উত্তৰঃ এই মন্তব্যটি সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই আগবঢ়াইছিল।
(গ) ‘জোনাকী’ কাকতৰ প্ৰথম বছৰ প্ৰথম সংখ্যাত প্ৰকাশ পোৱা চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ কবিতাটিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘জোনাকী’ৰ প্ৰথম বছৰ প্ৰথম সংখ্যাত প্ৰকাশ পোৱা চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ কবিতাটিৰ নাম হ’ল— ‘বনকুঁৱৰী’।
(ঘ) ‘জোনাকী’ কাকত কিমান খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম প্ৰকাশ পায়?
উত্তৰঃ ‘জোনাকী’ কাকত ১৮৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম প্ৰকাশ পায়।
(ঙ) ‘জোনাকী’ আলোচনীৰ প্ৰথম সম্পাদক কোন আছিল?
উত্তৰঃ ‘জোনাকী’ আলোচনীৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা।
প্ৰশ্নাৱলী:
১। ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটিৰ অন্তৰ্নিহিত সাৰমৰ্মৰ আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটি এটি গভীৰ মানৱতাবাদী কবিতা। কবিতাটিৰ মূল সাৰমৰ্ম হ’ল মানুহৰ প্ৰতি থকা অপাৰ শ্ৰদ্ধা আৰু প্ৰেম। কবিৰ মতে, এই পৃথিৱীত মানুহেই হ’ল সৰ্বোত্তম সৃষ্টি। মানুহে দেৱতাৰ সন্ধানত হাবাথুৰি খাই ফুৰাতকৈ নিজৰ চাৰিওফালে থকা তেজ-মঙহৰ মানুহক সেৱা কৰাটোৱেই আচল ধৰ্ম হোৱা উচিত। পৃথিৱীত মানুহৰ অহা-যোৱা সোঁত চিৰন্তন, গতিকে এই চুটি জীৱনকালত মানুহে মানৱীয় কৰ্তব্য পালন কৰি ইজনে সিজনৰ লগৰী হোৱা উচিত। চমুকৈ ক’বলৈ গ’লে, মানৱ সেৱাই হ’ল কবিৰ দৃষ্টিত পৰম ধৰ্ম।
২। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক, মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’ — কবিয়ে কিয়, কি প্ৰসংগত এনেদৰে কৈছে? কবিয়ে ইয়াৰ দ্বাৰা মানুহক কি উপদেশ দিব খুজিছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে বিশ্বমানৱক বুজাব বিচাৰিছে যে মানুহৰ বাবে এই পৃথিৱীখনেই হ’ল আচল আশ্ৰয়স্থল। মানুহে মৃত্যুৰ পিছত পাবলগীয়া কাল্পনিক ‘স্বৰ্গ’ৰ সুখ বিচাৰি ফুৰে, কিন্তু কবিয়ে ক’ব বিচাৰিছে যে যিখন পৃথিৱীত আমি জন্ম লৈছোঁ আৰু য’ত মানুহৰ বিপদত আন এজন মানুহ থিয় হয়, সেই পৃথিৱীখন স্বৰ্গতকৈও শ্ৰেষ্ঠ। কাৰণ পৃথিৱীত মানুহেই মানুহৰ একমাত্ৰ সংগী আৰু সহায়।
এই কথাৰ জৰিয়তে কবিয়ে মানুহক এই উপদেশ দিব খুজিছে যে আমি অদৃশ্য দেৱতাক পূজা কৰাতকৈ জীয়াই থকা মানুহক ভাল পাব লাগে। মানৱীয় কৰ্তব্য আৰু পৰোপকাৰৰ জৰিয়তে আমি আমাৰ এই নিজাপী ঘৰস্বৰূপ পৃথিৱীখনক স্বৰ্গতকৈও সুন্দৰ কৰি গঢ়ি তোলা উচিত। মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু ভাতৃত্ববোধেই হ’ল প্ৰকৃত ধৰ্ম পালনৰ পথ।
আপুনি লিখা ব্যাখ্যা দুটাৰ ভাববস্তু ঠিক আছে, মই কেৱল ভাষাৰ গাঁথনিটো অলপ অধিক স্পষ্ট আৰু প্ৰাঞ্জল কৰি তলত সজাই দিছোঁ। পৰীক্ষাত এনেদৰে লিখিলে উত্তৰটো দেখিবলৈ ধুনীয়া হয় আৰু নম্বৰো ভাল পোৱা যায়:
৩। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা:
(ক) “মানুহেই দেৱ, মানুহেই সেৱ,
মানুহ বিনে নাই কেৱ।”
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া উচ্চতৰ সাহিত্য সংকলন’ৰ অন্তৰ্গত ‘প্ৰতিমাৰ খনিকৰ’ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মানৱ-বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতি: পৃথিৱীত মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱ সেৱাৰ আৱশ্যকতাৰ কথা বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে উক্ত কবিতাফাকিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
ব্যাখ্যা: অনন্ত কালৰ পৰা এই পৃথিৱীত মানুহৰ অহা-যোৱাৰ সোঁত বৈ আছে। কবিৰ দৃষ্টিত এই সংসাৰত মানুহৰ বাহিৰে আন কোনো সত্য নাই। আমি যি অদৃশ্য দেৱতাক বিচাৰি ফুৰোঁ, সেই দেৱতা আচলতে মানুহৰ মাজতেই বিৰাজমান। সেয়েহে মানুহক দেৱতাজ্ঞান কৰি সেৱা কৰাটোৱেই হ’ল প্ৰকৃত ধৰ্ম। বিপদৰ সময়ত এজন মানুহৰ কাষত আন এজন মানুহহে থিয় দিয়ে, কোনো অদৃশ্য শক্তি নাহে। গতিকে সমাজৰ প্ৰতিজন মানুহৰ কল্যাণৰ বাবে কাম কৰা আৰু ইজনে সিজনক আদৰ কৰাই হ’ল শ্ৰেষ্ঠ কৰ্তব্য। কাৰণ এই মৰতত মানুহৰ বাহিৰে মানুহৰ আন কোনো আপোন নাই।
(খ) “মানুহৰ ধৰম বুজিব মানুহে,
ধৰম যে মৰমতে।”
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অসমীয়া উচ্চতৰ সাহিত্য সংকলন’ৰ অন্তৰ্গত চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মানৱ-বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
সংগতি: মানুহৰ প্ৰকৃত ধৰ্ম কি আৰু সেই ধৰ্ম ক’ত নিহিত হৈ থাকে, সেই কথা বুজাবলৈ কবিয়ে উক্ত কথাফাকি কৈছে।
ব্যাখ্যা: সাধাৰণতে মানুহে ধৰ্মক কোনো নীতি-নিয়ম বা পূজা-পাতলৰ মাজত আৱদ্ধ বুলি ভাবে। কিন্তু কবিৰ মতে ধৰ্ম কোনো কঠিন বস্তু নহয়; মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু আন্তৰিকতাহে প্ৰকৃত ধৰ্ম। যিজন মানুহে আন এজন মানুহৰ দুখ বুজি পায় আৰু মৰমেৰে সাৱটি ল’ব পাৰে, তেওঁহে প্ৰকৃত ধৰ্ম পালন কৰে। পৃথিৱীখন যিহেতু মানুহৰ নিজাপী ঘৰ, সেয়েহে এই ঘৰখনত শান্তিত থাকিবলৈ হ’লে মানুহে মানুহৰ মাজত প্ৰেম আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ গঢ়ি তুলিব লাগিব। মৰমৰ মাজেদিয়েই মানৱ ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠা হয় আৰু ইয়াৰ বাবে কোনো স্বৰ্গলৈ যোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই।
অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘প্ৰতিমাৰ খনিকৰ’ কাক আখ্যা দিয়া হৈছে? [HS ’09, ’11]
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক।
২। ”প্ৰতিমাখন সৰু, কিন্তু নিভাঁজ সোণৰ” — কথাষাৰৰ বক্তা কোন আছিল? [HS ’10]
উত্তৰঃ সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা।
৩। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন কবিতাপুথিৰ নাম কি? [HS ’15]
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন কবিতাপুথি হ’ল— ‘প্ৰতিমা’। (আন এখন হ’ল ‘বীণ-বৰাগী’)।
৪। ‘মানৱ-বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা।
৫। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৮৬৭ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰত শোণিতপুৰৰ কলংপুৰ মৌজাৰ ব্ৰহ্মাজানত।
৬। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই সম্পাদনা কৰা আলোচনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘জোনাকী’। (তেওঁ ‘অসমীয়া’ কাকতখনৰো প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল)।
৭। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা কাৰ পুত্ৰ আছিল?
উত্তৰঃ হৰিবিলাস আগৰৱালাৰ পুত্ৰ আছিল।
৮। চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক কি কবি বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাক অসমীয়া সাহিত্যত ‘প্ৰথম ৰোমান্টিক কবি’ বুলি জনা যায়।
৯। মানৱ-বন্দনা কবিতাটোত কবিয়ে কাক পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ পূজা কৰিবলৈ কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে জীৱন্ত মানুহক (মানৱক) পাদ্য-অৰ্ঘ্য লৈ পূজা কৰিবলৈ কৈছে।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মানুহক ‘মায়াপী জীৱ’ বুলি কবিয়ে কিয় কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে মানুহক ‘মায়াপী জীৱ’ বুলি অভিহিত কৰিছে কাৰণ এই সংসাৰত মানুহৰ অহা-যোৱা এটা চিৰন্তন প্রক্রিয়া। মানুহে পৃথিৱীলৈ আহে, এটি নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে থাকে আৰু তাৰ পিছত পুনৰ গুচি যায়। এই জন্ম-মৃত্যুৰ যি ৰহস্যময়ী চক্ৰ, সেয়াই হ’ল এক প্ৰকাৰৰ মায়া। মানুহৰ জীৱন ক্ষণস্থায়ী যদিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ গভীৰ, সেইবাবেই কবিয়ে মানুহক মায়াপী জীৱ বুলি কৈছে।
২। মানৱী জীৱনক কবিয়ে কেনেকৈ উটুৱাই দিয়াৰ কথা কৈছে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ মতে পৃথিৱীখন হ’ল মানুহৰ ‘নিজাপী ঘৰ’। ইয়াত অতীজৰে পৰা মানুহৰ আগমন আৰু প্ৰস্থানৰ সোঁত বৈ আছে। কবিয়ে কৈছে যে এই সোঁতত মানুহে নিজক উটুৱাই দিব লাগে অৰ্থাৎ জীৱনৰ স্বাভাৱিক গতিত চলিব লাগে।
কবিয়ে বিচাৰিছে যে এই চুটি জীৱনকালত মানুহে ইজনে আনজনৰ প্ৰতি মৰম, প্ৰেম আৰু সহানুভূতি প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগে। পৃথিৱীৰ বুকুত মানৱীয় কৰ্তব্য পালন কৰি আৰু মানুহক সেৱা কৰিহে জীৱনটো সৰ্থক কৰিব পাৰি। যেতিয়া মানুহে একেলগে মৰমেৰে কাম কৰে, তেতিয়া এই পৃথিৱীখন স্বৰ্গতকৈও অধিক সুন্দৰ হৈ পৰে। মানুহৰ প্ৰতি থকা এই সেৱা আৰু শ্ৰদ্ধাৰ ভাৱেৰে জীৱন যাপন কৰাটোকেই কবিয়ে প্ৰকৃত ধৰ্ম বুলি গণ্য কৰিছে।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ:
৩। পৃথিৱীক ‘মানুহৰ নিজাপী ঘৰ’ বুলি কবিয়ে কিয় কৈছে? চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ মতে, পৃথিৱীখনেই হৈছে মানুহৰ প্ৰকৃত আৱাসস্থল। যুগে যুগে চামে চামে মানুহ এই পৃথিৱীলৈ আহে আৰু ইয়াতেই বসতি স্থাপন কৰে। মানুহৰ সুখ-দুখ, প্ৰেম-প্ৰীতিৰ একমাত্ৰ সাক্ষী এই পৃথিৱীখন। কবিয়ে কৈছে যে যদিহে আমি মানুহে মানুহক মৰম, দয়া আৰু সহানুভূতিৰে আকোৱালি লওঁ, তেন্তে এই পৃথিৱীখন স্বৰ্গতকৈও সুখময় আৰু মনোৰম স্থান হৈ পৰিব। মানুহৰ প্ৰকৃত মুক্তি বা ধৰ্ম পৰকালৰ স্বৰ্গত নাই, বৰঞ্চ নিজাপী ঘৰস্বৰূপ এই পৃথিৱীত মানৱ সেৱাৰ মাজতহে নিহিত হৈ আছে।
৪। প্ৰথম অসমীয়া ৰোমান্টিক কবিতাটো কি আৰু ইয়াৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া ৰোমান্টিক কবিতাটো হ’ল ‘বনকুঁৱৰী’। ইয়াৰ ৰচক হ’ল চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা। (এই কবিতাটো ১৮৮৯ চনত ‘জোনাকী’ আলোচনীৰ প্ৰথম সংখ্যাত প্ৰকাশ পাইছিল)।
ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্ন:
১। ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটিৰ অন্তৰ্নিহিত সাৰমৰ্মৰ আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটি কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ এক অনন্য মানৱতাবাদী সৃষ্টি। কবিতাটিৰ মূল সাৰমৰ্ম তলত দিয়া ধৰণে আলোচনা কৰিব পাৰি:
মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব: কবিয়ে মানুহক পৃথিৱীৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সৃষ্টি বুলি গণ্য কৰিছে। তেওঁৰ মতে, দেৱতা বা স্বৰ্গৰ সন্ধানত হাবাথুৰি খোৱাতকৈ তেজ-মঙহৰ মানুহক পূজা কৰাটোৱেই প্ৰকৃত ধৰ্ম।
চিৰন্তন সোঁত: পৃথিৱীত মানুহৰ অহা-যোৱা এটা অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া। মানুহ জন্ম হয় আৰু মৃত্যুবৰণ কৰে, কিন্তু এই সোঁত কেতিয়াও বন্ধ নহয়। সেয়ে পৃথিৱীখন কেতিয়াও শূন্য নহয়।
সেৱাই ধৰ্ম: মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰম আৰু সহানুভূতিয়েই হ’ল ধৰ্মৰ মূল আধাৰ। মানুহে যদি ইজনে আনজনৰ দুখ বুজি পায় আৰু সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়, তেন্তে এই পৃথিৱীখনেই স্বৰ্গলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব।
কৰ্মবাদ: মানুহে মৰতত থকা কালছোৱাত মানৱীয় কৰ্তব্য পালন কৰিব লাগে। অদৃশ্য শক্তিক উপাসনা কৰাতকৈ আৰ্তজনৰ সেৱা কৰি মানুহে পৃথিৱীখনক অধিক সুন্দৰ কৰি তোলাটোৱেই কবিতাটোৰ মূল উদ্দেশ্য।
২। ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটিৰ মাজেৰে কবিয়ে কিদৰে মানুহৰ জয়গান গাইছে, লিখা।
উত্তৰঃ ‘মানৱ-বন্দনা’ কবিতাটোত কবিয়ে মানুহক ঈশ্বৰৰ দৰেই মৰ্যাদা দি মানৱতাৰ জয়গান গাইছে। কবিৰ মতে, পৃথিৱীত মানুহৰ আগমন আৰু প্ৰস্থান এক স্বাভাৱিক নিয়ম। মানুহ আহে আৰু যায় যদিও পৃথিৱীখন সদায় জনপূৰ্ণ হৈ থাকে। এই পৃথিৱীখনক কবিয়ে ‘মৰত’ (মৰণশীলৰ ঠাই) বুলি অবজ্ঞা নকৰি ইয়াক মানুহৰ ‘নিজাপী ঘৰ’ বুলিহে সন্মান জনাইছে।
কবিয়ে কৈছে যে এই জগতত মানুহেই মানুহৰ একমাত্ৰ সংগী। মানুহৰ বিপদত আন এজন মানুহহে কাষত থিয় দিয়ে। সেয়েহে কবিয়ে মানুহক ‘পাদ্য-অৰ্ঘ্য’ লৈ পূজা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। তেওঁৰ মতে, “মানুহেই দেৱ, মানুহেই সেৱ”— অৰ্থাৎ মানুহেই হ’ল আৰাধ্য দেৱতা আৰু মানুহৰ সেৱাই হ’ল পৰম উপাসনা।
যি ধৰ্মই মানুহক মৰম কৰিবলৈ নিশিকায়, সেই ধৰ্মৰ কোনো মূল্য নাই। মানুহে যেতিয়া মানুহৰ মৰম বুজি পাব আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধেৰে আগবাঢ়িব, তেতিয়া এই ধৰণী স্বৰ্গতকৈও অধিক গৌৰৱময় হৈ উঠিব। এনেদৰেই কবিয়ে মানুহৰ মাজত ঈশ্বৰত্ব বিচাৰি পাইছে আৰু মানৱ প্ৰেমৰ জয়গান গাইছে।
প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা:
ক) “মানুহৰ মৰম বুজিব মানুহে, ধৰম যে মৰমতে।” [HS ’13, ’17]
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত ‘প্ৰতিমাৰ খনিকৰ’ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মানৱ-বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
সংগতি: মানুহৰ প্ৰকৃত ধৰ্ম কি আৰু সেই ধৰ্ম ক’ত নিহিত হৈ থাকে, সেই কথা বুজাবলৈ গৈ কবিয়ে উক্ত কবিতাফাকিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা এজন উচ্চস্তৰৰ মানৱতাবাদী কবি আছিল। তেওঁৰ মতে, ধৰ্ম মানে কোনো কঠিন নীতি-নিয়ম বা কেৱল পূজা-পাতল নহয়। মানুহে মানুহক কৰা আন্তৰিক মৰম আৰু দয়াই হ’ল প্ৰকৃত ধৰ্ম। যিহেতু এই পৃথিৱীখন মানুহৰ ‘নিজাপী ঘৰ’, সেয়েহে ইয়াত শান্তিৰে থাকিবলৈ হ’লে মানুহে মানুহৰ দুখ-বেদনা বুজি পাব লাগিব আৰু ইজনে আনজনক মৰমেৰে সাৱটি ল’ব লাগিব। মৰমৰ মাজেদিয়েই মানৱীয় ভ্ৰাতৃত্ববোধ গঢ়ি উঠে। কবিয়ে ক’ব বিচাৰিছে যে অদৃশ্য ঈশ্বৰক বিচাৰি ফুৰাতকৈ দৃশ্যমান মানুহক মৰম কৰিলেহে প্ৰকৃত ধৰ্ম পালন কৰা হয় আৰু ধৰণী স্বৰ্গলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।
খ) “এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক, মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।” [HS ’11]
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মানৱ-বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতি: কাল্পনিক স্বৰ্গতকৈও এই পৃথিৱীখন কিয় শ্ৰেষ্ঠ আৰু ইয়াক কিয় নিজাপী ঘৰ বুলি কোৱা হৈছে, সেই প্ৰসংগতে কবিয়ে এইষাৰ কথা কৈছে।
ব্যাখ্যা: সাধাৰণতে মানুহে মৃত্যুৰ পিছত পাবলগীয়া কাল্পনিক ‘স্বৰ্গ’ক সুখৰ স্থান বুলি ভাবে। কিন্তু কবিৰ মতে, যিখন পৃথিৱীত আমি জন্ম লৈছোঁ আৰু য’ত মানুহৰ বিপদত আন এজন মানুহ সহায়ক হৈ থিয় দিয়ে, সেই পৃথিৱীখন স্বৰ্গতকৈও অধিক শ্ৰেষ্ঠ। পৃথিৱীত মানুহৰ অহা-যোৱা এটা অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া। যুগে যুগে চামে চামে মানুহ ইয়ালৈ আহে আৰু ইয়াতেই বসতি কৰে, সেইবাবেই পৃথিৱীখন হ’ল মানুহৰ ‘নিজাপী ঘৰ’ (অৰ্থাৎ স্থায়ী আশ্ৰয়স্থল)। কবিয়ে বিশ্বাস কৰে যে যদিহে মানুহে পাৰস্পৰিক মৰম, সেবা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধেৰে পৃথিৱীত বসবাস কৰে, তেন্তে আমাৰ এই চিনাকি পৃথিৱীখনেই স্বৰ্গৰ সুখ প্ৰদান কৰিব পাৰিব। ইয়াত মানুহেই মানুহৰ একমাত্ৰ সংগী, সেয়েহে মানৱ সেৱাই হ’ল শ্ৰেষ্ঠ কৰ্তব্য।