কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী
(ক) অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিৰ ৰচক ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
২। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাক কি নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰঃ তেওঁক ‘ৰূপকোঁৱৰ’ নামেৰে জনা যায়।
৩। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ জন্ম ১৯০৩ চনত হৈছিল।
৪। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ জন্ম ডিব্ৰুগড় জিলাৰ তামোলবাৰী চাহ বাগিছাত হৈছিল।
৫। প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম ‘জয়মতী’।
৬। ‘জয়মতী’ কথাছবিখন কিমান চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ‘জয়মতী’ কথাছবিখন ১৯৩৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
৭। ‘জয়মতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা কোন?
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৮। ‘ইন্দ্ৰমালতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা কোন?
উত্তৰঃ ‘ইন্দ্ৰমালতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৯। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ তেওঁৰ কবিতাসমূহ ‘লুইতৰ পাৰৰ অগ্নিসুৰ’ নামৰ সংকলনত প্ৰকাশিত হৈছে।
১০। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই ৰচনা কৰা দুখন নাটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘শোণিত কুঁৱৰী’ আৰু ‘কাৰেঙৰ লিগিৰী’।
১১। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত উল্লেখ থকা নদীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ গংগা নদী।
১২। কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ পৰা নিজৰি অহা পবিত্ৰ নদীখন কি?
উত্তৰঃ সুৰধনী গংগা।
১৩। ‘শৈলজা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘শৈলজা’ মানে পৰ্বতত জন্ম হোৱা বা পৰ্বতৰ জীয়ৰী।
১৪। ‘অভ্ৰভেদী’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘অভ্ৰভেদী’ মানে আকাশ ভেদ কৰা বা আকাশলংঘী।
১৫। ‘তুষাৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘তুষাৰ’ মানে বৰফ।
১৬। ‘পীযুষ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘পীযুষ’ মানে অমৃত।
১৭। ‘দ্যুতি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘দ্যুতি’ মানে পোহৰ বা উজ্জ্বলতা।
১৮। ‘কিন্নৰী বালিকা’ বুলি কবিয়ে কাক বুজাইছে?
উত্তৰঃ কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ চাৰিওফালে সুললিত স্বৰে গীত গোৱা চৰাই-চিৰিকটিসকলক ‘কিন্নৰী বালিকা’ বুলি কল্পনা কৰা হৈছে।
১৯। ‘সুৰধনী’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ ‘সুৰধনী’ মানে সুৰৰ দৰে কলকল ধ্বনি কৰি বৈ যোৱা নদী।
২০। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ক কি ধৰণৰ কবিতা বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ ই এক আধুনিক, দাৰ্শনিক আৰু ৰূপান্তৰবাদী ভাবধাৰাৰ কবিতা।
(খ) চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। “মই কাঞ্চনজঙ্ঘা / তুষাৰ শুভ্ৰশিৰ / ময়ে অভ্ৰভেদী বীৰ”—ইয়াত কাঞ্চনজঙ্ঘাত কাৰ গুণ আৰোপ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত কাঞ্চনজঙ্ঘাত মহাদেৱৰ গুণ আৰোপ কৰা হৈছে। মহাদেৱৰ দৰে কাঞ্চনজঙ্ঘাও গম্ভীৰ, অটল, শুভ্ৰ আৰু মহিমান্বিত। তুষাৰে আবৃত ইয়াৰ শিখৰ মহাদেৱৰ ভস্মমণ্ডিত দেহৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে।
২। “মোৰ জটা ঝৰি ঝৰি / নিজৰি নিজৰি বয়”—ইয়াত কাৰ জঁটাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত মহাদেৱৰূপী কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ তুষাৰাবৃত শিখৰক জঁটা হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে। সেই তুষাৰ গলি পবিত্ৰ জলধাৰা নামি অহা দৃশ্যক মহাদেৱৰ জঁটাৰ পৰা গংগা বৈ অহাৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে।
৩। কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতবৰ্ষৰ অতীত-বৰ্তমানৰ সাক্ষী কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কাঞ্চনজঙ্ঘা যুগ যুগ ধৰি অটল হৈ থিয় দি আছে। এই সময়ছোৱাত ভাৰতত বহু ৰাজবংশ, সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু সমাজব্যৱস্থাৰ উত্থান-পতন ঘটিছে। মানুহ আহিছে আৰু গৈছে, কিন্তু কাঞ্চনজঙ্ঘা স্থিৰ হৈ সকলো পৰিৱৰ্তনৰ সাক্ষী হৈ আছে। সেইবাবেই ইয়াক ভাৰতবৰ্ষৰ অতীত আৰু বৰ্তমানৰ সাক্ষী বুলি কোৱা হৈছে।
৪। ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলি মানুহক কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ মানুহৰ জীৱন ক্ষণস্থায়ী। প্ৰকৃতিৰ বিশাল ৰংগমঞ্চত মানুহে জন্ম লৈ নানা সুখ-দুখ, হাঁহি-কান্দোন আৰু সৃষ্টি-ধ্বংসৰ অভিনয় কৰে আৰু শেষত আঁতৰি যায়। এই ক্ষণস্থায়ী অভিনয়ধৰ্মী জীৱনৰ বাবেই মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলি কোৱা হৈছে।
৫। কবিতাটিত পুৰণি আৰু নতুনৰ সম্পৰ্ক কেনেদৰে দেখুওৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে দেখুৱাইছে যে নতুনৰ জন্ম পুৰণিৰ বুকুৰ পৰাই হয়। পুৰণি সভ্যতা আৰু সংস্কৃতি সময়ৰ ধূলিত জহি যায়, কিন্তু সেই ধ্বংসাৱশেষৰ পৰাই পুনৰ নতুন যুগৰ সৃষ্টি হয়। অৰ্থাৎ ধ্বংস শেষ নহয়; ধ্বংসৰ মাজতেই নতুন সৃষ্টিৰ বীজ থাকে।
৬। “অহৰহ আছে বৈ / সুৰধনী গংগা / ময়ো উদাসী আছোঁ / কাঞ্চনজঙ্ঘা”—ইয়াৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ মানুহৰ সমাজ আৰু সভ্যতা নিৰন্তৰ সলনি হৈ থাকিলেও গংগা আৰু কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৰে প্ৰকৃতিৰ চিৰন্তন সত্তাবোৰ যুগৰ পাছত যুগ একেদৰেই বিদ্যমান থাকে। ইয়াৰ মাজেৰে কবিয়ে মানৱজীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু প্ৰকৃতিৰ স্থায়িত্ব প্ৰকাশ কৰিছে।
৭। “ভাৰতবৰ্ষ দেখি-শুনি জাগে মোৰ বিষাদতো হৰ্ষ”—কিয়?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ বহু পুৰণি সভ্যতা, আদৰ্শ আৰু সংস্কৃতি সময়ৰ সোঁতত লুপ্ত হোৱা দেখি কবিৰ মনত বিষাদ জাগে। কিন্তু সেই পুৰণিৰ বুকুৰ পৰাই নতুন চিন্তা, নতুন সভ্যতা আৰু নতুন সৃষ্টিৰ জন্ম হোৱা দেখি তেওঁৰ মনত আনন্দও জাগে। সেয়েহে একেলগে বিষাদ আৰু হৰ্ষৰ অনুভূতি জন্মে।
৮। কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ ‘কিন্নৰী বালিকা’ কোন?
উত্তৰঃ কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ আশে-পাশে সুমধুৰ স্বৰে গীত গোৱা চৰাই-চিৰিকটিসকলক কবিয়ে কল্পনাৰে ‘কিন্নৰী বালিকা’ বুলি অভিহিত কৰিছে।
৯। ‘সুৰধনী গংগা’ বুলিলে কি বুজোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কলকল ধ্বনিৰে সংগীতৰ সুৰৰ দৰে অবিৰত বৈ যোৱা পবিত্ৰ গংগা নদীৰ জলধাৰাক ‘সুৰধনী গংগা’ বোলা হৈছে।
১০। কবিতাটিত ৰূপান্তৰৰ ধাৰণা কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ মানুহ, সমাজ, সভ্যতা আৰু সংস্কৃতি সময়ৰ লগে লগে ৰূপ সলাই থাকে। পুৰণি ভাঙে, তাৰ বুকুৰ পৰাই নতুনৰ জন্ম হয়। এই অবিৰাম সৃষ্টি-ধ্বংস-সৃষ্টিৰ চক্ৰকেই কবিতাটিত ‘ৰূপান্তৰ’ৰ মূল সত্য হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
(গ) দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য কাঞ্চনজঙ্ঘাত কিয় আৰোপ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই কাঞ্চনজঙ্ঘাক কেৱল এটা জড় পৰ্বতশৃংগ হিচাপে চোৱা নাই। কবিৰ কল্পনাত ই এক জীৱন্ত, মহিমান্বিত আৰু চিৰন্তন সত্তা। এই মহিমা প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাত মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য আৰোপ কৰিছে।
মহাদেৱৰ শৰীৰ ভস্মেৰে শুভ্ৰ-ধূসৰিত। কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ শিখৰো তুষাৰে আবৃত হৈ সদায় শুভ্ৰ ৰূপে জিলিকি থাকে। মহাদেৱ ধ্যানমগ্ন, স্থিৰ আৰু অচঞ্চল; কাঞ্চনজঙ্ঘাও বহু যুগৰ ধুমুহা, বৰষুণ, শীত আৰু নানা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ মাজতো অটল হৈ থিয় দি আছে।
মহাদেৱৰ শিৰত জঁটা আছে আৰু পৌৰাণিক বিশ্বাস অনুসৰি সেই জঁটাৰ মাজেৰেই গংগা পৃথিৱীলৈ নামি আহিছিল। কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ তুষাৰাবৃত শিখৰক জঁটা হিচাপে কল্পনা কৰি তাৰ পৰা নিজৰি অহা জলধাৰাক সুৰধনী গংগাৰ লগত তুলনা কৰিছে।
ইয়াৰ উপৰি মহাদেৱ সৃষ্টি আৰু প্ৰলয়ৰ সৈতে জড়িত। কবিতাৰ শেষ অংশত ডম্বৰু, তাণ্ডৱ, সৃষ্টি আৰু প্ৰলয়ৰ উল্লেখে কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ ৰূপক মহাদেৱৰ ৰূপৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ কৰি তুলিছে।
সেয়েহে শুভ্ৰতা, স্থিৰতা, গাম্ভীৰ্য, গংগাধাৰণ আৰু সৃষ্টি-প্ৰলয়ৰ মহিমাৰ মিলৰ বাবেই কবিয়ে মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য কাঞ্চনজঙ্ঘাত আৰোপ কৰিছে।
২। কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতবৰ্ষৰ অতীত আৰু বৰ্তমানৰ সাক্ষী কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসৰ এক চিৰন্তন সাক্ষী হিচাপে কল্পনা কৰিছে। কাঞ্চনজঙ্ঘা বহু যুগ ধৰি ভাৰতৰ উত্তৰ সীমাত অটল, নিৰ্বিকাৰ আৰু মহিমান্বিত ৰূপে থিয় দি আছে।
এই দীঘলীয়া সময়ছোৱাত ভাৰতবৰ্ষত বহু সভ্যতা জন্ম লৈছে, বহু ৰাজবংশৰ উত্থান-পতন ঘটিছে, ধৰ্ম-সংস্কৃতিৰ ৰূপ সলনি হৈছে আৰু সমাজে নিত্য নতুন ৰূপ গ্ৰহণ কৰিছে। মহান ব্যক্তিসকল আহিছে, নিজৰ ভূমিকা পালন কৰি আঁতৰি গৈছে। মানুহৰ হাঁহি-কান্দোন, যুদ্ধ-শান্তি, সৃষ্টি-ধ্বংস—সকলো সময়ৰ সোঁতত সলনি হৈ গৈছে।
কিন্তু কাঞ্চনজঙ্ঘা এই সকলো পৰিৱৰ্তনৰ মাজতো নিজৰ ঠাইত অটল হৈ আছে। সুৰধনী গংগাও যুগ যুগ ধৰি বৈ থকাৰ দৰে কাঞ্চনজঙ্ঘাই অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ সংযোগ ৰক্ষা কৰি আছে।
সেইবাবেই কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতীয় সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসৰ উত্থান-পতনৰ নীৰৱ অথচ চিৰন্তন সাক্ষী হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে।
৩। মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলি কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিৰ দৃষ্টিত এই বিশাল প্ৰকৃতি যেন এখন বিৰাট ৰংগমঞ্চ আৰু মানুহ তাৰ ওপৰত অভিনয় কৰা একো একোটি ক্ষণস্থায়ী পুতলা।
মানুহ পৃথিৱীলৈ জন্ম লৈ আহে, কিছু সময় জীৱন যাপন কৰে, সুখ-দুখ ভোগ কৰে, সৃষ্টি কৰে, ধ্বংস কৰে, হাঁহে, কান্দে আৰু শেষত মৃত্যু বৰণ কৰি আঁতৰি যায়। এজনৰ পাছত আনজন আহে আৰু পুনৰ নতুন অভিনয় আৰম্ভ কৰে।
মানুহে সভ্যতাৰ নতুন নতুন ‘মেখেলা’ পিন্ধে, সমাজৰ ৰূপ সলাই, পুৰণি ভাঙি নতুন সৃষ্টি কৰে। কিন্তু এই সকলো ৰূপ আৰু সৃষ্টি সময়ৰ আগত স্থায়ী নহয়। মানৱসভ্যতাৰ একোটা ৰূপ ক্ষণস্থায়ী; সময় আহিলে সেয়াও আঁতৰি যায় আৰু তাৰ ঠাইত নতুন ৰূপে জন্ম লয়।
আনহাতে কাঞ্চনজঙ্ঘা এই অভিনয়ৰ বাহিৰত যেন চিৰস্থায়ী দৰ্শক। মানুহৰ বহু প্ৰজন্ম আহি গ’লেও কাঞ্চনজঙ্ঘা স্থিৰ হৈ আছে।
এই ক্ষণস্থায়িত্ব, নিয়তিৰ অধীনতা আৰু অনন্ত ৰূপান্তৰৰ বাবেই কবিয়ে মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলি অভিহিত কৰিছে।
৪। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত প্ৰাচীন আৰু নতুন ভাৰতৰ ছবি কেনেদৰে দাঙি ধৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসৰ সাক্ষী কৰি প্ৰাচীন আৰু নতুন ভাৰতৰ এক গতিশীল ছবি অংকন কৰিছে।
প্ৰাচীন ভাৰতৰ ছবি কবিতাটিত পৌৰাণিক আৰু আধ্যাত্মিক প্ৰতীকৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে। মহাদেৱ, জঁটা, সুৰধনী গংগা, তাণ্ডৱ, ডম্বৰু আদি উল্লেখে প্ৰাচীন ভাৰতৰ ধৰ্মীয়, সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক ঐতিহ্যক সোঁৱৰাই দিয়ে।
সময়ৰ লগে লগে এই ভাৰতৰ ৰূপ সলনি হৈছে। বহু মানুহে ভাৰতৰ মঞ্চত নিজৰ নিজৰ ভাও দি আঁতৰি গৈছে। ৰাজবংশ, সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ বহু ৰূপ সময়ৰ ধূলিত বিলীন হৈছে।
কিন্তু কবিয়ে এই বিলয়ক সম্পূৰ্ণ ধ্বংস বুলি গ্ৰহণ কৰা নাই। তেওঁৰ মতে পুৰণি ভাঙি যোৱাৰ লগে লগে সেই ধ্বংসস্তূপৰ পৰাই নতুন সৃষ্টি হয়। নতুন যুগে নতুন সভ্যতাৰ পোছাক পিন্ধি আগবাঢ়ে। এইটোৱেই ৰূপান্তৰৰ নিয়ম।
সেইবাবেই ভাৰতবৰ্ষৰ এই পৰিৱৰ্তন দেখি কবিৰ মনত ‘বিষাদতো হৰ্ষ’ জাগে। পুৰণি হেৰাই যোৱাৰ বাবে বিষাদ, কিন্তু নতুনৰ জন্মৰ বাবে হৰ্ষ।
এইদৰে কবিতাটিত পুৰণি ভাৰতৰ ঐতিহ্য আৰু নতুন ভাৰতৰ নৱসৃষ্টিৰ ধাৰাক এক অবিৰাম ৰূপান্তৰৰ অংশ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।
৫। “ভাৰতবৰ্ষ দেখি-শুনি জাগে মোৰ বিষাদতো হৰ্ষ”—কবিতাফাকিৰ তাৎপৰ্য বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ কবিতাফাঁকিটোত কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৃষ্টিৰে ভাৰতবৰ্ষৰ সুদীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি কবিৰ মিশ্ৰ অনুভূতি প্ৰকাশ পাইছে।
যুগ যুগ ধৰি ভাৰতত বহু গৌৰৱময় সভ্যতা, সংস্কৃতি আৰু সমাজব্যৱস্থাৰ জন্ম হৈছিল। কিন্তু সময়ৰ নিয়মত সেইবোৰৰ বহুতো লুপ্ত হৈ গৈছে। পুৰণি ঐতিহ্য আৰু গৌৰৱ সময়ৰ ধূলিত বিলীন হোৱা দেখি কবিৰ মনত বিষাদ জন্মে।
কিন্তু কবিয়ে ধ্বংসক শেষ বুলি নাভাবে। পুৰণি ভাঙি যোৱাৰ বুকুৰ পৰাই নতুনৰ জন্ম হয়। নতুন যুগ, নতুন চিন্তা, নতুন সংস্কৃতি আৰু নতুন সৃষ্টিৰ পথ মুকলি হয়। এই নবজীৱন আৰু নবসৃষ্টিৰ দৃশ্যই কবিক আনন্দিত কৰে।
সেয়েহে ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসত ক্ষয় আৰু সৃষ্টি, পুৰণি আৰু নতুন, বিষাদ আৰু আশাৰ একেলগে সহাৱস্থান দেখি কবিৰ মনত ‘বিষাদতো হৰ্ষ’ জাগে।
৬। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত সৃষ্টি আৰু প্ৰলয়ৰ তত্ত্ব কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ কবিতাটোৰ অন্তিম অংশত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই সৃষ্টি আৰু প্ৰলয়ক পৰস্পৰবিৰোধী নহয়, বৰং একে চিৰন্তন প্ৰক্ৰিয়াৰ দুটা দিশ হিচাপে দেখুৱাইছে।
মহাদেৱৰ ডম্বৰুৰ ‘ডুগ্ ডুগ্’ ধ্বনি আৰু তাণ্ডৱ নৃত্যৰ মাজেৰে কবিয়ে সৃষ্টিৰ লগতে প্ৰলয়ৰো ইঙ্গিত দিছে। সাধাৰণ অৰ্থত প্ৰলয় মানে ধ্বংস যেন লাগিলেও কবিৰ মতে কোনো ধ্বংসই চূড়ান্ত নহয়।
পুৰণি ৰূপ ভাঙে, কিন্তু তাৰ বুকুৰ পৰাই নতুন ৰূপ জন্ম লয়। সেয়েহে কবিয়ে ভাবিছে যে প্ৰলয়েই সৃষ্টিৰ মাতৃ। মৃত্যু নতুন জীৱনৰ দুৱাৰ মুকলি কৰে, ধ্বংসৰ মাজেৰেই নতুন সভ্যতা আৰু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হয়।
এইদৰে কবিতাটিত সৃষ্টি-ধ্বংস-সৃষ্টিৰ এক অনন্ত চক্ৰ প্ৰকাশ পাইছে। ইয়েই কবিতাটোৰ গভীৰ দাৰ্শনিক তাৎপৰ্য।
(ঘ) প্ৰসংগ-সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা
১।
“প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা
আহিল, উঠিল, গ’ল
পাতি পাতি বিচিত্ৰ মেলা,
হাঁহি আৰু কান্দোনৰ
নৱ নৱ খেলা।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
মানৱ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু প্ৰকৃতিৰ বিশালতাৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই পংক্তিকেইটা ব্যৱহাৰ কৰিছে।
কবিৰ দৃষ্টিত প্ৰকৃতি এখন বিশাল ৰংগমঞ্চ। মানুহে ইয়ালৈ আহে, জীৱনৰ নানা ৰূপত অভিনয় কৰে, সুখ-দুখৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে আৰু অৱশেষত আঁতৰি যায়।
এটা প্ৰজন্মৰ পাছত আন এটা প্ৰজন্ম আহে। সকলোৱে নিজৰ নিজৰ ‘বিচিত্ৰ মেলা’ পাতে আৰু হাঁহি-কান্দোনৰ নৱ নৱ খেলা কৰি যায়। কিন্তু কাঞ্চনজঙ্ঘা যেন সেই সকলো অভিনয়ৰ চিৰন্তন সাক্ষী।
সেয়েহে মানুহৰ ক্ষণস্থায়ী জীৱনক কবিয়ে **‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’**ৰ লগত তুলনা কৰিছে।
২।
“অহৰহ আছে বৈ
সুৰধনী গংগা
ময়ো উদাসী আছোঁ
কাঞ্চনজঙ্ঘা।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
মানৱ সভ্যতাৰ নিৰন্তৰ পৰিৱৰ্তনৰ বিপৰীতে প্ৰকৃতিৰ চিৰন্তনতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এই কথা কৈছে।
ভাৰতবৰ্ষত যুগে যুগে মানুহ আৰু সভ্যতাৰ ৰূপ সলনি হৈ আহিছে। বহু পুৰণি সংস্কৃতি লুপ্ত হৈছে আৰু নতুনৰ সৃষ্টি হৈছে। কিন্তু সুৰধনী গংগা যুগ যুগ ধৰি অবিৰাম বৈ আছে আৰু কাঞ্চনজঙ্ঘাও অটল হৈ আছে।
এই পংক্তিকেইটাত কবিয়ে মানৱজীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু প্ৰকৃতিৰ চিৰস্থায়িত্বৰ বৈপৰীত্য প্ৰকাশ কৰিছে।
৩।
“ৰূপান্তৰেদি আহি
বৰণ সলাই হাঁহি
মানপীয়ে নাচে এই ভাৰতৰ মঞ্চত।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
ভাৰতীয় মানুহ আৰু সভ্যতাৰ অবিৰত ৰূপান্তৰৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই পংক্তিকেইটা কৈছে।
যুগে যুগে ভাৰতত মানুহৰ চিন্তা, জীৱনধাৰা, সমাজ আৰু সভ্যতাৰ ৰূপ সলনি হৈছে। এটা যুগৰ মানুহ আঁতৰি গৈছে আৰু নতুন যুগৰ মানুহ নতুন ধ্যান-ধাৰণা লৈ উপস্থিত হৈছে।
সকলো মানুহেই যেন ভাৰত নামৰ বৃহৎ মঞ্চত নিজৰ নিজৰ ৰূপ ধৰি কিছু সময় নাচি-অভিনয় কৰি আঁতৰি যায়।
এই পংক্তিকেইটাত জীৱন আৰু সভ্যতাৰ চিৰন্তন ৰূপান্তৰৰ সত্য প্ৰকাশ পাইছে।
৪।
“ডুগ্ ডুগ্ ডুগ্ ডুগ্
ডম্বৰু বাজে,
সৃষ্টি সৃষ্টি বুলি মহাকালে নাচে।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাৰ অন্তৰ্গত।
সৃষ্টি আৰু প্ৰলয়ৰ চিৰন্তন সম্পৰ্ক প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে মহাদেৱৰ ডম্বৰু আৰু তাণ্ডৱৰ চিত্ৰকল্প ব্যৱহাৰ কৰিছে।
ডম্বৰুৰ ধ্বনি আৰু মহাকালৰ নৃত্যত একেলগে সৃষ্টি আৰু ধ্বংসৰ শক্তি নিহিত আছে। পুৰণি ৰূপ ধ্বংস হৈ নতুন ৰূপ জন্ম লয়। সেয়েহে কবিৰ মতে ধ্বংস কোনো অন্ত নহয়, ধ্বংস নতুন সৃষ্টিৰ আৰম্ভণিহে।
এই অংশত চিৰন্তন সৃষ্টিশীল শক্তিৰ জয়গান গোৱা হৈছে।
৫।
“ধ্বংস-ধ্বংস ক’ত?
ধ্বংস যে নাই—
ধ্বংসতে সৃষ্টিয়ে পাতনি পেলায়।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিয়ে সৃষ্টি আৰু ধ্বংসৰ গভীৰ দাৰ্শনিক সম্পৰ্ক বুজাবলৈ এই পংক্তিকেইটা লিখিছে।
চকুত দেখা ধ্বংস আচলতে সম্পূৰ্ণ বিনাশ নহয়। এটা পুৰণি ৰূপ ভাঙি যোৱাৰ পাছতেই তাৰ ঠাইত নতুন ৰূপ, নতুন জীৱন বা নতুন সভ্যতাৰ জন্ম হয়।
সেইবাবেই ধ্বংসৰ বুকুতেই সৃষ্টি আৰম্ভ হয়। প্ৰকৃতিতো মৃত্যু আৰু জন্ম, ক্ষয় আৰু বৃদ্ধি এক অবিৰাম চক্ৰৰ অংশ।
এই পংক্তিকেইটাত কবিৰ আশাবাদী ৰূপান্তৰবাদী জীৱনদৰ্শন প্ৰকাশ পাইছে।
(ঙ) শব্দাৰ্থ
তুষাৰ — বৰফ
অভ্ৰভেদী — আকাশ ভেদ কৰা, আকাশলংঘী
শৈলজা — পৰ্বতত জন্ম হোৱা, পৰ্বত-কন্যা
পয়োধৰা — মেঘ বা জলধাৰক
পীযুষ — অমৃত
সলিলা — পানী, জলধাৰা
সুৰধনী — সুৰৰ দৰে ধ্বনি কৰি বৈ যোৱা নদী
দ্যুতি — পোহৰ, উজ্জ্বলতা
কিন্নৰী — স্বৰ্গীয় গায়িকা
আলোক-বোধন — পোহৰৰ জাগৰণ বা পোহৰৰ আবাহন
কুটজ — গিৰিমল্লিকা ফুল বা গছ
কুসুম — ফুল
সমীৰণ — মৃদু বতাহ
শৈলবালা — পৰ্বত-কন্যা
কস্তুৰীগন্ধা — কস্তুৰীৰ দৰে সুগন্ধময়
অবিৰত — অহৰহ, নেৰানেপেৰাকৈ
মানপী — মানুহৰূপী, মানৱীয়
বিভঙ্গ — বিচিত্ৰ ভংগী
প্ৰলয় — ব্যাপক ধ্বংস বা বিলয়
স্ফুৰণ — প্ৰকাশ, উদ্ভাসন
(চ) অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ মূল প্ৰতীকী ৰূপ কি?
উত্তৰঃ কাঞ্চনজঙ্ঘা হৈছে চিৰন্তন প্ৰকৃতি আৰু ইতিহাসৰ সাক্ষীৰ প্ৰতীক।
২। কবিতাটিত মহাদেৱৰ ডম্বৰু কিহৰ প্ৰতীক?
উত্তৰঃ সৃষ্টি, ধ্বংস আৰু পুনঃসৃষ্টিৰ চিৰন্তন গতিৰ প্ৰতীক।
৩। ‘সভ্যতাৰ নতুন মেখেলা’ কথাষাৰে কি বুজাইছে?
উত্তৰঃ যুগে যুগে মানুহে গ্ৰহণ কৰা নতুন জীৱনধাৰা, সংস্কৃতি আৰু সভ্যতাৰ ৰূপ বুজাইছে।
৪। ‘সোণোৱালী ধূলা’ কিহৰ ইংগিত?
উত্তৰঃ সময়ৰ সোঁতত নতুন সভ্যতাৰ উত্থান আৰু পুৰণি সভ্যতাৰ লয়ৰ ইংগিত।
৫। কবিৰ মতে ধ্বংসৰ শেষ ফল কি?
উত্তৰঃ নতুন সৃষ্টি।
৬। ‘প্ৰলয়েই সৃষ্টিৰ যুগে যুগে মাতৃ’ কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ পুৰণি ৰূপ ধ্বংস নোহোৱাকৈ নতুন সৃষ্টি সম্ভৱ নহয়; সেইবাবে প্ৰলয়েই নতুন সৃষ্টিৰ জন্ম দিয়ে।
৭। কবিতাটোৰ মূল দাৰ্শনিক ভাব কি?
উত্তৰঃ জীৱন, সমাজ আৰু সভ্যতা সদায় ৰূপান্তৰিত হয়; ধ্বংসৰ মাজেৰেই নতুন সৃষ্টিৰ জন্ম হয়।
৮। কাঞ্চনজঙ্ঘা কেনেকৈ মহাকালৰ প্ৰতীক?
উত্তৰঃ বহু যুগৰ সভ্যতা আৰু মানুহৰ উত্থান-পতনৰ মাজতো অটল হৈ থকা বাবে।
৯। মানুহৰ হাঁহি-কান্দোনক কবিয়ে কিহৰ লগত তুলনা কৰিছে?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ ৰংগমঞ্চত অনুষ্ঠিত বিচিত্ৰ অভিনয়ৰ লগত।
১০। কবিতাটোৰ শেষত কবিয়ে কি আশাবাদ প্ৰকাশ কৰিছে?
উত্তৰঃ ধ্বংস কোনো চূড়ান্ত অন্ত নহয়; সৃষ্টিৰ ধাৰা অনন্তকাল চলি থাকে।
(ছ) MCQ
১। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
A) চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা
B) নৱকান্ত বৰুৱা
C) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
D) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
উত্তৰঃ C) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
২। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা কি নামেৰে পৰিচিত?
A) অসম কেশৰী
B) ৰূপকোঁৱৰ
C) ৰসৰাজ
D) প্ৰতিমাৰ খনিকৰ
উত্তৰঃ B) ৰূপকোঁৱৰ
৩। প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম কি?
A) ইন্দ্ৰমালতী
B) পিয়লি ফুকন
C) এৰা বাটৰ সুৰ
D) জয়মতী
উত্তৰঃ D) জয়মতী
৪। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম কিমান চনত?
A) ১৯০৩
B) ১৯০৫
C) ১৮৮৯
D) ১৯১০
উত্তৰঃ A) ১৯০৩
৫। ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ত উল্লেখ থকা নদীখন কোনখন?
A) দিখৌ
B) গংগা
C) যমুনা
D) লুইত
উত্তৰঃ B) গংগা
৬। ‘অভ্ৰভেদী’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A) বৰফেৰে আবৃত
B) পানীৰে ভৰা
C) আকাশ ভেদ কৰা
D) মেঘেৰে ঢকা
উত্তৰঃ C) আকাশ ভেদ কৰা
৭। কাঞ্চনজঙ্ঘাত কাৰ গুণ আৰোপ কৰা হৈছে?
A) মহাদেৱৰ
B) বিষ্ণুৰ
C) ব্ৰহ্মাৰ
D) ইন্দ্ৰৰ
উত্তৰঃ A) মহাদেৱৰ
৮। মানুহক কবিয়ে কি বুলি কৈছে?
A) সৃষ্টিৰ মালিক
B) মহাকালৰ দেৱতা
C) প্ৰকৃতিৰ ৰজা
D) প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা
উত্তৰঃ D) প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা
৯। ‘পীযুষ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A) বিষ
B) অমৃত
C) পানী
D) বৰফ
উত্তৰঃ B) অমৃত
১০। ‘কিন্নৰী বালিকা’ বুলি কাক কল্পনা কৰা হৈছে?
A) চৰাই-চিৰিকটিক
B) নদীক
C) পৰ্বতক
D) মেঘক
উত্তৰঃ A) চৰাই-চিৰিকটিক
১১। “ধ্বংসতে সৃষ্টিয়ে…” কি কৰে?
A) শেষ হয়
B) হেৰাই যায়
C) পাতনি পেলায়
D) থমকি ৰয়
উত্তৰঃ C) পাতনি পেলায়
১২। ডম্বৰুৰ সৈতে কোন দেৱতাৰ সম্পৰ্ক আছে?
A) বিষ্ণু
B) কৃষ্ণ
C) ইন্দ্ৰ
D) মহাদেৱ
উত্তৰঃ D) মহাদেৱ
১৩। ‘সুৰধনী’ শব্দটোৱে কি বুজাইছে?
A) সংগীত গোৱা নাৰী
B) সুৰৰ দৰে ধ্বনি কৰি বৈ যোৱা নদী
C) মেঘৰ গাজনি
D) পৰ্বতৰ প্ৰতিধ্বনি
উত্তৰঃ B) সুৰৰ দৰে ধ্বনি কৰি বৈ যোৱা নদী
১৪। ‘জয়মতী’ কথাছবিখন কিমান চনত নিৰ্মিত?
A) ১৯৩৫
B) ১৯৩৯
C) ১৯৪২
D) ১৯৩২
উত্তৰঃ A) ১৯৩৫
১৫। ‘শৈলজা’ শব্দই কি বুজায়?
A) সাগৰৰ জীয়ৰী
B) নদীৰ জীয়ৰী
C) পৰ্বতৰ জীয়ৰী
D) আকাশৰ জীয়ৰী
উত্তৰঃ C) পৰ্বতৰ জীয়ৰী
১৬। কবিতাটিত কাঞ্চনজঙ্ঘা কিহৰ সাক্ষী?
A) কেৱল প্ৰকৃতিৰ
B) কেৱল যুদ্ধৰ
C) কেৱল পৌৰাণিক কাহিনীৰ
D) ভাৰতৰ অতীত-বৰ্তমানৰ
উত্তৰঃ D) ভাৰতৰ অতীত-বৰ্তমানৰ
১৭। জ্যোতিপ্ৰসাদৰ দুখন নাটকৰ ভিতৰত এখন কোনখন?
A) শোণিত কুঁৱৰী
B) নীলাম্বৰ
C) জয়মতী
D) বীণা
উত্তৰঃ A) শোণিত কুঁৱৰী
১৮। কবিৰ মতে ‘প্ৰলয়’ কিহৰ মাতৃ?
A) মৃত্যুৰ
B) সৃষ্টিৰ
C) অন্ধকাৰৰ
D) বিষাদৰ
উত্তৰঃ B) সৃষ্টিৰ
১৯। ‘দ্যুতি’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
A) বতাহ
B) শব্দ
C) পোহৰ
D) পানী
উত্তৰঃ C) পোহৰ
২০। কবিতাটোৰ মূল দাৰ্শনিক সত্য কি?
A) সকলো স্থিৰ
B) প্ৰকৃতি ক্ষণস্থায়ী
C) ধ্বংসেই চূড়ান্ত
D) ধ্বংসৰ মাজেৰেই নতুন সৃষ্টি হয়
উত্তৰঃ D) ধ্বংসৰ মাজেৰেই নতুন সৃষ্টি হয়
Teacher Generate Question Answer
কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী
১। মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য কাঞ্চনজঙ্ঘাত কিয় আৰোপ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাক কেৱল এটা জড় পাহাৰ হিচাপে নাচাই ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰতীক হিচাপে কল্পনা কৰিছে। মহাদেৱ যেনেকৈ হিমালয়ৰ অধিপতি আৰু স্থিৰতাৰ প্ৰতীক, কাঞ্চনজঙ্ঘাও তেনেকৈ সুউচ্চ আৰু অটল। মহাদেৱৰ জটাজালৰ মাজেৰে গংগা বৈ অহাৰ দৰে কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুকুৰ পৰাও জলধাৰা বৈ আহে। মহাদেৱৰ দৰেই কাঞ্চনজঙ্ঘাও শুভ্ৰ (তুষাৰবৃত) আৰু শান্ত। কবিয়ে মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য কাঞ্চনজঙ্ঘাত আৰোপ কৰি ইয়াক ভাৰতীয় ইতিহাসৰ এগৰাকী জীৱন্ত সাক্ষী হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে, যিয়ে আদিৰ পৰা অন্তলৈ ভাৰতৰ সকলো পৰিৱৰ্তন প্ৰত্যক্ষ কৰি আহিছে।
২। কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতবৰ্ষৰ অতীত-বৰ্তমানৰ সাক্ষী কিয় কৰা হৈছে?
উত্তৰ: কাঞ্চনজঙ্ঘা হিমালয়ৰ এটি সুউচ্চ শৃংগ যি যুগ যুগ ধৰি অটল আৰু স্থিৰ হৈ থিয় দি আছে। ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসত বহু ৰজা-মহাৰজাৰ উত্থান-পতন ঘটিল, কত সভ্যতা গঢ়ি উঠিল আৰু ধ্বংস হ’ল, কিন্তু কাঞ্চনজঙ্ঘা অপৰিৱৰ্তিত হৈ ৰ’ল। মানুহ আহে আৰু যায়, কিন্তু এই শুভ্ৰ শৃংগটোৱে অতীতৰ সেই গৌৰৱময় দিনবোৰৰ পৰা বৰ্তমানৰ আধুনিক সমাজলৈকে সকলোবোৰ ঘটনা একেদৰেই নিৰীক্ষণ কৰি আছে। ইয়াৰ অটল অৱস্থিতিৰ বাবেই কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাক ভাৰতীয় সভ্যতাৰ ধাৰাবাহিকতাৰ এক চিৰন্তন সাক্ষী বুলি অভিহিত কৰিছে।
৩। ‘মানুহক প্ৰকৃতিৰ অভিনয় পুতলা’ বুলি কিয় কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে মানুহৰ জীৱনক ক্ষণস্থায়ী আৰু নাটকৰ ভাওৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। এখন নাটকৰ চৰিত্ৰই যেনেকৈ সূত্ৰধাৰৰ নিৰ্দেশত মঞ্চত অভিনয় কৰি নাটক শেষ হোৱাৰ লগে লগে বিদায় লয়, মানুহৰ জীৱনটোও তেনেকুৱাই। প্ৰকৃতি বা নিয়তিৰূপী সূত্ৰধাৰৰ হাতৰ পুতলা হৈ মানুহে এই পৃথিৱীত নিজৰ ভাও দি যায়। কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৰে চিৰস্থায়ী সত্তাৰ আগত মানুহৰ আয়ুস নিচেই কম। আমি যিমানেই শক্তিশালী বুলি নাভাবো কিয়, আচলতে আমি সকলোৱে প্ৰকৃতিৰ একো একোটি ‘অভিনয় পুতলা’হে, যি নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ মূৰত পৃথিৱীৰ ৰংগমঞ্চৰ পৰা বিদায় ল’বই লাগিব।
৪। প্ৰাচীন আৰু নতুন ভাৰতৰ ছবি কবিয়ে কেনেদৰে কবিতাটিত দাঙি ধৰিছে?
উত্তৰ: ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত কবিয়ে প্ৰাচীন ভাৰতৰ আধ্যাত্মিকতা আৰু নতুন ভাৰতৰ পৰিৱৰ্তনশীলতাক সুন্দৰকৈ দাঙি ধৰিছে:
প্ৰাচীন ভাৰত: কবিয়ে মহাদেৱৰ জটাজাল, গংগাৰ উৎপত্তি আৰু ভগীৰথৰ তপস্যাৰ প্ৰসংগ উত্থাপন কৰি প্ৰাচীন ভাৰতৰ ধৰ্মীয় আৰু পৌৰাণিক গৰিমাৰ ছবিখন অংকন কৰিছে। এই ছবিখনে ভাৰতৰ ঋষি-মুনি আৰু আধ্যাত্মিক সাধনাৰ ঐতিহ্যক সূচায়।
নতুন ভাৰত: আনহাতে, কবিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে যুগৰ পৰিৱৰ্তনে সমাজৰ স্বৰূপ সলনি কৰিছে। মানুহৰ জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ উন্নতি হৈছে, কিন্তু মানুহৰ জীৱন এতিয়াও ক্ষণস্থায়ী। নতুন ভাৰতত মানুহে আধুনিকতাৰ পথত ধাৱমান হৈছে যদিও প্ৰকৃতিৰ মহানতাৰ আগত তেওঁলোক আজিও পুতলাৰ দৰেই।
এইদৰে কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাক কেন্দ্ৰ কৰি ভাৰতৰ ধৰ্মীয় ঐতিহ্য আৰু আধুনিক সভ্যতাৰ এক তুলনামূলক চিত্ৰ দাঙি ধৰিছে।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১/ ‘জয়মতী’ কথাছবি কিমান চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল? (২০১২)
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া কথাছবি ‘জয়মতী’ ১৯৩৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
২/ ‘ইন্দ্ৰমালতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা কোন? (২০১২)
উত্তৰঃ ‘ইন্দ্ৰমালতী’ (দ্বিতীয় অসমীয়া কথাছবি) কথাছবিৰ নিৰ্মাতা হ’ল জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৩/ প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম কি? এইখন কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল? (২০১৬)
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম হ’ল ‘জয়মতী’। এইখন ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই নিৰ্মাণ কৰিছিল।
৪/ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম হোৱা ঠাইখনৰ নাম কি? (২০১৭)
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম ডিব্ৰুগড় জিলাৰ তামোলবাৰী চাহ বাগিছাত হৈছিল।
৫/ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম কি? (২০১৮)
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘লুইতৰ পাৰৰ অগ্নিসুৰ’।
৬/ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল? (২০১৮)
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম ১৯০৩ চনৰ ১৭ জুনত হৈছিল।
৭/ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই ৰচনা কৰা দুখন নাটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ দুখন উল্লেখযোগ্য নাটক হ’ল— ‘শোণিত কুঁৱৰী’ আৰু ‘কাৰেঙৰ লিগিৰী’। (আপুনি উল্লেখ কৰা ‘ৰূপালীম’ আৰু ‘লভিতা’ও শুদ্ধ)।
৮/ ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ — ইয়াত কবিয়ে মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় পুতলা’ বোলাৰ কাৰণ কি? (২০০৭, ২০১৩, ২০১৫)
উত্তৰঃ কবি চন্দ্ৰধৰ বৰুৱাৰ মতে, এই বিশাল পৃথিৱীখন এখন ৰংগমঞ্চ আৰু ইয়াৰ মানুহবোৰ হ’ল একো একোটি পুতলা। ইয়াৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
ক্ষণস্থায়িত্ব: মানুহৰ জীৱন নিচেই চুটি। নাটকৰ ভাওৰীয়াৰ দৰে মানুহে পৃথিৱীৰ বুকুত নিজৰ ভাও দি নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ মূৰত বিদায় লয়।
নিয়তিৰ নিৰ্দেশ: নাটকৰ সূত্ৰধাৰে যিদৰে পুতলা নচুৱায়, ঠিক তেনেদৰে প্ৰকৃতি বা নেদেখা এজনৰ (ঈশ্বৰৰ) নিৰ্দেশত মানুহে নিজৰ জীৱন অতিবাহিত কৰে।
মিথ্যা অভিনয়: মানুহে নিজৰ জীৱন ক্ষণস্থায়ী বুলি জানিও মায়াৰ আৱৰ্তত সোমাই পৃথিৱীত বিভিন্ন ভূমিকা নিখুঁতভাৱে পালন কৰি যায়।
কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৰে চিৰস্থায়ী সত্তাৰ আগত মানুহৰ এই চুটি আৰু পৰাধীন জীৱনটোক বুজাবলৈকে কবিয়ে ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় পুতলা’ বুলি কৈছে।
৯। “ভাৰতবৰ্ষ দেখি শুনি জাগে মোৰ বিষাদতো হৰ্ষ।” — তাৎপৰ্য ফহিয়াই দেখুওৱা।
উত্তৰ: উদ্ধৃত কবিতাফাকি চন্দ্ৰধৰ বৰুৱাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ নামৰ কবিতাটিৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ তাৎপৰ্য তলত দিয়া ধৰণে আলোচনা কৰিব পাৰি:
কাঞ্চনজঙ্ঘা হ’ল ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসৰ এক চিৰন্তন সাক্ষী। যুগে যুগে ভাৰতবৰ্ষত বহু উত্থান-পতন ঘটিছে। কবিয়ে কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৃষ্টিৰে ভাৰতবৰ্ষৰ সেই পৰিৱৰ্তনসমূহ নিৰীক্ষণ কৰিছে। ভাৰতৰ অতীতৰ গৌৰৱময় অধ্যায়বোৰ এতিয়া ইতিহাস হৈ পৰিল— এই কথা ভাবিলে কবিৰ মনত ‘বিষাদ’ বা দুখ জাগে। কিন্তু সেই একে সময়তে, পুৰণি ধ্বংসস্তূপৰ মাজৰ পৰা পুনৰ নতুন সভ্যতাৰ জন্ম হোৱা আৰু ভাৰতীয় মানুহে সময়ৰ লগত খোজ মিলাই আগবাঢ়ি যোৱা দৃশ্যই কবিৰ মনত ‘হৰ্ষ’ বা আনন্দৰো সৃষ্টি কৰে। অৰ্থাৎ ভাৰতীয় জীৱনৰ এই বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সংঘাতময় গতিশীলতাক দেখি কবিৰ মনত একেলগে দুখ আৰু আনন্দ— এই দুয়োটা ভাবৰে উদয় হৈছে।
১০। কঠিন শব্দৰ অৰ্থ (পৰীক্ষোপযোগী):
তুষাৰ: বৰফ।
অভ্ৰভেদী: আকাশ চুব পৰা বা আকাশলংঘী।
শৈলজা: পৰ্বতত জন্ম হোৱা (পাৰ্বতী)।
পয়োধৰা: মেঘ বা স্তন।
পিযুষ: অমৃত বা মৌ।
সলিলা: পানী বা নদী।
সুৰধনী: দেৱনদী গংগা।
দ্যুতি: উজ্জ্বলতা বা পোহৰ।
কিন্নৰী: স্বৰ্গৰ গায়িকা বা নৃত্যশিল্পী।
আলোক বোধন: পোহৰক কৰা আবাহন বা পোহৰৰ জাগৰণ।
কুটজ: গিৰিমল্লিকা ফুল বা গছ।
কুসুম: ফুল।
সমীৰণ: বতাহ।
শৈলবালা: পৰ্বত-কন্যা।
কস্তুৰীগন্ধা: কস্তুৰী মৃগৰ নাভিৰ পৰা ওলোৱা সুগন্ধিযুক্ত।
মানপী: মানৱীয় বা মানুহৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় (কবিতাত মানৱী পুতলা অৰ্থত)।
ক) অতি চমু প্ৰশ্নঃ
১. ‘জয়মতী’ কথাছবি কিমান চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ‘জয়মতী’ কথাছবিখন ১৯৩৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। (বি:দ্ৰ: আপুনি ১৭৩৫ বুলি লিখিছিল, সেইটো ১৯৩৫ হ’ব)।
২. জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম কিমান চনত হৈছিল? [HS ’18]
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্ম ১৯০৩ চনত হৈছিল।
৩. ‘ইন্দ্ৰমালতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা কোন? [HS ’13]
উত্তৰঃ ‘ইন্দ্ৰমালতী’ কথাছবিৰ নিৰ্মাতা হ’ল জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৪. প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম কি? [HS ’16]
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া কথাছবিখনৰ নাম হ’ল ‘জয়মতী’।
৫. জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ কবিতাপুথিখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘লুইতৰ পাৰৰ অগ্নিসুৰ’।
৬. কাঞ্চনজংঘাৰ পৰা নিজৰি নিজৰি বৈ অহা পবিত্ৰ নদীখন কি?
উত্তৰঃ দেৱনদী গংগা।
৭. ‘শৈলজা’ শব্দই কি বুজাইছে?
উত্তৰঃ শৈলজা মানে হ’ল পৰ্বতৰ জীয়ৰী (শৈল অৰ্থাৎ পৰ্বতৰ পৰা যাৰ জন্ম হৈছে)।
ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নঃ
১. ‘কাঞ্চনজংঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য কাঞ্চনজংঘাত কিয় আৰোপ কৰা হৈছে লিখা।
উত্তৰঃ কবি চন্দ্ৰধৰ বৰুৱাই কাঞ্চনজংঘাক মহাদেৱৰ এক বিৰাট ৰূপ হিচাপে কল্পনা কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণসমূহ হ’ল:
স্থিৰতা: মহাযোগী মহাদেৱ যিদৰে ধ্যানমগ্ন আৰু অটল, কাঞ্চনজংঘাও হাজাৰ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ মাজতো অটল আৰু স্থিৰ হৈ থিয় দি আছে।
শুভ্ৰতা: মহাদেৱৰ দেহ ভস্মৰে ধূসৰিত হোৱাৰ দৰে কাঞ্চনজংঘাও তুষাৰৰ শুভ্ৰ আৱৰণেৰে আবৃত।
গংগাৰ উৎপত্তি: মহাদেৱৰ জঁটাৰ মাজেৰে গংগা বৈ অহাৰ দৰে কাঞ্চনজংঘাৰূপী মহাদেৱৰ তুষাৰাবৃত শিৰৰ পৰাও জলধাৰা নিৰ্গত হৈ গংগাৰূপে প্ৰবাহিত হৈছে।
এইদৰে কাঞ্চনজংঘাৰ বিশালতা আৰু আধ্যাত্মিক গাম্ভীৰ্য প্ৰকাশ কৰিবলৈকে কবিয়ে মহাদেৱৰ গুণ আৰু কাৰ্য ইয়াত আৰোপ কৰিছে।
২. ‘কাঞ্চনজংঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় পুতলা’ বুলি কিয় কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে মানুহৰ জীৱনক ক্ষণস্থায়ী আৰু এক নাটকৰ ভাওৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। কাঞ্চনজংঘাৰ দৰে চিৰস্থায়ী সত্তাৰ আগত মানুহৰ আয়ুস নিচেই কম। যিদৰে পুতলা নাচত সূত্ৰধাৰে পুতলাবোৰক নচুৱায়, ঠিক তেনেদৰে প্ৰকৃতি বা নিয়তিৰ নিৰ্দেশত মানুহে এই পৃথিৱীত নিজৰ ভাও দি যায়। মানুহে বিচিত্ৰ মেলা পাতি হাঁহি-কান্দোনৰ খেলা খেলে আৰু নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ মূৰত মেলানি মাগে। সময়ৰ সোঁতত মানুহে নতুন সভ্যতাৰ পোছাক পিন্ধি পুৰণিক ভাঙি নতুন গঢ়াৰ যি নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলায়, সেয়া প্ৰকৃতিৰ চকুত এক অভিনয়ৰ বাহিৰে আন একো নহয়। সেয়ে কবিয়ে মানুহক ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলিছে।
৩. ‘কাঞ্চনজংঘাৰ বুৰঞ্জী’ কবিতাটিত কবিয়ে প্ৰাচীন আৰু নতুন ভাৰতৰ ছবি কেনেদৰে অংকন কৰিছে, বুজাই লিখা। [HS ’09]
উত্তৰঃ কবিতাটোত কবিয়ে কাঞ্চনজংঘাক সাক্ষী কৰি ভাৰতবৰ্ষৰ এক পৰিৱৰ্তনশীল ছবি দাঙি ধৰিছে।
প্ৰাচীন ভাৰত: প্ৰাচীন ভাৰতত মানুহে প্ৰকৃতিৰ সৈতে একাত্ম হৈ জীৱন কটাইছিল। সেই সময়ত আধ্যাত্মিকতা আৰু সৰলতাৰ প্ৰাধান্য আছিল। কবিয়ে ইয়াক মহাদেৱ আৰু গংগাৰ পৌৰাণিক মহিমাৰে উপস্থাপন কৰিছে।
নতুন ভাৰত: নতুন ভাৰতত সভ্যতাই নতুন ৰূপ গ্ৰহণ কৰিছে। পুৰণি নিয়ম বা সভ্যতাৰ ঠাইত নতুন চিন্তাধাৰাই গা কৰি উঠিছে। নৱযুগৰ নতুন পোহৰত ভাৰত আজি আধুনিকতাৰ পিনে আগুৱাই গৈছে।
কবিয়ে দেখুৱাইছে যে পুৰণিৰ সোণোৱালী ধূলিৰ ওপৰত নতুনৰ জয়যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছে। ভাৰতীয় জীৱনৰ এই পৰিৱৰ্তন দেখি কবিৰ মনত যিদৰে বিষাদ জাগিছে, সেইদৰে নতুনৰ সম্ভাৱনা দেখি আনন্দও (হৰ্ষ) লাভ কৰিছে।
চমু প্ৰশ্নঃ
১. “মোৰ জঁটা ঝৰি ঝৰি, নিজৰি নিজৰি বয়।” — ইয়াত কাৰ জঁটাৰ কথা কৈছে? জঁটা ঝৰি কি বৈ অহাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ইয়াত মহাদেৱৰূপী কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ তুষাৰাবৃত জঁটাৰ কথা কোৱা হৈছে। এই জঁটাৰ পৰা পবিত্ৰ গংগা নদী বৈ অহাৰ কথা কোৱা হৈছে।
২. প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰাঃ
“প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা
আহিল, উঠি গল
পাতি পাতি বিচিত্ৰ মেলা
হাঁহি আৰু কান্দোনৰ
নৱ নৱ খেলা।”
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত কবি চন্দ্ৰধৰ বৰুৱাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ বুৰঞ্জী’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।
সংগতি: মানুহৰ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু প্ৰকৃতিৰ আগত মানুহৰ পৰাধীনতাৰ কথা বুজাবলৈ কবিয়ে উক্ত কবিতাফাঁকিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবিৰ মতে, এই বিশাল পৃথিৱীখন এখন ৰংগমঞ্চ আৰু ইয়াৰ মানুহবোৰ হ’ল একো একোটি পুতলা। নাটকৰ সূত্ৰধাৰে যিদৰে পুতলা নচুৱায়, ঠিক তেনেদৰে প্ৰকৃতি বা নিয়তিৰ নিৰ্দেশত মানুহে এই পৃথিৱীত নিজৰ ভাও দি যায়। মানুহে এই ধৰণীত জন্ম লৈ বিচিত্ৰ মেলা পাতে আৰু হাঁহি-কান্দোনৰ খেলা খেলি এজন এজনকৈ বিদায় লয় (অৰ্থাৎ মৃত্যু বৰণ কৰে)।
কাঞ্চনজঙ্ঘাৰ দৰে চিৰস্থায়ী সত্তাৰ আগত মানুহৰ আয়ুস নিচেই কম। যুগে যুগে মানুহে নতুন সভ্যতাৰ পোছাক পিন্ধি পুৰণিক ভাঙি নতুন গঢ়াৰ যি নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলায়, সেয়া প্ৰকৃতিৰ চকুত এক চুটি অভিনয়ৰ বাহিৰে আন একো নহয়। ইয়াকে কবিয়ে ‘প্ৰকৃতিৰ অভিনয় মানপী পুতলা’ বুলি অভিহিত কৰিছে।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post