আয় নিৰ্ধাৰণ
(1) প্ৰান্তীয় উপভোগ প্ৰৱণতা (MPC) কি? ই প্ৰান্তীয় সঞ্চয় প্ৰৱণতাৰ সৈতে কেনেকৈ সম্পর্কিত?
উত্তৰঃ আয়ৰ অতিৰিক্ত বৃদ্ধি হ’লে তাৰ পৰা যি অংশ উপভোগত ব্যয় কৰা হয় তাক প্ৰান্তীয় উপভোগ প্ৰৱণতা (Marginal Propensity to Consume – MPC) বোলে।
সূত্ৰঃ
MPC = ΔC / ΔY
য’ত
ΔC = উপভোগৰ পৰিবর্তন
ΔY = আয়ৰ পৰিবর্তন
সম্পৰ্কঃ
প্ৰান্তীয় উপভোগ প্ৰৱণতা (MPC) আৰু প্ৰান্তীয় সঞ্চয় প্ৰৱণতা (MPS)ৰ মাজত সম্পৰ্ক হৈছে—
MPC + MPS = 1
অৰ্থাৎ আয়ৰ বৃদ্ধি অংশটো উপভোগ আৰু সঞ্চয়ৰ মাজত ভাগ হয়।
(2) প্রত্যাশিত বিনিয়োগ আৰু শেহান্ত বিনিয়োগৰ পাৰ্থক্য
উত্তৰঃ
প্রত্যাশিত বিনিয়োগ শেহান্ত বিনিয়োগ
প্ৰতিষ্ঠানসমূহে আগতেই যি বিনিয়োগ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে অপ্রত্যাশিতভাৱে হোৱা বিনিয়োগ
উৎপাদনৰ পৰিকল্পনাৰ অংশ বজাৰৰ পৰিৱর্তনৰ ফলত হয়
পৰিকল্পিত বিনিয়োগ অপৰিকল্পিত বিনিয়োগ
(3) প্ৰাচলিক স্থানান্তৰ (Parametric Shift)
উত্তৰঃ
যেতিয়া কোনো ৰেখাৰ ঢাল বা ছেদাংশ পৰিবর্তনৰ ফলত সম্পূৰ্ণ ৰেখাটো ওপৰলৈ বা তললৈ সৰে তাক প্ৰাচলিক স্থানান্তৰ বোলে।
(i) ঢাল হ্ৰাস পালে (Slope decrease)
ৰেখাটো অধিক সমতল হয়।
(ii) ছেদাংশ বৃদ্ধি পালে (Intercept increase)
ৰেখাটো ওপৰলৈ স্থানান্তৰ হয়।
(4) সক্রিয় চাহিদা (Effective Demand)
উত্তৰঃ
অর্থনীতিত যি চাহিদাই উৎপাদন আৰু নিয়োগ নিৰ্ধাৰণ কৰে তাক সক্রিয় চাহিদা বোলে।
স্বতন্ত্র ব্যয় গুণক (Autonomous Expenditure Multiplier)
সূত্ৰঃ
গুণক (k) = 1 / MPS
বা
k = 1 / (1 − MPC)
ই দেখুৱায় যে স্বতন্ত্র ব্যয় বৃদ্ধি পালে আয় কিমান বৃদ্ধি পায়।
(5) প্রত্যাশিত সামগ্রিক চাহিদা গণনা
দিয়া আছে
A = 50 কোটি
MPS = 0.2
Y = 4000 কোটি
প্ৰথমে
MPC = 1 − MPS
= 1 − 0.2
= 0.8
Aggregate Demand (AD) = A + MPC × Y
= 50 + (0.8 × 4000)
= 50 + 3200
= 3250 কোটি টকা
ভাৰসমতা হ’বনে?
ভাৰসমতা তেতিয়া হয় যেতিয়া
Y = AD
কিন্তু
Y = 4000
AD = 3250
সেয়েহে ভাৰসমতা হোৱা নাই, কাৰণ উৎপাদন সামগ্রিক চাহিদাতকৈ বেছি।
(6) মিতব্যয়িতাৰ সাঁথৰ (Paradox of Thrift)
উত্তৰঃ
যেতিয়া সমাজৰ সকলো মানুহে একেলগে অধিক সঞ্চয় কৰাৰ চেষ্টা কৰে তেতিয়া উপভোগ কমে যায়। ফলত উৎপাদন আৰু আয় হ্ৰাস পায় আৰু শেষত সঞ্চয়ো কমি যায়।
এই ঘটনাক মিতব্যয়িতাৰ সাঁথৰ (Paradox of Thrift) বোলে।