সম্ৰাট আৰু ইতিহাস, মোগল দৰবাৰ
১। মোগল ইতিহাসৰ পৰা কি তথ্য আহৰণ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ মোগল ইতিহাসৰ পৰা দৰবাৰৰ কাৰ্যকলাপ, শাসন ব্যৱস্থা, সমাজ-সংস্কৃতি আৰু সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তাৰৰ বিষয়ে তথ্য আহৰণ কৰিব পাৰি।
২। ‘মোগল’ শব্দটো ক’ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে? মোগলসকলে নিজে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে?
উত্তৰঃ ‘মোগল’ শব্দটো ‘মংগোল’ শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। মোগলসকলে নিজে এই শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।
৩। মোগলসকলে কিয় নিজকে টাইমুৰী বুলি কৈছিল?
উত্তৰঃ তেওঁলোকে টাইমুৰৰ বংশধৰ হোৱা বাবে নিজকে ‘টাইমুৰী’ বুলি কৈছিল।
৪। মোগলসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সম্ৰাট কোন? দুটা সফলতা লিখা।
উত্তৰঃ আকবৰ।
(ক) সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।
(খ) ধৰ্মীয় সহিষ্ণুতা নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।
৫। ইতিহাস ৰচনাৰ দুটা উদ্দেশ্য লিখা।
উত্তৰঃ
(ক) ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক ইতিহাস জনোৱা
(খ) শাসকৰ শক্তি আৰু সফলতা প্ৰদৰ্শন কৰা
৬। আকবৰে কোন ভাষাক দৰবাৰী ভাষা কৰিছিল আৰু কিয়?
উত্তৰঃ ফাৰ্চী ভাষাক দৰবাৰী ভাষা কৰিছিল, কাৰণ ই ৰাজসভাত ব্যৱহৃত আৰু প্ৰশাসনৰ বাবে সুবিধাজনক আছিল।
৭। ‘নষ্টালিক’ শৈলী কি?
উত্তৰঃ নষ্টালিক হৈছে এক ধৰণৰ সুন্দৰ আৰু তৰল লিখনী শৈলী।
৮। দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মোগল সচিত্ৰ পাণ্ডুলিপিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ আকবৰনামা আৰু বাদশাহনামা।
৯। এছিয়াটিক ছচাইটি কোনে, কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ছাৰ উইলিয়াম জনছে ১৭৮৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
১০। ‘সুলহ-ই-কুল’ মানে কি?
উত্তৰঃ সকলো ধৰ্মৰ প্ৰতি সহিষ্ণুতা আৰু সমান আচৰণৰ নীতি।
১১। জিজিয়া কৰ কি?
উত্তৰঃ অমুছলমান লোকৰ ওপৰত আৰোপ কৰা কৰ।
১২। জাহানাৰা কোন? দুটা অৱদান লিখা।
উত্তৰঃ শ্বাহজাহানৰ জীয়েক।
(ক) অধিক আয় লাভ কৰিছিল
(খ) চুৰাট বন্দৰৰ পৰা ৰাজহ সংগ্ৰহ কৰিছিল
১৩। হুমায়ুনৰ লগত অহা দুজন শিল্পীৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ মীৰ ছৈয়দ আলি আৰু আব্দুছ সামাদ।
১৪। সফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী কোন?
উত্তৰঃ আবুল হাসান।
১৫। ফাৰ্চী আৰু হিন্দী ভাষাৰ সংমিশ্ৰণে সৃষ্টি হোৱা ভাষা কি?
উত্তৰঃ উৰ্দু।
১৬। মহাভাৰত ফাৰ্চীলৈ কি নামেৰে অনুবাদ হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰাজমনামা।
১৭। বাবৰৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ কোন ভাষাত লিখা হৈছিল?
উত্তৰঃ তুৰ্কী ভাষাত।
১৮। ‘কিতাবখানা’ মানে কি?
উত্তৰঃ পুথিভঁৰাল বা পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণৰ স্থান।
১৯। মোগল চিত্ৰত দৈৱিক পোহৰ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰঃ সম্ৰাটক ঐশ্বৰিক শক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল।
২০। আবুল ফজলৰ মতে সম্ৰাটে কোন চাৰিটা সত্তা ৰক্ষা কৰিছিল?
উত্তৰঃ জীৱন, ধন, সন্মান আৰু ধৰ্ম।
২১। পাণ্ডুলিপি প্ৰস্তুতৰ দুটা পদ্ধতি লিখা।
উত্তৰঃ
(ক) কাগজ প্ৰস্তুত কৰা
(খ) লিখনী আৰু চিত্ৰ অংকন কৰা
২২। মোগল ৰাজসভাত কোন ভাষা ব্যৱহৃত হৈছিল?
উত্তৰঃ ফাৰ্চী ভাষা।
২৩। ‘আকবৰনামা’ৰ লিখক কোন?
উত্তৰঃ আবুল ফজল।
🔹 বহলাই লিখা (Regenerated)
১। মোগল দৰবাৰত পাণ্ডুলিপি প্ৰস্তুত
উত্তৰঃ
মোগল যুগত সকলো গ্ৰন্থ হাতে লিখা পাণ্ডুলিপি আছিল। ‘কিতাবখানা’ত এইবোৰ প্ৰস্তুত আৰু সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল।
পাণ্ডুলিপি প্ৰস্তুতত বহু লোক জড়িত আছিল—
কাগজ নিৰ্মাতা
লিখক
চিত্ৰশিল্পী
অলংকৰণকাৰী
সোণৰ ৰং ব্যৱহাৰ কৰি পৃষ্ঠাসমূহ সুন্দৰ কৰা হৈছিল। নষ্টালিক শৈলী বিশেষ জনপ্ৰিয় আছিল।
২। মোগল ৰাজ পৰিয়ালত মহিলাৰ ভূমিকা
উত্তৰঃ
ৰাজনৈতিক বিয়াৰ জৰিয়তে মৈত্ৰী স্থাপন
অৰ্থনৈতিক সম্পদ নিয়ন্ত্ৰণ
জাহানাৰা আদি ৰাজকুমাৰীয়ে বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল
বহু মহিলা প্ৰশাসনত পৰোক্ষভাৱে জড়িত আছিল
৩। মোগল প্ৰাদেশিক প্ৰশাসন
উত্তৰঃ
প্ৰদেশ = সুবা
শাসক = সুবাদাৰ
প্ৰদেশসমূহক জিলাত ভাগ কৰা হৈছিল
ফৌজদাৰে আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰিছিল
কেন্দ্ৰই নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল—
প্ৰতিবেদন ব্যৱস্থা
নিয়োগ আৰু অপসাৰণ
সামৰিক নিয়ন্ত্ৰণ
৪। আকবৰ আৰু তেওঁৰ কাৰ্য্য
উত্তৰঃ
আকবৰ আছিল মোগল সম্ৰাট।
তেওঁৰ কাৰ্য্য—
(ক) সুলহ-ই-কুল নীতি
(খ) জিজিয়া কৰ বাতিল
(গ) ফতেহপুৰ চিক্ৰী নিৰ্মাণ
৫। মোগল ইতিহাসৰ বৈশিষ্ট্য
উত্তৰঃ
শাসকৰ গৌৰৱ বৰ্ণনা
সচিত্ৰ পাণ্ডুলিপি
ফাৰ্চী ভাষাৰ ব্যৱহাৰ
প্ৰশাসনিক তথ্য সংৰক্ষণ
৬। আকবৰনামা
উত্তৰঃ
আবুল ফজলে লিখা। তিনিখণ্ডত বিভক্ত—
প্ৰথম: পূৰ্ব ইতিহাস
দ্বিতীয়: আকবৰ ৰাজত্ব
তৃতীয়: আইন-ই-আকবৰী
৭। বাদশাহনামা
উত্তৰঃ
আব্দুল হামিদ লাহিৰীয়ে লিখা।
শ্বাহজাহানৰ ৰাজত্বৰ ইতিহাস
সচিত্ৰ পাণ্ডুলিপি
দৰবাৰৰ ঘটনা বৰ্ণনা
৮। মনচবদাৰী প্ৰথা
উত্তৰঃ
মনচব = পদমৰ্যাদা
জাট = পদ
সওৱাৰ = সৈন্য সংখ্যা
বৈশিষ্ট্য:
বেতনভিত্তিক ব্যৱস্থা
সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক দায়িত্ব
৯। মোগল সাম্ৰাজ্য আদৰ্শ ৰাজ্য হোৱাৰ কাৰণ
উত্তৰঃ
শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় শাসন
ধৰ্মীয় সহিষ্ণুতা
উন্নত প্ৰশাসন
অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধি
১০। মেপ প্ৰশ্ন
উত্তৰঃ
এইটো মানচিত্ৰত আঁকিব লাগিব (লিখিত উত্তৰ নহয়)।