ভাৰত বিভাজনঃ মৌখিক সমল
১০০–১৫০ শব্দৰ ভিতৰত উত্তৰ
১। সময়ৰ ক্রম অনুসৰি ভাৰত বিভাজনৰ মূল কথাখিনি সজোৱা।
উত্তৰঃ ভাৰত বিভাজন বহু ঘটনাৰ ফলত সংঘটিত হৈছিল। ১৯০৬ চনত মুছলীম লীগ গঠন হয় আৰু পৃথক ৰাজনৈতিক সত্তাৰ দাবী আৰম্ভ হয়। ১৯৩০ দশকত দ্বি-জাতি তত্ত্বৰ ধাৰণা শক্তিশালী হয়। ১৯৪০ চনত লাহোৰ প্ৰস্তাৱত পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী উত্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৬ চনত Direct Action Day-ৰ ফলত সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গা বৃদ্ধি পায়। এই পৰিস্থিতিত ইংৰাজ চৰকাৰে ভাৰত এৰি যাবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪৭ চনৰ ৩ জুনত মাউন্টবেটেন আঁচনি ঘোষণা কৰা হয়। ইয়াৰ ভিত্তিত ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত আৰু পাকিস্তান নামে দুটা পৃথক ৰাষ্ট্ৰ গঠন হয়। এইদৰে ধাপে ধাপে ভাৰত বিভাজন সংঘটিত হয়।
২। ভাৰত বিভাজনৰ ইতিহাস বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰত বিভাজন ১৯৪৭ চনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা, যিয়ে দেশৰ ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ইয়াৰ ইতিহাস বিভিন্ন উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে—চৰকাৰী নথি-পত্ৰ, ডায়েৰী, স্মৃতিকথা আৰু মৌখিক সাক্ষ্য। এইবোৰ উৎসৰ জৰিয়তে সেই সময়ৰ ৰাজনৈতিক সিদ্ধান্ত, সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনা আৰু শৰণাৰ্থী সমস্যাৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। বিভাজনৰ সময়ত লাখ লাখ মানুহে স্থানান্তৰিত হ’ব লগা হৈছিল আৰু বহুতে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। এই ঘটনা মানৱ ইতিহাসৰ এক বেদনাদায়ক অধ্যায় হিচাপে পৰিগণিত হয়।
৩। ভাৰত বিভাজনে কিমান দূৰ জাতীয় আন্দোলনক দুর্বল কৰিছিল বুলি ভাবা।
উত্তৰঃ
ভাৰত বিভাজনে জাতীয় আন্দোলনক কিছু পৰিমাণে দুর্বল কৰিছিল। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদ মূলতঃ সকলো ধৰ্ম আৰু জাতিৰ ঐক্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিছিল। কিন্তু দ্বি-জাতি তত্ত্বই এই ঐক্য ভাঙি পেলালে। সাম্প্ৰদায়িক ৰাজনীতিয়ে আন্দোলনৰ শক্তি হ্ৰাস কৰিলে আৰু জনগণৰ মাজত বিভাজন সৃষ্টি কৰিলে। তথাপিও স্বাধীনতাৰ লক্ষ্য সম্পূৰ্ণ হৈছিল। সেয়ে ক’ব পাৰি যে বিভাজনে আন্দোলনৰ ঐক্যত আঘাত হানিলেও স্বাধীনতা সংগ্ৰাম সম্পূৰ্ণভাৱে বিফল হোৱা নাছিল।
৪। ভাৰত দ্বিখণ্ডিত হোৱাৰ বাবে বৃটিছ চৰকাৰ কিমান দূৰ দায়ী আছিল?
উত্তৰঃ
ভাৰত দ্বিখণ্ডিত হোৱাৰ বাবে বৃটিছ চৰকাৰ বহুখিনি দায়ী আছিল। ইংৰাজে “Divide and Rule” নীতি গ্ৰহণ কৰি হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁলোকে সাম্প্ৰদায়িক ৰাজনীতিক উৎসাহিত কৰিছিল। মুছলীম লীগৰ পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবীকো পৰোক্ষভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। শেষত মাউন্টবেটেন আঁচনিৰ জৰিয়তে ভাৰত বিভাজন কার্যকৰী কৰা হয়। সেয়ে বৃটিছ চৰকাৰ এই ঘটনাৰ মুখ্য দায়ী।
৫। স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ শেষৰ দুবছৰত আইন-শৃংখলা অৱনতিৰ কাৰণ
উত্তৰঃ
১৯৪৬-৪৭ চনত সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গা বৃদ্ধি পাইছিল। Direct Action Day-ৰ পিছত হিংসা বিয়পি পৰে। হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত অবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়। ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ মতানৈক্য আৰু বিভাজনৰ প্ৰস্তাৱে উত্তেজনা বৃদ্ধি কৰে। বৃটিছ চৰকাৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ দুর্বল হৈ পৰে। এইবোৰ কাৰণত আইন-শৃংখলা অৱনতি ঘটে।
৬। ভাৰত বিভাজনৰ ইতিহাস ৰচনাত মৌখিক সমলো কেনেদৰে সহায় কৰে?
উত্তৰঃ
মৌখিক সমল যেনে সাক্ষাৎকাৰ, স্মৃতি আৰু অভিজ্ঞতাই ইতিহাস ৰচনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এইবোৰে সাধাৰণ মানুহৰ দৃষ্টিভংগী প্ৰকাশ কৰে। চৰকাৰী নথিত নথকা বহু তথ্য ইয়াৰ পৰা পোৱা যায়। বিভাজনৰ সময়ৰ কষ্ট, ভয় আৰু অভিজ্ঞতা বুজিবলৈ মৌখিক সমল বিশেষ উপযোগী। তথাপি ইয়াক সতর্কভাৱে বিশ্লেষণ কৰিব লাগে।
৭। ১৯৪০ চনৰ প্ৰস্তাৱত মুছলীম লীগে কি দাবী কৰিছিল?
উত্তৰঃ
১৯৪০ চনৰ লাহোৰ প্ৰস্তাৱত মুছলীম লীগে মুছলমানসকলৰ বাবে পৃথক ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ দাবী কৰিছিল। তেওঁলোকে যুক্তি দিছিল যে হিন্দু আৰু মুছলমান দুটা পৃথক জাতি। সেয়ে তেওঁলোকৰ বাবে পৃথক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা প্রয়োজন।
৮। সাধাৰণ লোকে ভাৰত বিভাজনক কেনেদৰে লৈছিল?
উত্তৰঃ
সাধাৰণ লোকে ভাৰত বিভাজনক বেদনাদায়ক ঘটনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। লাখ লাখ মানুহে নিজৰ ঘৰ-ভূমি এৰি শৰণাৰ্থী হ’ব লগা হৈছিল। সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত বহু লোক নিহত হৈছিল। মানুহৰ মাজত ভয় আৰু অনিশ্চয়তা বৃদ্ধি পাইছিল। সেয়ে বিভাজন সাধাৰণ জনতাৰ বাবে এক দুখজনক অভিজ্ঞতা আছিল।
◻️ চমু ৰচনা
৯। বৃটিছে ভাৰতক কিয় দ্বিখণ্ডিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ
বৃটিছ চৰকাৰে ভাৰতত বিভাজন আৰু শাসন নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল। হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি কৰি শাসন সহজ কৰিছিল। ১৯৩৭ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত ৰাজনৈতিক মতানৈক্য বৃদ্ধি পায়। মুছলীম লীগে পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী উত্থাপন কৰে। ইংলেণ্ডৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী এট্লীয়ে ১৯৪৭ চনত ভাৰত ত্যাগৰ সিদ্ধান্ত লয়। মাউন্টবেটেন আঁচনিৰ জৰিয়তে ভাৰত বিভাজন কার্যকৰী কৰা হয়।
১০। ভাৰত বিভাজনৰ ভূক্তভোগীসকলৰ অভিজ্ঞতা
উত্তৰঃ
ভাৰত বিভাজনৰ সময়ত লাখ লাখ মানুহে ঘৰ-বাৰী এৰি স্থানান্তৰিত হ’ব লগা হৈছিল। সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত বহু লোক নিহত হৈছিল। পৰিয়াল বিভক্ত হৈছিল আৰু সম্পত্তি নষ্ট হৈছিল। বহুতে শৰণাৰ্থী শিবিৰত কষ্ট সহ্য কৰিব লগা হৈছিল। এই অভিজ্ঞতা অত্যন্ত বেদনাদায়ক আছিল।
১১। কংগ্ৰেছে কিয় নিজৰ স্থিতি সলনি কৰিছিল?
উত্তৰঃ
কংগ্ৰেছে প্ৰথমে বিভাজনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। কিন্তু সাম্প্ৰদায়িক হিংসা বৃদ্ধি পোৱা আৰু ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাৰ বাবে শেষত বিভাজন মঞ্জুৰ কৰে। তেওঁলোকে ভাৱিছিল যে এইদৰে স্বাধীনতা তৎক্ষণাৎ লাভ কৰিব পাৰিব।
১২। ১৯৩৭-ৰ নির্বাচনে কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰঃ
১৯৩৭ চনৰ নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছৰ জয় আৰু লীগৰ পৰাজয়ে মুছলীম লীগৰ মাজত অসন্তোষ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী শক্তিশালী হয়।
১৩। ভাৰত বিভাজনৰ গুৰুত্ব
উত্তৰঃ
ভাৰত বিভাজনে নতুন দুটা ৰাষ্ট্ৰ সৃষ্টি কৰিলে। ই ৰাজনৈতিক মানচিত্ৰ পৰিৱর্তন কৰিলে আৰু সাম্প্ৰদায়িক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিলে। ই ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা।
১৪। গান্ধীজীৰ স্থিতি
উত্তৰঃ
গান্ধীজীয়ে ভাৰত বিভাজনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হিন্দু-মুছলমান ঐক্যৰ ওপৰত জোৰ দিছিল আৰু অহিংসা নীতি অনুসৰণ কৰিছিল।
১৫। মৌখিক সমলৰ গুণ আৰু দোষ
উত্তৰঃ
গুণঃ বাস্তৱ অভিজ্ঞতা, মানৱীয় দৃষ্টিভংগী
দোষঃ স্মৃতি ভুল হ’ব পাৰে, পক্ষপাতিত্ব থাকিব পাৰে
১৬। (তোমাৰ উত্তৰ ঠিকেই আছে – সামান্য সংশোধন কৰি)
উত্তৰঃ
গান্ধীজীয়ে ভাৰত বিভাজনৰ বিৰোধিতা কৰি কৈছিল যে হিন্দু-মুছলমান একেলগে বসবাস কৰা এখন দেশ বিভাজন কৰা উচিত নহয়। তেওঁ ভাতৃত্ববোধ আৰু ঐক্যৰ ওপৰত জোৰ দিছিল।
১৭। দুজন কংগ্ৰেছ নেতা
উত্তৰঃ
মহাত্মা গান্ধী আৰু জৱাহৰলাল নেহৰু