Chapter 2
“সমসাময়িক ভাৰতীয় সমাজৰ দৃষ্টিভংগী (Perspectives in Contemporary Indian Society)”
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। সমাজ কি?
উত্তৰঃ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, নিয়ম, মূল্যবোধ আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ মাধ্যমে একেলগে বসবাস কৰা মানুহৰ সংগঠিত ব্যৱস্থাক সমাজ বোলে।
২। সামাজিক গঠন (Social Structure) কি?
উত্তৰঃ সমাজৰ বিভিন্ন গোট, প্ৰতিষ্ঠান, ভূমিকা আৰু সম্পৰ্কসমূহৰ সংগঠিত বিন্যাসক সামাজিক গঠন বোলে।
৩। সামাজিক অসমতা কি?
উত্তৰঃ সমাজত সম্পদ, মর্যাদা, ক্ষমতা আৰু সুযোগৰ অসম বণ্টনক সামাজিক অসমতা বোলে।
৪। Social Class কি?
উত্তৰঃ আয়, পেচা, শিক্ষা আৰু সামাজিক অবস্থান আদিৰ ভিত্তিত গঠিত সামাজিক গোটক Social Class বোলে।
৫। Caste কি?
উত্তৰঃ ঐতিহাসিকভাৱে জন্মভিত্তিক সামাজিক স্তৰবিন্যাসৰ এক ব্যৱস্থাক Caste বোলে।
৬। Gender কি?
উত্তৰঃ সমাজে লিংগৰ সৈতে জড়িত কৰি গঢ়ি তোলা ভূমিকা, প্রত্যাশা আৰু আচৰণৰ ধাৰণাক Gender বোলে।
৭। Family কি?
উত্তৰঃ আত্মীয়তা, যত্ন আৰু পাৰস্পৰিক দায়িত্বৰ ওপৰত গঢ়ি উঠা মৌলিক সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানক Family বোলে।
৮। Modernization কি?
উত্তৰঃ সমাজত বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, শিক্ষা, অৰ্থনীতি আৰু সামাজিক চিন্তাধাৰাত আধুনিক পৰিৱৰ্তন ঘটাৰ প্ৰক্ৰিয়াক Modernization বোলে।
৯। Social Change কি?
উত্তৰঃ সময়ৰ লগে লগে সমাজৰ গঠন, মূল্যবোধ, আচৰণ আৰু প্ৰতিষ্ঠানত হোৱা পৰিৱৰ্তনক Social Change বোলে।
১০। Educational Inequality কি?
উত্তৰঃ সকলো শিক্ষাৰ্থীয়ে সমান বা ন্যায়সংগত শিক্ষাৰ সুযোগ, সম্পদ আৰু সুবিধা নোপোৱাকে Educational Inequality বোলে।
১১। Equalization of Educational Opportunities কি?
উত্তৰঃ সকলো শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে ন্যায়সংগতভাৱে শিক্ষাত প্ৰৱেশ, অংশগ্ৰহণ আৰু অগ্ৰগতিৰ সুযোগ নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাক Equalization of Educational Opportunities বোলে।
১২। সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এটা শক্তিশালী মাধ্যম কি?
উত্তৰঃ শিক্ষা।
১৩। ধৰ্মই সমাজ আৰু শিক্ষাক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰেনে?
উত্তৰঃ হয়, ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমিয়ে শিক্ষাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সামাজিক জীৱনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
১৪। সামাজিক অসমতাৰ এটা কাৰণ লিখা।
উত্তৰঃ দাৰিদ্ৰ্য।
১৫। শিক্ষাই সামাজিক গতিশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰেনে?
উত্তৰঃ হয়।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। সামাজিক গঠন আৰু শিক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ সমাজৰ শ্রেণী, জাতি, ধৰ্ম, পৰিয়াল আৰু Gender আদি দিশে শিক্ষাৰ সুযোগ আৰু অভিজ্ঞতাক প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। একে সময়তে শিক্ষাই সামাজিক মনোভাৱ, দক্ষতা আৰু সুযোগ সলনি কৰি সমাজৰ গঠনত পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰে। SCERT-ৰ Unit 2-ত এই সম্পর্কক বিশেষভাৱে class, caste, religion, family আৰু gender-ৰ প্ৰসংগত অধ্যয়ন কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
২। সামাজিক অসমতাৰ তিনিটা কাৰণ লিখা।
উত্তৰঃ
১. আৰ্থিক বৈষম্য আৰু দাৰিদ্ৰ্য।
২. সামাজিক বৈষম্য আৰু বঞ্চনা।
৩. শিক্ষা আৰু অন্যান্য সুযোগৰ অসম প্ৰৱেশ।
৩। Social Class-এ শিক্ষাক কেনেদৰে প্ৰভাৱিত কৰে?
উত্তৰঃ পৰিয়ালৰ আয়, পেচা আৰু সম্পদৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে শিক্ষাৰ্থীৰ বিদ্যালয়, শিক্ষণ সামগ্ৰী, Digital Resources আৰু অতিরিক্ত শিক্ষাৰ সুযোগ পৃথক হ’ব পাৰে। ফলত শিক্ষাগত ফলাফলতো পাৰ্থক্য দেখা দিব পাৰে।
৪। Caste আৰু Education-ৰ সম্পৰ্ক সংক্ষেপে লিখা।
উত্তৰঃ ঐতিহাসিকভাৱে জাতিভিত্তিক বৈষম্যই বহু গোটৰ শিক্ষাৰ সুযোগ সীমিত কৰিছিল। আধুনিক গণতান্ত্ৰিক শিক্ষাব্যৱস্থাৰ লক্ষ্য হৈছে বৈষম্য দূৰ কৰি সকলোৰে বাবে ন্যায়সংগত শিক্ষাৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰা।
৫। Gender Inequality-এ শিক্ষাত কি প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে?
উত্তৰঃ Gender-ভিত্তিক ধাৰণা বা বৈষম্যৰ ফলত বিদ্যালয়ত ভর্তি, নিয়মীয়া উপস্থিতি, বিষয় বাছনি আৰু উচ্চ শিক্ষা লাভৰ সুযোগত পাৰ্থক্য দেখা দিব পাৰে। শিক্ষাই সমতা আৰু সমান সুযোগৰ মনোভাৱ গঢ়াত সহায় কৰিব পাৰে।
৬। Modernization আৰু Education-ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ আধুনিকীকৰণে নতুন জ্ঞান, বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু দক্ষতাৰ প্রয়োজন বৃদ্ধি কৰে, যাৰ বাবে শিক্ষাব্যৱস্থাও পৰিৱৰ্তিত হয়। একে সময়তে শিক্ষাই বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ আৰু নতুন দক্ষতা গঢ়ি আধুনিকীকৰণক আগবঢ়ায়।
৭। Education সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ মাধ্যম কেনেকৈ?
উত্তৰঃ শিক্ষাই জ্ঞান, সচেতনতা, যুক্তিবোধ, সমতাৰ ধাৰণা আৰু পেছাগত দক্ষতা বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ মাধ্যমে ব্যক্তি আৰু সমাজৰ চিন্তাধাৰা আৰু আচৰণত পৰিৱৰ্তন আহিব পাৰে।
৮। Equalization of Educational Opportunities কিয় প্ৰয়োজন?
উত্তৰঃ সামাজিক বা আৰ্থিক পটভূমিৰ বাবে কোনো শিক্ষাৰ্থী যাতে শিক্ষা লাভৰ পৰা বঞ্চিত নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ ই প্ৰয়োজন। ই সামাজিক ন্যায় আৰু সমতামূলক সমাজ গঢ়াত সহায় কৰে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। সামাজিক গঠন কি? শ্রেণী, জাতি, ধৰ্ম, পৰিয়াল আৰু Gender-ৰ সৈতে শিক্ষাৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সামাজিক গঠন হৈছে সমাজৰ বিভিন্ন গোট, প্ৰতিষ্ঠান, ভূমিকা আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ সুসংগঠিত বিন্যাস। এজন শিক্ষাৰ্থীৰ শিক্ষা সামাজিক পৰিৱেশৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক নহয়।
শ্রেণী বা Class: আৰ্থিক সামৰ্থ্যৰ পাৰ্থক্যে শিক্ষণ সামগ্ৰী, বিদ্যালয় আৰু অন্যান্য সুযোগত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
Caste: ঐতিহাসিক জাতিভিত্তিক বঞ্চনাই কিছুমান গোটৰ শিক্ষাৰ প্ৰৱেশ সীমিত কৰিছিল। সেয়ে আধুনিক শিক্ষাত সমতা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়।
Religion: ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশে মূল্যবোধ, ভাষা আৰু সামাজিক অভিজ্ঞতাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বিদ্যালয়ে সকলো ধৰ্মৰ শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰতি সমান সন্মান বজাই ৰাখিব লাগে।
Family: শিশুৰ প্ৰথম শিক্ষণ পৰিৱেশ হৈছে পৰিয়াল। পিতৃ-মাতৃৰ শিক্ষা, উৎসাহ, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু ঘৰুৱা পৰিৱেশে শিকনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
Gender: সমাজে নিৰ্ধাৰণ কৰা Gender Role আৰু Stereotype-এ শিক্ষাৰ সুযোগ আৰু বিষয় নিৰ্বাচনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
SCERT-ৰ Unit 2.1-ত এই পাঁচটা সামাজিক দিশক শিক্ষাৰ সৈতে সংযোগ কৰি অধ্যয়ন কৰিবলৈ বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।
২। সামাজিক অসমতা কি? ইয়াৰ প্ৰকৃতি আৰু কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
সামাজিক অসমতা হৈছে সমাজৰ সকলো মানুহে সমান সম্পদ, ক্ষমতা, মর্যাদা আৰু সুযোগ লাভ নকৰা অৱস্থা।
অসমতাৰ প্ৰকৃতি বিভিন্ন ধৰণৰ হ’ব পাৰে—
১. অৰ্থনৈতিক অসমতা: আয় আৰু সম্পদৰ পাৰ্থক্য।
২. সামাজিক অসমতা: সামাজিক মর্যাদা আৰু সুযোগৰ পাৰ্থক্য।
৩. শিক্ষাগত অসমতা: মানসম্পন্ন শিক্ষা লাভৰ সুযোগৰ পাৰ্থক্য।
৪. Gender Inequality: Gender-ৰ ভিত্তিত সুযোগ আৰু আচৰণৰ পাৰ্থক্য।
৫. ভৌগোলিক অসমতা: গ্ৰাম, নগৰ বা দূৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ মাজত সুবিধাৰ পাৰ্থক্য।
ইয়াৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল দাৰিদ্ৰ্য, ঐতিহাসিক সামাজিক বৈষম্য, অঞ্চলভেদে সুবিধাৰ অভাৱ, শিক্ষাৰ অসম সুযোগ আৰু সমাজত থকা কিছুমান বৈষম্যমূলক ধাৰণা।
SCERT-এ Nature and Cause of Inequality-ক এই Unit-ৰ পৃথক বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে।
৩। Modernization কি? আধুনিকীকৰণ, সামাজিক পৰিৱৰ্তন আৰু শিক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Modernization হৈছে সমাজত বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, যোগাযোগ, উৎপাদন, শিক্ষা আৰু সামাজিক চিন্তাধাৰাৰ ক্ষেত্ৰত নতুন আৰু আধুনিক পদ্ধতি বিকশিত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া।
আধুনিকীকৰণ আৰু শিক্ষাৰ মাজত দ্বিমুখী সম্পৰ্ক আছে।
১. শিক্ষাই বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ গঢ়ে।
২. নতুন প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰৰ দক্ষতা দিয়ে।
৩. পুৰণি কুসংস্কাৰক যুক্তিসংগতভাৱে পৰীক্ষা কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৪. নতুন পেচা আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰৰ বাবে দক্ষ ব্যক্তি সৃষ্টি কৰে।
৫. Gender Equality আৰু সামাজিক সমতা সম্পৰ্কে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
৬. সামাজিক গতিশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
আনহাতে আধুনিকীকৰণৰ ফলত শিক্ষাব্যৱস্থাত Digital Learning, নতুন বিষয়, Skill Education আৰু আধুনিক Teaching Method-ৰ প্ৰয়োজন বৃদ্ধি পায়। Modernization, Social Change and Education SCERT-ৰ Unit 2.2-ৰ মূল বিষয়।
৪। প্ৰাচীন, মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক ভাৰতীয় শিক্ষাত অসমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় শিক্ষাৰ ইতিহাসত বিভিন্ন যুগত শিক্ষাৰ প্ৰৱেশ আৰু সুযোগ সকলোৰে বাবে একে নাছিল।
প্ৰাচীন কালত: বিভিন্ন সময় আৰু পৰম্পৰাত শিক্ষা লাভৰ সুযোগ সামাজিক অৱস্থান, লিংগ আৰু অন্যান্য সামাজিক কাৰকৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল।
মধ্যযুগত: বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু শিক্ষানুষ্ঠান গঢ়ি উঠিছিল যদিও অঞ্চল, সামাজিক অৱস্থা, লিংগ আৰু সম্পদৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে শিক্ষাৰ সুযোগ সকলোৰে বাবে সমান নাছিল।
আধুনিক যুগত: বিদ্যালয় আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ বিস্তাৰ হৈছে আৰু সমতাৰ বাবে বহু নীতিগত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। তথাপি দাৰিদ্ৰ্য, অঞ্চলগত বৈষম্য, Gender, সামাজিক বঞ্চনা আৰু বিদ্যালয়ৰ গুণগত পাৰ্থক্যৰ বাবে Educational Inequality এতিয়াও সম্পূৰ্ণ দূৰ হোৱা নাই।
SCERT syllabus-ত “Inequalities in ancient, medieval and modern education” Unit 2-ৰ নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যবিষয়।
৫। Equalization of Educational Opportunities কি? ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Equalization of Educational Opportunities মানে সকলো শিক্ষাৰ্থীক তেওঁলোকৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, লিংগভিত্তিক বা ভৌগোলিক পটভূমি নিৰ্বিশেষে ন্যায়সংগতভাৱে শিক্ষাত প্ৰৱেশ আৰু অগ্ৰগতিৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা।
ইয়াৰ প্ৰয়োজন—
১. শিক্ষাগত বৈষম্য কমোৱা।
২. পিছপৰা আৰু বঞ্চিত শিক্ষাৰ্থীক আগবঢ়াৰ সুযোগ দিয়া।
৩. সামাজিক ন্যায় প্রতিষ্ঠা কৰা।
৪. দাৰিদ্ৰ্য আৰু সামাজিক বঞ্চনাৰ চক্ৰ ভাঙিবলৈ সহায় কৰা।
৫. প্ৰতিভা বিকাশৰ সমান সুযোগ সৃষ্টি কৰা।
৬. গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ শক্তিশালী কৰা।
৭. সকলো নাগৰিকক সমাজৰ উন্নয়নত অংশ ল’বলৈ সক্ষম কৰা।
SCERT-ৰ Unit 2.5-ত Equalization of Educational Opportunities in India স্পষ্টভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত।
৬। ভাৰতত শিক্ষাগত অসমতাৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতৰ সামাজিক আৰু ভৌগোলিক বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে শিক্ষাগত অসমতাৰ বহু কাৰণ দেখা যায়।
মুখ্য কাৰণসমূহ—
১. দাৰিদ্ৰ্য: কিছুমান পৰিয়ালে শিক্ষাৰ আনুষংগিক খৰচ বহন কৰাত অসুবিধা পায়।
২. গ্ৰাম-নগৰ পাৰ্থক্য: শিক্ষা-সুবিধা আৰু সম্পদ অঞ্চলভেদে পৃথক হ’ব পাৰে।
৩. সামাজিক বঞ্চনা: ঐতিহাসিক বৈষম্যৰ প্ৰভাৱ শিক্ষাতো থাকিব পাৰে।
৪. Gender Inequality: সমাজৰ কিছুমান ধাৰণাই শিক্ষাৰ সুযোগ সীমিত কৰিব পাৰে।
৫. ভাষাগত বাধা: ঘৰুৱা ভাষা আৰু বিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ ভাষাৰ পাৰ্থক্যই শিকনত অসুবিধা সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
৬. বিদ্যালয়ৰ সুবিধাৰ পাৰ্থক্য: শিক্ষক, Library, Technology আৰু Infrastructure-ৰ মান একে নহয়।
৭. ভৌগোলিক অসুবিধা: পাহাৰীয়া, নদীদ্বীপ বা দূৰৱৰ্তী অঞ্চলত বিদ্যালয়লৈ যাতায়াত কঠিন হ’ব পাৰে।
৭। শিক্ষা আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ মাজৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষা আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তন পৰস্পৰৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। সমাজৰ পৰিৱৰ্তনে শিক্ষাৰ লক্ষ্য আৰু পাঠ্যক্ৰম সলনি কৰে, আৰু শিক্ষাই পুনৰ সমাজক পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰে।
শিক্ষাই—
১. নতুন জ্ঞান আৰু চিন্তাধাৰা প্ৰচাৰ কৰে।
২. বৈজ্ঞানিক আৰু যুক্তিবাদী মনোভাৱ সৃষ্টি কৰে।
৩. সামাজিক বৈষম্যৰ বিষয়ে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰে।
৪. সমতা আৰু গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ গঢ়ে।
৫. পেছাগত দক্ষতা বিকশিত কৰে।
৬. সামাজিক গতিশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
৭. সামাজিক কুসংস্কাৰ আৰু সংকীৰ্ণ ধাৰণা পৰিৱৰ্তনত সহায় কৰে।
সেয়ে শিক্ষা সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম।
৮। Gender আৰু শিক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Gender হৈছে সমাজে লিংগৰ সৈতে জড়িত কৰি গঢ়ি তোলা ভূমিকা আৰু প্রত্যাশাৰ সৈতে সম্পর্কিত ধাৰণা। এই সামাজিক প্রত্যাশাই কেতিয়াবা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অসমতা সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
ইয়াৰ প্ৰভাৱ—
১. বিদ্যালয়ত ভর্তি আৰু উপস্থিতিত পাৰ্থক্য দেখা দিব পাৰে।
২. কিছুমান বিষয় বা পেচাক নির্দিষ্ট Gender-ৰ বাবে উপযুক্ত বুলি ভুল ধাৰণা গঢ়িব পাৰে।
৩. ঘৰুৱা দায়িত্বৰ অসম বণ্টনে শিক্ষাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
৪. আত্মবিশ্বাস আৰু পেচাগত আকাঙ্ক্ষাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
বিদ্যালয়ে সমান অংশগ্ৰহণ, বৈষম্যহীন শিক্ষণ সামগ্ৰী আৰু Stereotype-মুক্ত শ্ৰেণীকোঠাৰ মাধ্যমে Gender Equality বৃদ্ধি কৰিব লাগে।
৯। পৰিয়ালৰ সামাজিক আৰু শিক্ষামূলক ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
পৰিয়াল শিশুৰ প্ৰথম আৰু অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক প্ৰতিষ্ঠান। শিশুৱে ভাষা, আচৰণ, মূল্যবোধ আৰু সামাজিক অভ্যাসৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা পৰিয়ালৰ পৰা লাভ কৰে।
পৰিয়ালৰ শিক্ষামূলক ভূমিকা—
১. শিশুৰ প্ৰথম ভাষা আৰু যোগাযোগ দক্ষতা গঢ়ে।
২. শিক্ষা সম্পৰ্কে মনোভাৱ সৃষ্টি কৰে।
৩. অধ্যয়নৰ বাবে উৎসাহ আৰু সহায় দিয়ে।
৪. নিয়ম, দায়িত্ব আৰু সামাজিক আচৰণ শিকায়।
৫. শিশুৰ আত্মবিশ্বাসত প্ৰভাৱ পেলায়।
৬. বিদ্যালয়ৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি শিশুৰ শিক্ষা উন্নত কৰিব পাৰে।
পৰিয়ালৰ সামাজিক-অৰ্থনৈতিক অৱস্থা আৰু শিক্ষাগত পৰিৱেশৰ পাৰ্থক্যে শিক্ষাৰ্থীৰ অভিজ্ঞতাতো পাৰ্থক্য আনিব পাৰে।
১০। সামাজিক আৰু শিক্ষাগত অসমতা দূৰ কৰাত শিক্ষকৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
শিক্ষকজনে সমাজৰ সকলো অসমতা এককভাৱে দূৰ কৰিব নোৱাৰে, কিন্তু বিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ন্যায়সংগত আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক শিক্ষাৰ পৰিৱেশ গঢ়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব পাৰে।
শিক্ষকে—
১. সকলো শিক্ষাৰ্থীক সন্মান আৰু সমান মৰ্যাদাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
২. Class, Caste, Religion বা Gender-ৰ ভিত্তিত বৈষম্য কৰিব নালাগে।
৩. পিছপৰি থকা শিক্ষাৰ্থীক প্রয়োজন অনুসৰি অতিরিক্ত সহায় দিব লাগে।
৪. বিভিন্ন ভাষা আৰু সংস্কৃতিক সন্মান কৰিব লাগে।
৫. Gender Stereotype এৰাই চলিব লাগে।
৬. সহযোগিতামূলক শিকনৰ সুযোগ দিব লাগে।
৭. পাঠ্যবস্তুৰ বৈষম্যমূলক ধাৰণা সমালোচনামূলকভাৱে আলোচনা কৰিব লাগে।
৮. পিতৃ-মাতৃ আৰু Community-ৰ সৈতে যোগাযোগ বজাই ৰাখিব লাগে।
✍️AI Generated Question Answer
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post