Chapter 4
“ভাৰতীয় সংবিধান আৰু শিক্ষা (Constitution of India and Education)”
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ১ নম্বৰ
১। ভাৰতীয় সংবিধান কি?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধান হৈছে দেশৰ শাসনব্যৱস্থা, নাগৰিকৰ অধিকাৰ, কৰ্তব্য আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা সৰ্বোচ্চ আইন।
২। ভাৰতীয় সংবিধান কেতিয়া কাৰ্যকৰী হৈছিল?
উত্তৰঃ ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০।
৩। সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা (Preamble) কি?
উত্তৰঃ সংবিধানৰ মূল আদৰ্শ, উদ্দেশ্য আৰু মূল্যবোধ প্ৰকাশ কৰা আৰম্ভণিৰ অংশক প্ৰস্তাৱনা বোলে।
৪। প্ৰস্তাৱনাত উল্লেখ থকা এটা মূল্যবোধ লিখা।
উত্তৰঃ সমতা (Equality)।
৫। মৌলিক অধিকাৰ কি?
উত্তৰঃ সংবিধানে নাগৰিক আৰু ব্যক্তিক প্ৰদান কৰা মৌলিক অধিকাৰসমূহক Fundamental Rights বোলে।
৬। শিক্ষাৰ অধিকাৰ কোন অনুচ্ছেদৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰঃ অনুচ্ছেদ ২১A।
৭। অনুচ্ছেদ ২১A-এ কোন বয়সৰ শিশুৰ শিক্ষাৰ কথা কয়?
উত্তৰঃ ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ।
৮। Right to Education Act কোন বছৰত গৃহীত হৈছিল?
উত্তৰঃ ২০০৯ চনত।
৯। RTE Act কেতিয়া কাৰ্যকৰী হয়?
উত্তৰঃ ১ এপ্ৰিল, ২০১০।
১০। Directive Principles of State Policy কি?
উত্তৰঃ কল্যাণমূলক ৰাষ্ট্ৰ গঢ়িবলৈ চৰকাৰক পথ-নিৰ্দেশ দিয়া সাংবিধানিক নীতিসমূহক Directive Principles of State Policy বোলে।
১১। শিক্ষা বৰ্তমান কোন তালিকাৰ বিষয়?
উত্তৰঃ সমৱৰ্তী তালিকা (Concurrent List)।
১২। শিক্ষা Concurrent List-লৈ কোন সংশোধনীৰ মাধ্যমে স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ৪২তম সাংবিধানিক সংশোধনী, ১৯৭৬।
১৩। Reservation কি?
উত্তৰঃ ঐতিহাসিকভাৱে বঞ্চিত আৰু পিছপৰা গোটসমূহৰ বাবে শিক্ষা আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰত বিশেষ সুযোগ সংৰক্ষণৰ নীতিক Reservation বোলে।
১৪। Article 45 মূলতঃ কিহৰ সৈতে জড়িত?
উত্তৰঃ শিশুৰ প্ৰাৰম্ভিক যত্ন আৰু শিক্ষাৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে।
১৫। Article 46 কিহৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে?
উত্তৰঃ দুৰ্বল শ্ৰেণী, বিশেষকৈ SC আৰু ST-ৰ শিক্ষাগত আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰ উন্নয়নৰ ওপৰত।
১৬। Article 30 কিহৰ সৈতে জড়িত?
উত্তৰঃ সংখ্যালঘুসকলৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ অধিকাৰৰ সৈতে।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ২/৩ নম্বৰ
১। ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত থকা চাৰিটা মূল আদৰ্শ লিখা।
উত্তৰঃ
১. ন্যায় (Justice)
২. স্বাধীনতা (Liberty)
৩. সমতা (Equality)
৪. ভ্ৰাতৃত্ব (Fraternity)
এই আদৰ্শসমূহ শিক্ষাৰ লক্ষ্য আৰু বিদ্যালয়ৰ গণতান্ত্ৰিক পৰিৱেশ গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ।
২। Preamble আৰু Education-ৰ মাজত সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ প্ৰস্তাৱনাত থকা ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা আৰু ভ্ৰাতৃত্বৰ আদৰ্শ শিক্ষাৰ মাধ্যমে বিকশিত কৰিব পাৰি। শিক্ষাই নাগৰিকক গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ, সামাজিক ন্যায় আৰু সমতাৰ বিষয়ে সচেতন কৰে।
৩। শিক্ষা Concurrent Subject হোৱা মানে কি?
উত্তৰঃ শিক্ষা Concurrent List-ত থকাৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষা সম্পৰ্কীয় বিষয়ত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়োখন চৰকাৰে আইন আৰু নীতি প্ৰণয়নত ভূমিকা ল’ব পাৰে। ১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংশোধনীৰ মাধ্যমে শিক্ষা State List-ৰ পৰা Concurrent List-লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।
৪। Article 21A-ৰ তাৎপৰ্য কি?
উত্তৰঃ Article 21A-এ ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। ই Elementary Education-ৰ সাৰ্বজনীনকৰণত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৫। Article 45 আৰু Article 46-ৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ Article 45-এ ছয় বছৰৰ তলৰ শিশুৰ Early Childhood Care and Education-ৰ বাবে ব্যৱস্থা কৰাৰ দিশে ৰাষ্ট্ৰক পথ-নিৰ্দেশ দিয়ে। Article 46-এ সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণী, বিশেষকৈ Scheduled Castes আৰু Scheduled Tribes-ৰ শিক্ষাগত আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত গুৰুত্ব দিয়ে।
৬। Reservation-ৰ উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ Reservation-ৰ মুখ্য উদ্দেশ্য হৈছে ঐতিহাসিক আৰু সামাজিক বঞ্চনাৰ ফলত পিছপৰি থকা গোটসমূহক অধিক ন্যায়সংগত সুযোগ প্ৰদান কৰা আৰু শিক্ষা তথা সমাজত অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰা।
৭। Right to Education Act, 2009-ৰ দুটা উদ্দেশ্য লিখা।
উত্তৰঃ
১. ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক Elementary Education নিশ্চিত কৰা।
২. শিশুৰ বিদ্যালয়ত প্ৰৱেশ, উপস্থিতি আৰু Elementary Education সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সুযোগ নিশ্চিত কৰা।
৮। মৌলিক অধিকাৰ আৰু শিক্ষাৰ মাজত সম্পৰ্ক কি?
উত্তৰঃ সমতা, বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা, সাংস্কৃতিক-শিক্ষাগত অধিকাৰ আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰৰ দৰে সাংবিধানিক অধিকাৰসমূহে সকলো শিশুৰ বাবে অধিক ন্যায়সংগত আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক শিক্ষাব্যৱস্থা গঢ়াত সহায় কৰে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন — ৪/৫ নম্বৰ
১। ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা আৰু শিক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাই দেশৰ মৌলিক আদৰ্শ আৰু লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত Justice, Liberty, Equality আৰু Fraternity-ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
শিক্ষাৰ সৈতে এই আদৰ্শসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে—
১. ন্যায়: সকলো শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে ন্যায়সংগত শিক্ষাৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰা।
২. স্বাধীনতা: স্বাধীন চিন্তা, মত প্ৰকাশ আৰু জ্ঞান আহৰণৰ সুযোগ দিয়া।
৩. সমতা: Class, caste, religion, gender আদি ভিত্তিত বৈষম্য নকৰা।
৪. ভ্ৰাতৃত্ব: পাৰস্পৰিক সন্মান, সহযোগিতা আৰু একতাৰ মনোভাৱ গঢ়া।
৫. গণতান্ত্ৰিক নাগৰিকত্ব: শিক্ষাৰ মাধ্যমে অধিকাৰ আৰু দায়িত্বৰ বিষয়ে সচেতন নাগৰিক গঢ়া।
সেয়ে প্ৰস্তাৱনাৰ মূল্যবোধসমূহ শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য আৰু বিদ্যালয় সংস্কৃতিৰ ভিত্তি হিচাপে বিবেচনা কৰিব পাৰি। SCERT-ৰ এই Unit-তো Indian Constitution—Preamble and Education প্ৰথম পাঠ্যবিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত।
২। শিক্ষা Concurrent List-লৈ স্থানান্তৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতৰ সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত শিক্ষা মূলতঃ State List-ৰ বিষয় আছিল। কিন্তু Constitution (Forty-second Amendment) Act, 1976-ৰ মাধ্যমে শিক্ষা Concurrent List-লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।
ইয়াৰ ফলত—
১. কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়োখন চৰকাৰে শিক্ষানীতিৰ ক্ষেত্ৰত ভূমিকা পালন কৰে।
২. দেশজুৰি শিক্ষাৰ কিছুমান সাধাৰণ লক্ষ্য আৰু মান বজাই ৰখা সহজ হয়।
৩. ৰাজ্যসমূহে স্থানীয় প্রয়োজন অনুসৰি ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
৪. জাতীয় আৰু ৰাজ্যিক নীতিৰ মাজত সমন্বয়ৰ সুযোগ বৃদ্ধি পায়।
৫. শিক্ষাৰ উন্নয়নত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ যৌথ দায়িত্ব বৃদ্ধি পায়।
এই সাংবিধানিক সংশোধন আৰু শিক্ষাক Concurrent Subject হিচাপে বুজাটো SCERT Unit 4-ৰ নিৰ্দিষ্ট অংশ।
৩। শিক্ষাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মৌলিক অধিকাৰসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিভিন্ন Fundamental Rights শিক্ষাৰ সৈতে প্রত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে জড়িত।
Article 14 — Equality before Law: সকলোৰে আইনৰ আগত সমতাৰ ধাৰণা।
Article 15 — Prohibition of Discrimination: ধৰ্ম, জাতি, লিংগ, জন্মস্থান আদি ভিত্তিত বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা; একে সময়তে সাংবিধানিক বিধান অনুসৰি পিছপৰা গোটসমূহৰ উন্নয়নৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থাৰ সুযোগ আছে।
Article 21A — Right to Education: ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ।
Article 29: ভাষা, লিপি আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত সাংস্কৃতিক অধিকাৰ।
Article 30: ধৰ্মীয় বা ভাষিক সংখ্যালঘুসকলৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ অধিকাৰ।
এই বিধানসমূহে সমতা, অন্তৰ্ভুক্তি আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰে।
৪। Directive Principles of State Policy আৰু শিক্ষাৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Directive Principles of State Policy হৈছে চৰকাৰক এখন সামাজিক আৰু কল্যাণমূলক ৰাষ্ট্ৰ গঢ়িবলৈ পথ-নিৰ্দেশ দিয়া নীতিসমূহ। এইবোৰ আদালতত Fundamental Rights-ৰ দৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে বলবৎযোগ্য নহ’লেও শাসন আৰু নীতি প্ৰণয়নত অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
শিক্ষাৰ সৈতে জড়িত কিছুমান দিশ—
১. Article 45: ছয় বছৰৰ তলৰ শিশুৰ Early Childhood Care and Education-ৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ দিশে ৰাষ্ট্ৰক চেষ্টা কৰিবলৈ কয়।
২. Article 46: দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ, বিশেষকৈ SC আৰু ST-ৰ শিক্ষাগত আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থ উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
৩. সকলোৰে উন্নতি আৰু সামাজিক ন্যায়ভিত্তিক সমাজ গঢ়াত শিক্ষাক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা।
SCERT-ৰ syllabus-ত Directive Principles of State Policy আৰু Fundamental Rights শিক্ষাৰ সাংবিধানিক বিধানৰ মুখ্য অংশ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত।
৫। শিক্ষাৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংবিধানিক অনুচ্ছেদসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় সংবিধানৰ বিভিন্ন অনুচ্ছেদ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ তাৎপৰ্য বহন কৰে।
Article 14: সমতাৰ অধিকাৰ।
Article 15: বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা আৰু অনুমোদিত বিশেষ ব্যৱস্থাৰ সাংবিধানিক ভিত্তি।
Article 21A: ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ।
Article 29: ভাষা, লিপি আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ অধিকাৰ।
Article 30: সংখ্যালঘুসকলৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ অধিকাৰ।
Article 45: ছয় বছৰৰ তলৰ শিশুৰ Early Childhood Care and Education।
Article 46: দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ শিক্ষাগত স্বাৰ্থ উন্নত কৰা।
Article 51A(k): ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ নিজৰ সন্তান বা অভিভাৱ্য শিশুক শিক্ষাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰাটো পিতৃ-মাতৃ বা অভিভাৱকৰ Fundamental Duty হিচাপে উল্লেখ কৰে।
এই অনুচ্ছেদসমূহৰ মাধ্যমে শিক্ষা, সমতা, সামাজিক ন্যায় আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰৰ মাজৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক দেখা যায়।
৬। Reservation as a Democratic Policy ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
Reservation হৈছে ঐতিহাসিকভাৱে বঞ্চিত বা পিছপৰা গোটসমূহক শিক্ষা, চৰকাৰী নিয়োগ আদি ক্ষেত্ৰত বিশেষ সুযোগ দিয়াৰ সাংবিধানিক-নীতিগত ব্যৱস্থা।
গণতান্ত্ৰিক নীতি হিচাপে ইয়াৰ উদ্দেশ্য—
১. ঐতিহাসিক সামাজিক বঞ্চনাৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস কৰা।
২. শিক্ষাৰ সুযোগ অধিক ন্যায়সংগত কৰা।
৩. পিছপৰা গোটৰ প্রতিনিধিত্ব বৃদ্ধি কৰা।
৪. সামাজিক সমতা আৰু ন্যায়ৰ লক্ষ্য আগবঢ়োৱা।
৫. সমাজৰ সকলো অংশক উন্নয়নৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা।
Reservation-ৰ উদ্দেশ্য কেৱল আনুষ্ঠানিক সমতা নহয়; বাস্তৱ জীৱনত সুযোগৰ অসমতা কমাবলৈ ইতিবাচক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা। SCERT-এ Reservation as a Democratic Policy এই Unit-ৰ পৃথক পাঠ্যবিষয় হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।
৭। Right to Education Act, 2009-ৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009 হৈছে Article 21A কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে প্ৰণীত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আইন। এই আইন ১ এপ্ৰিল, ২০১০-ৰ পৰা কাৰ্যকৰী হয়।
ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ—
১. ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক Elementary Education।
২. শিশুক Elementary Education সম্পূৰ্ণ কৰাৰ সুযোগ নিশ্চিত কৰাৰ দায়িত্ব উপযুক্ত চৰকাৰ আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ।
৩. বিদ্যালয়ত প্ৰৱেশৰ ক্ষেত্ৰত শিশুৰ বয়সোপযোগী ব্যৱস্থাৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৪. বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে কিছুমান norms and standards নিৰ্ধাৰণ।
৫. শিশুৰ মৰ্যাদা আৰু ভয়মুক্ত শিক্ষণ পৰিৱেশৰ ওপৰত গুৰুত্ব।
৬. বিদ্যালয় পৰিচালনাত School Management Committee-ৰ ভূমিকা।
৭. Elementary Education অধিক সাৰ্বজনীন আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক কৰাৰ লক্ষ্য।
SCERT Assam-ৰ Unit 4-ত RTE Act 2009 আৰু RTE Rules 2011, Assam বিশেষভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
৮। Right to Education Rules, 2011 — Assam-ৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ
RTE Act, 2009-ৰ বিধানসমূহ অসমত কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে ৰাজ্যিক স্তৰত Right to Education Rules, 2011 প্ৰণয়ন কৰা হয়।
ইয়াৰ গুৰুত্ব—
১. অসমত RTE Act বাস্তৱায়নৰ প্রশাসনিক কাঠামো স্পষ্ট কৰে।
২. বিদ্যালয় আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ দায়িত্ব নিৰ্ধাৰণত সহায় কৰে।
৩. School Management Committee-ৰ দৰে ব্যৱস্থাৰ কার্যপ্ৰণালী নিৰ্ধাৰণ কৰে।
৪. শিশুৰ প্ৰৱেশ আৰু Elementary Education-ৰ সাৰ্বজনীনতাৰ বাবে ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰে।
৫. বিদ্যালয়ৰ দায়িত্ব আৰু শিক্ষাৰ মানৰ ক্ষেত্ৰত প্রয়োজনীয় নীতি বাস্তৱায়নত সহায় কৰে।
অসমৰ D.El.Ed trainee-ৰ বাবে RTE Act-ৰ লগতে Assam RTE Rules 2011 বুজাটো বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু SCERT syllabus-তো দুয়োটাকে একেলগে উল্লেখ কৰা হৈছে।
৯। Article 21A আৰু RTE Act, 2009-ৰ মাজৰ সম্পৰ্ক ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
Article 21A আৰু RTE Act পৰস্পৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
Article 21A হৈছে সাংবিধানিক অধিকাৰ। ইয়াত ৬ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ অধিকাৰ স্বীকৃত।
RTE Act, 2009 হৈছে এই সাংবিধানিক অধিকাৰ বাস্তৱায়নৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা আইন। ই বিদ্যালয়, চৰকাৰ, স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ আৰু অন্যান্য সংশ্লিষ্ট পক্ষৰ দায়িত্ব অধিক স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰে।
সৰলভাৱে—
Article 21A = শিক্ষাৰ সাংবিধানিক অধিকাৰ
RTE Act = সেই অধিকাৰ বাস্তৱায়নৰ আইনী কাঠামো।
১০। ভাৰতীয় সংবিধানে শিক্ষাত সমতা আৰু সামাজিক ন্যায় কেনেদৰে আগবঢ়ায়?
উত্তৰঃ
ভাৰতীয় সংবিধানে শিক্ষাক সমতা আৰু সামাজিক ন্যায় প্রতিষ্ঠাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম হিচাপে সমৰ্থন কৰে।
ইয়াৰ বাবে—
১. আইনৰ আগত সমতাৰ নীতি আছে।
২. বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে সাংবিধানিক সুৰক্ষা আছে।
৩. ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰ স্বীকৃত।
৪. পিছপৰা আৰু দুৰ্বল গোটৰ বাবে বিশেষ ব্যৱস্থাৰ সাংবিধানিক সুযোগ আছে।
৫. SC/ST আৰু অন্যান্য দুৰ্বল অংশৰ শিক্ষাগত উন্নয়নত ৰাষ্ট্ৰক পথ-নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
৬. সংখ্যালঘুসকলৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা হৈছে।
৭. Reservation-ৰ দৰে নীতিয়ে সুযোগৰ বাস্তৱ অসমতা কমোৱাৰ চেষ্টা কৰে।
সেয়ে সংবিধানৰ লক্ষ্য হৈছে কেৱল বিদ্যালয়ত প্ৰৱেশ বৃদ্ধি কৰা নহয়, ন্যায়সংগত আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক শিক্ষা গঢ়ি তোলা।
১১। সংবিধান আৰু শিক্ষাৰ বিষয়ে এজন শিক্ষকক জ্ঞান থকা কিয় প্ৰয়োজন?
উত্তৰঃ
এজন শিক্ষক বিদ্যালয়ত শিশুৰ সাংবিধানিক মূল্যবোধ আৰু অধিকাৰ বাস্তৱায়নৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ জড়িত।
শিক্ষকে—
১. শিশুৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰ বুজিব লাগে।
২. কোনো শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰতি বৈষম্য নকৰিব লাগে।
৩. সমতা আৰু গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ গঢ়িব লাগে।
৪. বিভিন্ন ভাষা, ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিক সন্মান কৰিব লাগে।
৫. পিছপৰা শিশুক প্রয়োজনীয় সহায় দিব লাগে।
৬. RTE-ৰ মৌলিক বিধানৰ বিষয়ে সচেতন থাকিব লাগে।
৭. বিদ্যালয়ত শিশুৰ মৰ্যাদা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক পৰিৱেশ বজাই ৰাখিব লাগে।
✍️AI Generated Question Answer
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post