আমাৰ পৰিৱেশ
১। উত্তৰ লিখা:
(ক) পৰিৱেশৰ জৈৱিক উপাদানকেইটাৰ নাম কি কি?
উত্তৰ: পৰিৱেশৰ জৈৱিক উপাদানসমূহ হ’ল সেইবোৰ যিবোৰৰ জীৱন আছে। এই উপাদানবোৰৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ উদ্ভিদ জগত, প্ৰাণী জগত (মানুহকে ধৰি), চৰাই-চিৰিকটি, কীট-পতংগ আৰু চকুৰে দেখা নোপোৱা বিভিন্ন ধৰণৰ অণুজীৱসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।
(খ) পেংগুইন চৰাইৰ গাৰ গঠন কেনেকুৱা?
উত্তৰ: পেংগুইন চৰাইৰ গাটো ডিম্বাকৃতিৰ আৰু দীঘলীয়া ধৰণৰ হয়। ইহঁতৰ গোটেই গাটো অতি সৰু সৰু আৰু ঘন পাখিৰে আৱৰা, যিয়ে ইহঁতক প্ৰচণ্ড ঠাণ্ডাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। ইহঁতৰ ডেউকা দুখন আকাৰত সৰু আৰু সাতুৰিবলৈ সুবিধাজনক হোৱাকৈ বিশেষভাৱে গঠিত।
(গ) জলাহ অঞ্চল কাক বোলে?
উত্তৰ: সাধাৰণতে বছৰটোৰ সৰহভাগ সময় পানী জমা হৈ থকা নিম্নভূমিক জলাহভূমি বা আৰ্দ্ৰভূমি বুলি কোৱা হয়। প্ৰাকৃতিক বা কৃত্রিমভাৱে সৃষ্টি হোৱা হ্ৰদ, সৰু-সুৰা বোৱতী পানীৰ লগতে নৈপৰীয়া পানী বন্ধ হৈ থকা ঠাই, বিল-খাল, ডোবা, দলনি, পিটনি আদি অঞ্চলসমূহক জলাহ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়।
(ঘ) পৰিৱেশৰ অজৈৱিক উপাদান সমূহ কি কি?
উত্তৰ: পৰিৱেশৰ যিবোৰ উপাদানৰ প্ৰাণ বা জীৱন নাই, সেইবোৰেই হ’ল অজৈৱিক উপাদান। এই উপাদানসমূহৰ ভিতৰত বায়ু, পানী, মাটি, বিভিন্ন খনিজাত দ্ৰব্য, শক্তিৰ উৎস (যেনে- তাপ), জলবায়ু আৰু সূৰ্যৰ পৰা অহা সৌৰ বিকৰণ আদি প্ৰধান।
(ঙ) মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ পৰিবৰ্তন ঘটাই যি এক সুকীয়া পৰিস্থিতি বা পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে, তাকেই মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশ বোলে। ইয়াৰ উপাদানসমূহৰ ভিতৰত ৰাস্তা-ঘাট, দলং, বাসগৃহ, উদ্যোগ আদিৰ লগতে মানুহৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি, কৃষ্টি-সংস্কৃতি আৰু পৰিয়াল আদিও পৰে।
(চ) মৰুভূমিত কি কি প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদ পোৱা যায়? এটাকে উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: মৰুভূমিত প্ৰধানকৈ চৰম উষ্ণতা সহ্য কৰিব পৰা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদহে পোৱা যায়। প্ৰাণীৰ ভিতৰত উট অন্যতম আৰু উদ্ভিদৰ ভিতৰত কেকটাছ জাতীয় (যেনে- ফণীমনসা) উদ্ভিদ পোৱা যায়।
(ছ) পৰিৱেশত পোহৰৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰ: পৰিৱেশত পোহৰ শক্তিৰ ভূমিকা অপৰিসীম। পোহৰে পানীৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ লগতে উদ্ভিদৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়া ‘সালোক-সংশ্লেষণ’ত সহায় কৰে। ইয়াৰ উপৰিও জীৱৰ জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়া, যেনে- চিকাৰ ধৰা, প্ৰজনন আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰতো পোহৰে প্ৰভাৱ পেলায়। প্ৰাকৃতিকভাৱে পোহৰৰ পৰিমাণ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু ঋতু অনুসৰি কম-বেছি হয়।
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা:
(ক) উট মৰুভূমিৰ প্ৰধান প্ৰাণী।
(খ) বগা ভালুক মেৰু অঞ্চলত থাকে।
(গ) তৃণভূমি অঞ্চলত বৃহৎ এলেকাজুৰি তৃণভোজী আৰু মাংসভোজী প্ৰাণী পোৱা যায়।
(ঘ) মৰুভূমিত কেকটাছ জাতীয় উদ্ভিদ হয়।
(ঙ) পোহৰ পৰিৱেশৰ এটা অজৈৱিক উপাদান।
৩। তলৰ উক্তিসমূহ শুদ্ধ কৰি লিখা:
(ক) বগা ভালুক/হৰিণা/জেব্ৰা মেৰু অঞ্চলৰ প্ৰাণী।
উত্তৰ: বগা ভালুক মেৰু অঞ্চলৰ প্ৰাণী।
(খ) ছীল/বল্গা হৰিণ/য়াকৰ দীঘল আৰু শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত শিং থাকে।
উত্তৰ: বল্গা হৰিণৰ দীঘল আৰু শাখা-প্ৰশাখাযুক্ত শিং থাকে।
(গ) জিৰাফ/সিংহ/বাঘ এবিধ তৃণভূজী প্ৰাণী।
উত্তৰ: জিৰাফ এবিধ তৃণভূজী প্ৰাণী।
৪। চমুটোকা লিখা:
জলাহভূমি: সাধাৰণতে সাময়িকভাৱে বা স্থায়ীভাৱে জলমগ্ন হৈ থকা মাটিভাগকেই জলাহভূমি বুলি কোৱা হয়। পানী আৰু মাটি— এই দুয়ো ধৰণৰ উপাদানেৰে জলাহভূমি গঠিত। এই দুয়োটা উপাদান থকা বাবেই জলাহভূমিত বিভিন্ন ধৰণৰ জলজ উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু অণুজীৱই বাস কৰে। তদুপৰি জলাহভূমিৰ কাষৰীয়া অঞ্চলত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ স্থানীয় আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাইয়ো আশ্ৰয় লয়। খাদ্যৰ বাবে জলাহভূমিৰ প্ৰাণীবোৰে পৰস্পৰে পৰস্পৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এক সুন্দৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ সৃষ্টি কৰে।
অণুজীৱ: যিবিলাক জীৱ আকাৰত ইমানেই ক্ষুদ্ৰ যে সেইবোৰক আমি খালী চকুৰে দেখা নাপাওঁ, সেইবোৰকেই অণুজীৱ বুলি কোৱা হয়। ইহঁতক কেৱল শক্তিশালী অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়তহে দেখা পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে— বেক্টেৰিয়া, ভাইৰাছ আৰু ভেঁকুৰ। অণুজীৱসমূহ বায়ু, পানী, মাটি আৰু আনকি জীৱিত প্ৰাণীৰ শৰীৰৰ ভিতৰতো থাকে। কিছুমান অণুজীৱই মৃত উদ্ভিদ বা প্ৰাণীৰ পচন ঘটাই মাটিক সাৰুৱা কৰে, আনহাতে কিছুমানে বেমাৰৰো সৃষ্টি কৰে।
পানী: পানী পৰিৱেশৰ এক অতি প্ৰয়োজনীয় অজৈৱিক উপাদান। পৃথিৱীৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশই পানীৰে আৱৰা। উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী— সকলোৰে জীৱন ধাৰণৰ বাবে পানী অপৰিহাৰ্য। উদ্ভিদে পানী ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ খাদ্য তৈয়াৰ কৰে আৰু প্ৰাণীয়ে দৈনন্দিন কাম-কাজ তথা শৰীৰৰ জৈৱিক ক্ৰিয়া পৰিচালনা কৰিবলৈ পানীৰ আশ্ৰয় লয়। পানী সাগৰ, নদী, বিল আৰু ভূগৰ্ভত বিভিন্ন ৰূপত পোৱা যায়।
বায়ু: বায়ু হ’ল বিভিন্ন গেছৰ মিশ্ৰণ যিয়ে পৃথিৱীখনক এটা আৱৰণৰ দৰে বেৰি আছে। পৰিৱেশৰ এই অজৈৱিক উপাদানটো নহ’লে কোনো জীৱই জীয়াই থকাটো সম্ভৱ নহয়। বায়ুৰ পৰাই আমি অক্সিজেন গ্ৰহণ কৰি উশাহ লওঁ আৰু উদ্ভিদে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড গ্ৰহণ কৰি খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে। বায়ুমণ্ডলে সূৰ্যৰ পৰা অহা অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মিৰ পৰাও আমাক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।