কানাইৰ চাতুৰী
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া
(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰ লগত খেলিবলৈ অহা গোপ শিশুসকলে যশোদাক কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাই দিবলৈ কৈছিল।
(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণই অভিমান কৰি চাৰি-পাঁচ দিনলৈ নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ শুই থাকিব বুলি মাকক কৈছিল।
(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাবলৈ কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।
(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?
উত্তৰঃ কপিল মুনিৰ মাতৃ আছিল দেৱহুতি।
(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণই বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি দৈত্যৰাজ বলিক ছলনা কৰিছিল।
২। “তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত, উৰি যায় মোৰ জীউ।” — কথাষাৰ কাৰ উক্তি? বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ কথাষাৰ শিশু কৃষ্ণৰ উক্তি। তেওঁ মাতৃ যশোদাক উদ্দেশ্য কৰি এই কথা কৈছে।
কৃষ্ণ স্বয়ং জগতৰ কাৰণ নাৰায়ণ। তেওঁ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু পালনৰ অধীশ্বৰ। তথাপিও যশোদাৰ ঘৰত তেওঁ সাধাৰণ শিশুৰ দৰেই থাকে। মাকৰ মৰমৰ লগতে শাসনো তেওঁ লাভ কৰে। সেইবাবেই মাকৰ খং বা কঠোৰ মুখ দেখিলে কৃষ্ণই সাধাৰণ শিশুৰ দৰে ভয় খোৱাৰ ভাও ধৰে।
এই কথাষাৰৰ মাজেৰে কৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু শিশুসুলভ মানৱীয় ৰূপৰ অপূৰ্ব মিলন প্ৰকাশ পাইছে। জগতৰ অধীশ্বৰ হৈও মাতৃস্নেহৰ আগত তেওঁ যেন অসহায় শিশু—এই বাৎসল্যভাৱেই কবিতাফাঁকিৰ মূল সৌন্দৰ্য।
৩। “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো, সাধিলো দেৱৰ কাম।” — মোহিনী ৰূপৰ জৰিয়তে কৃষ্ণই কেনেদৰে দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল?
উত্তৰঃ সমুদ্ৰ মন্থনৰ ফলত অমৃত লাভ হোৱাৰ পাছত সেই অমৃতক লৈ দেৱতা আৰু অসুৰসকলৰ মাজত বিবাদৰ সৃষ্টি হৈছিল। অসুৰসকলে অমৃত পান কৰিলে তেওঁলোক অধিক শক্তিশালী হৈ উঠিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।
তেতিয়া ভগৱানে অতি মনোমোহা নাৰীৰ মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰে। মোহিনীৰ সৌন্দৰ্যত অসুৰসকল মোহিত হৈ পৰে আৰু সেই সুযোগতে তেওঁ অমৃত দেৱতাসকলক পান কৰায়। ফলত দেৱতাসকল বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পায়।
এইদৰে কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি নিজৰ বুদ্ধি আৰু ঐশ্বৰিক শক্তিৰে দেৱতাসকলৰ মংগল সাধন কৰিছিল।
৪। মাকৰ কি কি গুণৰ কথা ক’বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল?
উত্তৰঃ শিশু কৃষ্ণই মাকৰ ওপৰত মিছা অভিমান কৰি নিজৰ কষ্টবোৰ এটাৰ পাছত এটাকৈ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল যে যশোদা ৰাজপটেশ্বৰী হৈও পুতেকক অলপ সোণ খৰচ কৰি এটা সোণৰ বাঁহী গঢ়াই নিদিয়ে। বাঁহৰ বাঁহী বজাই বজাই তেওঁৰ ওঁঠ ফাটি যায়।
গৰু চৰাবলৈ যাওঁতে মাকে দিয়া খাদ্যও তেওঁৰ বাবে যথেষ্ট নহয় বুলি কৃষ্ণই অভিযোগ কৰে। দিনভৰ কাঁইটীয়া বননিৰ মাজত গৰু আগুৰি ফুৰিবলগীয়া হয়। মূৰত নিয়মিত তেল নিদিয়াৰ ফলত গো-ধূলি লাগি চুলিবোৰো জঁট লগা অৱস্থাত থাকে।
এইবোৰ কথা কৃষ্ণই প্ৰকৃত অভিযোগ হিচাপে নহয়, শিশুসুলভ অভিমান আৰু চাতুৰীৰে মাতৃৰ অধিক মৰম লাভ কৰিবলৈ কৈছে। ইয়াৰ মাজেৰেই যশোদা-কৃষ্ণৰ মৰমভৰা সম্পৰ্ক সুন্দৰকৈ প্ৰকাশ পাইছে।
৫। চমুটোকা লিখা
(ক) বামন
উত্তৰঃ বামন ভগৱান বিষ্ণুৰ অন্যতম অৱতাৰ। এই ৰূপত তেওঁ এজন ক্ষুদ্ৰকায় ব্ৰাহ্মণৰ বেশ ধৰি দানবীৰ বলিৰ যজ্ঞস্থলীলৈ গৈছিল। তেওঁ বলিৰ ওচৰত মাথোঁ তিনিপদ ভূমি বিচাৰে। বলিয়ে দান কৰিবলৈ মান্তি হোৱাৰ পাছত বামনে বিশাল ৰূপ ধাৰণ কৰি দুই পদে স্বৰ্গ আৰু মৰ্ত্য আৱৰি পেলায়। তৃতীয় পদৰ বাবে বলিয়ে নিজৰ মূৰ আগবঢ়ায়। এই ঘটনাৰ মাজেৰে বলিৰ অহংকাৰ দূৰ হয়।
(খ) দেৱহুতি
উত্তৰঃ দেৱহুতি আছিল কপিল মুনিৰ মাতৃ। তেওঁৰ পুত্ৰ কপিল এজন প্ৰসিদ্ধ ঋষি আৰু সাংখ্য দৰ্শনৰ সৈতে জড়িত মহাপুৰুষ হিচাপে পৰিচিত। কপিলে মাতৃ দেৱহুতিক গভীৰ তত্ত্বজ্ঞান প্ৰদান কৰিছিল।
(গ) কপিল
উত্তৰঃ কপিল এজন বিখ্যাত মুনি আৰু সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰৱৰ্তক হিচাপে পৰিচিত। তেওঁ দেৱহুতিৰ পুত্ৰ। বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাত কপিলক ভগৱান বিষ্ণুৰ অৱতাৰ বুলিও মান্য কৰা হয়। তেওঁ মাতৃক আধ্যাত্মিক জ্ঞান প্ৰদান কৰাৰ কথাও পুৰাণত উল্লেখ আছে।
(ঘ) শ্ৰীধৰ কন্দলী
উত্তৰঃ শ্ৰীধৰ কন্দলী অসমীয়া বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য কবি। তেওঁৰ ‘কাণখোৱা’ বিশেষ জনপ্ৰিয় ৰচনা। নিচুকনি গীতৰ সুৰ আৰু ভংগীৰে ৰচিত এই কাব্যত শিশু কৃষ্ণৰ দুষ্টালি, অভিমান, চাতুৰী আৰু মাতৃ যশোদাৰ সৈতে তেওঁৰ মৰমৰ সম্পৰ্ক অতি সৰল আৰু ৰসাল ভাষাত প্ৰকাশ পাইছে।
(ঙ) দৈৱকী
উত্তৰঃ দৈৱকী শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মদাত্ৰী মাতৃ আৰু বসুদেৱৰ পত্নী। দৈৱকীৰ অষ্টম সন্তানৰ হাতত কংসৰ মৃত্যু হ’ব বুলি দৈৱবাণী হোৱাত কংসই দৈৱকী আৰু বসুদেৱক কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰাখিছিল। কাৰাগাৰত কৃষ্ণৰ জন্ম হোৱাৰ পাছত বসুদেৱে শিশুটিক গোকুললৈ লৈ গৈ নন্দ-যশোদাৰ ওচৰত থৈ আহিছিল।
৬। পাঠটিৰ কাহিনীভাগ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰঃ ‘কানাইৰ চাতুৰী’ত শিশু কৃষ্ণৰ অভিমান, বুদ্ধি আৰু মাতৃ যশোদাৰ সৈতে থকা মৰমভৰা সম্পৰ্ক হাস্যৰসাত্মকভাৱে দাঙি ধৰা হৈছে।
এদিন পুৱা গোপ শিশুসকল কৃষ্ণৰ লগত খেলিবলৈ আহে। কৃষ্ণ বহু দেৰিলৈ শুই থকা দেখি তেওঁলোকে যশোদাক কৃষ্ণক জগাই দিবলৈ কয়। যশোদাই মৰম আৰু মৃদু শাসনেৰে কৃষ্ণক উঠিবলৈ কোৱাত কৃষ্ণই অভিমান আৰম্ভ কৰে। তেওঁ কয় যে চাৰি-পাঁচ দিনলৈ নুঠে, নাখায় আৰু গৰু চৰাবলৈও নাযায়।
তাৰ পাছত নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথা মাকক মনত পেলাই দিয়ে। তেওঁ কয়—তেওঁ স্বয়ং জগতৰ কাৰণ নাৰায়ণ; বিভিন্ন সময়ত মোহিনী, কপিল, বামন আদি ৰূপ ধৰি মহৎ কাৰ্য সাধন কৰিছে। তথাপিও যশোদাৰ ঘৰত আহি তেওঁ ‘দধিচোৰ’, ‘মাটিখোৱা’ আদি নামহে পাইছে।
কৃষ্ণই মাকৰ কৃপণতা আৰু নিজৰ কষ্টৰ কথাও মিছা অভিযোগৰ সুৰত কয়। সোণৰ বাঁহী নিদিয়া, কম আহাৰ দিয়া, গৰু চৰাবলৈ পঠিওৱা, চুলিত তেল নিদিয়া আদি কথাৰে তেওঁ যশোদাক জোকায়। আনকি যশোদাক ‘কাঠবাঁজী’ৰ অপবাদৰ পৰা নিজেই ৰক্ষা কৰা বুলিও স্মৰণ কৰায় আৰু অভিমানতে মথুৰালৈ দৈৱকীৰ ওচৰলৈ গুচি যোৱাৰ কথাও কয়।
শেষত মাতৃ যশোদা পুত্ৰৰ অভিমানত গলি যায়। মৰম আৰু আদৰেৰে কৃষ্ণক শান্ত কৰে। কৃষ্ণৰ অভিমান ভাঙে আৰু তেওঁ পুনৰ মাকৰ কোলাত উঠি যায়। এইদৰে পাঠটোত ঈশ্বৰ কৃষ্ণতকৈ মাতৃস্নেহ বিচৰা চতুৰ আৰু মৰমলগা শিশু কৃষ্ণৰ ৰূপটোৱেই অধিক উজ্জ্বল হৈ উঠিছে।
৭। কৃষ্ণই বিভিন্ন সময়ত কি কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কেনে কাৰ্য সাধন কৰিছিল?
উত্তৰঃ পাঠটোত কৃষ্ণই মাতৃ যশোদাৰ আগত নিজৰ ঐশ্বৰিক মহিমাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিবলৈ বিভিন্ন ৰূপ আৰু কাৰ্যৰ উল্লেখ কৰিছে।
নাৰায়ণ ৰূপত তেওঁ জগতৰ সৃষ্টি, স্থিতি আৰু পালনৰ মূল শক্তি। অনন্ত শয্যাত শয়ন কৰি তেওঁৰ নাভিপদ্মৰ পৰা ব্ৰহ্মাৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি বৰ্ণনা আছে।
চতুৰ্ভুজ ৰূপত তেওঁ দেৱতাসকলক নিজৰ ঐশ্বৰিক শক্তিৰ পৰিচয় দিছিল।
মোহিনী ৰূপত তেওঁ অসুৰসকলক মোহিত কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাই তেওঁলোকৰ মংগল সাধন কৰিছিল।
কপিল ৰূপত তেওঁ দেৱহুতিৰ পুত্ৰ হিচাপে অৱতাৰ লৈ মাতৃক তত্ত্বজ্ঞান দিছিল।
বামন ৰূপত তেওঁ দৈত্যৰাজ বলিৰ ওচৰত তিনিপদ ভূমি বিচাৰি তেওঁৰ অহংকাৰ বিনাশ কৰিছিল।
এই সকলো মহৎ কাৰ্যৰ কথা উল্লেখ কৰি কৃষ্ণই চাতুৰীৰে বুজাব বিচাৰিছে যে ইমান ঐশ্বৰিক মহিমা থকা সত্ত্বেও যশোদাৰ ঘৰত তেওঁ সাধাৰণ দুষ্ট শিশু হিচাপেহে পৰিচিত।
৮। কবিতাটোত ‘কাঠবাঁজী’ বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি? এই অপবাদৰ পৰা তেওঁক কোনে ৰক্ষা কৰিলে?
উত্তৰঃ কবিতাটোত যশোদাক ‘কাঠবাঁজী’ বুলি কোৱা হৈছে। ‘কাঠবাঁজী’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল সন্তান নোহোৱা বা সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰা নাৰী।
কৃষ্ণই অভিমানৰ সুৰত কয় যে মানুহে যশোদাক এই অপবাদেৰে হাঁহিছিল; কিন্তু তেওঁ যশোদাৰ পুত্ৰৰূপে আহি মাতৃত্বৰ সুখ দিয়াৰ ফলত সেই দুখ আৰু অপবাদ দূৰ হ’ল। অৰ্থাৎ কবিতাটোৰ ভাব অনুসৰি শ্ৰীকৃষ্ণই যশোদাক এই অপবাদৰ পৰা মুক্ত কৰিছিল।
৯। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা
(ক)
“কাঠবাঁজী বুলি জগতে হাসয়
দেখিলে সুমৰে হৰি।
মই আসি তোৰ ঘৰে পুত্ৰ ভৈলো
সিটো দুখ দূৰ কৰি।।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকি শ্ৰীধৰ কন্দলীৰ ‘কানাইৰ চাতুৰী’ৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াত শিশু কৃষ্ণই মিছা অভিমানৰ চলেৰে মাতৃ যশোদাক নিজৰ গুৰুত্ব মনত পেলাই দিছে।
কৃষ্ণই কৈছে যে সন্তান নথকাৰ বাবে মানুহে যশোদাক ‘কাঠবাঁজী’ বুলি উপহাস কৰিছিল। কিন্তু কৃষ্ণ যশোদাৰ পুত্ৰৰূপে আহি তেওঁৰ মাতৃত্বৰ অভাৱ পূৰণ কৰিলে আৰু সেই সামাজিক অপবাদৰ পৰা মুক্ত কৰিলে।
ইমানখিনি কৰাৰ পাছতো মাকে কৃষ্ণক যথেষ্ট মৰম নকৰে বুলি শিশুসুলভ অভিযোগ তুলি তেওঁ যশোদাক জোকাইছে। এই কবিতাফাঁকিৰ মাজেৰে কৃষ্ণৰ চাতুৰী, অভিমান আৰু মাতৃ-পুত্ৰৰ বাৎসল্যভৰা সম্পৰ্ক প্ৰকাশ পাইছে।
(খ)
“মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো
সাধিলো দেৱৰ কাম।
তোমাৰ ঘৰে আসি বৰ যশ পাইলো
লৈলো দধিচোৰ নাম।।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকিত কৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু গোকুলৰ শিশুলীলাৰ ৰসাল বৈপৰীত্য প্ৰকাশ পাইছে।
কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলক অমৃত পান কৰাই মহৎ কাৰ্য সাধন কৰিছিল। কিন্তু যশোদাৰ ঘৰত শিশু হৈ থাকোঁতে দৈ চুৰ কৰাৰ অভিযোগত তেওঁ ‘দধিচোৰ’ নাম লাভ কৰিছে।
এই কথা কৈ কৃষ্ণই অভিমানৰ চলেৰে বুজাব বিচাৰে যে যিজনে দেৱতাসকলৰ মংগল সাধন কৰিব পাৰে, সেইজনেই মাকৰ ওচৰত এখন দুষ্ট আৰু চোৰ শিশু। এই বৈপৰীত্যই কৃষ্ণৰ লীলাৰ মাধুৰ্য বৃদ্ধি কৰিছে আৰু কবিতাখনক হাস্যৰস আৰু বাৎসল্যৰসেৰে ভৰাই তুলিছে।
(গ)
“মই নাৰায়ণ জগত কাৰণ
তুমি গোৱালৰ জীউ।
তথাপি তোহাক দেখন্তে ডৰত
উৰি যায় মোৰ জীউ।।”
উত্তৰঃ উদ্ধৃত কবিতাফাঁকিত কৃষ্ণই নিজৰ ঐশ্বৰিক পৰিচয় আৰু যশোদাৰ ওচৰত থকা শিশুস্বৰূপৰ মাজৰ বৈপৰীত্য প্ৰকাশ কৰিছে।
কৃষ্ণ স্বয়ং নাৰায়ণ—জগতৰ সৃষ্টি আৰু পালনৰ মূল শক্তি। যশোদা এগৰাকী সাধাৰণ গোৱাল পৰিয়ালৰ নাৰী। তথাপিও মাকৰ খং দেখিলে কৃষ্ণই সাধাৰণ শিশুৰ দৰে ভয় খায় বুলি কয়।
ইয়াৰ গভীৰ তাৎপৰ্য হ’ল—ঈশ্বৰীয় শক্তিৰ ওপৰতো মাতৃস্নেহৰ অধিকাৰ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। পৰম শক্তিমান কৃষ্ণ যশোদাৰ পুত্ৰৰূপে নিজকে মাতৃৰ মৰম আৰু শাসনৰ অধীন কৰি ৰাখিছে। এই ভাবেই কবিতাফাঁকিক বিশেষ মৰ্মস্পৰ্শী কৰি তুলিছে।
ভাষা-বিষয়ক
১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ আধুনিক ৰূপ লিখা
- আসি — আহি
- খেড়ি — খেলি
- পুহাইল — পুৱাল
- নুজুৰাই — জুৰ নপৰে
- হন্তে — পৰা
- বিগুটিয়া — ঠাট্টা কৰি / ইতিকিং কৰি
- কিসৰ — কিহৰ
২। লিংগ পৰিৱৰ্তন কৰা
- সুন্দৰী — সুন্দৰ
- মাতৃ — পিতৃ
- মামা — মামী
৩। বিপৰীত শব্দ লিখা
- বিশ্বাস — অবিশ্বাস
- দোষ — গুণ
- আনন্দ — বিষাদ
- অপমান — সন্মান
- অমৃত — বিষ
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(ক) কৃষ্ণক টোপনিৰ পৰা জগাবলৈ কোনে আহি যশোদাক কৈছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰ লগৰীয়া গোপ শিশুসকলে আহি যশোদাক কৃষ্ণক জগাই দিবলৈ কৈছিল।
(খ) কৃষ্ণই কিমান দিন টোপনিৰ পৰা নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি মাকক জনাইছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণই মাকৰ ওপৰত অভিমান কৰি চাৰি-পাঁচ দিনলৈ নুঠাকৈ আৰু নোখোৱাকৈ থাকিব বুলি জনাইছিল।
(গ) দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাবলৈ কৃষ্ণই কি ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।
(ঘ) কপিল মুনিৰ মাতৃ কোন আছিল?
উত্তৰঃ কপিল মুনিৰ মাতৃ আছিল দেৱহুতি।
(ঙ) কি ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ বামন ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই বলিক ছলনা কৰিছিল।
২। “তথাপি তোহোক দেখন্তে ডৰত, উৰি যায় মোৰ জীউ।”— এইষাৰ কাৰ উক্তি? বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ এইষাৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ উক্তি। তেওঁ মাতৃ যশোদাক উদ্দেশ্য কৰি এই কথা কৈছিল।
শ্ৰীকৃষ্ণ যদিও জগতৰ স্বামী স্বয়ং নাৰায়ণ, তথাপিও যশোদাৰ ঘৰত তেওঁ এজন অতি মৰম লগা আৰু দুষ্ট শিশুৰ দৰে বাস কৰিছিল। মাক যশোদাই তেওঁক সাধাৰণ পুত্ৰৰ দৰে শাসন কৰিছিল। এদিন পুৱা পলমকৈ শুই উঠাৰ বাবে যশোদাই খং কৰাত কৃষ্ণই অভিমান কৰি মাকক কৈছিল যে তেওঁ জগতৰ স্ৰষ্টা নাৰায়ণ হ’লেও মাকৰ শাসন আৰু খঙাল ৰূপ দেখিলে এজন সাধাৰণ শিশুৰ দৰে তেওঁৰ ‘জীউ উৰি যায়’ অৰ্থাৎ তেওঁ বৰ ভয় পায়। ইয়াৰ জৰিয়তে কৃষ্ণৰ মানৱীয় শিশু সুলভ চৰিত্ৰ আৰু মাতৃ-পুত্ৰৰ নিভাজ সম্পৰ্ক ফুটি উঠিছে।
৩। মোহিনী স্বৰূপৰ জৰিয়তে কৃষ্ণই কেনেকৈ দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল?
উত্তৰঃ সাগৰ মন্থনৰ সময়ত ওলোৱা অমৃতক লৈ দেৱতা আৰু অসুৰৰ মাজত বিবাদৰ সৃষ্টি হৈছিল। অসুৰে অমৃত পালে বিশ্বত অধৰ্ম বাঢ়িব বুলি জানি কৃষ্ণই এগৰাকী পৰম সুন্দৰী নাৰী অৰ্থাৎ ‘মোহিনী’ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে। অসুৰসকল মোহিনীৰ ৰূপত ভোল গৈ থাকোতেই কৃষ্ণই চতুৰালিৰে সকলো অমৃত দেৱতাসকলক খুৱাই তেওঁলোকক অমৰ কৰে। এনেদৰেই মোহিনী ৰূপ ধাৰণ কৰি কৃষ্ণই দেৱতাৰ কাৰ্য সাধন কৰিছিল।
৪। মাকৰ কি কি গুণৰ (অৱহেলাৰ) কথা ক’বলৈ শিশু কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি কৈছিল?
উত্তৰঃ শ্ৰীকৃষ্ণই অভিমান কৰি মাকক কৈছিল যে তেওঁ ৰাজপটেশ্বৰী হৈয়ো পুত্ৰক এটা সোণৰ বাঁহী গঢ়াই দিব পৰা নাই। বাঁহৰ বাঁহী বজাই কৃষ্ণৰ ওঁঠ ফাটি তেজ ওলাইছে। মাকে তেওঁক খাবলৈ দিয়া এমুঠি শুকান ভাতেৰে তেওঁৰ পেট নভৰে। গৰু চৰাবলৈ যাওঁতে তেওঁৰ ভৰিত কাঁইটে বিন্ধে আৰু চুলিত তেল নিদিয়াৰ বাবে ধূলি পৰি জঁটা বান্ধিছে। মাকৰ এনে কৃপণালি আৰু অৱহেলাৰ কথা লোকক ক’বলৈ কৃষ্ণৰ লাজ লাগে বুলি তেওঁ আক্ষেপ কৰিছিল।
৫। চমু টোকা লিখাঃ
বামন: বিষ্ণুৰ পঞ্চম অৱতাৰ। তেওঁ বাওনা ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপ ধৰি দানী ৰজা বলিৰ ওচৰত তিনিপদ ভূমি খুজিছিল আৰু চাতুৰীৰে বলিৰ অহংকাৰ নাশ কৰি তেওঁক পাতাললৈ পঠাইছিল।
কপিল: এজন প্ৰসিদ্ধ মুনি আৰু সাংখ্য দৰ্শনৰ প্ৰণেতা। তেওঁ কৰ্দ্দম মুনি আৰু দেৱহুতিৰ পুত্ৰ। তেওঁক বিষ্ণুৰ অৱতাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
শ্ৰীধৰ কন্দলী: এওঁ এগৰাকী প্ৰাক-শংকৰী বা শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক কবি। তেওঁৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পুথিখন হ’ল ‘কাণখোৱা’। এই পুথিখন নিচুকনি গীতৰ আৰ্হিত ৰচিত।
৮। কবিতাটোত “কাঠবাঁজী” বুলি কাক কৈছে? ইয়াৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ কবিতাটোত “কাঠবাঁজী” বুলি যশোদাক কৈছে। “কাঠবাঁজী” মানে হৈছে যি গৰাকী মহিলাৰ কোনো সন্তান জন্ম নহয় (বন্ধ্যা)। জগতৰ মানুহে যাতে যশোদাক কাঠবাঁজী বুলি নিন্দা নকৰে, সেইবাবেই স্বয়ং ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই তেওঁৰ পুত্ৰ ৰূপে জন্ম লৈ তেওঁক এই অপবাদৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছিল।
৯। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰাঃ
(খ) “মোহিনী স্বৰূপে অমৃত পিয়ালো… লৈলো দধিচোৰ নাম।।”
তাৎপৰ্য: এইফাঁকি কবিতাৰ জৰিয়তে শ্ৰীকৃষ্ণৰ ঐশ্বৰিক মহিমা আৰু মানৱীয় লীলাৰ বৈপৰীত্য প্ৰকাশ পাইছে। শ্ৰীকৃষ্ণই মাকক কৈছে যে তেওঁ মোহিনী ৰূপ ধৰি দেৱতাসকলক অমৃত খুৱাই জগত উদ্ধাৰ কৰিছিল। কিন্তু মাক যশোদাৰ ঘৰত তেওঁ সামান্য দধি (দৈ) চুৰ কৰি খোৱাৰ বাবে ‘দধিচোৰ’ নাম পাবলগীয়া হৈছে। অৰ্থাৎ জগতৰ ত্ৰাণকৰ্তা হৈয়ো মাকৰ ওচৰত তেওঁ এজন সামান্য দধিচোৰ শিশুহে— এয়াই কৃষ্ণৰ মধুৰ লীলা।
এই Post টো Update কৰাত সহায় কৰিব বিচাৰে নেকি?
ইয়াত কিবা ভুল, অসম্পূৰ্ণ তথ্য বা নতুন তথ্য থাকিলে আপুনি এটা উন্নত version প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে। Live Post তৎক্ষণাৎ সলনি নহ'ব।
Update This Post