Lesson: 1

শব্দ-টোকা

বায় = বজায়।
ভুলে = ভোল যায়।
ৰহিয়া = ৰৈ।
গণ্ড = গাল।
মধুপ = ভোমোৰা।
ত্ৰিভংগ = ডিঙি, কঁকাল আৰু আঠু বেঁকা কৰি থিয় হোৱা ভংগী।
ভাস = প্ৰকাশ।
দৰশিয়া = দেখুৱাই।
মঞ্জীৰ = ভৰিৰ অলংকাৰ, নূপুৰ।
উচ্চায়া = ওপৰলৈ তুলি বা উচ্চ কৰি।
পঞ্চম = পঞ্চম স্বৰ।
বেত্ৰ = বেত, সৌকা।
ধ্ৰুং = বৰগীতৰ ধ্ৰুৱ বা স্থায়ী অংশ।
কাঞ্চী = কঁকালত পিন্ধা অলংকাৰ।
ভ্ৰূৱ = চেলাউৰি।
কালিন্দী = যমুনা নদী।
তীৰে = নদীৰ পাৰ।
পৰকাশ = প্ৰকাশ।
তনু = শৰীৰ, দেহ।
কেয়ুৰ = বাহুৰ অলংকাৰ, বাজু।
পঙ্কজ = পদুম ফুল।

ক্ৰিয়া-কলাপ

১। চমু উত্তৰ দিয়া

(ক) বৰগীতটি কোনে ৰচনা কৰা?

উত্তৰঃ বৰগীতটি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ৰচনা কৰা।

(খ) বৰগীতটি কি ৰাগত উল্লেখ আছে?

উত্তৰঃ বৰগীতটি ‘আশোৱাৰী’ ৰাগত ৰচিত।

(গ) কালিন্দী নদীৰ তীৰত কোনে ধেনু চৰাইছে?

উত্তৰঃ কালিন্দী নদীৰ তীৰত শ্ৰীকৃষ্ণই গোপবালকসকলৰ সৈতে ধেনু চৰাইছে।

(ঘ) গোপ শিশুসকলে কাৰ সৈতে আনন্দ কৰিছে?

উত্তৰঃ গোপ শিশুসকলে শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে আনন্দ কৰিছে।

(ঙ) কৃষ্ণৰ শ্যামবৰণীয়া শৰীৰৰ বাওঁকাষত কিহে শোভা বঢ়াইছে?

উত্তৰঃ কৃষ্ণৰ শ্যামবৰণীয়া শৰীৰৰ বাওঁকাষত শিঙা আৰু বেত্ৰই শোভা বঢ়াইছে।

(চ) শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ কি?

উত্তৰঃ ‘কীৰ্ত্তন-ঘোষা’ক শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ বুলি কোৱা হয়।

২। বৃন্দাবনৰ আনন্দমুখৰ পৰিৱেশটোৰ চমু বৰ্ণনা দিয়া।

উত্তৰঃ বৃন্দাবনত শ্ৰীকৃষ্ণই গোপবালকসকলৰ সৈতে গৰু চৰাইছে। কালিন্দী নদীৰ তীৰত সকলো গোপবালকে আনন্দেৰে খেলি আছে। শ্ৰীকৃষ্ণৰ মূৰত ময়ূৰপাখি, কাণত কুণ্ডল, ডিঙিত বনমালা আৰু ভৰিত নূপুৰ শোভা পাইছে। তেওঁ কদম গছৰ তলত ত্ৰিভংগ ভংগীত থিয় হৈ পঞ্চম স্বৰত বাঁহী বজাইছে। বাঁহীৰ সুমধুৰ সুৰ, নূপুৰৰ ৰিণি-ৰিণি শব্দ আৰু গোপবালকসকলৰ আনন্দে সমগ্ৰ বৃন্দাবনক আনন্দমুখৰ কৰি তুলিছে।

৩। শ্ৰীকৃষ্ণৰ শাৰীৰিক সৌন্দৰ্য পাঠৰ আধাৰত বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ শ্ৰীকৃষ্ণৰ শৰীৰ শ্যামবৰণীয়া আৰু অপৰূপ সৌন্দৰ্যময়। তেওঁৰ মূৰত ময়ূৰপাখি, কাণত কুণ্ডল, বাহুত কেয়ুৰ আৰু কঙ্কণ, কঁকালত কাঞ্চী আৰু ভৰিত মঞ্জীৰ শোভা পাইছে। ডিঙিত দীঘল বনমালা আৰু বক্ষত কৌস্তুভ মণি শোভিত। পীতবস্ত্ৰই তেওঁৰ শ্যামবৰণীয়া দেহৰ সৌন্দৰ্য অধিক বৃদ্ধি কৰিছে। ত্ৰিভংগ ভংগীত থিয় হৈ সুমধুৰ হাঁহি মাৰি বাঁহী বজোৱা কৃষ্ণৰ ৰূপে সকলোকে মোহিত কৰি তোলে।

৪। “ত্ৰিভংগ ললিত হাস” মানে কি?

উত্তৰঃ “ত্ৰিভংগ ললিত হাস” মানে ডিঙি, কঁকাল আৰু আঠু বেঁকা কৰি ত্ৰিভংগ ভংগীত থিয় হৈ শ্ৰীকৃষ্ণই মধুৰ হাঁহি মৰা।

৫। ‘গণ্ড’ আৰু ‘পঙ্কজ’ শব্দৰ অৰ্থ লিখা।

উত্তৰঃ ‘গণ্ড’ মানে গাল আৰু ‘পঙ্কজ’ মানে পদুম ফুল।

৬। বৰগীত কাক বোলে? ইয়াৰ তিনিটা লক্ষণ লিখা।

উত্তৰঃ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মহাপুৰুষ মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা উচ্চ আধ্যাত্মিক ভাবসম্পন্ন, ৰাগ-আশ্ৰিত গীতসমূহক বৰগীত বোলে।

বৰগীতৰ তিনিটা মুখ্য লক্ষণ হ’ল—

১। বৰগীতসমূহ শাস্ত্ৰীয় ৰাগৰ ভিত্তিত ৰচিত।
২। ইয়াৰ ভাষা মূলত ব্ৰজাৱলী।
৩। ভক্তি, দাস্য, বাৎসল্য আৰু শান্ত ভাবৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়।

৭। চমু টোকা লিখা

(ক) ব্ৰজাৱলী ভাষা

উত্তৰঃ ব্ৰজাৱলী এক কৃত্ৰিম সাহিত্যিক ভাষা। মধ্যযুগত বৈষ্ণৱ কবিসকলে এই ভাষা সাহিত্য আৰু ধৰ্মীয় ৰচনাত ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অসমীয়া ব্ৰজাৱলীত মৈথিলী ভাষাৰ লগত অসমীয়া ভাষাৰ শব্দ আৰু ধ্বনিগত বৈশিষ্ট্যৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে বৰগীত আৰু অংকীয়া নাটত ব্ৰজাৱলী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

(খ) ভটিমা

উত্তৰঃ প্ৰশস্তি বা গুণ-গৰিমা প্ৰকাশ কৰা গীতক ভটিমা বোলে। ‘ভাট’ নামৰ প্ৰশস্তিগায়কসকলৰ সৈতে ‘ভটিমা’ শব্দৰ সম্পৰ্ক আছে। শংকৰদেৱে নাট-ভটিমা, দেৱ-ভটিমা আৰু ৰাজ-ভটিমা ৰচনা কৰিছিল। মাধৱদেৱে গুৰু-ভটিমা ৰচনা কৰে। সেয়েহে ভটিমা মুঠতে চাৰি প্ৰকাৰৰ বুলি ধৰা হয়।

৮। প্ৰসংগ-সংগতি দেখুৱাই ব্যাখ্যা কৰা

(ক) “কেয়ুৰ কঙ্কণ কৰে উৰে বনমালা লুলে

মধুৰ মধুপ মধু ভুলে।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত পদফাঁকি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ ৰচিত ‘আনন্দে গোবিন্দে বায় বৃন্দাবনে বেণু’ বৰগীতৰ পৰা লোৱা হৈছে।

ইয়াত কবিয়ে শ্ৰীকৃষ্ণৰ অপৰূপ ৰূপ-সৌন্দৰ্য বৰ্ণনা কৰিছে। শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাহুত কেয়ুৰ আৰু কঙ্কণ শোভা পাইছে আৰু ডিঙিত বনফুলৰ দীঘল মালা দুলি আছে। সেই সুগন্ধি বনমালাৰ মৌৰ গন্ধত আকৰ্ষিত হৈ ভোমোৰাবোৰ তাত আহি মধু পান কৰি মোহিত হৈ পৰিছে। এই বৰ্ণনাই কৃষ্ণৰ অলৌকিক সৌন্দৰ্য আৰু বৃন্দাবনৰ আনন্দময় পৰিৱেশ স্পষ্ট কৰি তুলিছে।

(খ) “ত্ৰিভংগ ললিত হাস কৰু হৰি ভ্ৰূৱ ভাস

দৰশিয়া লীলা বিলাসে।”

উত্তৰঃ উদ্ধৃত পদফাঁকি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ ৰচিত ‘আনন্দে গোবিন্দে বায় বৃন্দাবনে বেণু’ বৰগীতৰ পৰা লোৱা হৈছে।

ইয়াত কবিয়ে শ্ৰীকৃষ্ণৰ মনোমোহা ভংগী আৰু লীলাময় ৰূপ বৰ্ণনা কৰিছে। কৃষ্ণই ডিঙি, কঁকাল আৰু আঠু বেঁকা কৰি ত্ৰিভংগ ভংগীত থিয় হৈ আছে। তেওঁৰ মুখত মধুৰ হাঁহি আৰু চেলাউৰিৰ মনোৰম ভংগী প্ৰকাশ পাইছে। এই অপৰূপ ৰূপৰ মাজেৰে কৃষ্ণই গোপবালকসকলৰ সৈতে আনন্দময় লীলা কৰি আছে। কবিয়ে এই দৃশ্যৰ জৰিয়তে কৃষ্ণৰ সৌন্দৰ্য আৰু লীলাময় ৰূপ প্ৰকাশ কৰিছে।

৯। শংকৰদেৱৰ সাহিত্য-কৃতিৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ মধ্যযুগীয়া অসমীয়া সাহিত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যিক। তেওঁ ধৰ্ম, সাহিত্য, সংগীত আৰু নাট্যকলালৈ অসামান্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।

তেওঁৰ প্ৰধান সাহিত্য-কৃতিসমূহ হ’ল—

১। কাব্যঃ হৰিশ্চন্দ্ৰ উপাখ্যান, ৰুক্মিণী হৰণ, বলিছলন, অমৃত মন্থন, অজামিল উপাখ্যান, কুৰুক্ষেত্ৰ আদি।

২। অংকীয়া নাটঃ পত্নীপ্ৰসাদ, কালিয়দমন, কেলিগোপাল, ৰুক্মিণী হৰণ, পাৰিজাত হৰণ আৰু ৰামবিজয়।

৩। গীতঃ বৰগীত, ভটিমা, টোটয় আৰু চপয়।

৪। ভক্তিতত্ত্বমূলক ৰচনাঃ ভক্তি প্ৰদীপ, ভক্তি ৰত্নাকৰ, নিমি-নৱসিদ্ধ সংবাদ, অনাদি পাতন আদি।

৫। অনুবাদমূলক ৰচনাঃ ভাগৱতৰ বিভিন্ন স্কন্ধ আৰু উত্তৰাকাণ্ড ৰামায়ণ।

৬। নাম-প্ৰসংগমূলক ৰচনাঃ কীৰ্ত্তন-ঘোষা আৰু গুণমালা।

ইয়াৰ ভিতৰত ‘কীৰ্ত্তন-ঘোষা’ক শংকৰদেৱৰ সাহিত্য-জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ বুলি গণ্য কৰা হয়।

ভাষা-বিচাৰ

১। সমাৰ্থক শব্দ লিখা

তনু = দেহ, শৰীৰ।
নেত্ৰ = চকু, নয়ন, লোচন।
পদুম = পদ্ম, কমল, পঙ্কজ।
অৰুণ = সূৰ্য, ৰবি, আদিত্য।
চৰণ = ভৰি, পদ।

২। আধুনিক ৰূপ লিখা

ভাস = প্ৰকাশ।
ভ্ৰূৱ = চেলাউৰি।
বেত্ৰ = বেত, সৌকা।
মধুপ = ভোমোৰা।
দৰশিয়া = দেখুৱাই।

৩। শব্দাৰ্থ লিখা

ভুলে = ভোল যায়।
ৰহিয়া = ৰৈ।
মঞ্জীৰ = ভৰিৰ অলংকাৰ, নূপুৰ।
কেয়ুৰ = বাহুৰ অলংকাৰ, বাজু।
বায় = বজায়।
কাঞ্চী = কঁকালত পিন্ধা অলংকাৰ।

বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)

১। বৰগীতটি কোনে ৰচনা কৰিছিল?

A. মাধৱদেৱ
B. শংকৰদেৱ
C. অনন্ত কন্দলী
D. হেম সৰস্বতী

উত্তৰঃ B. শংকৰদেৱ

২। বৰগীতটি কোন ৰাগত ৰচিত?

A. ভৈৰৱী
B. আশোৱাৰী
C. বসন্ত
D. কল্যাণ

উত্তৰঃ B. আশোৱাৰী

৩। কালিন্দী কোন নদীৰ আন এটা নাম?

A. গংগা
B. যমুনা
C. ব্ৰহ্মপুত্ৰ
D. সৰস্বতী

উত্তৰঃ B. যমুনা

৪। কালিন্দী নদীৰ তীৰত কোনে ধেনু চৰাইছে?

A. বলৰাম
B. শ্ৰীকৃষ্ণ
C. নাৰদ
D. উদ্ধৱ

উত্তৰঃ B. শ্ৰীকৃষ্ণ

৫। ‘মধুপ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A. মৌ
B. ভোমোৰা
C. ফুল
D. মধু

উত্তৰঃ B. ভোমোৰা

৬। ‘কেয়ুৰ’ কি?

A. ভৰিৰ অলংকাৰ
B. কাণৰ অলংকাৰ
C. বাহুৰ অলংকাৰ
D. কঁকালৰ অলংকাৰ

উত্তৰঃ C. বাহুৰ অলংকাৰ

৭। ‘মঞ্জীৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A. নূপুৰ
B. মুকুট
C. কুণ্ডল
D. বনমালা

উত্তৰঃ A. নূপুৰ

৮। ‘পঙ্কজ’ মানে কি?

A. ভোমোৰা
B. পদুম ফুল
C. কদম ফুল
D. বনমালা

উত্তৰঃ B. পদুম ফুল

৯। বৰগীতৰ মূল ভাষা কি?

A. সংস্কৃত
B. ব্ৰজাৱলী
C. পালি
D. প্ৰাকৃত

উত্তৰঃ B. ব্ৰজাৱলী

১০। ‘ত্ৰিভংগ’ বুলিলে কি বুজায়?

A. তিনিটা বাদ্য
B. তিনিটা ৰাগ
C. ডিঙি, কঁকাল আৰু আঠু বেঁকা কৰা ভংগী
D. তিনিটা অলংকাৰ

উত্তৰঃ C. ডিঙি, কঁকাল আৰু আঠু বেঁকা কৰা ভংগী

১১। শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ কোনখন?

A. গুণমালা
B. কীৰ্ত্তন-ঘোষা
C. ৰুক্মিণী হৰণ
D. ভক্তি ৰত্নাকৰ

উত্তৰঃ B. কীৰ্ত্তন-ঘোষা

১২। ‘ভ্ৰূৱ’ শব্দৰ আধুনিক ৰূপ কি?

A. কপাল
B. চকু
C. চেলাউৰি
D. গাল

উত্তৰঃ C. চেলাউৰি

১৩। ‘বায়’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A. যায়
B. বজায়
C. ৰয়
D. গায়

উত্তৰঃ B. বজায়

১৪। বৰগীতত কোন ভাবৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়?

A. হাস্য
B. ভক্তিভাব
C. বীৰভাব
D. ৰৌদ্ৰভাব

উত্তৰঃ B. ভক্তিভাব

১৫। শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ গীতসমূহক কি বুলি কোৱা হয়?

A. জিকিৰ
B. বৰগীত
C. বিহুগীত
D. দেহবিচাৰৰ গীত

উত্তৰঃ B. বৰগীত

১৬। ভটিমা মূলত কি?

A. প্ৰশস্তিমূলক গীত
B. লোকগীত
C. বিয়াগীত
D. নিচুকনি গীত

উত্তৰঃ A. প্ৰশস্তিমূলক গীত

১৭। মাধৱদেৱে কোন প্ৰকাৰৰ ভটিমা ৰচনা কৰিছিল?

A. ৰাজ-ভটিমা
B. দেৱ-ভটিমা
C. গুৰু-ভটিমা
D. নাট-ভটিমা

উত্তৰঃ C. গুৰু-ভটিমা

১৮। শ্ৰীকৃষ্ণই কি বাদ্য বজাইছে?

A. খোল
B. বাঁহী
C. তাল
D. মৃদংগ

উত্তৰঃ B. বাঁহী

১৯। শ্ৰীকৃষ্ণৰ ডিঙিত কি শোভা পাইছে?

A. কাঞ্চী
B. বনমালা
C. মঞ্জীৰ
D. বেত্ৰ

উত্তৰঃ B. বনমালা

২০। ‘তনু’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

A. মন
B. দেহ
C. চকু
D. ভৰি

উত্তৰঃ B. দেহ

Teacher Generate Question Answer

শব্দ-টোকাঃ

বায় = বজায়।

ভুলে = ভোল যায়।

ৰহিয়া = ৰৈ।

গণ্ড = গণ্ডা, গলত থকা ৰেখা।

মধুপ = ভোমোৰা

ত্ৰিভং = ডিঙি, কঁকাল, আঠু বেকা কৰি থিয় হোৱা কৃষ্ণৰ ৰূপ

ভাস = প্ৰকাশ

দৰশিয়া = দেখুৱাই।

মঞ্জীৰ = ভৰিৰ অলংকাৰ, নুপুৰ।

উচ্চায়া = ওখ বা ডাঙৰ, ওপৰলৈ তুলি বা ধৰি।

পঞ্চম = পঞ্চম স্বৰ।

বেত্ৰ = বেত।

ধ্ৰুং = বৰগীতৰ ধ্ৰুৱ পদ বা স্থায়ী অংশক বুজাবলৈ ‘ধ্ৰুং’ ব্যৱহাৰ হয়।

কাঞ্চি = ককাঁলত পিন্ধা কেইবাগছীয়া হাৰ।

ভ্ৰূৱ = চেলাউৰি।

কালিন্দী = কীলিন্দ পৰ্বতৰ পৰা ওলোৱা যমুনা নৈ।

তীৰে = নেৰ পাৰ।

পৰকাশ = প্ৰকাশ

তনু = শৰীৰ, দেহ।

কেয়ুৰ = বাহুৰ অলংকাৰ, বাজু।

ক্ৰিয়া-কলাপঃ

১। চমু উত্তৰ দিয়া।

(ক) বৰগীতটি কোনে ৰচনা কৰা?

উত্তৰঃ বৰগীতটি শ্ৰী শ্ৰী শংকৰদেৱে ৰচনা কৰা।

(খ) বৰগীতটি কি ৰাগত উল্লেখ আছে?

উত্তৰঃ বৰগীতটি আশোৱাৰী ৰাগত উল্লেখ আছে।

(গ) কালিন্দী নদীৰ তীৰত কোনে ধেনু চৰাইছে?

উত্তৰঃ কালিন্দী নদীৰ তীৰত শ্ৰীকৃষ্ণই ধেনু চৰাইছে।

(ঘ) গােপ শিশুসকলে কাৰ সৈতে আনন্দ কৰিছে?

উত্তৰঃ গােপ শিশুসকলে শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে আনন্দ কৰিছে।

(ঙ) কৃষ্ণৰ শ্যামবৰণীয়া শৰীৰৰ বাওঁকাষত কিহে শােভা বঢ়াইছে?

উত্তৰঃ কৃষ্ণৰ শ্যামবৰণীয়া শৰীৰৰ বাওঁকাষত বেশভূষা আৰু পীত বস্ত্ৰই শােভা বঢ়াইছে।

(চ) শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীর্তিস্তম্ভ কি?

উত্তৰঃ শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীর্তিস্তম্ভ কীৰ্ত্তন ঘোষা।

২। বৃন্দাবনৰ আনন্দমুখৰ পৰিৱেশটোৰ চমু বর্ণনা দিয়া।

উত্তৰঃ বৃন্দাবনত গোপবিলকৰ সৈতে কৃষ্ণই গৰু চৰাইছিল। তেওঁলোকে নানা লীলা-খেলা কৰিছে। কৃষ্ণ উপস্থিতিত বৃন্দাবনত এক আনন্দ মূখৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছে। কৃষ্ণৰ বাঁহীৰ পঞ্চম সুৰে সকলোকে মোহিত কৰি তুলিছে। যমুনা নৈৰ পাৰত এক আনন্দৰ উৎসৱ চলিছে।

৩। শ্রীকৃষ্ণৰ শাৰীৰিক সৌন্দর্য পাঠৰ আধাৰত বর্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ শ্ৰীকৃষ্ণৰ শৰীৰটো হ’ল শ্যাম বৰণীয়া। সেই শৰীৰত তেওঁ নানা বেশভূষা আৰু পীত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছে। যিয়ে তেওঁক এক অপৰূপ সৌন্দৰ্য দান কৰিছে।

৪। “ত্রিভঙ্গ ললিত হাস”-মানে কি?

উত্তৰঃ “ত্রিভঙ্গ ললিত হাস”-মানে হ’ল আঠুঁ বেকা কৰি থিয় হোৱা কৃষ্ণৰ ৰূপ।

৫। ‘গণ্ড’ আৰু পঙ্কজ’ শব্দৰ অৰ্থ লিখা।

উত্তৰঃ ‘গণ্ড’ শব্দৰ অৰ্থ গলত থকা ৰেখা আৰু পঙ্কজ’ শব্দৰ অৰ্থ কমল।

৬। বৰগীত কাক বােলে? ইয়াৰ তিনিটা লক্ষণ লিখা।

উত্তৰঃ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু তেৰাৰ প্ৰধান শিষ্য শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা গীতসমূহক বৰগীত বুলি কোৱা হয়।
ইয়াৰ তিনিটা লক্ষণ হ’ল –

(১) বৰগীতৰ মূল ভাষা ব্ৰজাৱলী।

(২) শাস্ত্ৰীয় ৰাগ আৰু আধ্যাত্মিক ভাবৰ প্ৰাধান্য।

(৩) বাৎসল্য, শান্ত আৰু দাস্য ভাবৰ প্ৰধান দেখা যায়।

৭। ভটিমা কাক বােলে? ই কেই প্ৰকাৰ আৰু কি কি?

উত্তৰঃ ‘ভাট’ (পুৰণি কালৰ ভ্ৰাম্যমান গায়ক) মূলৰ পৰা ওলোৱা ভক্তিপদক ভটিমা বোলা হয়। ভটিমা তিনি প্ৰকাৰৰ। (১) ৰাজ ভটিমা, (২) দেৱ ভটিমা, (৩) গুৰু ভটিমা।

৮। প্রসংগ সংগতি দর্শাই ব্যাখ্যা কৰা।

ক) কেয়ুৰ কঙ্কণ কৰে উৰে বনমালা লুলে

মধুৰ মধুপ মধু ভুলে।।

উত্তৰঃ উক্ত কথা ফাঁকি আমাৰ অষ্টম মান শ্ৰেণীৰ পাঠ্য়পুথিৰ অন্তৰ্গত শংকৰদেৱৰ ৰচিত বৰগীতটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

এই বৰগীতটিৰ জৰিয়তে কবিয়ে বৃন্দাবনত গৰু চৰাই থকা পৰম পুৰুষ শ্ৰীকৃষ্ণৰ এখন ধুনীয়া চিত্ৰ দাঙি ধৰিছে।

তেওঁ বৃন্দাবনত লগৰীয়াবোৰৰ সৈতে গৰু চৰাইছে। তেওঁৰ শ্য়ামবৰণীয়া দেহটো পীতবস্ত্ৰৰে আৱদ্ধ।

তেওঁ নানা অলংকাৰ পৰিধান কৰিছে। মূৰত ময়ূৰৰ পাখি, কানত কুণ্ডল, বাহুত কেয়ূৰ কঙ্কণ, ককাঁলত বিভিন্ন তৰপীয়া হাৰ, ভৰিত নুপুৰ আৰু ডিঙিত অজনুলম্বিত বনফুলৰ মালা। তাৰ মাজত আছে কদমৰ সুগন্ধি ফুল

ভুন ভুনকৈ উৰি ফুৰা ভোমাৰা শ্ৰীকৃষ্ণ কৃষ্ণৰ ডিঙিত মোলায়মান। ভোমাৰ সেই বনমালাত লোভত আহি পৰিছেহি।

খ ) ত্রিভঙ্গ ললিত হাস কৰু হৰি ভ্ৰৱ ভাস

দৰশিয়া লীলা বিলাসে।

উত্তৰঃ

৯। শংকৰদেৱৰ সাহিত্য কৃতিৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ শংকৰদেৱৰ জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ হ’ল ‘কীৰ্ত্তন ঘোষা’। তেখেতে ৰচনা কৰা সাহিত্যকৃতিসমূহ হ’ল –

১। কাব্য 一 হৰিশ্চন্দ্ৰ উপাখ্যান, ৰুক্মিণী হৰণ, বলিচলন, অমৃত মন্থন, অজামিল উপাখ্যান আৰু কুৰুক্ষেত্ৰ।

২। ভক্তিতত্বমূলক সংগ্ৰহ 一 ভক্তি প্ৰদীপ, ভক্তি ৰত্নাকৰ, নিমি-নৱসিদ্ধ সংবাদ অনাদি পতন।

৩। অনুবাদমবলক 一 ভাগৱত – ১ম, ২য়, ৬ষ্ঠ (অজামিল উপাখ্যান মাত্ৰ), ৮ম (বলিছলন, অমৃত মন্থন), ১০ম, ১১ শ স্কন্ধ আৰু উত্তৰাকাণ্ড ৰামায়ণ।

৪। অংকীয়া নাট 一 পন্তীপ্ৰসাদ, কালিয়দমন, কেলিগোপাল, ৰুক্মিণীহৰণ, পাৰিজাত হৰণ আৰু ৰাম-বিজয়।

৫। গীত 一 বৰগীত, ভটিমা, টোটয় আৰু চাপয়।

৬। নাম প্ৰসংগ 一 কীৰ্ত্তন ঘোষা আৰু গুণমালা।

ভাষা বিচাৰঃ

১। সমাৰ্থক শব্দ লিখা-

তনু, নেত্ৰ, পদুম, অৰুণ, চৰণ।

উত্তৰঃ

তনু – দেহ।

নেত্ৰ – চকু।

পদুম – কমল।অৰুণ – সূৰ্য।

চৰণ – ভৰি।

২। আধুনিক ৰূপ লিখা-

ভাস, ভ্ৰূৱ, বেত্ৰ, মধুপ, দৰশিয়া।

উত্তৰঃ

ভাস – প্ৰকাশ।

ভ্ৰূৱ – চেলাউৰি।

বেত্ৰ – বেত।

মধুপ – ভোমোৰা।

দৰশিয়া – দেখুৱাই।