ই যে অগ্নি- বীণাৰ তান
১। কবিতাটোত প্ৰকাশ পোৱা দেশপ্ৰেমৰ আভাস দাঙি ধৰা। (২০১১, ১৩, ১৫, ১৭)
উত্তৰ: ‘অসম কেশৰী’ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটি স্বদেশপ্ৰেমৰ এক জ্বলাময়ী নিদৰ্শন। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ পটভূমিত ৰচিত এই কবিতাটোত কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ ভাৱ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰকাশ পাইছে:
বিদ্ৰোহী সুৰ: কবিৰ মতে তেওঁৰ অন্তৰত বাজি উঠা সুৰটো কোনো বিলাসী ‘হাঁহি-তামচাৰ’ গান নহয়; এয়া হ’ল পরাধীন দেশৰ লাঞ্ছনা আৰু অপমানৰ বিৰুদ্ধে জাগি উঠা এক ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’।
আত্মবলিদানৰ আহ্বান: কবিয়ে দেশমাতৃৰ চৰণত নিজৰ হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰি সকলো দেশবাসীক এক হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে। তেওঁৰ মতে, দেশৰ বাবে প্ৰাণ আহুতি দিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰাটোৱেই হ’ল কাপুৰুষতা।
মানৱতাৰ জয়গান: যিসকল গৰ্বী শক্তিয়ে মানৱতাক ভৰিৰে মোহাৰিছে আৰু দেশবাসীক উৎপীড়ন কৰিছে, তেওঁলোকৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰি মানৱীয় অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ কবিয়ে অগ্নি-বীণাৰ তানেৰে সকীয়াই দিছে।
ভীতিহীন যাত্ৰা: মনৰ পৰা সকলো ভয়, শংকা আৰু হীনমন্যতা আঁতৰাই দেশৰ হকে মৰণপণ সংগ্ৰাম কৰিবলৈ কবিয়ে যি বিদ্ৰোহী আহ্বান জনাইছে, তাৰ মাজতেই তেওঁৰ প্ৰখৰ দেশপ্ৰেম প্ৰতিফলিত হৈছে।
২। ‘ই যে মাতৃ আদেশ, সন্তান-প্ৰাণ দিবলৈকে বলিদান’— কথাষাৰৰ ভিত্তিত কবিতাটিৰ সাৰমৰ্ম বুজাই লিখা। (২০০৯, ২০১২)
উত্তৰ: উক্ত কথাফাকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূল উপজীৱ্য। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে দেশপ্ৰেম আৰু সন্তানৰ কৰ্তব্যৰ এক গভীৰ সাৰমৰ্ম দাঙি ধৰিছে:
কবিয়ে অনুভৱ কৰিছে যে পরাধীনতাৰ শিকলিৰে বান্ধ খাই থকা দেশমাতৃয়ে আজি সন্তানসকলক মুক্তিৰ বাবে আহ্বান জনাইছে। এই আহ্বান কেৱল মৌখিক নহয়, এয়া হ’ল এক ‘মাতৃ আদেশ’। এই আদেশ পালন কৰিবলৈ হ’লে সন্তানে নিজৰ প্ৰাণ বলিদান দিবলৈকো প্ৰস্তুত থাকিব লাগিব। কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে আমাৰ জীৱনটো কেৱল ব্যক্তিগত সুখ-দুখ বা হাঁহি-তামচাৰ বাবে নহয়। দেশৰ শত লাঞ্ছনা আৰু অপমান আঁতৰ কৰিবলৈ হ’লে বুকুৰ কেঁচা তেজ ঢালি হ’লেও ঐক্যবদ্ধ সংগ্ৰাম কৰিব লাগিব।
যিসকলে মানৱতাক অৱমাননা কৰিছে আৰু উৎপীড়ন চলাইছে, তেওঁলোকক নাশ কৰি দেশত শান্তি আৰু মানৱতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাটোৱেই প্ৰতিজন সন্তানৰ পৰম ধৰ্ম। মৃত্যুৰ ভয় নেওচি মাতৃভূমিৰ ঋণ পৰিশোধৰ বাবে প্ৰাণ বিসৰ্জন দিব পৰা মানসিকতা গঢ়ি তোলাটোৱেই এই কবিতাটিৰ মূল সাৰমৰ্ম।
৩। ‘এইটো নহয় হাঁহি-তামচাৰ ভাগৰ জুৰোৱা গান, ই যে জীৱন-মৰণ একাকাৰ কৰা অগ্নিবীণাৰ তান।’ (২০১০)
উত্তৰ: উদ্ধৃত কবিতাফাকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী ৰচিত ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ শীৰ্ষক কবিতাটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে জীৱনৰ কঠিন বাস্তৱ আৰু দেশপ্ৰেমৰ সংগ্ৰামী চৰিত্ৰটো প্ৰকাশ কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবিৰ মতে, তেওঁৰ কবিতা বা গানবোৰ কেৱল অৱসৰ বিনোদনৰ বাবে নহয়। সাধাৰণতে গানে মানুহৰ ভাগৰুৱা মনক জুৰ পেলায়, কিন্তু কবিৰ এই গানটো হ’ল ‘অগ্নি-বীণাৰ তান’— যিয়ে মানুহৰ অন্তৰত বিদ্ৰোহৰ জুই জ্বলাই দিয়ে। পরাধীন দেশৰ নাগৰিক হিচাপে হাঁহি-তামচা কৰি জীৱনটো অতিবাহিত কৰাটো কবিৰ বাবে অসহ্যকৰ। সেয়ে তেওঁ এনে এক সুৰৰ সৃষ্টি কৰিছে য’ত জীৱন আৰু মৰণৰ কোনো পাৰ্থক্য নাই। অৰ্থাৎ দেশৰ বাবে জীয়াই থকা আৰু দেশৰ বাবে মৰিবলৈ প্ৰস্তুত হোৱা— এই দুয়োটা ভাবক একাকাৰ কৰি কবিয়ে দেশবাসীক জাগ্ৰত কৰিব বিচাৰিছে। এই গান হ’ল সংগ্ৰামৰ গান, যিয়ে মানুহক আৰামৰ শয্যাৰ পৰা উঠাই আনি দেশৰ মুক্তিৰ বাবে উৎসৰ্গিত হ’বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ:
১/ অসম সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে? (২০১০, ২০১২)
উত্তৰঃ অসম সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক দিয়া হৈছে।
২/ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম লিখা। (২০১৪)
উত্তৰঃ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘বেদনাৰ উল্কা’।
৩/ অসমৰ সাহিত্য জগতত অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি বিশ্লেষণেৰে জনা যায়? (২০১৫)
উত্তৰঃ অসমৰ সাহিত্য জগতত অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক ‘অসম কেশৰী’ আৰু ‘বিপ্লৱী কবি’ হিচাপে জনা যায়। (বি:দ্ৰ: আপুনি লিখা ‘অসম কিশোৰী’টো ভুল টাইপিং আছিল, সেয়া ‘কেশৰী’ হ’ব)।
৪/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতা পুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম হ’ল— ‘বীণা’। (আপুনি লিখা ‘বাণা’টো ‘বীণা’ হ’ব)।
৫/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনাৰ কণ্ঠ’।
৬/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা আলোচনী এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সম্পাদনা কৰা আলোচনীখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনা’ (আলোচনী) বা ‘ডেকা অসম’ (কাকত)।
৭/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে কিমান চনৰ অসম সাহিত্য সভাৰ অধিৱেশনৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে ১৯৫০ চনৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল।
৮/ মৃত্যুৰ পিছত ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ কাব্যগ্ৰন্থ ‘বেদনাৰ উল্কা’ৰ বাবে ১৯৬৬ চনত (মৰণোত্তৰভাৱে) সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।
৯/ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰধান সুৰ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাত প্ৰধানকৈ দুটা সুৰ পোৱা যায়—
(i) তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ সুৰ।
(ii) ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।
১০/ ‘অগ্নিবীণাৰ তান’ শব্দটোৱে কিহক বুজাইছে?
উত্তৰঃ ‘অগ্নিবীণাৰ তান’ শব্দটোৱে পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে দেশবাসীক জগাই তুলিব পৰা এক বিদ্ৰোহী, উত্তপ্ত আৰু সংগ্ৰামী সুৰক বুজাইছে।
কঠিন শব্দৰ অৰ্থ:
অনল — জুই।
সুধা — অমৃত।
হলাহল — অতি ভয়ানক বিষ (পৌৰাণিক কাহিনী মতে সমুদ্ৰ মন্থনৰ পৰা ওলোৱা বিষ)।
নিনাদ — বিকট শব্দ বা গৰ্জন।
মৰ্দিত — যাক মোহাৰি পেলোৱা হৈছে বা পিহন কৰা হৈছে।
শ্ৰাৱণ — শাওন মাহ।
অৰ্ঘ্য — পূজাৰ উপচাৰ বা সন্মান প্ৰদৰ্শনৰ দ্ৰব্য।
তান — সংগীতৰ সুৰৰ বিস্তাৰ।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Questions & Previous Paper Solutions)
১। অসমীয়া সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা কাক দিয়া হৈছে? [HS ’10, ’12]
উত্তৰঃ অসমীয়া সাহিত্যত ‘অসম কেশৰী’ আখ্যা অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক দিয়া হৈছে।
২। কোনখন কবিতা পুথিৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল? [HS ’14]
উত্তৰঃ ‘বেদনাৰ উল্কা’ নামৰ কবিতা পুথিখনৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে (মৰণোত্তৰভাৱে) সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।
৩। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ ৰচক হ’ল বিদ্ৰোহী কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী।
৪। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ কি?
উত্তৰঃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ হ’ল— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম আৰু ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেমৰ সুৰ।
৫। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ পরাধীন দেশক মুক্ত কৰিবলৈ দেশমাতৃৰ চৰণত সন্তানৰ প্ৰাণ বলিদান দিয়াটোকেই কবিয়ে ‘মাতৃ আদেশ’ বুলি কৈছে।
৬। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোত কোনটো সুৰ ফুটি উঠিছে?
উত্তৰঃ ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটোত গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, বিদ্ৰোহ আৰু মানৱতাৰ সুৰ ফুটি উঠিছে।
অতিৰিক্ত প্ৰয়োজনীয় প্ৰশ্নোত্তৰ
(ক) অতি চমু প্রশ্ন:
১। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
উত্তৰ: বিদ্ৰোহী কবি তথা অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী।
২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ কি?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতাৰ প্ৰধান সুৰ হ’ল— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেম আৰু ৰহস্যবাদী বিশ্বপ্ৰেম।
৩। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ এখন কবিতাপুথি হ’ল— ‘বীণা’। (অন্য এখন হ’ল ‘বেদনাৰ উল্কা’)।
৪। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথি এখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ গীতৰ পুথিখনৰ নাম হ’ল— ‘চেতনাৰ কণ্ঠ’।
৫। কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: ‘বেদনাৰ উল্কা’ নামৰ কাব্যগ্ৰন্থখনিৰ বাবে (১৯৬৬ চনত)।
৬। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ত কবিৰ কোনটো সুৰ ফুটি উঠিছে?
উত্তৰ: কবিতাটোত কবিৰ গভীৰ স্বদেশপ্ৰেম, মানৱতা আৰু পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহী সুৰ ফুটি উঠিছে।
৭। কিহৰ কাৰণে কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে বেদীত হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: পরাধীনতাৰ শিকলি ছিঙি দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ পূজা কৰিবলৈ কবিয়ে হৃদয়ৰ ৰক্তদান কৰাৰ কথা কৈছে।
৮। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কি ভাব জোকাৰি পেলাই দিয়াৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে মনৰ পৰা হীনতা, ভীৰুতা, দীনতা আৰু সকলো ধৰণৰ শংকা-সংশয় জোকাৰি পেলাই দিয়াৰ কথা কৈছে।
৯। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক ঘোৰ অপমান বুলি কৈছে?
উত্তৰ: পরাধীন দেশত দেশবাসীৰ (নৰ-নাৰায়ণৰ) ওপৰত চলা লাঞ্ছনা, গঞ্জনা আৰু মানৱতাৰ অৱমাননাক কবিয়ে ঘোৰ অপমান বুলি কৈছে।
১০। কবি ৰায়চৌধুৰীয়ে কিহক মাতৃ আদেশ বুলি কৈছে?
উত্তৰ: দেশমাতৃৰ চৰণত সন্তানে নিজৰ প্ৰাণ বলিদান দিয়াটোকেই কবিয়ে মাতৃৰ আদেশ বুলি কৈছে।
আপুনি প্ৰস্তুত কৰা এই উত্তৰসমূহৰ মূল ভাববস্তু অতি সুন্দৰ। বিশেষকৈ ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নকেইটাত আপুনি কবিতাটোৰ সাৰমৰ্ম চমুকৈ অথচ স্পষ্টকৈ লিখিছে। পৰীক্ষাত বহলাই লিখিবলৈ সুবিধা হোৱাকৈ মই উত্তৰসমূহ অলপ পৰিমাৰ্জিত কৰি তলত দিছোঁ:
(খ) চমু প্রশ্ন:
১। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ কবিতা আৰু গীতত কি কি সুৰ শুনিবলৈ পোৱা যায়?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ সাহিত্যত মূলতঃ দুটা বিপৰীতধৰ্মী সুৰৰ সমন্বয় দেখা যায়— তীব্ৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ বিদ্ৰোহী সুৰ আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ ৰহস্যবাদী সুৰ।
২। অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ প্ৰকাশিত কেইখনমান কবিতা পুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: তেওঁৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য কবিতা পুথি হ’ল— ‘বীণা’, ‘তুমি’, ‘অনুভূতি’, ‘বেদনাৰ উল্কা’, ‘স্থাপন কৰ, স্থাপন কৰ’ আৰু ‘বন্দো কি ছন্দেৰে’।
৩। ‘অসম কেশৰী’ কোন? তেওঁ কিমান চনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল?
উত্তৰ: ‘অসম কেশৰী’ হ’ল অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী। তেওঁ ১৯৫০ চনৰ মাৰ্ঘেৰিটা অধিৱেশনত অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হৈছিল।
৪। “ই যে শত অপমান লাঞ্ছনা হানি উজৰা অসীম তাপ…” — ইয়াত কাৰ আৰু কিহৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ইয়াত পরাধীন ভাৰতৰ লাঞ্ছিত দেশবাসীৰ (নৰ-নাৰায়ণৰ) কথা কোৱা হৈছে। বিদেশী শাসকৰ শোষণ, অবিচাৰ আৰু অত্যাচাৰত দেশবাসীয়ে যি অসীম যন্ত্ৰণা আৰু অপমান সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল, সেই ‘আত্ম-বেদনা’ৰ কথাই ইয়াত প্ৰকাশ পাইছে।
৫। “ই যে হীনতা-নীচতা, ভীৰুতা-দীনতা জোকাৰি পেলোৱা ভাব…” — কবিয়ে ইয়াত কি বুজাব খুজিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে বুজাব খুজিছে যে তেওঁৰ এই অগ্নি-বীণাৰ তানে দেশবাসীৰ মনৰ পৰা সকলো ধৰণৰ ভয় (ভীৰুতা), দুৰ্বলতা (দীনতা) আৰু সংকীৰ্ণতা (নীচতা) আঁতৰাই পেলাব। এই সুৰে সকলোকে একতাৰ ডোলেৰে বান্ধি দেশৰ মুক্তিৰ বাবে সাজু কৰি তুলিব।
৬। “ই যে নৰনাৰায়ণ লাঞ্ছিত হোৱা ভয়াৱহ ইতিহাস…” — ইয়াত কিহৰ ইতিহাসৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ইয়াত ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ কালছোৱাত দেশৰ জনসাধাৰণে সহ্য কৰা অত্যাচাৰ আৰু নিৰ্যাতনৰ ইতিহাসৰ কথা কোৱা হৈছে। ‘প্ৰাণভৰা অভিলাষ’ মানে হ’ল দেশমাতৃৰ মুক্তিৰ বাবে হাঁহি হাঁহি মৃত্যুক সাৱটি ল’বলৈ থকা তীব্ৰ ইচ্ছা বা আত্মবলিদানৰ প্ৰেৰণা।
(গ) ৰচনাধৰ্মী প্রশ্ন:
১। কবি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ চমু পৰিচয় দি ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটিৰ মূলভাব লিখা।
পৰিচয়: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী (১৮৮৫-১৯৬৭) অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী প্ৰবল জাতীয়তাবাদী আৰু বিদ্ৰোহী কবি। তেওঁক ‘অসম কেশৰী’ বুলি জনা যায়। তেওঁ কেৱল কবিয়েই নাছিল, এজন নিষ্ঠাবান স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল। তেওঁ ‘চেতনা’ আৰু ‘ডেকা অসম’ৰ দৰে আলোচনী সম্পাদনা কৰি অসমীয়া জাতিক জগাই তুলিছিল।
মূলভাব: ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ কবিতাটিৰ মূল সুৰ হ’ল পরাধীনতাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ আৰু দেশমাতৃৰ চৰণত আত্মবলিদান। কবিয়ে কৈছে যে তেওঁৰ এই গীত বিলাসী আমোদ-প্ৰমোদৰ বাবে নহয়, বৰঞ্চ এয়া হ’ল দেশৰ লাঞ্ছিত জনতাক জগাই তোলাৰ এক সংগ্ৰামী আহ্বান। কবিতাটোত মানৱতাৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ আৰু বিদেশী শাসকৰ গৰ্ব চূৰ্ণ কৰিবলৈ সকলোকে একগোট হৈ আগবাঢ়ি আহিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে।
২। ‘ই যে অগ্নি-বীণাৰ তান’ নামৰ কবিতাটো কবি ৰায়চৌধুৰীৰ দেশপ্ৰেমমূলক কবিতাৰ অন্যতম নিদর্শন— আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: এই কবিতাটো অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। কবিতাটোৰ প্ৰতিটো শব্দতে এক অগ্নিময় উত্তেজনা আছে। কবিয়ে ইয়াত দেশমাতৃক ‘মুক্তিৰ পূজাৰ বেদী’ হিচাপে কল্পনা কৰিছে, য’ত সন্তানে নিজৰ বুকুৰ তেজ দিবলৈ সাজু হ’ব লাগে।
কবিয়ে ভাৰতীয় জনসাধাৰণৰ ওপৰত চলা লাঞ্ছনা আৰু অপমানক নিজৰ অন্তৰৰ বেদনা বুলি অনুভৱ কৰিছে। তেওঁৰ দেশপ্ৰেম কেৱল আৱেগতে সীমাবদ্ধ নহয়, ইয়াত এক একতাৰ আহ্বান আছে। তেওঁ বিচাৰিছে যে দেশবাসীয়ে হীনমন্যতা ত্যাগ কৰি মানৱতাৰ হকে থিয় দিয়ক। এই কবিতাটোৱে সেই সময়ৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামীসকলক অপাৰ শক্তি আৰু অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছিল। সেয়েহে ইয়াক এক সাৰ্থক দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা বুলি গণ্য কৰা হয়।